Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00544 010160 16951356 na godz. na dobę w sumie
Izrael. Ziemia trzech religii, trzech mórz i jednego słońca. Przewodnik rekreacyjny. Wydanie 1 - książka
Izrael. Ziemia trzech religii, trzech mórz i jednego słońca. Przewodnik rekreacyjny. Wydanie 1 - książka
Autor: Liczba stron: 208
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-6292-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Izrael to jedno z najmłodszych państw świata, a jednocześnie kraina sięgająca dziejami czasów biblijnych. Tygiel kulturowy i bastion tradycji, a przy tym na wskroś nowoczesne państwo, będące gospodarczym 'tygrysem' Bliskiego Wschodu. Kolebka chrześcijaństwa i judaizmu, a jednocześnie kraj, w którym znajdują się święte miejsca islamu i bahaizmu. Kraina setek prastarych zabytków, złotych plaż i egzotycznej przyrody.

Przewodniki rekreacyjne oprowadzają po najciekawszych regionach i miastach - nie do pominięcia na trasie podróży. Opisom krajoznawczym towarzyszą mapy, ramki z ciekawostkami oraz starannie wybrane zdjęcia, dające przedsmak prawdziwej podróży. Zwięzłe informacje praktyczne pomagają zaplanować udany urlop i odnaleźć się w odwiedzanym miejscu. Wszystko to, w połączeniu z przejrzystym układem treści i atrakcyjną szatą graficzną, czyni z przewodnika rekreacyjnego niezastąpionego partnera w podróży.



Krzysztof BzowskiHistoryk, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dzięki studiom historycznym jego zainteresowania podróżnicze zwróciły się na wschód, ku dawnym polskim kresom, gdzie odwiedzał nie tylko miejsca związane z polską historią - równie chętnie penetruje też górskie bezdroża Czarnohory i Gorganów oraz innych masywów w Karpatach Wschodnich. Jednocześnie pozostaje wciąż zagorzałym fanem ck monarchii i Galicji, dlatego też często podróżuje ku południowym sąsiadom Polski. Związki rodzinne zaś wielokrotnie zaprowadziły go w innym jeszcze kierunku - do Francji, skąd trafił też na Półwysep Iberyjski. Poza tym zwiedzał Afrykę Północną, kraje Bałkańskie, Turcję i Izrael.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Autor przewodnika: Krzysztof Bzowski Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja i korekta: Aurelia Hołubowska Opracowanie kartograficzne: DAKA – Studio Graficzne Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors www.opendatacommons.org/licenses/odbl Skład: Mariusz Ruszkiewicz Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie cało- ści lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabro- nione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmo- wymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpo- wiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?beizr1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-246-6292-0 Copyright © Helion, 2013 • • • Kup książkę Poleć książkę Oceń książkę Księgarnia internetowa • Lubię to! • Nasza społeczność 3 Zaproszenie do Izraela Niewielki Izrael to kraj kontra- stów i niesamowitej różnorod- ności – prawdziwy tygiel kul- tur, religii i narodów. To także arena trudnego i trwającego od ponad pół wieku konfliktu mię- dzy Izraelczykami a Palestyń- czykami. Ale choć doniesienia o krwawych wydarzeniach na tym skrawku Bliskiego Wschodu nieraz przewijały się we wszyst- kich światowych mediach, to na miejscu okazuje się, że odwie- dzamy bezpieczny i przyjazny kraj, prawdziwą wakacyjną zie- mię obiecaną. m o c . k c o t s r e t t u h S | n a e S © „ Stare Miasto w Jerozolimie Izrael szczyci się dostępem do trzech mórz: nad Morzem Śród- ziemnym praktycznie na całej długości izraelskiego wybrzeża roz- ciągają się wspaniałe piaszczyste plaże, na brzegu Morza Czerwo- nego – a właściwie zatoki Akaba – leży sławny nadmorski kurort Ejlat, a w okolicy można zobaczyć piękne rafy koralowe, zaś Morze Martwe, czyli wielkie słone jezioro zajmujące najgłębszą depresję na Ziemi, kusi niezwykłym doświadczeniem kąpieli w gęstej, sło- nej wodzie i leczniczymi właściwościami samej wody oraz mułu z dna akwenu. Również amatorzy zwiedzania zabytków nie będą rozczaro- wani – to w Izraelu leży legendarna Jerozolima, niezwykłe miasto trzech religii. Prócz Jerozolimy, do której przybywają nie tylko tury- ści, ale i pielgrzymi, warto odwiedzić Betlejem i Nazaret, dwa mia- sta nierozerwalnie związane z osobą Jezusa Chrystusa. Zabytkami z czasów wypraw krzyżowych szczyci się przede wszystkim Akka, lecz w kraju zachowały się także pozostałości kilku fortec rycerzy spod znaku krzyża. Nie można pominąć starożytnych ruin i wyko- palisk archeologicznych – wszak teren Izraela to jedno z miejsc, w których rodziła się nasza cywilizacja, a mnogość zabytków z róż- nych epok przyprawia o zawrót głowy. Zupełnie innego rodzaju doznań można szukać w Tel Awiwie – to na wskroś nowoczesna metropolia, bardziej przypominająca miasta Europy Zachodniej niż Bliskiego Wschodu, z bujnym życiem nocnym i mnóstwem wydarzeń kulturalnych. Ale Izrael to nie tylko zabytki i starożytne ruiny – nie brak tu niesamowitych krajobrazów i atrakcji przyrodniczych. Spektaku- larne widoki czekają zwłaszcza nad Morzem Martwym, m.in. w nie- zwykłej oazie zieleni Ein Gedi, oraz na pustyni Negew, gdzie tury- ści odwiedzają przede wszystkim spektakularną dolinę Machtesz Ramon. Z dzikiej, wspaniałej przyrody znane są również Wzgórza Golan z najwyższym szczytem Izraela: górą Hermon. Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan 0 10 km TYRE Rosz ha-Nikra 899 Shelomi 4 70 Naharijja 70 Nabatiye Et Tahta Habbouch Hasbayya Marj `Uyun ośrodek narciarski Hermon 98 Paneas i Cezarea Filipowa rezerwat Banias 99 Kiryat Shmona Airport Qiryat Shemona Nimrod Mas`adah BENT JBAIL 886 90 918 978 977 98 959 AL QUNAYTIRAH 978 Qeren Naftali 486 918 90 Dahr al-Jamal 668 899 Montfort Har Belet 671 89 Maalot Tarshiha 89 899 Har Dishon 643 886 Kafr Yasif Judieda Makr 854 784 805 70 70 Kabul Tamra Buqei`a El Mu`allaqa 951 Beit Jann 864 Nahf Karmi`el 804 Sakhnin 805 Safed 89 8585 806 Maghar 866 90 Góra Błogosławieństw Tabgha 807 65 `Akka stare miasto 4 Qiryat Yam obiekty związane z bahaizmem Tirat Karmel HAJFA 23 721 2222 Qiryat Bialik Sde-Haifa Haifa 784 Kafr Manda 785 79 Bir el-Maksur Bu`eina 806 Tyberiada 77 Nesher 70 Uniwersytet Hajfy Park Narodowy Góry Karmel 70 75 Seforis Basmat Tab`un 77 Ramat Yishay 75 79 77 Kafr Kanna 754 Er Reina NAZARET 767 góra Tabor Dalijat al-Karmel 2 4 672 św. Eliasza 70 El Fureidis 66 Cezarea HADERA 2 Berekhat Gador 4 581 574 65 611 596 Qaffin 584 Migdal Ha`Emeq 7373 65 `Afula `Illit 716 65 Megiddo 675 717 71 669 60 Umm el Fahm 66 Góry Gilboa – rezerwat Gan ha-Shlosha Al-Yamun Ya`bad 585 Janin 626 `Arrabah Qabatiyah ruiny Bet Sze`an 71 Bet Sze`an Dayr Abu Da`if 667 90 98 91 WZGÓRZA GOLAN 87 ruiny miasta Chasor Galilee/Pina 888 Park Narodowy Jehudija Klasztor Dwunastu Apostołów 869 Kafarnaum 808 Muzeum Galilei 92 Jezioro Galilejskie 90 768768 Yardenit Park Narodowy Kursi 789 98 Saham Malka Hatim 90 Belvoir Kafr Asad Samma Qumaym Waqqas At-Tayyibah Jisr Sheikh Hussein 152 Kafr Abil Halawah Bayt Yafa Dayr Yusuf Tibnah Judayta Tall az Za`tar 978 `Ajlun `Anjarah Tall Mashhad 824 Kurayyimah `Attil Dayr al-Ghusun Kafr Ra`i 60 Maythalun Ra`s as Salimah 588 676 Jaba` Tubas 578 Netanya 57 Kefar Yona 6 Tulkarm Bal`a `Anabta Qalansuwa 557 Et Taiyiba Even Yehuda Tel Mond Tirah Bayt Lid 557 Nabulus 55 `Azzun 2 4 444 444 Qalqilyah Kfar Saba 574 5 Kafr Qasim Petah Tiqva Bidya 5 505505 TEL AWIW 6 446 465 Kup książkę Bani Zayd 465 1 Tammun 557 Ra`s Umm al Kubaysh 538 Balatah Bayt Furik 57 Bayta al Fawqa 508 Qabalan Huwwarah Jamma`in Ariel Salfit 60 Bani Zayd ash Sharqiyah Sinjil 505 90 As-Salt Poleć książkę Hajfa 121 Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Ta część przewodnika obejmuje odcinek wybrzeża Morza Śród­ ziemnego na północ od Tel Awiwu aż po granicę z Libanem, a także Galileę, czyli historyczną prowincję rozciągającą się od morza aż po dolinę Jordanu i Jezioro Galilejskie. Dalej zaczyna się teryto­ rium Wzgórz Golan – formalnie należących do Syrii i okupowa­ nych przez Izrael od 1967 r. Północna część Izraela oferuje wiele różnorodnych atrakcji. Są tu zarówno piaszczyste plaże nad Morzem Śródziemnym, jak i górskie ścieżki oraz trasy turystyczne w parkach narodowych na Wzgórzach Golan, w Galilei czy na górze Karmel. Można zatrzy­ mać się w trzecim co do wielkości mieście w Izraelu, tj. w Hajfie, albo też zajrzeć do maleńkiej, lecz słynnej wśród ortodoksyjnych Żydów miejscowości Safed. Pielgrzymi chrześcijańscy na pewno nie pominą Nazaretu ani miejsc nad Jeziorem Galilejskim – najwięk­ szym akwenem słodkowodnym w Izraelu – lecz te obszary będą interesujące także dla osób nieuczestniczących w pielgrzymkach, bowiem są tu i starożytne ruiny, i malownicze krajobrazy, i przy­ jemne plaże. Można też odwiedzić średniowieczne miasto krzy­ żowców – Akkę, zwiedzić pozostałości ważnego portu – Cezarei Nadmorskiej, a także obejrzeć ruiny zamków z epoki wypraw krzy­ żowych: Nimrod, Montfort i Belvoir. Również w tej części kraju – na formalnie wciąż okupowanych Wzgórzach Golan – znajduje się jedyna w Izraelu stacja narciarska: na górze Hermon. Hajfa Hajfa (hebr. Chefa; ok. 260 tys. mieszkańców, aglomeracja ponad 1,3 mln), położona u stóp wyniosłego grzbietu opadającej prosto do morza góry Karmel (546 m n.p.m.), jest trzecim co do wielko­ ści miastem Izraela. To zarazem największy port w kraju i jeden z głównych ośrodków uniwersyteckich. Miasto znane jest z atmos­ fery tolerancji panującej między Arabami i Żydami z różnych stron świata (m.in. licznej grupy z krajów byłego ZSRR). Główną atrak­ cją Hajfy jest jednak sanktuarium i ogrody wyznawców oryginal­ nej religii: bahaizmu, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Historia 35 35 35 Choć wykopaliska poświadczają, że okolice Hajfy były zamieszkane już w epoce brązu, zaś w czasach rzymskich istniał tu port, wzmian­ kowany również w źródłach żydowskich z II w. n.e., to jednak mia­ sto nie było wówczas znaczącym ośrodkiem. Zdobyta przez krzy­ żowców w 1099 r., Hajfa stała się ośrodkiem ruchu pustelniczego, Kup książkę Poleć książkę JordaniaSyriaPalestyna(Zachodni Brzeg)IzraelLiban Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan z którego wyrósł później zakon karmelitów. Po odbiciu przez muzułmanów z rąk rycerzy krzy­ żowych w 1265 r. miasto szybko podupadło, nie mogąc sprostać konkurencji Cezarei, a przede wszystkim Akki. Od czasów osmańskich (1. poł. XVI w.) aż po 2. poł. XIX stulecia Hajfa była tylko małą, zapomnianą wsią. Wszystko zaczęło się zmie­ niać, gdy w 1868 r. pojawili się tu niemieccy koloniści z prote­ stanckiej grupy Tempel. Zało­ żyli w Hajfie swą osadę, budując skromne kamienne domy oto­ czone ogrodami i wytyczając szeroką aleję – dzisiejszą ulicę Ben Guriona. Mniej więcej w tym samym czasie w Hajfie i okolicy działał twórca religii bahaistycz­ nej: Baha Allah, i powstające właściwie od podstaw miasto stało się jednym z ośrodków bahaizmu. Bahaizm Bahaizm to niezwykła religia monoteistyczna powsta- ła z muzułmańskiego ruchu mistycznego stworzonego w Persji (obecnie Iran) przez Saida Alego Mohameda. W 1844 r. przyjął on tytuł „Baba”, czyli z arabskiego „brama” – uznał, że jest bramą wiodącą do poznania Allaha. Po sześciu latach trafił jednak pod miecz kata, osądzony jako bluźnierca przeciw islamowi. Wkrótce jego uczeń, Mirza Husajn Ali, przybrał imię Baha Allah (arab. „blask Boga”) i w 1863 r. z garstką zwolenników został wygnany z Persji do Turcji. Pięć lat później z roz- kazu sułtana osmańskiego uwięziono go w Akce. Tam także po uwolnieniu zamieszkał i zmarł w 1892 r. Z czasem głoszona przez Bahę Allaha doktryna coraz bardziej oddalała się od islamu, stając się odrębną re- ligią, która zyskała zwolenników na niemal wszystkich kontynentach. Dziś liczba wyznawców bahaizmu sięga 7 mln, a największa ich grupa (ok. 2,5 mln) żyje w In- diach. Przesłanie tej religii jest niezwykle pokojowe. Bahaizm głosi jedność wszystkich ludzi niezależnie do rasy, koloru skóry czy narodowości, a także równość ko- biet i mężczyzn. Głosi też konieczność usunięcia wszel- kich uprzedzeń i niezależnego poszukiwania prawdy – afirmując przez to konieczność badań naukowych oraz obowiązek edukacji każdego człowieka. Nie ma tu sa- kramentów ani kapłanów, lecz uznaje się wielu proro- ków, wśród nich także Abrahama, Mojżesza, Jezusa, ale też Mahometa, Buddę, Zaratustrę, Krisznę i oczywiście Babę i Bahę Allaha. Najświętszymi miejscami wyznaw- ców bahaizmu są ogrody z sanktuarium Baby w Hajfie oraz dom i grobowiec Bahy Allaha w Akce. Jednak szybki rozwój Hajfy rozpoczął się dopiero po otwar­ ciu w 1905 r. linii kolejowej bie­ gnącej przez miasto. Po I woj­ nie światowej, gdy Palestyna znajdowała się pod kontrolą Wielkiej Brytanii, miasto stało się głównym portem morskim regionu i tu przybywała naj­ większa liczba Żydów pragną­ cych osiedlić się w Ziemi Obiecanej. Dzięki temu Hajfa i okolice były najważniejszym ośrodkiem rodzącego się w 1948 r. państwa żydowskiego, a i dziś miasto jest jednym z głównych centrów gospodarczych, naukowych i kulturalnych Izraela. W ostatnich latach szokiem dla mieszkańców były wydarzenia z lipca 2006 r., gdy na Hajfę spadł deszcz rakiet wystrzeliwanych z Libanu przez terrorystyczną organizację Hezbollah. Warto zobaczyć Trasa 1. U podnóży góry Karmel Zwiedzanie Hajfy najlepiej rozpocząć na grzbiecie góry Kar­ mel – będzie można wówczas schodzić w dół do kolejnych Hajfa Tel Aviv d l i h c s h ot R Yizhaq Sade Hagefen Haziyyo n ut górny taras górny taras H a n a s si 123 elewator zbożowy Dagon elewator zbożowy Dagon Morze Śródziemne Hameginim Muzeum Miejskie Muzeum Miejskie Ha’azm a’ut Lohame Hageta’ot Haganim Allenby City Center City Center Fatoush Fatoush Ben Gurion Saint Charles Saint Charles Hospice Hospice Meir Templars Butique Hotel Templars Butique Hotel Haparsim Haziyyonut główny dworzec kolejowy główny dworzec kolejowy przystanek autobusów przystanek autobusów podmiejskich podmiejskich Ja ff a ( Y a f o ) Port Inn Port Inn Hameginim Allenby Ha-Namal 24 Ha-Namal 24 Fountains of Beer Fountains of Beer Abu Yusuf Abu Yusuf S Kikar Paris Kikar Paris Natanson P aly a ogrody bahaitów ogrody bahaitów – dolne wejście – dolne wejście Abbas sanktuarium Baby sanktuarium Baby K huri Muzeum Sztuki Muzeum Sztuki hiv a t Ziy y o n m poczta główna poczta główna H a ’ a z m a ’ u t L e vi S h a betai H e r z li y y a Yl. Peretz Hanevi’im Shemaryahu Levin Ha-Nevim Ha-Nevim Solei Boneh Solei Boneh H ass a n S h u qri H M a ’ a l e H a s h i h r u r e h alu z Bialik przystanek mikrobusów przystanek mikrobusów do Akki do Akki H W a d i S Q i b a li b b u z Ibn G e vir ol Haziyyonut Powszechny Dom Sprawiedliwości Powszechny Dom Sprawiedliwości Muzuem Mané Katza Muzuem Mané Katza Muzeum Prehistorii Muzeum Prehistorii a’im o n Yizhaq Keller Gan Haem Gan Haem Hayam Hanassi Y e f e N O F Wedgwood Masada Masada G olo m b H ill el Ben Yehuda assada M Balfour e h H e r zl aluz Y e r u P e v s n s h a l a e r y i m Y Bnei Zion Bnei Zion G olo m b H a h a s m o s e f Tel Hai Arlozoroff Bar Giy or a Hess M o ntifi ore G a l u y y o t Yehie’l Sokolov Bilu ff o r o z o l r A H a p o ’ e l M i c h a e l H Y e r zl a l a g Hamaim oni Ramban Wingate Hanna Senesh Kisch o a l i Hash Hajfa część wschodnia Geula 0 250 m h atrakcji, a zbocze, na którym leży miasto, jest naprawdę strome! Dobrym sposobem na pokonanie różnicy wzniesień między dolną a górną częścią Hajfy jest przejazd podziemną grawita‑ cyjną kolejką linowo ‑szynową Carmelite, czyli jedyną linią metra w Izraelu. Nachylenie tunelu jest tak duże, że wagoniki – a także zasada działania kolejki – są takie same jak te na Guba­ łówce w Zakopanem. W sąsiedztwie górnej stacji metra (Gan Haem) znajduje się wejście do parku Haem (Gan Haem; Ogród Matek). Tu można zabrać dzieci do niewielkiego ogrodu zoologicznego lub zwie­ dzić Muzeum Prehistorii (wejście z terenu zoo). Placówka gro­ madzi zbiory związane z odkryciami szczątków człowiek nean­ dertalskiego w grotach na górze Karmel. „ , park Haem; otwarte: pn.–czw., sb., nd. 9.00–18.00, pt. 9.00– Ogród zoologiczny 14.00; wstęp: 30 NIS. Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Hajfa 125 Nieco poniżej grzbietu, za ogromnymi wieżowcami Dan Pano­ rama Hotel, znajdziemy Muzeum Mané Katza. Zgromadzono tu dzieła Mané Katza (1894–1962), wybitnego francuskiego mala­ rza ekspresjonisty żydowskiego pochodzenia, który pod koniec życia zamieszkał w Hajfie właśnie w tym domu. Można tu również obejrzeć jego kolekcję judaików. „ , ul. Yefe Nof 89, tel.: +972 4 9119372, http://www.mkm. Muzeum Mané Katza org.il; otwarte: pn.–czw., nd. 10.00–16.00, pt. 10.00–13.00, sb. 10.00–14.00; wstęp: 30 NIS, dzieci 5–18 l. 20 NIS. Museum Ticket Chcąc zwiedzić więcej niż jedno z muzeów w Hajfie, warto zaopatrzyć się w bilet zbiorczy do tutejszych pla- cówek. Museum Ticket (45 NIS) można kupić w jednym z pięciu miejsc, które go honorują: Muzeum Mané Katza, Muzeum Sztuki, Muzeum Morskim, Muzeum Miejskim i Muzeum Tikotin z małą kolekcją sztuki japońskiej. Niedaleko Muzeum Mané Katza znajduje się górne wejście do ogrodów bahaitów (zob. ramka Bahaizm, s. 122), zwanych inaczej Ogrodami Perskimi. Zwiedzanie ogrodów w całości jest możliwe jedynie w grupach z przewodni­ kiem, natomiast dla wszystkich dostępne są wybrane, opisane niżej miejsca. Środkowa część ogrodów wraz z sanktuarium Baby powstała w 1953 r., a pozo­ stałe fragmenty utworzono w latach 1987–2001, wydając na ten cel astronomiczną kwotę 250 mln dolarów. Nad utrzymaniem kom­ pleksu zajmującego 19 tarasów czuwa armia ogrodników wolon­ tariuszy, bahaitów, z całego świata. Niesamowity, nieco kiczo­ waty ogród olśniewa bogactwem tropikalnej roślinności. Kwiaty kwitną tu niemal przez cały rok, wszędzie widać przystrzyżone równo trawniki i żywopłoty, a takżeprzesadnie ozdobne lampy i liczne fontanny. Całe założenie widać z tarasu, na który wchodzi się z ulicy Yefe Nof. Następnie zjedźmy metrem do stacji Masada, by wzdłuż ulicy Hillela zejść do bramy w środkowej części ogrodów, przy ulicy Ha­ ­Ziy yonut (Ha ­Tsiyonut). Powyżej w ogrodzie wznosi się olśniewa­ jąco biała budowla w stylu greckiej świątyni – to niedostępny dla zwiedzających Powszechny Dom Sprawiedliwości. Wejście z ulicy Ha ­Ziyyonut prowadzi najpierw do ogrodu kaktusów, a potem na tarasy, na których stoi nakryte złoconą kopułą sanktuarium Baby. Jego wnętrze jest zaskakująco skromne, jednak dla baha­ itów to niezwykle ważne miejsce, gdyż pochowany tu jest Baba, z którego ruchu mistycznego zwanego babizmem wywodzi się współczesny bahaizm. Wąską przecznicą odchodzącą w lewo od ulicy Ha ­Ziyyonut można zejść obok ogrodzenia kompleksu i idąc dalej stromymi schodami, dotrzeć aż do ulicy Ha ­Gefen. Tu znaj­ duje się dolna brama do ogrodów – każdy może wejść na taras powyżej ozdobnej fontanny, znajdującej się tuż za bramą, i obej­ rzeć marmurową kaskadę opadającą tu spod samego sanktuarium. „ , tel.: +972 4 835 8358, http://www.ganbahai.org.il; otwarte: Ogrody bahaitów pn., wt., czw.–nd. 9.00–17.00; wstęp bezpł.; zwiedzanie ogrodów z przewodnikiem mówiącym po angielsku: pn., wt., czw.–nd. o 12.00 (uwaga! jeśli pada deszcz, zwiedzanie zostaje odwołane), w grupach maksymalnie 60 ‑os., bezpł., początek przy górnym tarasie przy ulicy Yefe Nof; w wybrane dni także oprowadzane są także dwie grupy po hebrajsku i jedna po rosyjsku. Sanktuarium Baby, otwarte: pn., wt., czw.–nd. 9.00–12.00; wstęp bez obuwia! Poniżej ogrodów bahaitów roz­ ciąga się najstarsza część Hajfy, czyli kolonia niemiecka, zało­ żona w 1868 r. Szeroka ulica Ben Guriona, otoczona nie­ wielkimi kamiennymi domami skrytymi pośród zieleni, jest doskonałym miejscem do spa­ cerów. W jednym z najstarszych domów w dolnej części alei mieści się Muzeum Miejskie (Haifa City Museum). Amato­ rzy sztuki współczesnej mogą natomiast udać się w górę ulicy Ben Guriona, a potem w stronę metra, na wschód, do Muzeum Sztuki (Haifa Museum of Art). „ i k s w o z B f o t z s y z r K . t o f „ Ogrody bahaitów , ul. Ben Guriona 11, tel.: +972 4 9115888, http://www.hcm.org.il; Muzeum Miejskie otwarte: pn.–czw. 10.00–16.00, pt. 10.00–13.00, sb. 10.00–15.00; wstęp: 30 NIS, dzieci i młodzież 5–18 l. 20 NIS. Muzeum Sztuki, ul. Shabtai Levi 26, tel.: +972 4 9115991, http://www.hma.org.il; otwarte: pn.–śr., nd. 10.00–16.00, czw. 10.00–19.00, pt. 10.00–13.00, sb. 10.00–17.00; wstęp: 50 NIS, dzieci i młodzież 5–18 l. 25 NIS. Poniżej kolonii niemieckiej rozciąga się dość zaniedbana dziel­ nica portowa. Dawniej główną ulicą tej części miasta była ulica Jafska (Jaffa Road, Yafo Road), dziś spokojna, lecz obudowana na wpół zrujnowanymi kamienicami. Ponad zabudową widać stojący w pobliżu głównego dworca kolejowego monstrualnych rozmiarów elewator zbożowy Dagon, wysoki na 68 m i o pojemności przeszło 100 tys. ton. Idąc ulicą Jafską i jej przedłużeniem, tj. ulicą Nathan­ sona, na południowy wschód, w stronę metra, można dotrzeć do Muzeum Kolejnictwa. Mieści się ono w starym tureckim dworcu Hajfy, wokół którego urządzono także ekspozycję plenerową parowozów i starych wagonów. „ , ul. Hativat ‑Golani 1, tel.: +972 4 8564293; otwarte: Muzeum Kolejnictwa pn.–czw., nd. 8.30–15.30; wstęp: 20 NIS, dzieci i młodzież do 18 l. 15 NIS. Trasa 2. Poza centrum Poza centrum Hajfy warto zobaczyć kilka miejsc na krańcu grzbietu góry Karmel, zaraz obok urwiska, którym opada on niemal wprost w wody Morza Śródziemnego. Wysoko ponad nadmorską dzielnicą Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Hajfa 127 Rodziny podczas ucieczki do Egiptu, dlatego bywa nazywana również Grotą Madonny. „ , otwarte: pn.–czw., nd. 8.00–18.00, zimą 8.00–17.00, pt. i święta Grota Eliasza 8.00–13.00; wstęp bezpł.; obowiązuje skromny strój, mężczyźni tylko z nakrytą głową; osobne wejście dla kobiet. W pobliżu groty Eliasza, po drugiej stronie ulicy Allenby’ego, zobaczymy najprawdziwsze okręty wojenne, m.in. niewielką łódź podwodną. To część ekspozycji Muzeum Nielegalnej Emigra‑ cji i Marynarki (Clandestine Immigration and Naval Museum). Prócz okrętów i innych eksponatów związanych z historią floty Izraela można tu obejrzeć również wystawę poświęconą emi­ grantom żydowskim, którzy usiłowali przedostawać się nielegal­ nie do Palestyny w okresie mandatu brytyjskiego, aż do 1948 r. Do muzeum należy m.in. niewielki kuter, którym przemykali się uchodźcy, próbując przechytrzyć brytyjską flotę blokującą dostęp do wybrzeża. „ , ul. Allenby’ego 204, tel.: +972 Muzeum Nielegalnej Emigracji i Marynarki 4 8536249; otwarte: pn.–czw., nd. 8.30–16.00; wstęp: 15 NIS, dzieci i młodzież do 18 l. 10 NIS. Obok znajduje się Narodowe Muzeum Morskie (National Mari­ time Museum). To jedno z najciekawszych muzeów Hajfy, z nie­ zwykle różnorodnymi zbiorami. Bogata kolekcja pozwala zapo­ znać się z liczącymi kilka tysięcy lat dziejami żeglugi i gospodarki morskiej w tym regionie. „ Narodowe Muzeum Morskie www.nmm.org.il; otwarte: pn.–czw., nd. 10.00–16.00, pt. 10.00–13.00, sb. 10.00– 15.00; wstęp: 30 NIS, dzieci i młodzież 5–18 l. 20 NIS. , ul. Allenby’ego 198, tel.: +972 4 8536622, http:// Na zakończenie spaceru można podejść na niewielkie plaże w dziel­ nicy Bat Galim. Znacznie większe, czystsze, ale i bardziej oblegane w okresie wakacyjnym są jednak plaże usytuowane bardziej na południe – najbliższe znajdują się koło dworców autobusowego i kolejowego Hof Ha ­Karmel. „ Grota Eliasza fot. Krzysztof Bzowski Hajfa część zachodnia 0 250 m dolna stacja kolejki linowej dolna stacja kolejki linowej olin a s M a r g h zif Pin e R y a H a s h e n i y y a H a ’ a li y B a t G a li m Grota Eliasza Grota Eliasza Hahaganna Muzeum Marynarki Muzeum Marynarki i Nielegalnej Imigracji i Nielegalnej Imigracji Narodowe Narodowe Muzeum Morskie Muzeum Morskie Yo’av górna stacja kolejki linowej górna stacja kolejki linowej kolumna kolumna Matki Boskiej Matki Boskiej Kalamaris Kalamaris Stella Maris Stella Maris Stella Maris Stella Maris Hospice Hospice Tshernikovski Allenby Stella M aris Rambam Medical Rambam Medical Center Center Bat Galim Bat Galim Hel Hayam Za h a l Jaffa (Yafo) Tel Aviv Bat Galim widać kopuły kościoła i klasztoru Karmelitów Stella Maris. To najstarsza siedziba tego zakonu na świecie. W okresie wypraw krzyżowych pieczary, jaskinie i groty upatrzyli sobie w tej okolicy pustelnicy i mnisi asceci ze św. Bertoldem z Kalabrii na czele. Z czasem pustelnicy skupieni wokół ucznia św. Bertolda, św. Brokarda, utworzyli wspólnotę zakonną, która od nazwy góry przyjęła popularne miano karmelitów i szybko rozprzestrzeniła się w całej Europie jako Zakon Braci Najświętszej Marii Panny z Góry Karmel. Z Ziemi Świętej karmelici zostali wygnani przez sułtana Bajbarsa w 1265 r. Obecny klasztor z kościołem pochodzi z XVIII w., kiedy zakonnicy powrócili na górę Karmel. W okresie oblężenia Akki przez Napoleona konwent zamieniono w szpital dla rannych żołnierzy francuskich, którzy po odbiciu tych terenów przez Tur­ ków zostali przez nich bestialsko wymordowani. Do klasztoru najwygodniej będzie dojechać kolejką linową; jej dolna stacja znajduje się u podnóża góry. „ , ul. Stella Maris, tel.: +972 4 Kościół i klasztor Karmelitów Stella Maris 8337758; otwarte: 6.00–12.30, 15.00–18.00. Kolejka linowa kursuje codz. 10.00– 20.00; bilety: w jedną stronę 19 NIS, w obie 28 NIS. Jeśli chcemy samodzielnie wdrapać się na górę, należy przy figu­ rze Matki Boskiej, stojącej w pobliżu rozwidlenia ulic Allen by’ego i Ha ­Hagana, zejść ku lewej stronie i podążyć ścieżką pośród kolczastych zarośli. Wkrótce trafimy na punkt widokowy obok wiatraka zamienionego w kaplicę – stąd zniszczone kamienne schody wiodą w prawo po stromym zboczu prosto przed ka­ mienny budy nek, kryjący Grotę Eliasza (łatwo do niej dojść także z dołu, od ulicy Allenby’ego). Podobno wiele lat spędził tu prorok Eliasz, dziś zaś pieczarę odwiedzają zarówno zarządza­ jący miejscem żydzi, jak i chrześcijanie, muzułmanie oraz bahaici. Niekiedy można usłyszeć, że jaskinia była schronieniem Świętej Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Hajfa 129 Informacje praktyczne Informacja turystyczna Haifa Tourism Development Asso‑ ciation, ul. Ben Guriona 48, tel.: +972 4 8535606, http://www.tour ‑haifa.co.il; otwarte: pn.–czw., nd. 8.30–18.00, pt. 8.30–13.00, sb. 10.00–15.00. Stowarzy‑ szenie oferuje plany Hajfy i broszury o niej, organizuje też zwiedzanie miasta i okolic z przewodnikiem (odpłatnie). Dojazd Autobus Z dużego przystanku przed głównym dworcem autobusowym odjeżdżają tylko autobusy do Nazaretu (nr 331, 6.00–19.00 co 30 min; przejazd: 44 min). Pozostałe autobusy wyruszają z dwóch dworców na obrzeżach miasta. Nad morzem na południowych obrze‑ żach Hajfy usytuowany jest dworzec Hof ha ‑Karmel, skąd kursują autobusy na południe, m.in. do Tel Awiwu (po‑ spieszny nr 910, 13 razy dziennie, prze‑ jazd: 1 godz. 30 min, bilety: 26,50 NIS; nr 921 co 20–30 min, przejazd: 3 godz.) i Jerozolimy (ekspresowy nr 940, co ok. 30 min, przejazd: 2 godz.; nr 947, co ok. 30 min, przejazd: 3 godz.; bilety: od 40 NIS) oraz Hadery (skąd jadą autobusy do Cezarei; nr 921, co 20–30 min, prze‑ jazd: ok. 1 godz.), a nawet Ejlatu (o 7.00 i 23.30, przejazd: ok. 6 godz. 20 min, bi‑ lety: 78 NIS). Z dworca Lev ha ‑Mifratz na wschodnich przedmieściach Hajfy od‑ jeżdżają autobusy na północne wybrzeże oraz do Galilei, m.in. do Akki (nr 361, co 30 min, 5.45–20.45, przejazd: 30 min, bi‑ lety: 14 NIS; nr 261, co 10–15 min, 5.35– 23.45, przejazd: 50 min; oraz autobusy nr 271 i 272), Nazaretu (nr 332, co 20 min, 6.00–18.00, przejazd: 40 min), Tyberiady (nr 430, co 30–40 min, przejazd: 1 godz. 10 min) i miejscowości Safed (nr 361, co 30 min), ale także do Jerozolimy (nr 960, przejazd: 2 godz.). Mikrobusy Na trasie między Akką a Hajfą warto jeździć mikrobusem (sherut), który odjeżdża z centrum Hajfy ze skrzyżowania ulic Belfoura oraz Herzla (14 NIS). Pociąg Najłatwiej dostać się do centrum Hajfy pociągiem – w mieście są cztery stacje (Hof ha ‑Karmel, Bat Galim, Center ha ‑Shmona – główna, Lev ha ‑Mifratz), a główny dworzec znajduje się blisko centrum. Do Hajfy dojeżdżają pociągi z Tel Awiwu (zatrzymują się na wszystkich stacjach w Hajfie, co 20–30 min, w no‑ cy co 1 godz., przejazd: 50 min–1 godz. 20 min, bilety: 30,50 NIS), Be’er Szewy (15 dziennie, przejazd: 2 godz. 10 min, bilety: 59 NIS), można też stąd wyruszyć do Akki i Naharijji (co 20–30 min, w no‑ cy co 2 godz., przejazd: 20–25 min, bile‑ ty: 15,50 NIS). Komunikacja miejska W obrębie miasta można przemieszczać się autobusami miejskimi; bilet na 90 min jazdy z do‑ wolną liczbą przesiadek kosztuje 6,40 NIS. Przydatne linie autobusowe to: nr 37 i 37a (dworzec Bat Galim – ul. Herzla – centrum dzielnicy Ha ‑Karmel – Uniwersytet Hajfy), nr 103 (z dworca Hof ha ‑Karmel główną ulicą równolegle do linii kolejowej do dworca Lev ha ‑Mifratz), nr 115 (dwo‑ rzec Hof ha ‑Karmel – ul. Czajkowskiego, tj. okolice klasztoru Stella Maris – ul. Ha‑ ‑Ziyyonut – ul. Herzla). Z centrum na górę Karmel w okolice gór‑ nego tarasu ogrodów bahaitów najłatwiej dostać się podziemną kolejką szynowo‑ ‑linową Carmelite, tj. jedyną linią metra w Izraelu (bilety: 6,40 NIS, ważne także w autobusach). Orientacja Główną część Hajfy, tj. poło‑ żoną po północnej stronie góry Karmel, przy porcie, podzielić można na trzy „pię‑ tra”, usytuowane na różnych poziomach na zboczu góry. Dzielnica portowa roz‑ ciąga się wzdłuż portu i wybrzeża zatoki, a jej oś stanowią linia kolejowa i biegnąca równolegle szosa. Nieco wyżej leży głów‑ na dzielnica handlowo ‑finansowa, znana jako Hadar ha ‑Karmel. Wysoko na grzbie‑ cie góry znajduje się natomiast Merkez ha‑ ‑Karmel, tj. Karmel Centralny. To dzielni‑ ca wielkich, luksusowych ho teli, drogich apartamentowców i willi oraz modnych restauracji. Noclegi W mieście jest dużo wielkich hoteli o stan‑ dardzie 4–5 ‑gwiazdkowym, nastawio‑ nych na grupy zorganizowane, brakuje natomiast tańszych miejsc, zwłaszcza w hostelach. „ Port Inn , Jaffa Road 34, tel.: +972 4 8524401, http://portinn.net; ceny: miej‑ sce w sali zbiorowej od 90 NIS, dwójka ze śniadaniem od 330 NIS. Zadbany hostel z kuchnią turystyczną, pralnią, bezpłatnym Wi ‑Fi oraz dostępem do komputera. Saint Charles Hospice , Jaffa Road 105, tel.: +972 4 8553705, e ‑mail: stcharls@ netvision.net.il; ceny: dwójka od 295 NIS. Teoretycznie jest to prowa‑ dzony przez zakonnice dom pielgrzy‑ ma (pierwszeństwo mają grupy powy‑ żej 7 os.), a w praktyce skromny, czysty „ m o c . k c o t s r e t t u h S | a k z c e j a m © „ Panorama Hajfy „ „ hotel także dla niewierzących; pokoje z klimatyzacją, kuchnia turystyczna, Wi ‑Fi odpłatne. Stella Maris Hospice , ul. Stella Maris, tel.: +972 4 8332084; ceny: dwójka od 100 USD. Dom pielgrzyma w klasztorze Karmelitów, otwarty również dla tury‑ stów indywidualnych; pokoje z klima‑ tyzacją, Wi ‑Fi odpłatne. Templars Boutique Hotel , ul. Ben Gu‑ riona 36, tel.: +972 4 6297777, http:// www.templers ‑haifa.com; ceny: dwój‑ ka od 181 USD. Niewielki, luksusowy ho‑ tel w starym domu w kolonii niemiec‑ kiej, ale z nowoczesnym wystrojem. Wyżywienie Wiele restauracji, barów i kawiarni z wszystkich kategorii cenowych działa przy ulicy Ha ‑Nassi w centrum dzielnicy Karmel. Sporo niedrogich barów znajdu‑ je się przy ulicy Nathansona i sąsiednich, w okolicy Kikar Paris, natomiast liczne re‑ stauracje i kawiarnie przy ulicy Ben Gurio‑ na to głównie dość drogie lokale. „ Abu Yusuf , ul. Ha ‑Maginim 2. Niedroga restauracja powyżej dolnej stacji metra, klasyczne dania bliskowschodnie. Fatoush , ul. Ben Guriona 38, tel.: +972 4 8524930. Popularna restauracja z miłym ogródkiem, klasyczna kuchnia blisko‑ wschodnia, ceny umiarkowane. Fountains of Beer/Mayan Habira , ul. Nathansona 4, tel.: +972 4 8623193. Dla amatorów smaków z naszej części „ „ „ „ Europy w wydaniu żydowskim – pro‑ wadzona przez Żydów z Rumunii; ceny umiarkowane. Ha ‑Namal 24 , ul. Ha ‑Namal 24, tel.: +972 57 2223333, http://namal24.rest‑ ‑e.co.il. Restauracja, choć usytuowana pośród magazynów w ponurej okoli‑ cy koło linii kolejowej, ma przytulne wnętrze i serwuje bardzo drogie dania kuchni śródziemnomorskiej, w tym ry‑ by i owoce morza. Kalamaris , ul. Stella Maris 102, tel.: +972 4 8314908. Restauracja specja‑ lizująca się w daniach z ryb i owoców morza, z tarasem widokowym, obok górnej stacji kolejki linowej kursującej pod klasztor Stella Maris; drogo. Informator „ „ „ „ Posterunek mieści się przy Główny oddział znajduje się Apteka Duże apteki ‑drogerie Super‑ ‑Pharm działają w centrach handlowych (kupimy tu także perfumy). Poczta przy ulicy Ha ‑Palyam 19. Policja Jaffa Road 28. Zdrowie W dzielnicy Bat Galim znaj‑ duje się główny szpital miejski Ram‑ bam Medical Center (inaczej Rambam Health Care; ul. Ha ‑Aliya 6, tel.: +972 4 8542309, http://www.rambam.org.il). Zakupy Można odwiedzić centrum handlowe City Center (ul. Ben Gurio‑ na 6) lub centrum handlowe Rapoport (ul. Ha ‑Nessi). „ Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Hajfa 131 Okolice Wznosząca się nad Hajfą góra Karmel to w rzeczywistości końcowy fragment długiego na ok. 25 km pasma, wyrastającego poprzecz­ nie do linii wybrzeża i wcinającego się głęboko w ląd. Grzbietem pasma przebiega szosa nr 672. Nim na dobre opuścimy nią Hajfę, na przedmieściach, 5 km od centrum, trafimy do wzniesionego wysoko na grzbiecie górskim Uniwersytetu Hajfy, otwartego w 1972 r. Stoi tu ogromny wieżowiec Eshkol Tower, projektu sław­ nego brazylijskiego architekta Oscara Niemeyera. Warto wyjechać windą na taras widokowy na 30. piętrze. „ , http://www.haifa.ac.il. Eshkol Tower Informacje praktyczne Dojazd Drogą wzdłuż grzbietu góry Karmel kursuje z Hajfy do Dalijat al ‑Karmel autobus nr 37a (z dworca kole‑ jowego Bat Galim co 30 min), zatrzymujący się po drodze m.in. koło Uniwersytetu Hajfy oraz wejścia do rezerwatu Khai Bar, natomiast do klasztoru św. Eliasza (prawie 3 km od ostatniego przystanku autobusu) oraz rezerwatu Nahal Me’arot komuni‑ kacja publiczna nie kursuje. Dalej na południe, po zachod­ niej stronie góry, rozciąga się ParK Narodowy góry Karmel. (Mount Carmel National Park) Utworzony w 1971 r. na 8,5 tys. ha chroni niezwykłą przyrodę. Góry porastają tu bujne lasy dębów szkarłatnych i zarośla śródziemnomorskie, pośród których żyje wiele dzikich zwie­ rząt, m.in. daniele mezopotam­ skie, sarny, gazele i sępy płowe. Poprowadzono tu wiele szlaków turystycznych. Warto przespacerować się też po rezerwacie Khai Bar. Założono go specjalnie w celu odtworzenia populacji danieli mezopotamskich. „ Rezerwat Khai Bar pn.–czw., nd. IV–IX 8.00–17.00, X–III 8.00–16.00, pt. i święta przez cały rok 8.00–15.00; wstęp: 21 NIS, dzieci i młodzież do 18 l. 9 NIS. , tel.: +972 4 8320648, http://www.parks.org.il; otwarte: Turyści zaglądają też do rezerwatu Nahal Me’arot na południowo­ ­zachodnich zboczach góry Karmel. Na jego terenie znajdują się trzy jaskinie, w których odkryto ślady osadnictwa człowieka nean­ dertalskiego sprzed 200 tys. lat. Stanowiska te zostały w 2012 r. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przy­ rodniczego UNESCO. Wszystkie trzy jaskinie są udostępnione dla zwiedzających, ale do rezerwatu trudno się dostać bez własnego środka transportu. „ , tel.: +972 4 9841750; otwarte: pn.–czw., nd. IV–IX Rezerwat Nahal Me’arot 8.00–17.00, X–III 8.00–16.00, pt. i święta cały rok 8.00–15.00; wstęp: 21 NIS, dzieci i młodzież do 18 l. 9 NIS. Dalej wiodąca grzbietem szosa nr 672 doprowadza do dwóch wsi druzyjskich, połączonych obecnie w jedną miejscowość: Isfiji i Dalijat al ­Karmel. Druzowie zamieszkują te tereny od XVIII w., a wielu z nich przybyło z syryjskiego miasta Aleppo. Na południe od drugiej ze wspomnianych wsi od głównej szosy odbija boczna droga do klasztoru Karmelitów św. Eliasza. Wzniesiony został już w okresie wypraw krzyżowych na szczycie góry Muhraqa (497 m n.p.m.), czyli w miejscu, gdzie prorok Eliasz miał walczyć z kapłanami boga Baala. Obecne zabudowania pochodzą jednak głównie z XIX w. „ , góra Muhraqa, tel.: +972 528779686, http:// Klasztor Karmelitów św. Eliasza muhraqa.org; otwarte: codz. oprócz świąt 9.00–17.00; wstęp: 5 NIS. Megiddo Ponad żyzną doliną Jezreel, rozciągającą się na wschód od pasma góry Karmel, na niewysokim wzgórzu Megiddo w pobliżu skrzy­ żowania szos nr 66 i 65 znajduje się ważne stanowisko archeolo­ giczne wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. m o c . k c o t s r e t t u h S | v o n i l b v © „ Ruiny Megiddo Choć w Megiddo pozostało jedynie trochę fundamentów, czy­ telnych głównie dla archeologów, to jednak to starożytne miasto odegrało niemałą rolę w dziejach regionu. Strategiczne położenie sprawiło, że u stóp wzgórza, na którym powstało Megiddo (zwane również Armageddonem), rozegrano cały szereg wielkich bitew – pewnie dlatego miejsce to stało się symbolem pola bitewnego i to właśnie tu wg Apokalipsy św. Jana ma dojść do ostatniej bitwy między siłami dobra i zła. Od niepamiętnych czasów Megiddo kontrolowało ważny szlak handlowy z Egiptu na północ, który nie prowadził wybrzeżem wokół góry Karmel, lecz przekraczał ją właśnie w tym miejscu. Ufortyfikowane osiedle istniało tu już 3000 lat p.n.e.! W 1468 r. p.n.e. pod murami Megiddo faraon Tot­ mes III rozgromił koalicję książąt syryjskich. W okresie panowania króla Dawida miasto zostało zdobyte przez Izraelczyków, a król Salomon uczynił je jednym z najważniejszych ośrodków swojego królestwa. Od 733 r. p.n.e. było stolicą asyryjskiej prowincji Galilea, ale niespodziewanie w VII w. p.n.e. straciło na znaczeniu i 300 lat później wzgórze zostało ostatecznie opuszczone. Dopiero po Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę Północne wybrzeże, Galilea i Wzgórza Golan Hajfa 133 Informacje praktyczne 1948 r. w sąsiedztwie wzniesie­ nia ponownie osiedlili się ludzie, zakładając żydowską osadę Megiddo. Dojazd Megiddo jest oddalone o ok. 2 km, wzdłuż drogi nr 66 w kierunku Hajfy, od skrzyżowania Megiddo Junction na drodze nr 65. Na skrzyżowaniu tym zatrzymują się nie rzadziej niż co 30 min autobu‑ sy kursujące między Tel Awiwem a Tyberiadą oraz Nazaretem (jadąc z Hajfy z dworca Ha ‑Mifratz trze‑ ba udać się najpierw do Afuli i stąd jechać jednym z autobusów w stronę Tel Awiwu), natomiast bezpo‑ średnio przy ruinach i drodze do wsi Megiddo stają autobusy nr 248 i 302 z Hajfy (z dworca Ha ‑Mifratz), ale niestety kursują bardzo rzadko (tylko wcześnie rano oraz późnym popołudniem). Przy wejściu na teren ParKu Narodowego megiddo (Megiddo National Park) można obejrzeć krótki film o historii Megiddo oraz obejrzeć wystawę z wielką makietą najważniejszych gma­ chów starożytnego miasta – czy też właściwie 20 miast kolejno niszczonych i odbudowywa­ nych na przestrzeni 2500 lat. Następnie wchodzi się po zboczu na spłaszczony wierzchołek wzgórza, gdzie pośród resztek murów i fundamentów różnych budowli poprowadzono ścieżki do ruin najważniejszych obiek­ tów. Łatwo zrozumieć, dlaczego Megiddo było w przeszłości tak ważne – wzrok biegnie stąd ponad równinami doliny Jezreel aż po wzgórza Galilei z widocznymi zabudowaniami Nazaretu oraz odległą górą Tabor. Przechadzając się pośród ruin, mijamy pozo­ stałości bramy miasta z okresu kananejskiego, resztki wielkich stajni z różnych epok czy wyraźnie zarysowany okrąg kamiennego ołtarza z ok. 2500 r. p.n.e. Kilka ustawionych na sztorc kamieni przypomina o bramie z czasów króla Salomona, zaś nieco dalej szerokie rozstawienie kamiennych żłobów świadczy o pokaźnych rozmiarach wielkich stajni. Jednak największe wrażenie robi sys­ tem podziemnych tuneli, dzięki którym mieszkańcy mieli dostęp do wody w czasie oblężenia. „ Park Narodowy Megiddo otwarte: pn.–czw., sb., nd. IV–IX 8.00–17.00, X–III i w pt. 8.00–16.00; wstęp: 27 NIS, dzieci i młodzież do 18 l. 14 NIS. , tel.: +972 4 6590316, http://www.parks.org.il; Cezarea Ruiny Cezarei, niegdyś wielkiego portowego miasta, w którym przy­ bijały do brzegów Ziemi Świętej statki Rzymian i okręty krzyżow­ ców, są dziś jedną z głównych atrakcji turystycznych Izraela. Choć same ruiny mogą nieco rozczarowywać, nadmorskie krajobrazy są zachwycające. W okolicy rozciągają się także piękne plaże. „ Port w Cezarei © Dejan Gileski | Shutterstock.com m o c . k c o t s r e t t u h S | c i v o r o d o T r a d n a s k e l A © „ Antyczne ruiny w Cezarei Miasto, zwane także Cezareą Nadmorską dla odróżnienia od Cezarei Filipowej na Wzgórzach Golan, powstało dzięki Herodowi Wielkiemu panującemu w latach 37–4 p.n.e. Wcześniej istniała tu niewielka osada portowa Fenicjan. Od 6 r. n.e. miasto służyło jako stolica prowincji Palestyna. Jego rozkwit datuje się na okres bizantyjski – między IV a początkiem VII w. Cezarea stała się wów­ czas największym miastem na wybrzeżu Palestyny, liczącym być może nawet 100 tys. mieszkańców. Jednak po podboju arabskim w 640 r. port podupadł, kurcząc się do obszaru zamkniętego obecnie murem krzyżowców. Zdobyli oni Cezareę w 1101 r. i uczy­ nili jedną ze swych ważniejszych baz na wybrzeżu. Muzułmanie odbili fortecę ostatecznie w 1265 r. i doszczętnie zniszczyli miasto. Dopiero w XIX w. osiedlono tu muzułmanów z Bośni (wyrzuconych w 1948 r.), a w 1940 r. tuż obok teatru powstał kibuc Sedot Yam. Turyści odwiedzają najlepiej zachowaną część ruin Cezarei, w obrębie murów krzyżowców, oraz znajdujący się na południe od nich amfiteatr rzymski. Główne wejście na teren ParKu Narodowego Cezarei (Caesarea National Park; boczne wejście znajduje się koło amfiteatru) wie­ dzie przez bramę we wschodnim murze. Potężne kamienne mury obronne (900 m długości i 3 m wysokości) zbudowali krzyżowcy z rozkazu króla Francji Ludwika IX w 1251 r. Miały one trzy bramy oraz kilkanaście masywnych baszt. W obrębie murów wykopali­ ska archeologiczne odsłoniły fundamenty zabudowań średnio­ wiecznych. Bliżej zatoki dawnego portu, wykopanego na rozkaz Heroda, wznoszą się nowe obiekty: restauracje i sklepy z pamiąt­ kami, a na południowym, długim pierwotnie aż na 400 m falo­ chronie portu, w dawnej cytadeli krzyżowców działa Wieża Czasu (Time Tower), czyli multimedialna ekspozycja pozwalająca zoba­ czyć różne budowle z poszczególnych epok w dziejach Cezarei. Bliżej stoi budynek mieszczący Caesarea Experience, czyli kino wyświetlające krótki film o historii miasta. U nasady falochronu Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Izrael. Ziemia trzech religii, trzech mórz i jednego słońca. Przewodnik rekreacyjny. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: