Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00259 005666 13612209 na godz. na dobę w sumie
Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Wydanie 5 - ebook/pdf
Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Wydanie 5 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 358
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-6538-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> nauka języków obcych >> angielski
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Piąte wydanie Jak czytać i rozumieć angielskie
umowy?
stanowi połączenie:

- słownika,

- kursu angielskiego języka prawnego,

- wprowadzenia w podstawowe zagadnienia prawa krajów anglosaskich.

Najnowsze piąte wydanie książki zostało zaktualizowane i wzbogacone o podrozdział dotyczący umowy nabycia spółki osobowej oraz kazusy.

W książce szczegółowo omówiono:

- terminologię występującą w umowach,

- właściwości gramatyczne angielskiego języka prawnego,

- interpretacje całych zwrotów i zdań na autentycznych przykładach,

- anglosaskie zwyczaje, pojęcia, instytucje i tradycje kryjące się za doborem poszczególnych terminów.

Dla kogo jest ta publikacja?

Niniejsza publikacja przeznaczona jest dla prawników, tłumaczy, a także dla menedżerów i studentów zainteresowanych opanowaniem umiejętności czytania i prawidłowego rozumienia tego typu tekstów w języku obcym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Piąte wydanie książki Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? stanowi połączenie słownika, kursu angielskiego języka prawnego oraz wprowadze nia w podstawowe zagadnienia prawa krajów anglosaskich. Jest to praktyczny przewodnik dla wszystkich osób, które stykają się z umo wami pisanymi w języku angielskim. W książce szczegółowo omówiono terminologię występującą w umowach, właściwości gramatyczne angielskiego języka prawnego, przedstawiono interpretacje całych zwrotów i zdań na autentycznych przykładach oraz wskazano na anglosaskie zwyczaje, pojęcia, instytucje i tradycje kryjące się za doborem poszczególnych terminów. Niniejsza publikacja przeznaczona jest dla prawników, tłumaczy, a także dla menedżerów i studentów zainteresowanych opanowaniem umiejętności czytania i prawidłowego ro- zumienia tego typu tekstów w języku obcym. Piąte wydanie książki zostało zaktualizowane i wzbogacone o podroz dział dotyczący umowy nabycia spółki osobowej oraz kazusy. J a k c z y t a ć i r o z u m e ć a n g e l s k i e u m o w y ? i i Leszek Berezowski Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Wyd. 5. Wydanie 5. Leszek Berezowski – językoznawca i tłumacz z wieloletnim doświad- czeniem zawodowym. Profesor zwyczajny Uniwersytetu Wrocławskie- go, założyciel i kierownik Podyplomowego Studium Przekładu, a w la- tach 1999-2000 visiting professor w Central Michigan University (USA). Do czasu uzyskania profesury tłumacz wielu instytucji finansowych (takich jak: Bank Zachodni, Forum Financial Servi ces, XIV Narodowy Fundusz Inwestycyjny). Autor bestsellera: Jak czytać i rozumieć angiel- skie dokumenty sądowe w sprawach cywilnych? (C.H.Beck 2014, wyd. 2). L e s z e k B e r e z o w s k i www.ksiegarnia.beck.pl e-mail: dz.handlowy@beck.pl tel.: (22) 31 12 222 fax.: (22) 33 77 601 Okladka jak umowy 2014_4.2.indd Wszystkie strony 31.07.2014 09:13 Okladka jak umowy_wyd5 2014_intro.indd 1 24.07.2014 22:33 Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Okladka jak umowy_wyd5 2014_intro.indd 2 24.07.2014 22:33 Okladka jak umowy_wyd5 2014_intro.indd 3 24.07.2014 22:33 Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Leszek Berezowski Wydanie 5. Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2014 Okladka jak umowy_wyd5 2014_intro.indd 4 24.07.2014 22:33 Jak czytaæ i rozumieæ angielskie umowy? Wydanie 5. Wydawca: Anna Wieczorek Redakcja i korekta: Aleksander Straszewski Projekt ok³adki i stron tytu³owych: Przemys³aw Olczak Zdjêcie na ok³adce: © Shutterstock ã Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Wydawnictwo C.H.Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-6537-4 ISBN e-book 978-83-255-6538-1 Spis treœci Spis treœci Spis treœci Wprowadzenie .................................................................................................. Bibliografia........................................................................................................ Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników ......................................................... 1.1. Czasowniki modalne ................................................................................ 1.1.1. Shall .................................................................................................. 1.1.2. May................................................................................................... 1.2. Zaimki i przys³ówki ................................................................................. 1.2.1. Zaimki i przys³ówki zawieraj¹ce here........................................... 1.2.2. Zaimki i przys³ówki zawieraj¹ce there ......................................... 1.2.3. Zaimki i przys³ówki zawieraj¹ce where ....................................... 1.3. Dope³nienia................................................................................................ 1.4. Budowa zdania .......................................................................................... Rozdzia³ 2. Konwencje i zasady redakcyjne ................................................. 2.1. Uk³ad treœci umowy.................................................................................. 2.1.1. Umowa tradycyjna.......................................................................... 2.1.2. Umowa w formie listu .................................................................... 2.2. Konwencje ortograficzne .......................................................................... 2.2.1. Du¿e litery ....................................................................................... 2.2.2. Cudzys³ów ....................................................................................... 2.2.3. Nawiasy ........................................................................................... 2.2.4. Graficzny uk³ad strony ................................................................... 2.3. Podzia³ tekstu na jednostki redakcyjne ................................................... 2.3.1. Dokumenty Unii Europejskiej........................................................ 2.3.2. Umowy i statuty – wersja tradycyjna............................................ 2.3.3. Umowy i statuty – wersja rozszerzona ......................................... 2.3.4. Umowy i statuty – wersja mieszana .............................................. 2.3.5. Ustawy ............................................................................................. IX XI 1 2 2 6 8 8 13 18 20 23 33 33 34 39 41 42 44 45 45 46 47 49 50 52 53 V Spis treœci Rozdzia³ 3. Postanowienia wprowadzaj¹ce .................................................. 3.1. Nazwa, strony i termin zawarcia umowy ............................................... 3.2. Okolicznoœci poprzedzaj¹ce zawarcie umowy ....................................... Rozdzia³ 4. Zasadnicza treœæ umowy ............................................................. 4.1. Formu³a zawarcia umowy........................................................................ 4.2. Definicje ..................................................................................................... 4.3. Postanowienia bezpoœrednio realizuj¹ce cel umowy............................. 4.3.1. Kupno–sprzeda¿ ............................................................................. 4.3.2. Umowa o pracê................................................................................ 4.3.3. Umowa kredytowa.......................................................................... 4.3.4. Umowa spó³ki kapita³owej............................................................. 4.3.5. Umowa spó³ki osobowej................................................................. 4.3.6. Umowa nabycia spó³ki ................................................................... Rozdzia³ 5. Oœwiadczenia stron oraz warunki i skutki wypowiedzenia umowy .............................................................................. 5.1. Warunki zawieszaj¹ce............................................................................... 5.2. Oœwiadczenia stron................................................................................... 5.3. Przyrzeczenia............................................................................................. 5.4. Tryb i termin wypowiedzenia umowy.................................................... Rozdzia³ 6. Postanowienia koñcowe .............................................................. 6.1. Waiver ....................................................................................................... 6.2. Entire agreement ...................................................................................... 6.3. Severability ............................................................................................... 6.4. Binding effect ........................................................................................... 6.5. Assignment............................................................................................... 6.6. No third party beneficiaries .................................................................... 6.7. No partnership ......................................................................................... 6.8. Survival ..................................................................................................... 6.9. Force majeure ........................................................................................... 6.10. Governing law.......................................................................................... 6.11. Jurisdiction ............................................................................................... 6.12. Arbitration ................................................................................................ VI 55 55 64 71 71 76 83 83 116 149 186 214 232 245 246 249 259 266 275 276 279 281 284 285 286 288 289 291 293 295 298 Spis treœci 6.13. Waiver of jury trial ................................................................................... 6.14. Notices ...................................................................................................... 6.15. Counterparts ............................................................................................. 6.16. Amendments ............................................................................................. 6.17. Language ................................................................................................... 6.18. Headings.................................................................................................... 6.19. Exhibits ...................................................................................................... 6.20. Non-competition ....................................................................................... 6.21. Non solicitation ......................................................................................... 6.22. Set-off ......................................................................................................... 6.23. Confidentiality .......................................................................................... 6.24. Good faith .................................................................................................. 6.25. Indemnification ........................................................................................ 6.26. Expenses .................................................................................................... 6.27. Testimonium.............................................................................................. 299 300 303 304 306 307 309 309 310 311 312 314 315 318 320 Indeks rzeczowy ............................................................................................... 323 VII Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie Jak wskazuje tytu³, ksi¹¿ka, któr¹ trzymaj¹ Pañstwo w rêkach, jest praktycznym przewodnikiem przygotowanym dla osób, które stykaj¹ siê z umowami pisanymi w jêzyku angielskim. Jest wiêc przeznaczona przede wszystkim dla prawników i t³umaczy, ale tak¿e dla mened¿erów i studentów zainteresowanych opanowaniem umiejêtnoœci czytania i pra- wid³owego rozumienia tego typu tekstów w jêzyku obcym. Przewodnik ma praktyczny charakter, aby rzeczywiœcie pomóc Czytelnikom w lektu- rze pisanych nie³atwym jêzykiem dokumentów. Zosta³ on przygotowany jako po³¹czenie s³ownika, kursu angielskiego jêzyka prawnego oraz podrêcznika wprowadzaj¹cego w podstawowe zagadnienia prawa krajów anglosaskich. Dziêki takiemu zakresowi treœci przewodnik wprowadza Czytelnika nie tylko w arkana s³ownictwa angielskiego jêzyka prawnego, ale równie¿ objaœnia charakterystyczne w³aœciwoœci gramatyczne tej odmiany jêzyka, przedstawia interpretacje ca³ych zwrotów i zdañ w trudniejszych miej- scach omawianych przyk³adów, wskazuje na przyczyny i konsekwencje doboru poszczególnych terminów oraz kryj¹ce siê za nimi zwyczaje, pojê- cia, instytucje i tradycje w³aœciwe dla krajów i systemów prawnych angiel- skiego obszaru jêzykowego. Aby prawid³owo rozumieæ umowy pisane w innej kulturze prawnej trzeba siê z ni¹ przecie¿ dobrze zaznajomiæ, i to nie tylko od strony jêzykowej. Po omówieniu cech gramatycznych angielskiego jêzyka prawnego oraz obowi¹zuj¹cych w nim zasad redakcyjnych w kolejnych rozdzia³ach przedstawiono zatem poszczególne czêœci umowy pos³uguj¹c siê frag- mentami oryginalnych dokumentów. Wystêpuj¹ca w nich terminologia zosta³a wszechstronnie objaœniona w has³ach zamieszczonych pod cyto- wanym tekstem i zebranych w indeksie na koñcu ksi¹¿ki. Z przewodnika mo¿na wiêc korzystaæ jak z podrêcznika, który stopniowo przygotowuje Czytelnika do swobodnej lektury pisanych po angielsku umów, oraz jak ze s³ownika, który pomaga rozwik³aæ trudnoœci napotkane w tekœcie czy- IX Wprowadzenie tanego w³aœnie dokumentu. W indeksie wszystkie omówione w przewod- niku terminy i zwroty zestawione s¹ bowiem alfabetycznie i ³atwo mo¿na sprawdziæ, na których stronach znajduj¹ siê ich objaœnienia wraz auten- tycznymi przyk³adami zastosowania. Jedynymi elementami, które zosta³y zmienione w cytowanych frag- mentach umów, s¹ nazwy wystêpuj¹cych w nich spó³ek, ale nie ma to oczywiœcie ¿adnego wp³ywu na ich treœæ. Dla wiêkszej przejrzystoœci tek- stu wszystkie omawiane elementy poszczególnych przyk³adów zosta³y ponumerowane, a ka¿de objaœnienie rozpoczyna siê od numeru pozwa- laj¹cego na szybkie odnalezienie przedstawianego terminu w tekœcie. Po- grubion¹ czcionk¹ wydrukowano terminy i zwroty zestawione w indeksie oraz d³u¿sze fragmenty, których wyk³adniê przedstawiono w poszczegól- nych has³ach, a kursyw¹ – ich polskie odpowiedniki. Przygotowanie kolejnego wydania przewodnika nie by³oby oczywiœ- cie mo¿liwe bez wczeœniejszych doœwiadczeñ w nauczaniu przedmiotów zwi¹zanych z angielskim jêzykiem prawnym oraz dysponowania czasem i warunkami do jego napisania. Chcia³bym w zwi¹zku z tym podziêkowaæ studentom studiów podyplomowych prowadzonych w Instytucie Filo- logii Angielskiej Uniwersytetu Wroc³awskiego za inspiracjê, Czytelnikom za usprawniaj¹ce tekst komentarze, a ¯onie za cierpliwoœæ, zachêtê i stwo- rzenie atmosfery, w której pisanie tej ksi¹¿ki by³o prawdziw¹ przyjemno- œci¹. Wroc³aw, lipiec 2014 r. Leszek Berezowski X Bibliografia Bibliografia Bibliografia E. Alcaraz, B. Hughes, Legal Translation Explained. Manchester, 2002. A. G. Berg, Drafting Commercial Agreements. Londyn, 1991. H. Black, Black’s Law Dictionary. St. Paul, 1983. M. Bridge, Personal Property Law. Oksford, 2002. P. Collin, K. Bartnicki, S³ownik prawa. Warszawa, 2000. S. Frankowski, Introduction to Polish Law. Kraków, Haga 2005. J. Hardwicke, R. Emerson, Business Law. Nowy Jork, 1992. J. Jab³oñska-Bonca, Introduction to Law. Warszawa, 2004. A. Jopek-Bosiacka, Przek³ad prawny i s¹dowy. Warszawa, 2006. J. Justyñska, J. Justyñski, The Main Institutions of the English Legal System. Toruñ, 1998. E. Martin (red.), A Dictionary of Law. Oksford, 1994. E. Myrczek, Lexicon of Law Terms. Warszawa, 2005. R. Patterson, Kompendium terminów z zakresu rachunkowoœci i finansów po polsku i angielsku. Warszawa, 2002. R. Sexton, Land Law. Oksford, 2004. R. Tokarczyk, Prawo amerykañskie. Kraków, 1998. Ch. Williams, Tradition and Change In Legal English. Berlin, 2007. Sample Business Contracts: http://contracts.corporate.findlaw.com XI Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników 1.1. Czasowniki modalne Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników Aby sprawnie czytaæ i prawid³owo rozumieæ angielskie teksty prawne nie wystarczy dobrze pos³ugiwaæ siê jêzykiem angielskim oraz zapoznaæ siê ze stosown¹ terminologi¹. Przygotowuj¹c teksty umów, statutów, ustaw i tym podobnych dokumentów pisz¹cy po angielsku prawnicy czê- sto siêgaj¹ bowiem do obszarów gramatyki tego jêzyka, które z zasady po- mija siê w powszechnie nauczanej angielszczyŸnie i rzadko spotyka w zdecydowanej wiêkszoœci tekstów, od prostych listów i e-maili, po wy- szukane ksi¹¿ki i artyku³y. Dzieje siê tak, poniewa¿ dokumenty prawne zachowuj¹ kilka cech gra- matycznych z wczeœniejszych etapów rozwoju jêzyka angielskiego, choæ dawno wysz³y ju¿ one z u¿ycia w innych odmianach tego jêzyka. Innymi s³owy, angielski jêzyk prawny jest odmian¹ bardzo konserwatywn¹, w której przetrwa³y elementy gramatyczne, których dziœ ju¿ prawie nikt poza prawnikami nie u¿ywa. Taki stan rzeczy wynika z przywi¹zania do formu³ i zapisów, które sprawdzi³y siê w przesz³oœci, przynosz¹c zamie- rzone przez ich u¿ytkowników skutki prawne oraz ze stosunkowo szyb- kiej ewolucji jêzyka angielskiego, który zmienia siê w znacznie szybszym tempie, ni¿ polszczyzna. Obawiaj¹c siê wp³ywu zachodz¹cych w jêzyku przemian na interpre- tacjê pisanych w nim dokumentów, angielscy prawnicy oraz ich naœla- dowcy zachowuj¹ zatem bardzo daleko posuniêt¹ ostro¿noœæ i traktuj¹ zmiany wyj¹tkowo nieufnie. Z punktu widzenia twórców angielskich do- kumentów prawnych jest to podejœcie jak najbardziej uzasadnione, ale nieuchronnie stawiaj¹ce anglosaskich prawników w roli konserwatystów jêzykowych, z w³asnej woli zachowuj¹cych w u¿yciu elementy grama- tyczne, których zdecydowana wiêkszoœæ osób pos³uguj¹cych siê jêzykiem angielskim ju¿ nie stosuje i czêsto nie rozumie. Poniewa¿ elementy te zazwyczaj wystêpuj¹ praktycznie w ka¿dym zdaniu angielskich dokumentów prawnych, ich obecnoœæ znacz¹co utrud- nia lekturê tego typu tekstów zarówno obcokrajowcom, jak i rodowitym 1 Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników u¿ytkownikom jêzyka angielskiego, którzy nie s¹ obyci ze znaczeniem form gramatycznych, które wysz³y ju¿ z powszechnego u¿ycia. Sytuacji obu grup czytelników nie polepsza równie¿ fakt, ¿e elementami grama- tycznymi z zasady nie zajmuj¹ siê s³owniki, trudno wiêc znaleŸæ w nich objaœnienia niezrozumia³ych zdañ, a gramatyki i kursy jêzyka angielskie- go z regu³y nie zajmuj¹ siê cechami, które z punktu widzenia przeciêtnego u¿ytkownika wystêpuj¹ stosunkowo rzadko, na przyk³ad tylko w jednej, specjalistycznej i na dodatek bardzo konserwatywnej jego odmianie. Frustracja osób, które maj¹ problemy ze zrozumieniem dokumentów prawnych, choæ angielski jest pierwszym i najczêœciej jedynym jêzykiem którego u¿ywaj¹, doprowadzi³a nawet do powstania w krajach anglosas- kich ruchu spo³ecznego na rzecz uproszczenia jêzyka prawnego. Ruch ten, znany jako the plain language movement, w pierwszej kolejnoœci za- biega o uaktualnienie gramatyki angielskiego jêzyka prawnego, czyli wy- eliminowanie z niego elementów, które dla przeciêtnego obywatela kra- jów anglosaskich wydaj¹ siê archaiczne. Sukcesy tego ruchu s¹ na razie znikome, jako ¿e niewielu prawników da³o siê przekonaæ do sporz¹dza- nia dokumentów w sposób sprzeczny z tradycj¹ swego zawodu, ale samo powstanie takiego ruchu najlepiej œwiadczy o tym, jak wa¿ne dla pra- wid³owego rozumienia angielskich tekstów prawnych jest opanowanie zasad gramatycznych charakterystycznych dla tej odmiany jêzyka. Na szczêœcie dla osób zainteresowanych poznaniem tych zasad, jak i dla anglosaskich prawników, którzy te¿ musieli siê tych prawide³ kiedyœ nauczyæ, ich liczba jest stosunkowo niewielka. Regu³y te s¹ natomiast bardzo czêsto stosowanie w tekstach prawnych, co mo¿e sprawiaæ wra¿e- nie, ¿e s¹ one naszpikowane cechami gramatycznymi, które nie wystêpuj¹ w szerzej znanych odmianach jêzyka angielskiego. Na szczêœcie jest to tyl- ko z³udzenie, wynikaj¹ce z czêstotliwoœci u¿ycia kilku stosunkowo pro- stych zasad, które zostan¹ omówione i zilustrowane poni¿ej. 1.1. Czasowniki modalne 1.1.1. Shall Na pierwszy rzut oka najbardziej charakterystyczn¹ cech¹ angielskich dokumentów prawnych jest niespodziewanie czêste u¿ycie czasownika 2 1.1. Czasowniki modalne shall. Stosunkowo ³atwo mo¿na natkn¹æ siê na d³ugie ustêpy umów czy statutów, w których czasownik ten wystêpuje w ka¿dym zdaniu, choæ w angielszczyŸnie znanej z kursów i podrêczników oraz powszechnie u¿ywanej przez ogó³ spo³ecznoœci w krajach anglosaskich nale¿y on do najrzadziej spotykanych czasowników modalnych. Zrozumienia jego roli w tekstach prawnych nie u³atwia równie¿ fakt, ¿e prawnicy pos³uguj¹ siê nim w zupe³nie innym znaczeniu, ni¿ zdecydowana wiêkszoœæ u¿ytkow- ników jêzyka angielskiego. Przyczyny takiego stanu rzeczy tkwi¹ w bogatej i burzliwej historii tego czasownika, której najbardziej brzemienny w skutki epizod mia³ miejsce w roku 1653. W roku tym wydano bowiem niezwykle powa¿an¹ w póŸniejszych latach gramatykê jêzyka angielskiego, której autor, bis- kup John Wallis, dosyæ arbitralnie, ale za to bardzo skutecznie stwier- dzi³, ¿e czasownika shall powinno siê u¿ywaæ do tworzenia form czasu przysz³ego w pierwszej osobie liczby pojedynczej i mnogiej (czyli nale¿y mówiæ I shall go / we shall go w znaczeniu pójdê / pójdziemy), a czasownika will w pozosta³ych osobach obu liczb (czyli mówiæ you will go, she will go, etc.). W ten sposób powsta³a regu³a, któr¹ przez ponad 300 lat wpajano uczniom angielskich szkó³ i powtarzano w niezliczonych podrêcznikach dla obcokrajowców. Dziœ stosowania tej zasady nikt ju¿ nie wymaga (choæ ¿yj¹ jeszcze osoby, które jej przestrzegaj¹), ale pozosta³o po niej przekona- nie, ¿e u¿ycie czasownika shall nierozerwalnie wi¹¿e siê z wyra¿aniem przysz³oœci, co nie u³atwia rozumienia tekstów prawnych. Znaczenie, w jakim u¿ywa siê tego s³owa w jêzyku prawnym, siêga swymi korzeniami znacznie g³êbiej ni¿ przytoczona powy¿ej martwa ju¿ zasada i wi¹¿e siê nie z oznaczaniem przysz³oœci, ale z w³adz¹ i autoryte- tem. Pierwotnie u¿ywano bowiem czasownika shall do wskazania, ¿e za wyra¿onymi w zdaniu treœciami stoi autorytet w³adzy, która gwarantuje ich prawdziwoœæ i mo¿e podj¹æ kroki w celu ich wyegzekwowania. Inny- mi s³owy, shall s³u¿y³o do oznaczenia, ¿e autor tekstu zajmuje w stosunku do s³uchaczy lub czytelników pozycjê uprzywilejowan¹, która pozwala mu wskazywaæ co jest w³aœciwe, narzucaæ tryb postêpowania i piêtnowaæ jego naruszanie. Klasycznym przyk³adem takiego u¿ycia shall, które przetrwa³o poza jê- zykiem prawnym, jest angielski tekst Dziesiêciu Przykazañ. W wiêkszoœci 3 Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników przek³adów w ka¿dym z przykazañ wystêpuje w³aœnie ten czasownik (np. You shall not kill/Nie zabijaj), poniewa¿ za poszczególnymi nakazami i zakazami stoi autorytet wszechmog¹cego Boga, sprawuj¹cego pe³niê w³adzy nad ich adresatami. W przypadku tekstów prawnych w³adza, jak¹ legitymuj¹ siê ich auto- rzy, jest oczywiœcie nieporównywalnie mniejsza, a sankcje, którymi dys- ponuj¹ s¹ doczesne, a nie wieczne, ale ich nadrzêdna pozycja w stosunku do odbiorców nie podlega ¿adnej w¹tpliwoœci. W takiej w³aœnie roli w sto- sunku do spo³eczeñstwa wystêpuje w³adza ustawodawcza, walne zgro- madzenie akcjonariuszy w stosunku do innych organów spó³ki, a strony umowy w stosunku do siebie nawzajem. Czêste u¿ycie czasownika shall w ustawach i rozporz¹dzeniach, statutach spó³ek oraz umowach stanowi zatem naturaln¹ kontynuacjê jego pierwotnego znaczenia, które wskazu- je, ¿e adresaci tych tekstów, czyli obywatele, pracownicy, akcjonariusze czy sygnatariusze umowy s¹ zwi¹zani zawartymi w tych dokumentach postanowieniami. Je¿eli angielska umowa kredytowa stanowi zatem, ¿e: The interest rate shall be 7 , to autor tego zapisu nie oznajmia, ¿e stopa procentowa w bli¿ej nieokreœ- lonej przysz³oœci bêdzie wynosiæ 7 , ale kategorycznie stwierdza, ¿e sto- pa procentowa wynosi 7 . Jak widaæ, do wyra¿enia takiego znaczenia w polskim jêzyku praw- nym w zupe³noœci wystarcza u¿ycie czasu teraŸniejszego, powszechnie stosowanego w polszczyŸnie do okreœlania stanu faktycznego. U¿ywania czasu teraŸniejszego prostego (czyli the simple present tense) zaleca w ta- kich sytuacjach równie¿ wspomniany powy¿ej anglosaski ruch na rzecz uproszczenia jêzyka prawnego. Przyt³aczaj¹ca wiêkszoœæ pisz¹cych po angielsku prawników woli jednak u¿yæ w takim przypadku czasownika shall dla wyraŸnego oznaczenia, ¿e cytowane postanowienie wyra¿a wolê stron umowy i jest dla nich wi¹¿¹ce. Zdania zawieraj¹ce czasownik shall w angielskich tekstach prawnych nale- ¿y zatem rozumieæ jako stwierdzenia wyra¿aj¹ce obowi¹zuj¹cy stan fak- tyczny ustalony przez uprawniony do tego organ lub strony. 4 1.1. Czasowniki modalne Jedynym wyj¹tkiem od tej prostej regu³y postêpowania jest sytuacja, gdy zdanie z shall: – zawiera okolicznik czasu wskazuj¹cy na termin umiejscowiony w przy- sz³oœci, albo – na takie okolicznoœci wskazuje bezpoœredni kontekst, w którym zdanie jest usytuowane. Przypadek pierwszy jest bardzo rzadki, poniewa¿ ze wzglêdu na opi- sane powy¿ej ponadczasowe znaczenie, którego noœnikiem w tekstach prawnych jest czasownik shall, zdania, w których on wystêpuje, z regu³y nie zawieraj¹ ¿adnych okoliczników czasu. Je¿eli mimo wszystko taki okolicznik zostanie u¿yty, nale¿y oczywiœcie przyj¹æ, ¿e ca³e zdanie odno- si siê do przysz³oœci. Na przyk³ad, je¿eli umowa stanowi, ¿e: The fee shall be paid 15 business days after the contract has been signed, to ze wzglêdu na wskazanie terminu p³atnoœci prowizji przypadaj¹cego 15 dni roboczych po podpisaniu cytowanej umowy nale¿y zgodnie z logik¹ uznaæ, ¿e angielskiemu shall be paid w takim przypadku odpowiada pol- ski czas przysz³y, a zdanie jasno stwierdza, ¿e prowizja zostanie wyp³acona. Przypadek drugi równie¿ wystêpuje raczej sporadycznie, na przyk³ad jakie w postanowieniach reguluj¹cych sposób rozstrzygania sporów, mog¹ powstaæ w trakcie realizacji umowy: All disputes arising out of this Agreement shall be settled under the rules of the International Chamber of Commerce, Paris, by three ar- bitrators. Jak widaæ, zdanie nie zawiera ¿adnych okoliczników czasu, ale sama tematyka cytowanego postanowienia sugeruje, ¿e odnosi siê ono do przysz³oœci. Skoro bowiem strony umowy zdecydowa³y siê na jej podpisa- nie, to mo¿na bezpiecznie za³o¿yæ, ¿e dosz³y do satysfakcjonuj¹cego je po- rozumienia, a ewentualne spory mog¹ wynikn¹æ dopiero póŸniej. W takiej sytuacji równie¿ nale¿y przyj¹æ, ¿e angielskiemu shall be settled odpowiada polski czas przysz³y, a ca³e zdanie stwierdza, ¿e wszystkie spory wynikaj¹ce z niniejszej umowy zostan¹ rozstrzygniête przez trzech arbitrów w opar- ciu o regulamin Miêdzynarodowej Izby Handlowej w Pary¿u. Poniewa¿ w obu przypadkach przedstawione w zdaniach czynnoœci bêd¹ mia³y miejsce w przysz³oœci, ruch na rzecz uproszczenia jêzyka 5 Rozdzia³ 1. Gramatyka dla prawników prawnego zaleca u¿ywanie w takiej sytuacji czasownika will i praktyka taka jest coraz czêœciej stosowana, u³atwiaj¹c prawid³owe zrozumienie tekstu, co najlepiej widaæ na przyk³adzie: The provisions of articles 6.8 and 6.10 will survive expiration or ter- mination of this Agreement. Przy takim zapisie nie ma najmniejszych w¹tpliwoœci, ¿e chodzi o czas przysz³y, czyli ¿e postanowienia artyku³ów 6.8 i 6.10 zachowaj¹ pe³n¹ moc po wygaœniêciu lub wypowiedzeniu niniejszej umowy. Je¿eli zgodnie z tradycj¹ w zdaniu wyst¹pi jednak czasownik shall, na- le¿y œledziæ kontekst i zwracaæ uwagê na obecnoœæ okoliczników czasu, pamiêtaj¹c jednoczeœnie, ¿e w przewa¿aj¹cej liczbie przypadków zdania te po prostu stwierdzaj¹ obowi¹zuj¹cy stan faktyczny w taki sam sposób, jak polskie zdania sformu³owane w czasie teraŸniejszym. 1.1.2. May Drug¹ osobliwoœci¹ angielskiego jêzyka prawnego zwi¹zan¹ z u¿y- ciem czasowników modalnych jest pos³ugiwanie siê czasownikiem may w tak szerokim znaczeniu, ¿e ca³kowicie obejmuje ono swym zakresem treœci wyra¿ane we wspó³czesnej angielszczyŸnie przez wszystkim bar- dzo dobrze znany czasownik can, który tym samym staje siê zbêdny i w angielskich dokumentach prawnych w zasadzie nie wystêpuje. Tak jak to mia³o miejsce w przypadku czasownika shall, przyczyny ta- kiego stanu rzeczy tkwi¹ w historii jêzyka angielskiego. Choæ dziœ can na- le¿y do najczêœciej u¿ywanych i wszechstronnych angielskich czasowni- ków modalnych, to pierwotnie jego znaczenie ogranicza³o siê tylko do treœci, które obecnie wyra¿a czasownik know, czyli wiedzieæ. Znaczenia, w których dziœ tak czêsto u¿ywa siê can, wyra¿ano zaœ wtedy, jak mo¿na siê domyœlaæ, przy pomocy czasownika may. Z biegiem stuleci czasownik can stopniowo poszerza³ zakres swego znaczenia kosztem may, dochodz¹c powoli do obecnego stanu, w którym u¿ywa siê go zarówno do wyra¿ania umiejêtnoœci (np. I can ski), poten- cjalnej mo¿liwoœci (np. Fog can be dangerous), jak i przyzwolenia (np. You can start now). Nieufni takim zmianom anglosascy prawnicy nadal stosuj¹ jednak may w jego pierwotnym znaczeniu, które obejmowa³o ca³y zakres treœci wyra¿anych obecnie przez can. Nic zatem dziwnego, ¿e cza- 6
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jak czytać i rozumieć angielskie umowy? Wydanie 5
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: