Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00096 007725 10468441 na godz. na dobę w sumie
Jak kochać kłopotliwych bliskich. Trening - książka
Jak kochać kłopotliwych bliskich. Trening - książka
Autor: , Liczba stron: 216
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1524-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rozwiązywanie problemów
Porównaj ceny (książka, ebook (-89%), audiobook).
Jak przetrwać z trudnym partnerem? Trening Dowiedz się, jak przejść od słów do czynów - jak kochać trudne osoby i dalej żyć

Antidotum na miłość toksyczną

Miłość jest ślepa. Nie od dziś wiadomo, że 'kochać' jest łatwo powiedzieć, trudniej jednak wykonać, zachowując przy tym równowagę pomiędzy romantycznymi porywami serca a racjonalnym spojrzeniem na świat. Kochamy, mimo że osoba najbliższa bywa czasem źródłem naszych największych cierpień. Obojętne, czy chodzi o Twojego partnera, rodzeństwo, dziecko czy przyjaciela - nie możesz przecież przestać ich kochać. Możesz za to zacząć zmieniać swoje nastawienie. Ludzie zawsze będą Cię ranić w ten czy inny sposób, Ty jednak jesteś w stanie obudzić w sobie siłę, która pozwoli Ci wyjść z twarzą z najtrudniejszych nawet sytuacji - i to bez większych obrażeń na emocjonalnej sferze Twojej natury.

Być może tkwisz w związku z egoistą albo Twoi bliscy wywierają na Ciebie presję, chcąc osiągnąć swoje własne cele. Być może nie potrafisz okiełznać kłopotliwego nastolatka. Bywa jednak i tak, że problem jest bardziej złożony. Czy przychodzi Ci walczyć z czyjąś nienawiścią, skrajnym brakiem odpowiedzialności lub staczaniem się na dno najbliższej Ci osoby? Jak zachować równowagę psychiczną w takiej sytuacji? Jak pomóc sobie, a w rezultacie pomóc innym? Autorzy książki wyciągają do Ciebie pomocną dłoń.

Zachowaj siłę i nie przestawaj walczyć

O książce możesz przeczytać także tutaj.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Idź do Przykładowy rozdział Spis tre(cid:156)ci Katalog ksiazek Nowo(cid:156)ci Bestesllery Zam(cid:243)w drukowany katalog Tw(cid:243)j koszyk Dodaj do koszyka Cennik i informacje Zam(cid:243)w cennik Zam(cid:243)w informacje o nowo(cid:156)ciach Jak kocha(cid:230) k‡opotliwych bliskich. Trening Autor: Bill Klatte, Kate Thompson T‡umaczenie: Magdalena Zamorska ISBN: 978-83-246-1524-7 Tytu‡ orygina‡u: Its So Hard to Love You: Staying Sane When Your Loved One Is Manipulative, Needy, Dishonest, or Addicted Format: 170x230, stron: 216 Jak przetrwa(cid:230) z trudnym partnerem? Trening (cid:149) Kochaj, ale nie pozw(cid:243)l, by ta mi‡o(cid:156)(cid:230) CiŒ zniszczy‡a (cid:149) Akceptuj najdro¿sze Ci osoby i miej wiarŒ w siebie (cid:149) Pomagaj innym i otw(cid:243)rz siŒ na pomoc z zewn„trz Dowiedz siŒ, jak przej(cid:156)(cid:230) od s‡(cid:243)w do czyn(cid:243)w (cid:150) jak kocha(cid:230) trudne osoby i dalej ¿y(cid:230) Antidotum na mi‡o(cid:156)(cid:230) toksyczn„ Mi‡o(cid:156)(cid:230) jest (cid:156)lepa. Nie od dzi(cid:156) wiadomo, ¿e (cid:132)kocha(cid:230)(cid:148) jest ‡atwo powiedzie(cid:230), trudniej jednak wykona(cid:230), zachowuj„c przy tym r(cid:243)wnowagŒ pomiŒdzy romantycznymi porywami serca a racjonalnym spojrzeniem na (cid:156)wiat. Kochamy, mimo ¿e osoba najbli¿sza bywa czasem (cid:159)r(cid:243)d‡em naszych najwiŒkszych cierpieæ. ObojŒtne, czy chodzi o Twojego partnera, rodzeæstwo, dziecko czy przyjaciela (cid:150) nie mo¿esz przecie¿ przesta(cid:230) ich kocha(cid:230). Mo¿esz za to zacz„(cid:230) zmienia(cid:230) swoje nastawienie. Ludzie zawsze bŒd„ CiŒ rani(cid:230) w ten czy inny spos(cid:243)b, Ty jednak jeste(cid:156) w stanie obudzi(cid:230) w sobie si‡Œ, kt(cid:243)ra pozwoli Ci wyj(cid:156)(cid:230) z twarz„ z najtrudniejszych nawet sytuacji (cid:150) i to bez wiŒkszych obra¿eæ na emocjonalnej sferze Twojej natury. By(cid:230) mo¿e tkwisz w zwi„zku z egoist„ albo Twoi bliscy wywieraj„ na Ciebie presjŒ, chc„c osi„gn„(cid:230) swoje w‡asne cele. By(cid:230) mo¿e nie potrafisz okie‡zna(cid:230) k‡opotliwego nastolatka. Bywa jednak i tak, ¿e problem jest bardziej z‡o¿ony. Czy przychodzi Ci walczy(cid:230) z czyj„(cid:156) nienawi(cid:156)ci„, skrajnym brakiem odpowiedzialno(cid:156)ci lub staczaniem siŒ na dno najbli¿szej Ci osoby? Jak zachowa(cid:230) r(cid:243)wnowagŒ psychiczn„ w takiej sytuacji? Jak pom(cid:243)c sobie, a w rezultacie pom(cid:243)c innym? Autorzy ksi„¿ki wyci„gaj„ do Ciebie pomocn„ d‡oæ. Wydawnictwo Helion SA 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl (cid:149) Zachowaj si‡Œ i nie przestawaj walczy(cid:230) (cid:149) Naucz siŒ rozumie(cid:230) osobŒ sprawiaj„c„ problemy. (cid:149) Zr(cid:243)b przegl„d w‡asnych odczu(cid:230) i wra¿eæ. (cid:149) Znajd(cid:159) jak„(cid:156) ni(cid:230) porozumienia. (cid:149) (cid:140)mia‡o podejmuj trudne decyzje. Spis treści Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Życie pełne problemów Rozdział 2. Co się ze mną dzieje? Rozdział 3. Zrozumienie bliskiej nam trudnej osoby Rozdział 4. Pełne miłości odpuszczanie Rozdział 5. Porozumiewanie się z bliską Ci trudną osobą Rozdział 6. Wybór należy do Ciebie Rozdział 7. Rodzina i przyjaciele Rozdział 8. Granice, negocjacje i kontrakty Rozdział 9. Lubiąc siebie, nie jesteś samolubna Rozdział 10. Dalszy rozwój Źródła 7 9 17 43 69 87 109 127 145 161 177 193 211 3 Zrozumienie bliskiej nam trudnej osoby Elżbieta ma przysparzającą jej wielu kłopotów bliską sobie osobę — córkę Marzene — która od ukończenia siedemnastego roku życia bezustannie zmienia partnerów. Ma dwójkę małych chłopców, o których Elżbieta stale się martwi. Choć to smutne, zdążyła się już przyzwy- czaić do tego, że córka prosi ją o pieniądze czy miejsce, gdzie tymczasowo mogłaby się zatrzymać, ale obecnie sprawy zaszły dalej. Podczas ostatniej wizyty córki dostrzegła siniaki na jej ramieniu. „Marzena, masz ślady na ramieniu. To on ci to zrobił, prawda?!”, wy- krzyknęła. „Musisz od niego odejść. Masz dwadzieścia pięć lat. Sama po- winnaś wiedzieć. Zepchnął cię też tego lata ze schodów. Kiedy sobie uświa- domisz, że nie możesz mu pozwalać, by traktował cię w ten sposób?”. „Nie chciał tego zrobić, mamo. Po prostu zdenerwował się. Dzieci wcho- dziły mu na głowę, a gdy nie pracuje, łatwo się złości. Jest po prostu sfru- strowany”. „Ale Marzeno, on cały czas na ciebie krzyczy, a chłopcy boją się go. Jak możesz zmuszać własne dzieci do życia z kimś takim?”. 70 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening „Przykro mi, mamo. Wiem, że się o mnie martwisz, ale dajemy sobie radę. Naprawdę. Kocham go. Miał po prostu zły dzień. Ja sama za bardzo krzycza- łam. Muszę tylko nad tym nieco zapanować i wiem, że wtedy wszystko będzie lepiej”. Elżbieta odwróciła się i przeszła do dużego pokoju. Jej głowa pełna była gniewnych myśli. „Nie wiem, dlaczego wciąż staram się rozmawiać z tą dziew- czyną. Równie dobrze mogłabym mówić do ściany”. Marzena przyglądała się temu, jak jej matka wychodzi. Głęboko przy- gnębiona, bała się, że jej matka może mieć rację. Wiedziała, że jej chłopak jest porywczy i potrafi być podły oraz wymagający wobec jej dzieciaków. Ale po prostu nie mogła pozwolić mu się wyprowadzić. Nie miała dobrej pracy ani żadnych pieniędzy. Dla niego przestała się spotykać ze swoimi przyjaciółmi, więc teraz czuła, że nie ma nikogo poza nim. Oczywiście Marzena jest trudną osobą. Nie potrafi sobie uświadomić, dla- czego te wszystkie złe rzeczy stale się jej zdarzają. Wygląda na to, że bez względu na to, jak bardzo się stara, zawsze dokonuje błędnych wyborów. Trudne osoby, które kochamy mają wspólne cechy Chociaż życie Marzeny może się zdecydowanie różnić od życia bliskiego Ci trudnego przyjaciela czy krewnego, istnieje duże prawdopodobieństwo, że osoby te mają ze sobą coś wspólnego. Bez względu na różnice związane z kolorem skóry, wiekiem, płcią, dochodem, IQ, wyglądem, umiejętnościami czy czymkolwiek innym, jest między trudnymi ludźmi więcej podobieństw niż różnic. W tym rozdziale będziesz mogła poznać trudności i zmagania, które poja- wiają się na drodze wielu trudnych ludzi. Osoby te potrafią martwić Cię i zło- ścić, ale jeżeli zrozumiesz, chociaż po części, co sprawia, że tak właśnie się za- chowują, będziesz w stanie skuteczniej sobie z nimi radzić i poczujesz się lepiej. Przeczytaj, jakie wspólne cechy często mają TBO. Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 71 Skrywane emocje Trudni ludzie często zwalczają potężne emocje, obawiając się, że te mogą ich obezwładnić. Nie wiedząc, co innego mogliby zrobić, tłumią lub ukrywają swoje odczucia. Mogą sprawiać wrażenie szczęśliwych lub mogą pod pozorem gniewu skrywać smutek czy lęk. Może być trudno rozmawiać z nimi o emo- cjach, ponieważ mogą nie zdawać sobie sprawy ze skrywania głębszych uczuć. Niska samoocena Samoocena jest miarą wiary danej osoby we własną wartość. Wielu trudnych ludzi ma niską samoocenę. W głębi duszy nie wierzą, że są wartościowi i in- teresujący. Niektórzy trudni ludzie zachowują się w taki sposób, że ich poczu- cie niższości jest oczywiste. Mówią cicho, unikają kontaktu wzrokowego i rzad- ko wyrażają swoją opinię czy podejmują nowe wyzwania. Inni ukrywają swoje kompleksy niższości, wywyższając się czy rozpychając. Bez względu na to, jak się prezentują innym, ludzie o niskiej samoocenie mogą mieć ogromne trudności z przyznawaniem się do błędów czy mówie- niem o swoich wadach. Rozmawianie o problemach jest zbyt bolesne, ponie- waż zwykle wielokrotnie już próbowali coś zmienić — bezskutecznie. Jeśli próbowałaś porozmawiać z bliską Ci trudną osobą i nic z tego nie wyszło, wiesz, że potrafi to być frustrujące. Osoba taka może się wycofywać, zmieniać temat czy atakować. A teraz pomyśl o jednym: Twoja frustracja jest prawdo- podobnie dużo mniejsza od jej frustracji. Błędne decyzje Trudne osoby, które kochamy, często podejmują nietrafne decyzje. Źle oceniają sytuację lub zdolności albo intencje innych i często zbyt wysoko lub zbyt nisko cenią siebie. W ten sposób mogą zapoczątkować straszliwy cykl, w którym błędne decy- zje sprawiają, że ich samoocena jeszcze bardziej spada. Następnie, gdy poczują rosnące zagrożenie, zmniejsza się prawdopodobieństwo prośby o pomoc czy 72 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening interwencję z zewnątrz. Jeżeli inni nie zareagują, zaczynają powtarzać swoje błędne decyzje. Przestają ufać innym, w tym także sobie. I w końcu, ponieważ nie są w stanie zobaczyć, co tak naprawdę się dzieje, obwiniają innych o wła- sne nietrafne decyzje lub w ogóle rezygnują z ich podejmowania. Powtarzanie błędów Najważniejszą cechą trudnych dorosłych ludzi jest bezustanne powtarzanie tych samych błędów. Wyglądają na ludzi, którzy niczego się nie uczą. Bez względu na to, czy chodzi o randki z niewłaściwymi partnerami, trwonienie pieniędzy, wpadanie w szał, rzucanie pracy, wykorzystywanie innych czy setki innych rzeczy, trudni bliscy sprawiają wrażenie osób, które nie uczą się na własnych błędach. TBO radzą sobie ze swoimi wiecznie powtarzanymi błędami na wiele spo- sobów. Niektórzy czują się okropnie i bezustannie się o coś obwiniają. Inni czują się źle, ale nikomu się do tego nie przyznają. Niektórzy nie uznają swo- ich błędów i odmawiają wzięcia za nie odpowiedzialności. Bez względu na sposób, w jaki reagują, popełniając bezustannie te same błędy, wpadają w okropną pułapkę. Co mają powiedzieć, gdy po raz kolejny zachowali się w bardzo przykry sposób? Jak mogą zrekompensować uczynioną krzywdę? Jak radzą sobie z Twoim rozczarowaniem, gniewem czy chłodem? Jak dają sobie radę z sobą lub Tobą, gdy już któryś z kolei raz przepraszają Cię i obiecują poprawę? Jeśli dostrzeżesz rozterki osoby, którą kochasz, łatwiej Ci będzie zrozumieć, przez co ona przechodzi i dlaczego właśnie tak postępuje. Weronika jest TBO, która zmagała się z własną niską samooceną, prowa- dzącą ją do nieudanych i bolesnych związków. Jej stres, dezorientacja i wstyd narastały. Choć wiedziała, że działając w ten sposób, sama się rani, i że nie jest to zbyt „dobra” opcja, trudno jej było się powstrzymać. Próbowałam wyleczyć traumę, powstałą w wyniku spotykających mnie przez wiele lat seksualnych nadużyć. Moje małżeństwo rozpadło się, a ja zostałam z trójką małych dzieci. Lubiłam swoją pracę, ale była bardzo stresująca. W środku tego całego zamieszania zorientowałam się, że zaangażowałam się w bardzo niebez- Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 73 pieczny związek, i nie wiedziałam, jak się z niego wyzwolić. Czułam się odpowie- dzialna za wszystkie problemy w moim życiu, bez względu na to, czy byłam ich przyczyną, czy nie. Było mi wstyd, że tak ugrzęzłam. Wyglądało na to, że nie mam nikogo, do kogo mogłabym się zwrócić. Pewnego dnia siedziałam sobie, czując się zupełnie zagubiona i zdezorientowana, i wtedy pojawiła się w mojej głowie myśl, by przypalić sobie ramię papierosem. Tak też zrobiłam. Ból mnie usatysfakcjo- nował. Gdzieś w głębi duszy wiedziałam, że nie jest to właściwa droga, ale ból ramienia był silniejszy niż ból, który odczuwałam w środku. Przynosił mi ulgę. Później jeszcze kilka razy się przypalałam. Po prostu nie wiedziałam, co robić ani jak przestać. Doraźne zmiany Sprawiający problemy bliscy często przeprowadzają jedynie doraźne zmiany, podczas gdy niezbędne są zmiany trwałe. Chociaż mają szczere chęci, by się zmienić, rzadko im się to udaje. Dokończenie czegoś jest dla nich bardzo trudne. Siła, z jaką oddają się chęci zmiany, po prostu w pewnym momencie zużywa się. Ster przejmują bardziej aktualne i intensywniejsze emocje. Zapo- minają o swoich poczynionych wcześniej obietnicach — zwykle nie jest to skutkiem ich złośliwości, ale słabej samokontroli. Ich odczucia przejmują do- wodzenie i zaczynają powtarzać zachowania, których mieli całkowicie unikać. Ważne jest, byś zdała sobie sprawę z tego, że ich negatywne zachowania będą prawdopodobnie pojawiać się raz za razem. Nie zdziw się, gdy obiecane zmiany okażą się krótkoterminowe. Przypominaj sobie o tym tak często, jak możesz. Robienie tego nie zmieni zachowań osoby, którą kochasz, ale dosto- sowanie oczekiwań do realiów zmniejszy Twój stres. I czasami jest to jedyna rzecz, która możesz uczynić. Brak zadowolenia Zadowolenie to rodzaj zgody z samym sobą. Ale poczucie to rodzi się w na- szym wnętrzu i ten rodzaj spokoju zdecydowanie nie jest czymś, czego bliskie nam trudne osoby często doświadczają. Kamil właśnie o tym opowiada. 74 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening Jestem zawsze rozgniewany. Dorastałem pełen gniewu. Dojrzewając, czułem się samotny i nie lubiłem siebie. Moi rodzice nie zawracali sobie tym głowy. Miałem jedynie obowiązki. Widziałem, że inne dzieciaki mają przyjaciół i że ja nie mam. Zajmowałem się sprzątaniem garażu, w czasie gdy oni bawili się i grali. Musiałem oszczędzać pieniądze, ponieważ zapowiedziano mi, że w wieku osiemnastu lat mam się wyprowadzić. Musiałem pracować. Nie mogłem się oddawać przyjemno- ściom. Gdy zrobiłem coś nie tak, krzyczano na mnie. W wieku dziesięciu lat do- stałem lanie za moczenie się w nocy. Pamiętam, że mój ojciec zwykł mnie wyzy- wać od „idiotów” i „cherlaków”. Mawiał, że zachowuję się jak dziewczynka. Zawsze powtarzał: „Nie uda ci się” i „Zrobisz to źle”. Gniew jest moją pod- stawową reakcją. Zawsze miałem wrażenie, że się odgrywam. Życie każdej innej osoby wyglądało normalnie, jedynie moje było inne. Stałem się rozgoryczony i poja- wił się gniew. Kamil ma potencjał, by kiedyś osiągnąć zadowolenie, ale wcześniej mu- si pokonać wiele emocjonalnych przeszkód. Ograniczona mądrość życiowa Mądrość to zdolność rozumienia świata i żyjących na nim ludzi. Na mądrość składają się zdrowy rozsądek i umiejętność posługiwania się nim. Podejmowa- nie słusznych decyzji i branie odpowiedzialności za własne zachowania rów- nież świadczą o mądrości. Ludzie często mądrzeją w miarę upływu lat, chociaż mogłaś spotkać się z powiedzeniem „nad wiek dojrzały”, opisującym bardzo młodą osobę, posia- dającą wszystkie wymienione wcześniej cechy. Osobom przeciętnym niełatwo jest mądrość zdobyć. Na jej niedobór szczególnie cierpią trudni dorośli w każ- dym wieku. Ludzie dobrze znający swoich trudnych bliskich rzadko postrze- gają ich jako mądrych. Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 75 Drabina mądrości Mądrość powstaje na bazie przeszłych doświadczeń. Jednym ze sposobów postrzegania jej jest obraz mądrości w formie drabiny pnącej się wysoko w górę. Nóżki drabiny reprezentują całkowity brak mądrości. Każdy kolejny szczebe- lek oznacza jej niewielki przyrost, aż do ostatniego, który symbolizuje totalną wiedzę i mądrość. Wszyscy siedzimy na którymś szczebelku i zwykle, dora- stając i dojrzewając, wspinamy się coraz wyżej. Poniżej zostały zamieszczone dodatkowe informacje na temat drabiny mądrości. Wyżej, nie znaczy lepiej. Konieczne jest tutaj jedno zastrzeżenie. Bycie wyżej czy niżej na drabinie mądrości nie oznacza bycia lepszym czy gorszym od innych. Drabina mądrości została pomyślana jako sposób obrazowania mądrości zdobytej przez ludzi, a nie jako świadectwo ich wartości. Poziom mądrości może się zmienić. Ludzie zwykle w miarę upływu lat poruszają się w górę drabiny, ale robią to w różnym tempie. Niestety TBO potrafi zasiedzieć się na szczeblu umieszczonym niedaleko ziemi. Różne poziomy mądrości. Ludzie znajdujący się na drabinie rozumieją świat jedynie do własnego poziomu mądrości. To znaczy, że ludzie ulokowani niżej nie potrafią zrozumieć sytuacji ani dać sobie z nią rady tak dobrze jak Ty. To samo dotyczy Ciebie. Nie jesteś w stanie zrozumieć tego, co rozumieją osoby znajdujące się powyżej Ciebie. Żadne życzenia nie są w stanie zapewnić mądrości, która jest przynależna wyższemu szczeblowi drabiny. Ale wciąż każdy może wspiąć się wyżej i dzięki wysiłkowi osobistego rozwoju zyskać wyraźniejszą wizję rzeczywistości. Rysowanie drabiny mądrości Spróbuj wykonać to ćwiczenie, by ułatwić sobie zrozumienie bliskiej trudnej osoby. Narysuj w swoim dzienniku prostą, nieskomplikowaną drabinę o pięt- nastu czy dwudziestu szczeblach. Podpisz ją: „Drabina mądrości”. Najniższy szczebelek oznacza całkowity brak mądrości, a ostatni — mądrość totalną. 76 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening W samym środku znajduje się szczebelek symbolizujący miejsce, od którego mniej więcej połowa dorosłych ludzi, których znasz, znajduje się wyżej, a po- łowa niżej. A teraz umieść imię bliskiej Ci trudnej osoby tam, gdzie, jak sądzisz, ona lub on znajduje się na drabinie mądrości. To, gdzie umieszczasz tę osobę, ozna- cza jedynie Twoje przypuszczenie co do jej lub jego ogólnego poziomu mądrości. Jeżeli masz więcej niż jedną TBO, umieść wszystkie imiona na tej drabinie. A teraz wpisz swoje imię w tę drabinę, wskazując w ten sposób, gdzie Twoim zdaniem Ty sama się znajdujesz. Pomyśl teraz o kimś, kogo darzysz głębokim szacunkiem, o jakiejś pozy- tywnej osobie, która według Ciebie wspaniale rozumie ludzi. Jest to praw- dopodobnie ktoś, kogo znasz, ale równie dobrze może być to ktoś, kogo sza- nujesz „na odległość”. Umieść imię tej osoby w stosownym dla niej miejscu. Możesz uważać tę osobę za swój wzór do naśladowania. Zwróć uwagę na to, jak wysoko lub jak nisko na swojej drabinie umieściłaś poszczególne osoby. Można się spodziewać, że umieściłaś trudne bliskie Ci osoby na niższym szczeblu, natomiast osobę będącą Twoim wzorem na swoim poziomie lub, co jest bardziej prawdopodobne, ponad sobą. Jeżeli Twoja dra- bina tak nie wygląda, przyjrzyj się ponownie temu, jak postrzegasz waszą trójkę, i pomyśl, na jakim poziomie plasuje się mądrość każdej z tych trzech osób. Jeśli potrzebujesz opinii z zewnątrz, porozmawiaj o swojej drabinie mądrości z kimś, komu ufasz. Wykorzystaj przestrzeń poniżej oraz swój dziennik, by zastanowić się nad swoimi obserwacjami dotyczącymi drabiny mądrości. O jakich cechach swojej TBO myślałaś, umieszczając ją w tym, a nie innym miejscu? Czy to ćwiczenie pomaga Ci zrozumieć swoją TBO lub siebie samą? W jaki sposób? Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 77 TBO nie może zrozumieć tego, czego nie dostrzega Niektórzy trudni ludzie zbyt nisko oceniają własną mądrość i na tej drabinie mogą umieścić siebie niżej niż powinni. Inni mogą uplasować siebie zdecydo- wanie za wysoko, szacując za wysoko swoją wiedzę. Twoja TBO może przeceniać swoją mądrość i krzyczeć do Ciebie w górę ze swojego szczebla: „Widzę to samo co ty! Wiem, że mam rację!”. Ale tak nie jest. Te oświadczenia i apele odzwierciedlają kolejną cechę ludzi, którzy męczą się na niższych szczeblach: nie umieją oni właściwie ocenić własnej mądrości. I często nie wiedzą, że tego nie potrafią. Ci ludzie przypominają trochę małe dzieci podkradające ciasteczka z tale- rza. Chociaż zostawiły ślad z okruszków prowadzący do ich pokoju, upierają się, że to nie one. Każda dorosła osoba zna prawdę; świadczą o niej pozosta- wione ślady. Ale dziecko jeszcze nie dotarło do takiego szczebla drabiny, który pozwala mu dostrzec to, co widzą dorośli. Przykładem tego samego, jeśli chodzi o dorosłych, byłby Twój wujek, gdyby zwykł kłamać, by ukryć swój problem z hazardem. I Ty, i inni dostrzegalibyście rezultaty jego kłamstw i trwonienia pieniędzy — ewikcje związane z niepłace- niem czynszu, regularne prośby o pożyczkę, która nigdy potem nie byłaby spłacana, i egzekutorów długów pukających do drzwi. Dla Ciebie, patrzącej w dół z punktu, w którym byś się znajdowała na drabinie, wszystko to byłoby oczywiste. Ale on jeszcze nie umiałby dostrzegać śladu okruszków, jaki zosta- wiają jego ciastka. Innym przykładem kogoś, kto znajduje się na niskim szczeblu mądrości, jest negatywnie i krytycznie nastawiony mąż. Mogłabyś setki razy wyraźnie mu powtarzać, że chcesz, by przestał krytykować, ale on niestrudzenie by się z Tobą wykłócał. Zaprzeczałby temu, że jest krytycznie nastawiony, albo Cie- bie o to oskarżał. Jego zaprzeczenia mogłyby być efektem egocentryzmu, braku pewności siebie, sposobu wychowania czy wielu innych czynników, ale zasad- niczy tutaj jest fakt, że nie znajdowałby się on na tyle wysoko na drabinie 78 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening mądrości (bez względu na to, jak wysokie zajmowałby miejsce na drabinie finansowych czy zawodowych sukcesów), by dostrzegać tak wyraźnie jak Ty międzyludzkie relacje. Poziom mądrości By zebrać nieco więcej spostrzeżeń dotyczących swojej TBO i siebie samej, wykorzystaj poniższą tabelkę i opisz poziom mądrości bliskiej Ci trudnej oso- by, zwracając uwagę na takie sprawy, jak: jej sądy, dojrzałość i umiejętność podejmowania decyzji. Zrób to z trzech perspektyw: co Ty o tym myślisz, co według Ciebie powiedziałaby Twoja TBO i co Twoim zdaniem powiedziałaby osoba będąca dla Ciebie wzorem do naśladowania. Na przykład możesz sądzić, że Twoja TBO jest tępa, ona może uważać, że jest inteligentna, a osoba będąca Twoim wzorem może sądzić, że Twoja TBO ma mętlik w głowie. Pierwszy wiersz tabelki został wypełniony jako przykład. Twoja opinia Opinia Twojej TBO Jest tępa. Jestem diabelnie inteligentna. Opinia osoby, która jest dla Ciebie wzorem do naśladowania Ona ma ogromny mętlik w głowie. Nie śpiesząc się, odpowiedz na następujące pytania: co specyficznego do- strzegasz w powyższych odpowiedziach? Czym się różni wypowiedź Twojej TBO od Twojej własnej? Czym się różni Twoja wypowiedź od wypowiedzi osoby będącej dla Ciebie wzorem? Jak Twoim zdaniem można wyjaśnić te różnice? Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 79 Brak pewności siebie i zaprzeczanie to dwa powody, dla których TBO nie mogą zrozumieć tego, czego nie dostrzegają. Śledź kolejne podrozdziały, by lepiej zrozumieć, w jaki sposób te dwa czynniki mogą przejawiać się w życiu różnych ludzi. Brak pewności siebie Często wyraźnie widać, że trudnym ludziom brakuje pewności siebie i źle się czują we własnej skórze. Te najgłębsze uczucia ujawniają się poprzez nie- zdolność do podejmowania decyzji i trzymania się ich, poddawanie się wpływowi innych czy nieumiejętność bronienia swoich interesów. Ale czasami ta wewnętrzna słabość nie jest tak oczywista. Niektórzy z na- szych bliskich sprawiają wrażenie silnych, zdecydowanych i stanowczych. Ale raniąc innych, ujawniają własną słabość emocjonalną, a nie siłę. Jeżeli byliby wystarczająco silni i wystarczająco zdrowi emocjonalnie, by kochać, nie ucie- kaliby się do krzywdzenia innych. Jak już mówiliśmy, większość dorosłych, którzy ranią innych, nosi w głębi duszy poczucie zagrożenia i brak pewności siebie. Mogli się uzależnić się od jakichś substancji lub czynności. Być może zostali skrzywdzeni w dzieciństwie. Możliwe, że byli nieprawidłowo wycho- wywani i nauczyli się zdobywać wszystko dzięki manipulacjom. Ponieważ nie wiedzą, jak rozporządzać swoimi uczuciami i działaniami, niektórzy stali się agresywni. Nauczyli się ukrywać swoje emocje i przechodzić do ofensywy, gdy chcą coś uzyskać. Agata potrafi żyć pokojowo w pewnych sytuacjach, ale w innych jest agresywna i wpada w gniew. Jej były małżonek, w stosunku do którego była bardzo oziębła, opisuje ją w następujący sposób: 80 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening Myślę, że ma to związek z jej mamą i tatą. Przyzwyczaiła się do stawiania na swoim. W dzieciństwie matka piekielnie ją rozpieszczała. Więc teraz, jeżeli czegoś sama nie wymyśli, to uważa, że to zły pomysł. Chce wszystko robić po swojemu. Od razu pokazuje, że niezła z niej suka i albo zrobisz coś tak, jak ona sobie tego życzy, albo zapomnij. Może Ci mówić, że jest szczęśliwa, ale ja tego nie kupuję. Wkurza się cały czas na wszystkich i nazywa ich głupimi kretynami. Patrząc na jej przeszłość, mogę powiedzieć, że pozwalano jej na zbyt wiele w dzieciństwie. Ludzie, którzy przez całe swoje życie stawiają na swoim, uważają, że tak być powinno. Jako siedemnastolatka miała już samochód, nowego opla. Szalone zakupy. Krzyk mody. Zepsucie. Gdy ja dorastałem, nie mieliśmy tego wszystkiego. Spełniano wszystkie jej zachcianki. Myślę, że dostała mnóstwo, a poza tym jej rodzice byli bardzo pobłażliwi. Jej matka pozwalała jej pić na im- prezach. Jej mama zawsze robiła wszystko, czego tylko zażyczyła sobie Andżelika. Wewnętrzna słabość nie jest wymówką dla żadnego zachowania ani nie umniejsza wyrządzonych krzywd, ale zrozumienie jej pomoże Ci zrozumieć Twoją TBO. Gdy dostrzegasz, że zachowanie Twojej TBO jest wyrazem jej słabości, a nie siły, będziesz mogła skuteczniej sobie z nią radzić i być może uda Cię zmniejszyć swój lęk i gniew. Łatwiej Ci będzie oddzielić jej działa- nia i postawy od jej wartości jako osoby — a to kolejny etap pełnego miłości odpuszczania. Zaprzeczanie Zaprzeczanie to mechanizm obronny stosowany w celu uniknięcia bolesnych myśli czy uczuć, polegający na odmowie uznania ich. Zaprzeczanie jest głów- nym problemem zarówno osób uzależnionych od narkotyków lub alkoholu, jak i innych wymagających bliskich. Zaprzeczanie jest nieświadome i może trwać bardzo długo. Nie pozwala ludziom zapanować nad własnym życiem, blokując ich świadomość własnych działań, myśli czy odczuć. Zaprzeczanie często pozwala uniknąć bólu, jaki sprawiają niepożądane myśli i emocje, ale jego koszty są ogromne. Izoluje ono ludzi od pozytywnych emocji i blokuje emocjonalne więzi z innymi. Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 81 Jak to się stało, że moja TBO jest właśnie taka? Czy miałaś kiedyś ochotę podejść do bliskiej Ci trudnej osoby, popukać w jej głowę i powiedzieć: „Hej! Jest tam ktoś?”. Czy chciałaś kiedyś podejść do niej na paluszkach i zerknąć w głąb jej mózgu, by zobaczyć, co się tam dzieje? No cóż, mamy dla Ciebie wiadomość. Prawdopodobnie nie znalazłabyś tam ni- czego, co zasadniczo różni się od tego, co dzieje się w Twojej własnej głowie. Dlatego właśnie ten podrozdział mógłby być zatytułowany „Jak to się stało, że wszyscy jesteśmy właśnie tacy?”. Każdy przeżył jakieś udręki, problemy i komplikacje. Dlaczego jest tak, że w tej grze, zwanej życiem, jedni ludzie radzą sobie lepiej od innych? Być może przyglądasz się własnej przeszłości i myślisz: „Ja dorastałam w dużo gorszych warunkach niż ona. Dlaczego więc ona ma zdecydowanie więcej problemów?”. Tak naprawdę trudni ludzie są często tak inteligentni oraz troskliwi jak Ty i mają równie dobre zamiary. Ale wygląda na to, że bezustannie borykają się z kolejnymi problemami w relacjach z najbliższymi (na przykład z Tobą). Zwróć uwagę na to, dlaczego tak właśnie się dzieje. Geny czy wychowanie Próbując zrozumieć trudne dorosłe osoby, warto wziąć pod uwagę toczoną w psychologii od dawna dyskusję zwaną „geny czy wychowanie”. W uprosz- czeniu pytanie brzmi: „Jesteśmy tym, kim jesteśmy, w wyniku oddziaływań naturalnych (genetyka i dziedziczenie naturalne) czy wychowania (wczesne doświadczenia życiowe i środowisko, w którym wzrastamy)?”. Wygląda na to, że wśród terapeutów przeważa opinia, że to wychowanie ma największy wpływ na to, jacy jesteśmy. Jeżeli przede wszystkim jest to wychowanie, to które wczesne doświadcze- nia mają wpływ na ludzkie życie? Poniższa lista zawiera kilka przykładów: (cid:81) praktyki wychowawcze, (cid:81) rodzeństwo, zwłaszcza starsze, 82 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening inne osoby żyjące w gospodarstwie domowym, (cid:81) (cid:81) rówieśnicy, (cid:81) nauczyciele, wychowawcy i inne autorytety, (cid:81) sąsiedztwo, (cid:81) kultura, (cid:81) religijne i duchowe tradycje, (cid:81) traumatyczne doświadczenia, (cid:81) dieta i sposób odżywiania, (cid:81) choroby dziecięce, wypadki i komplikacje w czasie porodu, (cid:81) kondycja finansowa, (cid:81) szkoły. Beata opowiada o swoim przyjacielu, który jest osobą oziębłą i łatwo wpa- dającą w gniew, czego źródeł Beata upatruje w jego życiu rodzinnym. Jego rodzice byli chłodni. W zasadzie to wychowywano go bez miłości, ale za to w bardzo religijnej rodzinie. Ojciec jego ojca pouczał dzieci, że powinno być je widać, ale nie słychać. Tyle, jeśli chodzi o sposób wychowywania. Zgromadził w sobie mnóstwo gniewu. Myślę, że jest to gniew, którego nigdy w nikogo nie kiero- wał, ponieważ mówiono mu, że chrześcijanie nie powinni się gniewać. Jeżeli ludzie są w przeważającym stopniu produktem swojego środowiska (wychowanie), o czym jest przekonanych wiele osób zgłębiających ludzkie zachowania, to otrzymujemy w rzeczywistości bardzo dobrą wiadomość. Zna- czy to, że wszyscy ludzie mogą zmienić w sobie te elementy, z których nie są zadowoleni. Znaczy to również, że nie każdy jest ofiarą genów. Zmiana jest możliwa, gdy pojawia się nadzieja, motywacja, pomoc psychologiczna, sprzy- jające okoliczności i wsparcie. Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 83 Czy ponosisz winę za problemy swojego syna lub swojej córki? — do namysłu rodziców Niektórzy rodzice mogą czuć się nieswojo, słysząc, co specjaliści zajmujący się zdrowiem psychicznym mówią o skutkach ich praktyk wychowawczych. Cza- sami rodzice czują się winni za to, kim stały się ich dzieci. Być może wiele z was, czytając tę książkę, myśli o swojej dorosłej córce czy synu, którzy oka- zali się TBO. Niektóre z was prawdopodobnie obwiniają siebie za problemy swoich dzieci. Niewykluczone, że Twój małżonek, były małżonek, pracownicy opieki spo- łecznej, terapeuci, policja czy autorzy poradników powiedzieli Ci, że to Ty jesteś odpowiedzialna za problemy swoich dzieci. Ale oskarżanie samej siebie i poczucie winy nie są tu ani pożądane, ani pomocne. Twój wpływ na dzieci jest tylko jednym z wielu. Jest on ważny, ale wciąż jest tylko jednym z wielu. Dzieci dorastają, jak i Ty kiedyś. Stają się nastolatkami, wchodzą w wiek doro- sły, są dorośli, a następnie zostają emerytami. Prawidłowo funkcjonujący doro- śli biorą odpowiedzialność za swoje działania w dorosłym życiu, bez względu na doświadczenia z dzieciństwa. Zobacz, jak Ryszard odbiera swojego młod- szego brata. Naprawdę przykro mi to mówić, ale mój brat to po prostu chuligan. Trafił do więzienia w wieku dwudziestu dwóch lat. Gdy byliśmy jeszcze dziećmi, włamał się do mojego pokoju i ukradł mój magnetowid. Cały czas okradał naszą zanie- pokojoną rodzinę. Musiałem założyć w swoich drzwiach zamek. Sposób, w jaki zwracał się do naszej mamy, był obrzydliwy — ale w takich sytuacjach to ona czuła się źle, myśląc, że zrobiła coś, co go tak wkurzyło. Ożenił się naprawdę wcześnie i swoją żonę traktował równie źle. Nie lubił barwy jej głosu i we wszyst- kim, co powiedziała, znajdował coś złego. Byli świeżo po ślubie, a on nie wracał na noc do żony, a w domu był już niemowlak. Jest beznadziejny. Jest wrakiem. A taki młody. To jest w tym najgorsze. Zastanawiamy się po kim to odziedziczył. Ani ja, ani moja siostra nigdy tacy nie byliśmy. Moi rodzice wciąż się za niego pałują. Myślą, że popełnili jakiś błąd, ale ja tak nie sądzę. On jest po prostu jakimś wybrykiem natury. 84 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening Nawet najlepsza nauka i psychoterapia nie są w stanie wyjaśnić wszystkich ludzkich zachowań. I prawdopodobnie nigdy nie będzie to możliwe. Czasami po prostu nie da się ustalić, skąd biorą się własne czy cudze zachowania. Nowożeńcy Jest pewna opowieść o nowożeńcach, którzy siedli do kolacji niedługo po zakończeniu swojego miodowego miesiąca. Młody małżonek zauważył, że jego żona przed przyrządzeniem pieczeni obcięła oba jej końce. Zapytał dlaczego, a ona odparła: „No cóż, tak naprawdę to nie wiem. Tak zawsze robiła moja mama”. Ich ciekawość wzmogła się, więc zdecydowali się zapytać jej matkę, dlaczego tak robiła. Kilka dni później młoda żona zapytała: „Mamo, Dawid zauważył, że przygotowując pewnego wieczora pieczeń, przycinam jej oba końce, i zasta- nawiał się, dlaczego to robię. Tak naprawdę to nie wiem dlaczego — po prostu robiłam zawsze to co ty. Dlaczego odcinasz końce?”. A matka na to odparła: „Sądzę, że też nie wiem, kochanie. Moja mama zawsze tak robiła”. Coraz bardziej zaciekawiona młoda żona zdecydowała, że gdy tylko się spotka ze swoją babką, zapyta ją o to. W weekend, w który odwiedziła swoją babkę, od razu poruszyła tę kwestię: „Babciu, dlaczego zawsze przed przyrzą- dzeniem pieczeni obcinałaś jej końce?”. „No cóż”, odparła babka, „moja bryt- fanna była za mała”. Jak pokazuje ta opowieść, niektóre zachowania są przekazywane z poko- lenia na pokolenie, chociaż nikt nie wie, dlaczego tak właśnie należy coś robić ani skąd się wziął dany zwyczaj. Jeżeli więc masz ukryte poczucie winy za to, jak wychowywałaś swoje dzieci, pamiętaj, że wielu ludzi i wiele zdarzeń życiowych wpłynęło na Twoją dorosłą córkę lub dorosłego syna. Nie musisz się winić. Jeżeli podjęłaś jakieś wychowawcze decyzje, których teraz żałujesz, i mają one wpływ na Twoje samopoczucie i stosunki z innymi, pomyśl o skorzystaniu z pomocy psycho- loga. Może Ci to ułatwi zanalizowanie swoich emocji. Ale nie dopuszczaj poczucia winy. Nikomu ono w niczym nie pomaga. Zrozumienie bliskiej nam kłopotliwej osoby 85 Doświadczenia z dzieciństwa to czynnik wpływający na zachowania, a nie rodzaj usprawiedliwienia Doświadczenia z dzieciństwa to czynnik wpływający na to, kim jesteś obecnie. Ale ten typ doświadczeń nie może usprawiedliwiać złych wyborów, których dokonujesz dzisiaj. Jako osoba dorosła, jesteś stuprocentowo odpowiedzialna za to, co robisz. To samo dotyczy bliskiej Ci trudnej osoby. Sposób wychowa- nia, podobnie jak wiele innych rzeczy, wpłynął na nią, ale teraz sama odpo- wiada za kształt własnego życia. To niesamowicie inspirujące! Twoja TBO panuje nad tym, co się jej zdarza w życiu. A Ty panujesz nad tym, co się dzieje w Twoim. Pomyśl o nowożeń- cach i ich pieczeni. Ta praktyka kuchenna dotyczyła trzech pokoleń. Babka uczyła swoją córkę, która uczyła z kolei swoją, która, jeżeli jako młoda żona nie zadałaby pewnych pytań i nie wprowadziła zmian, równie dobrze mogłaby zacząć uczyć własne dzieci tego samego. W całej swojej prostocie przykład ten przypomina nam, że choć nie zawsze wiemy, dlaczego robimy to, co robimy, to jeżeli tylko zechcemy, możemy zmienić swoje zachowania. Nie dawaj się obwiniać swojej TBO o jej problemy. Nie oskarżaj też sama siebie. Gra w oskarżenia nie jest dobra ani dla Ciebie, ani dla bliskiej Ci trudnej osoby. Jeżeli to Ty ponosisz winę za jej problemy, to kogo należy winić za Twoje? Twoich rodziców? Jeżeli tak, to kto odpowiada za problemy Twoich rodziców? Twoi dziadkowie? Potem pradziadkowie? Gdzie te oskarżenia mają swój kres? Niektóre problematyczne bliskie osoby są mistrzami, jeśli chodzi o obwi- nianie innych. Uważaj, by nie wpaść w ich sidła. To, co się działo we wczesnym dzieciństwie Twojego syna czy córki, jest czynnikiem wpływającym na jego lub jej życie, ale nie usprawiedliwieniem. 86 Jak kochać kłopotliwych bliskich? Trening Zrób podsumowanie i ruszaj dalej W tym rozdziale przyjrzeliśmy się temu, dlaczego problematyczni bliscy są właśnie tacy, jacy są. Mamy nadzieję, że dzięki temu lepiej rozumiesz swoją TBO. Mamy też nadzieję, że to zrozumienie przyczynia się do zmniejszenia gniewu, smutku czy winy, do której być może się poczuwasz. W tych trzech pierwszych rozdziałach badaliśmy postępowanie Twojego trudnego przyjaciela lub krewnego, rzuciliśmy nieco światła na przyczyny je- go zachowań i, miejmy nadzieję, powiększyliśmy Twoją samoświadomość. W następnej kolejności pokażemy specjalne techniki, które pozwolą Ci skutecznie sobie radzić z Twoim bliskim. Nauczysz się obchodzić z własnymi myślami, odczuciami i zachowaniami, dzięki czemu będziesz mogła produk- tywnie wykorzystywać wyzwania, przed którymi stajesz. Jeżeli Twoja prze- miana wpłynie pozytywnie na bliską Ci trudną osobę — to wspaniale! Ma- my nadzieję, że tak się stanie i faktycznie jest to możliwe. Ale zmienianie Twojej TBO nie jest naszym podstawowym zadaniem. Nasz główny cel to pomóc Ci zmienić siebie samą — bez względu na to, czy Twoja TBO zmieni się, czy nie.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jak kochać kłopotliwych bliskich. Trening
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: