Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00072 004579 13085675 na godz. na dobę w sumie
Ja - inny - ebook/pdf
Ja - inny - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2483-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autorka analizuje relacje osób niepełnosprawnych ruchowo z ludźmi dotkniętymi innym rodzajem niepełnosprawności. Interpretuje otrzymane wyniki oraz rozważa, czym powinna być autentyczna relacja międzypodmiotowa, w odniesieniu do twórczości francuskiego myśliciela Emmanuela Lévinasa. Próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy doświadczenie odmienności (niepełnosprawności) drugiej osoby przez człowieka z niepełnosprawnością ruchową charakteryzuje strach przed innym, związany z kulturą immanencji, o której pisze Lévinas, czy kontakt ten jest autentycznym spotkaniem, pozbawionym uprzedzeń, wyobrażeń i stereotypowych opinii.

Książka adresowana do teoretyków zajmujących się zagadnieniem niepełnosprawności oraz praktyków: pedagogów, psychologów, nauczycieli wspomagających, liderów społecznych, na co dzień mających do czynienia z kwestią postrzegania i traktowania ludzi z niepełnosprawnością przez otoczenie. Zainteresuje wszystkich, dla których obecność innego człowieka stanowi istotny aspekt interakcji społecznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Współcześnie, w świecie nazywanym „globalną wioską”, w którym są nawiązywane stosunki międzykulturowe, międzyrasowe, narodowe i religijne, określenia inni, inny są używane w wielu kontekstach i znaczeniach. Obecność odmienności w kontaktach z drugim człowiekiem może być szansą spotkania tego, co nowe i intrygujące, lub prowadzić do izolacji z powodu lęku przed tym, co wydaje się obce, może nawet wrogie. Niepełnosprawność człowieka stanowi szczególnego rodzaju inność, jest ona nie tylko faktem w rzeczywistości każdego środowiska społecznego, ale przez swoją problematycz- ność sięga głębi człowieczeństwa. Społeczeństwo, niezależnie od wewnętrznych podziałów, grup i mniejszości, aby móc utrzymać spójność całości swej struktury, nazywa i klasyfi kuje występujące zjawiska, wyznacza normy, wartości, pełnione funkcje, określa granice do- puszczalnego zachowania oraz determinuje zasady postępowania wobec tych, którzy prze- szkadzają w realizacji zamierzonych celów. W odniesieniu do niepełnosprawności okazuje się, że społeczeństwo przejawia ambiwalentne postawy. Z jednej strony system społeczny chroni, pomaga, wzywa do tolerancji, propaguje integrację, z drugiej, pozbawiając niepeł- nosprawność atrybutów normalności, izoluje, przez obojętność wyklucza i stygmatyzuje. Brak zgody na koegzystencję, nieakceptacja odmienności wyglądu i funkcjonowa- nia drugiego człowieka i niedostateczne osobiste zaangażowanie w relacje mają źródło w czynnikach tkwiących w podmiotach interakcji oraz są konsekwencją swoistego procesu spostrzegania i poznawania. W społeczeństwie nastawionym na urzeczywistnienie celów konsumpcyjnych najważniejsze wartości to: szybkość i skuteczność działania, sprawność fi zyczna, atrakcyjny wygląd. Zdrowie jest zatem cechą wysoko cenioną, a choroba czy niepełnosprawność stanem przykrym i niepożądanym. Defi cyt w typowym schemacie budowy i funkcjonowania ciała człowieka, który nie od- powiada obrazowi doskonałej kondycji jednostki, powoduje odczucie braku podobieństwa, utrudnia jedność i przynależność z osobami z niepełnosprawnością w grupie społecznej. Odmienność ta nie przystaje do zasadniczej przestrzeni życiowej, nie jest w stanie sprostać kulturowo ustanowionym wzorom, standardom i normom skutecznego działania, wydaje się zatem niezrozumiała, powoduje dystans, budzi wrogość i lęk. Obecność ludzi z niepełnosprawnością wywołuje różnego rodzaju reakcje sprawnej części społeczeństwa. Istnienie tego typu inności zaburza stan harmonii, poczucie przejrzy- stości świata oraz przypomina o ludzkich ograniczeniach i śmiertelności. Niektórzy więc udają, że tego typu problemy ich nie dotyczą, inni, nie potrafi ąc sobie poradzić z nową sytuacją, szukają logicznego wytłumaczenia obecności cierpienia w świecie. Nie znajdując satysfakcjonujących odpowiedzi, stosują różnego rodzaju metody postępowania, których celem jest zbliżanie jednostek innych do normy, czyli przywrócenie jedności i całości. 8 Wstęp Większość społeczeństwa, dysponując większościową władzą, zaszeregowuje jednostki odbiegające od standardów oraz narzuca określoną strukturę pomocy w celu kompensa- cji wykrytych defektów. Przypisanie swoistego, niekorzystnego wizerunku, wbudowanie w pojęcie osoby z niepełnosprawnością naznaczonego opisu bycia człowieka, wyznacza negatywne nastawienie i decyduje o całości interakcji. Swoisty sposób myślenia, oparty na bezrefl eksyjnym powielaniu schematów, powoduje, że ustalony, stereotypowy obraz osoby z niepełnosprawnością zwalnia z potrzeby analizowania i refl eksji oraz często powoduje wycofywanie się z relacji. Percepcja i nastawienie otoczenia, którego źródłami są nieufność, niewiedza, lęk przed spotkaniem z czymś niezrozumiałym, przesądzają o wartości i możliwościach jednostki. Osoba doświadczona niepełnosprawnością ma świadomość własnej odmienności, gorszej pozycji i przypisanych jej negatywnych właściwości i ocen. Społeczne zaszeregowanie powoduje przyswojenie sobie niższego statusu, ograniczenie osobistego rozwoju i przy- stosowania się do niepełnosprawności. Konsekwencją przymusowej tożsamości jest z jednej strony społeczne wymaganie postępowania zgodnego z oczekiwaniami, a z drugiej — przyjmowanie przez osoby inne roli wykluczonych. Narzucanie postępowania, decydowanie o sprawach ludzi z niepeł- noprawnością bez ich udziału, wymaganie podporządkowania i „upodabniania się” przez poddawanie zabiegom integracyjnym nie zmieniają znacząco sytuacji jednostek, które nadal czują się izolowane. Ponadto konfrontacja z wymaganiami społeczeństwa często powoduje przeciążenie oraz koncentrację jednostki na problemach i ograniczeniach, wynikających z ograniczonej sprawności i samodzielności. Sprecyzowane nastawienie wobec ludzi odmiennych z powodu wyglądu lub funkcjo- nowania w dużym stopniu wyznacza zatem ich rolę społeczną. Postrzeganie i rozumienie zjawiska niepełnosprawności determinuje również pojęcie o sobie doświadczonych nią osób. Niska samoocena, poczucie piętnowanej odmienności oraz przyjmowanie postawy krytycznej wobec siebie z powodu uproszczonej, negatywnej oceny społeczeństwa wpływa na relacje z otoczeniem. Społeczność ludzi z niepełnosprawnością ruchową stanowią nie tylko osoby nią dotknięte, ale też jednostki z innym rodzajem niepełnosprawności: niepełnosprawni intelektualnie, sensorycznie i chorzy psychicznie. Człowiek pełnosprawny jest dla osoby z niepełno- sprawnością ruchową po prostu drugim człowiekiem, niezależnie od tego, jak wygląda i jaka jest jego pozycja społeczna. Wartą rozważenia wydaje się kwestia stosunku ludzi z niepełnosprawnością ruchową do osób z innym rodzajem niepełnosprawności, którzy również są powszechnie zakwalifi kowani jako inni w pejoratywnym znaczeniu. Nauki społeczne (psychologia i socjologia), szukając prawidłowości, obejmują swoimi analizami to, co typowe, co da się uogólnić, oraz szczegółowo opisują sposoby postępo- wania z jednostkami, które odbiegają od tego, co dotyczy przyjętej całości i jedności. Odmienny kontekst spotkania z innością drugiego człowieka jest rozpatrywany na płasz- czyźnie rozważań fi lozofi cznych. Innym w fi lozofi i jest jakieś wyjątkowe nie-ja, to podmiot autonomiczny, z którym można nawiązać kontakt. Francuski fenomenolog Emmanuel Lévinas zauważa, że nauka, podobnie jak niektóre ustroje polityczne czy religie, stosuje przemoc, przedstawiając wizję świata jako jednorod- nego, totalnego tworu, w którym indywidualne różnice, niepowtarzalność, wielość i rozma- itość poświęca się na rzecz bezosobowej, anonimowej ogólności. Filozof proponuje zmianę Wstęp 9 perspektywy — punktem wyjścia nie jest władcze, egoistyczne i zagarniające w imię jedy- nie słusznej jedności ja, ale inny. Co więcej, tylko dzięki spotkaniu z innością jednostka może wyrwać się z kręgu panowania zobiektywizowanej całości i uzyskać niezależność. Prezentowana praca zawiera próbę rozważenia, czy doświadczanie w relacjach odmien- ności drugiej osoby — niepełnosprawnego człowieka — przez ludzi z niepełnosprawnością ruchową, charakteryzuje strach przed innym, związany z kulturą immanencji, o której pisze Lévinas, czy ich kontakt jest autentycznym spotkaniem, wyzbytym uprzedzeń, wyobrażeń i stereotypowych opinii. Szczegółowe analizy dotyczą m.in. rozstrzygnięcia kwestii, czy w spotkaniach z przedstawicielami innych niepełnosprawności ludzie z niepełnospraw- nością ruchową, sami odczuwając skutki deprywacji, przeciążenia i odrzucenia, unikają klasyfi kowania ludzi ze względu na wygląd lub odmienne doświadczanie świata i traktują inność osoby pozytywnie, czy, jak większość, automatycznie przejmują społeczne zasze- regowanie, które uniemożliwia poznawanie człowieka na podstawie jego cech osobowych, i wycofują się z relacji. Część teoretyczna i analizy przeprowadzonych badań są zawarte w czterech rozdzia- łach. Pierwszy rozdział teoretyczny to rozważenie wieloaspektowej problematyki pojęcia relacji w ujęciu trzech koncepcji: psychologicznej, socjologicznej i fi lozofi cznej. Płasz- czyznę dominującą w prowadzonych analizach i formułowanych wnioskach stanowią po- glądy francuskiego fenomenologa Emmanuela Lévinasa. Ponadto, w rozdziale drugim, ukazano okoliczności relacji zachodzących między jednostkami oraz specyfi czne trudności związane z doświadczaniem przez człowieka własnej niepełnosprawności. Rozważania metodologiczne szczegółowo opisują problematykę oraz organizację przeprowadzonych badań. W poszukiwaniu odpowiedzi na zawarte pytania, założenia i wyznaczone cele pracy zastosowano metodę sondażu, test przymiotnikowy ACL H.B. Gougha i A.B. Heilbruna oraz przeprowadzono zogniskowany wywiad grupowy. Analizę uzyskanych wyników badań przedstawiano w rozdziale czwartym. Pierwszy podrozdział badawczy dotyczy kwestii powszechnego wizerunku osób z niepełnospraw- nością oraz jego znaczenia w postrzeganiu ludzi z innym rodzajem niepełnosprawności przez osoby z niepełnosprawnością ruchową. Poruszono tu zagadnienia percepcji i sytuacji społecznej ludzi z niepełnosprawnością. Podrozdział przedstawia również wyniki przekonań respondentów na temat osób z inną niepełnosprawnością niż ruchowa. Celem przepro- wadzonych interpretacji było ustalenie, czy respondenci, sami doświadczając psychospo- łecznych trudności wynikających z własnej niepełnosprawności, przejmują i podzielają powszechne stereotypy na temat ludzi z niepełnosprawnością, czy, jak postuluje Lévinas, poszukują niepowtarzalnej „sobości” drugiego człowieka. Podrozdział drugi stanowi analizę uzyskanych wyników pod względem specyfi ki do- świadczania własnej niepełnosprawności przez osoby badane. Podjęto tu również próbę ustalenia znaczenia przeżywanych trudności w poruszaniu się w percepcji środowiska społecznego ludzi z niepełnosprawnością. Intencją dokonanych analiz było ustalenie, czy osobiste doświadczanie społecznego ostracyzmu przyczynia się do większej otwartości i chęci nawiązywania bliższych relacji z jednostkami z różnego rodzaju problemami w funkcjonowaniu. Ostatnia część badawcza przedstawia przekonania respondentów na temat koniecz- ności pomocy i działań integracyjnych wobec ludzi z niepełnosprawnością. Podrozdział ten zawiera również próbę rozpoznania tendencji obecnych w relacjach badanych, które 10 Wstęp pomogłyby ustalić, czy osoby z niepełnosprawnością ruchową dążą do kontaktu z jed- nostkami z innym rodzajem niepełnosprawności, czy starają się ich unikać. Rozważania przeprowadzone na podstawie otrzymanych wyników zawierają też odpowiedź na pytanie, czy charakter tych spotkań jest bliski autentycznym spotkaniom, o których pisał Lévinas. Całość pracy kończy podsumowanie, w którym dokonano odpowiedzi na postawioną w rozprawie tezę oraz pytania i założenia zawarte w pracy.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ja - inny
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: