Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00224 005487 13610884 na godz. na dobę w sumie
Jak pokonać traumę po molestowaniu seksualnym? Trening - książka
Jak pokonać traumę po molestowaniu seksualnym? Trening - książka
Autor: Liczba stron: 224
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1722-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rozwiązywanie problemów
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Wyrzuć to z siebie!
Nastolatki, którym udało się wyjść z traumy wykorzystywania seksualnego, zawdzięczają to temu, że potrafiły znaleźć sposoby, aby rozmawiać i myśleć o swoich doświadczeniach i wreszcie zrozumieć, jaki wpływ miały one na ich życie. Ta książka to niezwykle cenne źródło informacji i wskazówek potrzebnych do uzdrowienia i odzyskania równowagi.
Diana R. Garland, doktor medycyny,
profesor Wyższej Szkoły Nauk Społecznych Baylor

Droga do uzdrowienia

Seks przestał już być tematem tabu. Rewolucja seksualna wśród nastolatków przebiegła tak szybko, że większość dorosłych nawet nie zdążyła jej dostrzec i odpowiednio zareagować. Rodzice i psycholodzy nieustannie powtarzają -- nie rób tego, jeśli naprawdę nie będziesz czuła, że jesteś na to gotowa. Są jednak rzeczy, na które nigdy nie będziesz w stanie się przygotować -- na przykład przemoc seksualna. Trauma, która jej towarzyszy, to niszcząca siła, dlatego stale pamiętaj -- w tej walce nie jesteś sama.

Pozwól otoczyć się opieką. Jeśli ktoś z osób bliskich zaoferuje Ci pomocną dłoń, nie odrzucaj jej. Wsparcie, wiara i zachęta ze strony innych bardzo pomagają w dotarciu do miejsca, w którym chcesz się znaleźć. Przed Tobą droga do uzdrowienia. Przeszłość nie może Cię pokonać. Emocje, które Tobą targają, da się poskromić -- i sprawić, by nie zjadały Cię od środka. Jesteś silna, nigdy się nie poddawaj, nie rezygnuj z siebie. Możesz stać się, kim tylko zechcesz. Nie oglądaj się na innych ludzi, nie zastanawiaj się, co myślą o Tobie. To Ty i tylko Ty możesz stworzyć własną przyszłość, Ty dokonujesz zmian.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jak pokonaæ traumê po molestowaniu seksualnym? Trening Autor: William Lee Carter T³umaczenie: Edyta Stêpkowska ISBN: 978-83-246-1722-7 Tytu³ orygina³u: It Happened to Me: A Teen s Guide to Overcoming Sexual Abuse Format: 170x230, stron: 224 Wyrzuæ to z siebie! • Zmierz siê ze strachem i niepewnoœci¹ • Nie poddawaj siê poczuciu winy • Odrzuæ z³e myœli i samotnoœæ Nastolatki, którym uda³o siê wyjœæ z traumy wykorzystywania seksualnego, zawdziêczaj¹ to temu, ¿e potrafi³y znaleŸæ sposoby, aby rozmawiaæ i myœleæ o swoich doœwiadczeniach i wreszcie zrozumieæ, jaki wp³yw mia³y one na ich ¿ycie. Ta ksi¹¿ka to niezwykle cenne Ÿród³o informacji i wskazówek potrzebnych do uzdrowienia i odzyskania równowagi. Diana R. Garland, doktor medycyny, profesor Wy¿szej Szko³y Nauk Spo³ecznych Baylor Droga do uzdrowienia Seks przesta³ ju¿ byæ tematem tabu. Rewolucja seksualna wœród nastolatków przebieg³a tak szybko, ¿e wiêkszoœæ doros³ych nawet nie zd¹¿y³a jej dostrzec i odpowiednio zareagowaæ. Rodzice i psycholodzy nieustannie powtarzaj¹ — nie rób tego, jeœli naprawdê nie bêdziesz czu³a, ¿e jesteœ na to gotowa. S¹ jednak rzeczy, na które nigdy nie bêdziesz w stanie siê przygotowaæ — na przyk³ad przemoc seksualna. Trauma, która jej towarzyszy, to niszcz¹ca si³a, dlatego stale pamiêtaj — w tej walce nie jesteœ sama. Pozwól otoczyæ siê opiek¹. Jeœli ktoœ z osób bliskich zaoferuje Ci pomocn¹ d³oñ, nie odrzucaj jej. Wsparcie, wiara i zachêta ze strony innych bardzo pomagaj¹ w dotarciu do miejsca, w którym chcesz siê znaleŸæ. Przed Tob¹ droga do uzdrowienia. Przesz³oœæ nie mo¿e Ciê pokonaæ. Emocje, które Tob¹ targaj¹, da siê poskromiæ — i sprawiæ, by nie zjada³y Ciê od œrodka. Jesteœ silna, nigdy siê nie poddawaj, nie rezygnuj z siebie. Mo¿esz staæ siê, kim tylko zechcesz. Nie ogl¹daj siê na innych ludzi, nie zastanawiaj siê, co myœl¹ o Tobie. To Ty i tylko Ty mo¿esz stworzyæ w³asn¹ przysz³oœæ, Ty dokonujesz zmian. Spis treĂci Zacznijmy od poczÈtku Rozdziaw 1. Twoje doĂwiadczenia Rozdziaw 2. Prawdziwa Ty Rozdziaw 3. ZapanowaÊ nad emocjami Rozdziaw 4. NawiÈzaÊ kontakt z innymi Rozdziaw 5. Poprawa 5 17 59 103 143 185 1 Twoje doĂwiadczenia Twoje emocje — co one oznaczajÈ? Gdy byïaĂ molestowana, prawdopodobnie reagowaïaĂ na to na wiele róĝnych sposobów. Niektóre z Twoich reakcji byïy fizyczne, inne emocjonalne. CzÚĂÊ pojawiaïa siÚ w trakcie molestowania, a czÚĂÊ póěniej. Typowe reakcje emo- cjonalne to: Q dezorientacja, Q szok, Q poczucie winy, Q paranoja, Q wstrÚt, Q zaprzeczenie, Q zïoĂÊ, Q wstyd, MOLESTOWANIE I TWOJE EMOCJE: POSZUKIWANIE ZWIkZKÓW 18 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Q obrzydzenie, Q zobojÚtnienie, Q poczucie zdrady, Q strach. Do tej listy moĝna oczywiĂcie dodaÊ inne reakcje emocjonalne. ByÊ moĝe nie wiesz, ĝe: Kaĝdy sposób reagowania na wydarzenie (w tym przypadku na molestowanie) czemuĂ sïuĝy. ByÊ moĝe mówiono Ci, ĝe cierpisz na depresjÚ, ĝe jesteĂ psychicznie chora albo co najmniej neurotyczna, poniewaĝ Twoje emocje nie sÈ w równowadze. ByÊ moĝe tak wïaĂnie jest! Kiedy jednak wrócisz pamiÚciÈ do momentu, gdy zostaïaĂ wykorzystana, i zastanowisz siÚ, dlaczego czuïaĂ siÚ w taki, a nie inny sposób, Twoje reakcje zacznÈ nabieraÊ sensu. UmieÊ okreĂliÊ swoje emocje to zupeïnie coĂ innego niĝ zrozumieÊ ich zna- czenie. ’atwo jest siÚ poddaÊ i zignorowaÊ ich wymowÚ. Próba odtworzenia tego, co czuïaĂ, gdy byïaĂ molestowana, moĝe przywoïaÊ niechciane wspo- mnienia. Wiedz jednak, ĝe mïodzi ludzie, którzy rozumiejÈ swoje odczucia, majÈ wielkÈ siïÚ — potrzebnÈ do tego, aby panowaÊ nad sobÈ i wpïywaÊ na innych! Zbyt czÚsto ofiary molestowania koncentrujÈ siÚ wyïÈcznie na bolesnych odczuciach, lekcewaĝÈc pozytywny przekaz, jaki siÚ za nimi kryje. CzÚĂciÈ procesu uzdrawiania jest umiejÚtnoĂÊ wsïuchiwania siÚ w siebie. JeĂli TwojÈ reakcjÈ na molestowanie byïo jakieĂ konkretne odczucie, oznacza to, ĝe Twoje ciaïo i umysï chciaïy zakomunikowaÊ Ci coĂ bardzo waĝnego. ByÊ moĝe wtedy nie rozumiaïaĂ samej siebie, byÊ moĝe otaczajÈcy CiÚ ludzie równieĝ nie potra- fili CiÚ zrozumieÊ. W Twoich emocjach nie ma nic zïego — sÈ jedynie reakcjÈ na to, co CiÚ spotkaïo. Moĝesz jednak nauczyÊ siÚ wykorzystywaÊ te uczucia w sposób, który pomoĝe Ci siÚ rozwijaÊ. Twoje doĂwiadczenia 19 Twoje refleksje Cofnij siÚ myĂlami do czasu, gdy zostaïaĂ wykorzystana, i spróbuj przypomnieÊ sobie, jak siÚ wtedy czuïaĂ. Czy potrafisz nazwaÊ emocje, które temu towarzy- szyïy? (Moĝesz wymieniÊ wiele róĝnych emocji). ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Czy sÈ takie emocje, które zaobserwowaïaĂ u siebie kilka dni, tygodni, mie- siÚcy czy nawet lat póěniej? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Zastanów siÚ nad kaĝdÈ z emocji, które wymieniïaĂ, i spróbuj odpowiedzieÊ sobie na pytania: SkÈd wziÚïo siÚ to uczucie? Dlaczego czuïam siÚ wïaĂnie tak? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Czy trudno jest mi zaakceptowaÊ to, ĝe tak to wtedy odczuwaïam? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Do jakich pozytywnych wniosków doszïam dziÚki tej wïaĂnie emocji? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ 20 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening W jaki sposób to uczucie mogïoby mi zaszkodziÊ, gdybym wykorzystaïa je w nieodpowiedni sposób? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Dowiedziaïam siÚ o sobie, ĝe: _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ POMY¥L O TYM! Sposób, w jaki interpretujesz swoje emocje, zmienia siÚ wraz z TobÈ. Dziecko nie rozumie tego, co zrozumie nastolatek. Nastola- tek z kolei nie pojmie tego, co nabierze sensu, gdy osiÈgnie dojrzaïoĂÊ, a wtedy wciÈĝ nie bÚdzie rozumiaï tego, co zrozumie na staroĂÊ. Nie poprzestawaj na postrzeganiu wïasnych emocji w jeden okreĂlony spo- sób. Z czasem moĝesz odkryÊ nowe znaczenia uczuÊ, których doĂwiad- czasz. Emocje sÈ nam dane, aby nas chroniÊ, a nie krzywdziÊ. Moĝesz wygraÊ Wszyscy mówili, ĝe z czasem bÚdzie mi lĝej. W moim przypadku tak siÚ nie staïo. Czuïam siÚ coraz gorzej. Wtedy odkryïam dlaczego. Byïo mi ěle, poniewaĝ nie robiïam nic — czekaïam, aĝ czas zagoi rany. Nie próbowaïam uporaÊ siÚ z tym, ĝe zostaïam wykorzystana. Kiedy w koñcu zaczÚïam pracowaÊ nad swoimi problemami, mój stan zaczÈï siÚ poprawiaÊ. — Anka, 16 lat Twoje doĂwiadczenia 21 Wskazówka Bolesne emocje nie muszÈ byÊ czymĂ zïym. NaprawdÚ! Podobnie jak gorÈczka sygnalizuje, ĝe w Twoim organizmie dzieje siÚ coĂ niedobrego i kaĝe szukaÊ pomocy, tak „emocjonalna gorÈczka” sprawia, ĝe zaczynasz szukaÊ wsparcia, które jest Ci potrzebne i na które zasïugujesz. Ten ból nie bÚdzie trwaï wiecznie. Moĝesz go pokonaÊ. Wykorzystaj ten dyskom- fort jako impuls do zmiany. JeĂli bÚdziesz ciÚĝko pracowaÊ nad poprawÈ swojej sytuacji, przekonasz siÚ, ĝe z czasem Twoje ĝycie stanie siÚ lepsze. Komunikaty ze strony rodziny Nastolatki przewaĝnie nie zdajÈ sobie sprawy z tego, ĝe wiÚkszoĂÊ informacji na wïasny temat czerpiÈ ze sposobu, w jaki odnosi siÚ do nich rodzina. Chodzi tu zwïaszcza o rodziców i innych dorosïych opiekunów. Zanim dzieci stanÈ siÚ nastolatkami, a potem mïodymi dorosïymi, dobrze wiedzÈ, co myĂlÈ czïon- kowie rodziny. Przypomnij sobie, jak czÚsto zaczynasz zdanie od sïów: „Moja mama (mój tato) zawsze mówi…” „Kiedy byïam maïa, zawsze w domu…” „Moja mama (mój tato) mówiïa mi chyba ze sto razy, ĝe jestem…” „W mojej rodzinie robimy to tak…” Jeszcze zanim nauczyïaĂ siÚ mówiÊ, wiedziaïaĂ juĝ, czy jesteĂ dobra czy zïa, ïadna czy brzydka, potrzebna czy bezuĝyteczna. Z czasem z tych infor- macji stworzyïaĂ pewien obraz samej siebie, zwany samowyobraĝeniem. Nie- które z Twoich przekonañ na wïasny temat oparte byïy na ogólnych komen- tarzach dorosïych. ByÊ moĝe opinie te nie dotyczyïy Ciebie bezpoĂrednio, miaïy jednak wpïyw na to, jak siebie postrzegasz. Na przykïad: „Ja tu rzÈdzÚ. Masz robiÊ, co ci kaĝÚ”. „Dziewczynki (lub chïopcy) w tej rodzinie tak siÚ nie zachowujÈ”. „Ci twoi nauczyciele zawsze wtrÈcajÈ siÚ w nie swoje sprawy”. 22 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Takie ogólne komentarze i zachowania prezentowane przez otaczajÈcych CiÚ dorosïych miaïy ogromny wpïyw na Twój sposób postrzegania Ăwiata i sie- bie samej. Ponadto wiele konkretnych uwag i gestów kierowano bezpoĂrednio do Ciebie. One równieĝ w znacznej mierze wpïynÚïy na TwojÈ opiniÚ o sobie. ByÊ moĝe zdarzaïo Ci siÚ sïyszeÊ: „JeĂli powiesz mamie, co siÚ staïo, pomyĂli, ĝe jesteĂ dziwkÈ”. „Rób tak dalej, a nikt ci juĝ wiÚcej nie uwierzy”. „Znam dzieci o poïowÚ mïodsze od ciebie, które radzÈ sobie z tym lepiej niĝ ty”. „To twoja wina, ĝe sprawy w tym domu wyglÈdajÈ tak, a nie inaczej”. Komunikaty ze strony czïonków rodziny majÈ ogromny wpïyw na Twoje samookreĂlenie. Czasem ten wpïyw jest dobry, czasem nie. DoroĂli zbyt czÚsto próbujÈ kontrolowaÊ sposób, w jaki dzieci myĂlÈ o sobie. Teraz, kiedy rozu- mujesz juĝ jak czïowiek dorosïy, moĝesz oceniÊ sygnaïy, które otrzymywaïaĂ ze strony rodziny. ByÊ moĝe niektóre z nich postanowisz przyjÈÊ, inne zaĂ odrzuciÊ. Poprzez analizÚ wïasnych przeĝyÊ z przeszïoĂci okreĂlasz siebie, a moĝe nawet ponownie ksztaïtujesz swój obraz, inny od tego, który stworzy- ïaĂ wczeĂniej. Obraz samego siebie w umyĂle mïodego czïowieka nie moĝe byÊ wciÈĝ taki sam. Podobnie jak zmienia siÚ Twoje ciaïo, zmienia siÚ równieĝ Twoja osobowoĂÊ. Nie jesteĂ ukoñczonym dzieïem! WyrzuÊ to z siebie Wymieñ niektóre z ogólnych przekonañ, opinii i oczekiwañ wyraĝanych w Twojej rodzinie. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Wymieñ niektóre komunikaty dotyczÈce w szczególnoĂci Twojej osoby i kie- rowane bezpoĂrednio do Ciebie. Twoje doĂwiadczenia 23 ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Czy w Twojej rodzinie mÚĝczyěni wygïaszali inne przekonania niĝ kobiety? JeĂli tak, na czym polegaïy te róĝnice? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Jakie róĝnice w traktowaniu chïopców i dziewczynek zauwaĝasz w swojej rodzinie? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Dokoñcz zdania: Komunikaty ze strony czïonków rodziny, które powinnam zaakceptowaÊ, to: 1. 2. 3. Komunikaty ze strony czïonków rodziny, które powinnam odrzuciÊ, to: 1. 2. 3. Co mam o sobie myĂleÊ??? 24 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening POMY¥L O TYM! Nie moĝesz zmieniÊ przeszïoĂci, moĝesz jednak stwo- rzyÊ swojÈ teraěniejszoĂÊ. Nastolatki mówiÈce „gdybym tylko…” albo „ĝaïujÚ, ĝe…”, albo „szkoda, ĝe…” zwykle utrwalajÈ w sobie te komen- tarze czïonków rodziny, które zaniĝajÈ ich samoocenÚ, zamiast tych, które jÈ podwyĝszajÈ. ZastÈpienie tego nastawienia postawÈ „zamie- rzam…”, „zrobiÚ…” lub „wierzÚ, ĝe…” pozwala Ci zachowaÊ kon- trolÚ nad sytuacjÈ. Wskazówka Moĝesz sprawiÊ, ĝe Twoje problemy rodzinne przestanÈ doprowadzaÊ CiÚ do rozpaczy. „ Wymieñ rzeczy, które CiÚ draĝniÈ w Twojej rodzinie. JeĂli Ci to pomoĝe, zapisz je. „ Opisz, w jaki sposób reagujesz na problemy rodzinne. Czy odpowiadasz atakiem? Buntem? Wycofujesz siÚ? Od teraz spróbuj unikaÊ reakcji, które jedynie pogarszajÈ sytuacjÚ. „ JeĂli moĝesz podzieliÊ siÚ swoimi myĂlami czy odczuciami ze swojÈ rodzinÈ, zrób to, okazujÈc szacunek rozmówcom. JeĂli jednak wyra- ĝanie swoich myĂli i uczuÊ jedynie pogïÚbi problem, podziel siÚ nimi z terapeutÈ lub przyjacielem. PamiÚtaj o tym, aby te zwierzenia nie sprowadzaïy siÚ jedynie do narzekania. Spróbujcie w tych rozmowach poszukaÊ wyjĂcia z sytuacji. „ PostÚpuj sïusznie, nawet jeĂli Twoja rodzina postÚpuje inaczej. „ JeĂli to konieczne, oderwij siÚ emocjonalnie od swojej rodziny. Naucz siÚ patrzeÊ na zachowanie krewnych jak na ich wïasny problem. Twoje doĂwiadczenia 25 Ujawnianie manipulacji emocjonalnej Zazwyczaj wykorzystywanie seksualne nie jest jedynym sposobem, w jaki sprawcy krzywdzÈ swoje ofiary. Niestety, potrafiÈ byÊ niezwykle twórczy w wymyĂlaniu metod kontrolowania swoich ofiar i manipulowania nimi. WiÚk- szoĂÊ wykorzystywanych osób tak opisuje swoich oprawców: „Baïam siÚ tego, co moĝe zrobiÊ, jeĂli odmówiÚ”. „Groziï, ĝe skrzywdzi kogoĂ innego, jeĂli powiem o tym, co siÚ dzieje”. „Czasami byï dla mnie bardzo miïy, jakby naprawdÚ siÚ o mnie troszczyï”. „Nigdy siÚ do mnie »wtedy« nie odzywaï, jak gdyby to siÚ nie dziaïo naprawdÚ”. „Poniĝaï mnie w obecnoĂci moich znajomych”. „Kiedy wypiï, robiï siÚ zïoĂliwy”. Oprawca niemal zawsze próbuje sprawowaÊ emocjonalnÈ kontrolÚ nad swojÈ ofiarÈ. Potrafi upokarzaÊ lub byÊ miïym, bywa przeraĝajÈcy lub nadzwy- czaj kochajÈcy, zdystansowany lub uwodzicielski, zachÚca do zabawy lub stawia ĝÈdania. Istnieje mnóstwo sposobów pozwalajÈcych sprawcy na mani- pulowanie ofiarÈ. Nagïe przechodzenie od normalnych, wrÚcz peïnych mi- ïoĂci zachowañ do zachowañ zwyrodniaïych czy skrajnie zïych jest rodza- jem manipulacji, który ma na celu zdezorientowanie ofiary. Wiadomo, ĝe osoba nieĂwiadoma, co dzieje siÚ z niÈ i wokóï niej, znacznie ïatwiej daje siÚ wykorzystaÊ. Osoby, które przeszïy takÈ traumÚ, czÚsto majÈ poczucie winy, gdy patrzÈ wstecz na swoje przeĝycia. Nie mogÈ zrozumieÊ, jak mogïy daÊ siÚ tak wyko- rzystaÊ. Oprawcom ïatwo jest znÚcaÊ siÚ nad swoimi ofiarami, poniewaĝ dzieci polegajÈ na dorosïych w bardzo wielu sprawach. Jako dorosïy, sprawca wyko- rzystuje swojÈ naturalnÈ przewagÚ nad dzieckiem. Maltretowanie psychiczne moĝe przybieraÊ róĝne formy. Oto niektóre z nich: Q odmawianie Ci rzeczy, których pragniesz lub potrzebujesz; Q stawianie nierealnych ĝÈdañ; 26 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Q celowe mówienie lub robienie rzeczy, które CiÚ denerwujÈ albo wprawiajÈ w zakïopotanie; Q zabranianie Ci spotkañ z przyjacióïmi, izolowanie; Q mówienie Ci, co masz odpowiadaÊ, gdy ludzie zadajÈ pytania; Q kupowanie prezentów w zamian za milczenie; Q poniĝanie CiÚ w obecnoĂci innych. OtrzÈĂniÚcie siÚ z traumy wymaga uwolnienia siÚ od emocjonalnej kontroli, jakÈ sprawca byÊ moĝe wciÈĝ nad TobÈ sprawuje. Wykorzystywanie wywo- ïuje u mïodych ludzi uczucie, ĝe coĂ z nimi jest nie tak. W rzeczywistoĂci jed- nak zïe byïo to, co Ci siÚ przydarzyïo, nie Ty! Co o tym sÈdzisz? Przeczytaj poniĝsze historie z ĝycia wziÚte. Opisz, w jaki sposób dorosïy manipulowaï dzieckiem i jak ono mogïo siÚ wtedy czuÊ. Historia Asi Mama Asi miaïa nowego chïopaka. Kiedy wprowadziï siÚ do ich domu, Asia poczÈtkowo go lubiïa. Wydawaï siÚ w porzÈdku. Wkrótce jednak zaczÈï niÈ dyrygowaÊ, a niewiele póěniej równieĝ jÈ karaÊ. Asia poskarĝyïa siÚ mamie, ale mama nie chciaïa jej sïuchaÊ. Po kilku miesiÈcach mÚĝczyzna zaczÈï dotykaÊ dziewczynkÚ tak, jak nie powinien. Na jej protesty reagowaï jeszcze surowszymi karami. Asia znalazïa siÚ w puïapce. Wykorzystywanie seksualne trwaïo ponad rok. W jaki sposób chïopak matki manipulowaï emocjami Asi? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Twoje doĂwiadczenia 27 Co wtedy czuïa? W jakim sensie znalazïa siÚ w puïapce? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Historia Tamary Tamara i jej najlepsza przyjacióïka Julia spotykaïy siÚ w kaĝdy weekend. Zawsze, gdy Tamara nocowaïa w domu Julii, wujek Julii wpadaï w odwiedziny i sprawiaï im drobne przyjemnoĂci. Zabieraï je do centrum handlowego i kupowaï im róĝne rzeczy. Tamara go lubiïa. Raz, gdy nocowaïa u Julii, mÚĝczyzna zabraï jÈ do sypialni i molestowaï. Na poczÈtku siÚ baïa, ale kiedy byïo po wszystkim, znów traktowaï jÈ jak ksiÚĝniczkÚ, jak gdyby nigdy nic. Sytuacja powtórzyïa siÚ jeszcze dwa razy. Tamara chciaïa komuĂ o tym powiedzieÊ, ale nie wiedziaïa, do kogo siÚ zwróciÊ. Czy wujek Julii byï szczery, gdy byï dla Tamary taki miïy? W jaki sposób manipulowaï jej emocjami? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Jak czuïa siÚ Tamara? Jak myĂlisz, dlaczego tak siÚ wahaïa, czy powiedzieÊ komuĂ, ĝe ten czïowiek jÈ wykorzystaï? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ 28 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening W jaki sposób dziewczÚta mogÈ siÚ broniÊ przed manipulacjÈ? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ POMY¥L O TYM! Wszyscy mïodzi ludzie majÈ nadziejÚ, ĝe powiedzie im siÚ w ĝyciu. ChcÈ mieÊ udane zwiÈzki, sukcesy w szkole, ĂwietnÈ pracÚ, stworzyÊ kochajÈcÈ siÚ rodzinÚ. To, ĝe liczymy na sukces, jest naturalne i dobre. Sukces przychodzi, gdy mïody czïowiek ma Ăwiado- moĂÊ tego, kim jest, stawia sobie realne cele i stara siÚ byÊ sobÈ i tylko sobÈ. To, ĝe kiedyĂ ktoĂ TobÈ manipulowaï, nie znaczy, ĝe juĝ nigdy nie bÚdziesz szczÚĂliwa. Pod obserwacjÈ: dezorientacja w sprawach seksu OtrzÈĂniÚcie siÚ z traumy molestowania seksualnego jest niezwykle trudne, a do tego dochodzi jeszcze dezorientacja w kwestii seksu. Zapewne zasta- nawiasz siÚ: „Co jest dla mnie dobre? Co zïe? Czy nie posuwam siÚ zbyt daleko?”. PrzemyĂl poniĝsze wskazówki. Q JeĂli czujesz siÚ niepewnie z potencjalnym partnerem, nie angaĝuj siÚ. Q JeĂli wydaje Ci siÚ, ĝe wiÚkszoĂÊ ludzi nie zgadza siÚ z Twoim wyborem, zastanów siÚ nad tym, co robisz. ByÊ moĝe inni majÈ racjÚ. Q Zdrowa seksualnoĂÊ ma niewiele wspólnego z krótkotrwaïÈ przyjemnoĂciÈ. WiÈĝe siÚ za to z trwaïym oddaniem. Czy Twoje zachowania seksualne zmierzajÈ jedynie do osiÈgniÚcia natychmiastowej satysfakcji? JeĂli tak, bÈdě ostroĝna. Twoje doĂwiadczenia 29 Q Nastolatki przewaĝnie sÈdzÈ, ĝe sÈ lepiej przygotowane do aktywnoĂci seksualnej, niĝ to ma miejsce w rzeczywistoĂci. JeĂli zbyt mocno tego chcesz, prawdopodobnie nie jesteĂ jeszcze gotowa. Q Nastolatki, które dajÈ sobie czas, aby emocjonalnie zwiÈzaÊ siÚ z partnerem, zwykle odnajdujÈ w zwiÈzkach wiÚcej przyjemnoĂci niĝ te, które zbyt szybko posuwajÈ siÚ za daleko. Wskazówka Nie wykorzystuj seksu dla zaspokojenia swoich potrzeb emocjonal- nych. Ofiary wykorzystywania czasami stajÈ siÚ aktywne seksualnie, ĝeby odreagowaÊ swojÈ zïoĂÊ z powodu tego, co je spotkaïo. Inne wyko- rzystujÈ seks, aby udowodniÊ sobie i otoczeniu, ĝe potrafiÈ zdomino- waÊ innych. Naucz siÚ postrzegaÊ seks we wïaĂciwy sposób: jako peïen miïoĂci zwiÈzek dwojga ludzi, których ïÈczy trwaïe, wzajemne przy- wiÈzanie. ¿yÊ dobrze Jak zdefiniowaÊ dobre ĝycie? Wielu mïodych ludzi uwaĝa, ĝe ĝycie jest dobre, gdy mogÈ siÚ modnie ubraÊ, gdy majÈ pieniÈdze, liczne grono przyjacióï, wpïyw na innych albo wïadzÚ i sïawÚ. Wszystkie te rzeczy sÈ byÊ moĝe waĝne, jednak w rzeczywistoĂci dobrze ĝyjÈ ci, którzy zmagajÈ siÚ z przeciwnoĂciami i stajÈ siÚ przez to lepsi. BÈděmy szczerzy. ¿ycie jest trudne. ByÊ moĝe jednym z najczÚĂciej powta- rzanych kïamstw jest to, ĝe ĝycie powinno byÊ ïatwe. Zobacz jakikolwiek pro- gram w telewizji, poczytaj magazyn, odwiedě modny klub. ZewszÈd usïyszysz, iĝ receptÈ na to, ĝeby ĝycie byïo dobre, jest sprawienie, aby byïo ïatwe. To bzdura. Zobacz, co siÚ dzieje z mïodymi luděmi, którzy nieustannie goniÈ za ïat- wym ĝyciem. 30 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Q Przedmioty ceniÈ wyĝej niĝ ludzi. Q ZachowujÈ siÚ tak, jak ich zdaniem inni chcÈ, ĝeby siÚ zachowywali. Q WpadajÈ w szaï, gdy sprawy idÈ nie po ich myĂli. Q PróbujÈ lekcewaĝyÊ zïe doĂwiadczenia, które muszÈ pojawiÊ siÚ w ich ĝyciu. Q SkupiajÈ siÚ wyïÈcznie na sobie, a ich zwiÈzki z innymi zwykle sÈ pïytkie i powierzchowne. Q Przez ignorowanie napiÚÊ bÚdÈcych nieodïÈcznÈ czÚĂciÈ dorastania pozwalajÈ, aby w ich ĝycie wtargnÚïa pustka i przygnÚbienie. ChoÊ nikt nie spodziewa siÚ trudnoĂci, kaĝdy z nas nieuchronnie bÚdzie musiaï siÚ z nimi zmierzyÊ w swoim ĝyciu. ZwiÈzki czasem siÚ rozpadajÈ, ludzie niekiedy ěle traktujÈ innych, dzieci bywajÈ wykorzystywane, rozwód burzy porzÈdek rodziny i nie kaĝdego staÊ na drogie rzeczy. Dobre ĝycie w rzeczywistoĂci wiodÈ ci ludzie, którzy nie dajÈ siÚ zïamaÊ ciÚĝkim doĂwiadczeniom i nie poddajÈ siÚ trudnoĂciom. Prawdziwe szczÚĂcie przychodzi, gdy: Q dajesz coĂ z siebie drugiemu czïowiekowi; Q potrafisz mÈdrze broniÊ swoich praw i potrzeb; Q zaakceptujesz swojÈ przeszïoĂÊ, choÊby najtrudniejszÈ; Q bÚdziesz budowaÊ trwaïe zwiÈzki; Q uczynisz Ăwiat lepszym, spokojniejszym miejscem dla tych, którzy przyjdÈ po Tobie. WyrzuÊ to z siebie Wymieñ sposoby, w jakie filmy, telewizja, magazyny i reklamy pokazujÈ znie- ksztaïconÈ wizjÚ dobrego ĝycia. Twoje doĂwiadczenia 31 ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Dokoñcz zdanie: Moje ĝycie byïoby lepsze, gdyby... _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Historia Tani Tania byïa molestowana seksualnie przez swojego krewnego przez trzy lata, zanim odwaĝyïa siÚ zdradziÊ sekret i wykorzystywanie ustaïo. Póěniej czuïa siÚ zraniona i zïa, ĝe ĝycie tak niesprawiedliwie siÚ z niÈ obeszïo. Na wszystkie sposoby próbowaïa odnaleěÊ szczÚĂcie, imprezowaïa, nie baïa siÚ ryzyka, uprawiaïa przygodny seks, robiïa, co tylko moĝliwe, aby mieÊ pieniÈdze. WciÈĝ jednak nie byïa szczÚĂliwa. PatrzÈc na zachowanie Tani, spróbuj okreĂliÊ, co rozumiaïa przez dobre ĝycie. _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Jak sÈdzisz, czego zabrakïo Tani w jej poszukiwaniu szczÚĂcia? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ 32 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Czego ludzie potrzebujÈ, aby dobrze ĝyÊ? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ POMY¥L O TYM! Dobre ĝycie to nie wieczna impreza czy stan perma- nentnej euforii. ¿ycie jest krótkie. Czïowiek szukajÈcy wciÈĝ nowych, bardziej ekscytujÈcych doznañ i liczÈcy, ĝe wĂród nich odkryje praw- dziwe szczÚĂcie, jest jak pies, który na próĝno goni wïasny ogon. SzczÚ- Ăcie przyjdzie, gdy odnajdziesz w sobie spokój i pokochasz siebie. Kiedy zaĂ juĝ zagoĂci w Twoim ĝyciu, zapragniesz dzieliÊ je z innymi. ByÊ w peïni sobÈ — oto prawdziwe szczÚĂcie. Pod obserwacjÈ: ĝal WiÚkszoĂÊ nastolatków nie wymienia uczucia ĝalu jako jednego z nastÚpstw molestowania. Osoby wykorzystywane powinny jednak pozwoliÊ sobie na rozpacz. W przeciwnym razie przygnÚbienie, zïoĂÊ, niepokój czy strach mogÈ staÊ siÚ nie do zniesienia. Dobre ĝycie bÚdzie Ci siÚ wydawaïo nieosiÈgalne. Dotkliwy ĝal moĝesz pokonaÊ. PomogÈ Ci w tym poniĝsze wskazówki. Q Opowiedz o swoich bolesnych doĂwiadczeniach. ByÊ moĝe nie od razu zechcesz siÚ zwierzaÊ ze swoich przeĝyÊ, bÈdě jednak otwarta na rozmowÚ z luděmi, którym ufasz i którym na Tobie zaleĝy. Q Prowadě dziennik swoich uczuÊ. Zapisuj, co wywoïuje w Tobie negatywne emocje. Q W myĂlach poĝegnaj na zawsze osobÚ, która CiÚ wykorzystaïa. Poĝegnaj dawne ĝycie, które tak TobÈ wstrzÈsnÚïo. Zacznij wszystko od nowa, zupeïnie jakby przeszïoĂÊ nie istniaïa. Twoje doĂwiadczenia 33 Q W miarÚ moĝliwoĂci postaraj siÚ nie obwiniaÊ siebie za to, co siÚ staïo. ObciÈĝanie siebie winÈ za zïo wyrzÈdzone przez innych do niczego nie prowadzi. Q Patrz w przyszïoĂÊ, a nie w przeszïoĂÊ. Zapisz realne cele, które, jak sÈdzisz, moĝesz osiÈgnÈÊ w ciÈgu kilku nastÚpnych dni, tygodni, miesiÚcy czy lat. Dotrzymywanie tajemnicy To zrozumiaïe, ĝe wiÚkszoĂÊ osób wykorzystywanych niechÚtnie rozmawia o swoich przeĝyciach. Jednak z czasem, gdy nastoletnie ofiary dojrzejÈ emo- cjonalnie, potrafiÈ opowiedzieÊ o swojej traumie. Mówienie o swoich osobi- stych doĂwiadczeniach zwykle okazuje siÚ doskonaïÈ terapiÈ. Nastolatki rze- czywiĂcie przyznajÈ, ĝe za kaĝdym razem, gdy opowiadajÈ swojÈ historiÚ, czujÈ siÚ silniejsze. ChoÊ takie rozmowy pozwalajÈ uporaÊ siÚ z traumÈ, bywajÈ jednak bardzo trudne, dlatego tak wiele ofiar postanawia nie dzieliÊ siÚ z nikim swoimi przeĝyciami. Odmowa rozmawiania o swoich problemach to jedna z najwiÚkszych prze- szkód w osiÈgniÚciu trwaïego uleczenia. ZaskakujÈco duĝa czÚĂÊ nastoletnich ofiar wykorzystywania seksualnego nikomu nie opowiada o tym, co je spo- tkaïo. Skrywanie takiej tajemnicy moĝe doprowadziÊ do tego, ĝe bolesna prawda zdominuje Twój umysï oraz duszÚ i niezaleĝnie od Twoich starañ zawsze bÚdziesz czuïa jej ciÚĝar. Powodów, dla których ofiary zachowujÈ swoje przeĝycia w tajemnicy, moĝe byÊ wiele. Na przykïad: Q wstyd, poniewaĝ byïo siÚ wplÈtanym w coĂ „brudnego”; Q niechÚÊ do przywoïywania bolesnych wspomnieñ; Q lÚk przed zburzeniem porzÈdku w rodzinie czy w krÚgu przyjacióï; Q chÚÊ, aby zawsze robiÊ na innych dobre wraĝenie; Q lÚk przed niezrozumieniem lub, co gorsza, obmowÈ; Q nieumiejÚtnoĂÊ podjÚcia rozmowy. 34 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Niektórzy mïodzi ludzie ujawniajÈ wprawdzie, ĝe byli wykorzystywani, gdy jednak proponuje siÚ im pomoc, na przykïad udziaï w terapii, grupach wspar- cia czy szczerÈ rozmowÚ w krÚgu rodzinnym, zaczynajÈ mnoĝyÊ przeszkody. Dzieje siÚ tak, gdyĝ ujawnili jedynie ten najwiÚkszy z sekretów. WciÈĝ jednak ukrywajÈ szereg mniejszych tajemnic. Poza wyĝej wymienionymi przyczynami, powodem zatajania prawdy moĝe byÊ: Q chÚÊ odgrywania roli „fajnej kumpeli” i pomagania innym, aby nie skupiaÊ siÚ zbytnio na sobie; Q tïumaczenie, ĝe „co byïo, minÚïo”; Q oszukiwanie siÚ, ĝe mówienie o wykorzystywaniu jedynie pogorszy sytuacjÚ; Q poczucie winy wynikajÈce z przekonania, ĝe wykorzystuje siÚ dobroÊ innych; Q przeĂwiadczenie, ĝe sytuacja nigdy siÚ nie zmieni, niezaleĝnie od starañ. Skutki traumy z przeszïoĂci odczuwa kaĝda ofiara. Ci jednak, którzy potra- fiÈ otwarcie mówiÊ o swoich doĂwiadczeniach, ostatecznie nauczÈ siÚ byÊ caïkowicie sobÈ, a w ten sposób pozwolÈ, aby miïoĂÊ w ich ĝyciu zajÚïa naleĝne jej miejsce. Co o tym myĂlisz? Jak czÚsto, Twoim zdaniem, ofiary molestowania ukrywajÈ swoje doĂwiadcze- nia przed innymi? Jaki moĝe byÊ gïówny powód, dla którego te osoby posta- nawiajÈ cierpieÊ w milczeniu? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Twoje doĂwiadczenia 35 Jakie sÈ korzyĂci z rozmowy o trudnych przeĝyciach z kimĂ, kto moĝe Ci pomóc? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Dzielenie siÚ swojÈ przeszïoĂciÈ z osobami przypadkowymi nie jest ani bez- pieczne, ani mÈdre. Jakich cech szukasz u osoby, przed którÈ chciaïabyĂ siÚ otworzyÊ? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Czy zdarzyïo Ci siÚ podejrzewaÊ, ĝe jakimĂ sposobem ktoĂ mógï jednak poznaÊ Twój sekret? Jak siÚ wtedy czuïaĂ? Dlaczego czuïaĂ siÚ wïaĂnie tak? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Jakiej rady udzieliïabyĂ osobie z podobnymi doĂwiadczeniami, która wïaĂnie rozpoczyna proces wychodzenia z traumy? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 36 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening POMY¥L O TYM! Czasami dobrze jest wyrzuciÊ ze ĂwiadomoĂci myĂli trudne, kïopotliwe. Gdy masz „naĂcie” lat, bywa, ĝe zbyt dïugo zadrÚ- czasz siÚ bolesnymi doĂwiadczeniami. Aby poradziÊ sobie z problemami emocjonalnymi, najlepiej jednak siÚ nad nimi zastanowiÊ, spróbowaÊ zrozumieÊ to, co siÚ staïo, i poprzez pracÚ nad sobÈ postaraÊ siÚ byÊ lepszym. Skoncentruj siÚ na chwili obecnej i powoli spróbuj rozwiÈzaÊ swoje problemy, jeden po drugim. To pomoĝe Ci zdobyÊ kontrolÚ nad wydarzeniami, których w swoim ĝyciu nie chciaïaĂ. Wskazówka JeĂli zdecydowaïaĂ siÚ opowiedzieÊ komuĂ o swoich przeĝyciach, odpo- wiedz sobie na kilka waĝnych pytañ. „ Na ile osoba, z którÈ chcÚ siÚ podzieliÊ moimi doĂwiadczeniami, rozu- mie mojÈ sytuacjÚ? „ Czy rzeczywiĂcie sïucha tego, co do niej mówiÚ? „ Czy mogÚ jej powiedzieÊ wszystko, co chcÚ, bez uczucia, ĝe patrzy na mnie z góry? „ Czy czeka, aĝ skoñczÚ mówiÊ, zanim zaczyna udzielaÊ mi rad? „ Czy mogÚ jej zaufaÊ? JeĂli odpowiedziaïaĂ „tak” na wszystkie z powyĝszych pytañ, praw- dopodobnie moĝesz bez obaw otworzyÊ siÚ przed osobÈ, o której myĂlisz. JeĂli jednak na którekolwiek z pytañ odpowiedziaïaĂ „nie”, zachowaj ostroĝnoĂÊ. Moĝesz wygraÊ Gdy byïo po wszystkim, zawsze mówiï, ĝe jeĂli komuĂ o tym powiem, bÚdÚ miaïa kïopoty. Twierdziï, ĝe mnie zabije albo powie mamie, ĝe sama tego chciaïam. Groziï, ĝe to samo zrobi mojej siostrze, jeĂli siÚ wygadam. Milczaïam wiÚc, aĝ któregoĂ dnia koleĝanka zdradziïa mi swój sekret. Twoje doĂwiadczenia 37 Jej historia bardzo przypominaïa mojÈ wïasnÈ. To daïo mi odwagÚ, ĝeby jej o wszystkim opowiedzieÊ. Potem zwierzyïam siÚ osobie dorosïej. Gdybym tylko wiedziaïa, jakÈ poczujÚ ulgÚ, kiedy o tym opowiem, zrobiïabym to duĝo wczeĂniej. Gdy wszyscy siÚ dowiedzieli, kto mi to zrobiï, ten czïowiek nigdy juĝ nie odwaĝyï siÚ do mnie zbliĝyÊ. — Monika, 15 lat Wyparcie urazu Z chÚciÈ utrzymania bolesnych doĂwiadczeñ w tajemnicy ïÈczy siÚ zaprze- czanie, ĝe te doĂwiadczenia wyrzÈdziïy jakÈĂ trwaïÈ krzywdÚ. KtoĂ, kto nie przyjmuje do wiadomoĂci, ĝe traumatyczne przeĝycia pozostawiïy po sobie uraz, nie tylko ukrywa swojÈ przeszïoĂÊ przed innymi, lecz takĝe przed sobÈ! Moĝna dojĂÊ do wniosku, ĝe przyjÚcie takiej postawy oznacza ostatecznÈ poraĝkÚ, poniewaĝ pozbawia ofiarÚ szansy ujawnienia swojej tragedii, co jest niezbÚdne do rozpoczÚcia procesu leczenia. JeĂli ofiara sama pozbawia siÚ moĝliwoĂci uzdrowienia, pozbawia siÚ równieĝ szansy na podjÚcie walki o sie- bie. Nastolatki, które zaprzeczajÈ, ĝe noszÈ w sobie trwaïy uraz, cierpiÈ równie mocno jak te, które przyznajÈ wprawdzie, ĝe staïa im siÚ krzywda, jednak nie pozwalajÈ sobie pomóc. Bez przekonania tïumaczÈ sobie i innym: „Nie wiem dlaczego, po prostu nie czujÚ zïoĂci z powodu tego, co siÚ staïo”. „To prawda, byïam molestowana, zïoĂÊ jednak nic tu nie pomoĝe, to juĝ siÚ staïo”. „On (sprawca) jest zerem, nie warto siÚ nim przejmowaÊ”. „To siÚ juĝ nie powtórzy”. „Sama poradziïam sobie ze swoimi problemami. Wiem, co robiÚ”. „Nie jestem osobÈ, która ïatwo ulega emocjom”. Podobnie jak nowotwór zjada ciaïo chorego od wewnÈtrz, tak wypieranie bolesnych emocji niszczy ciaïo osoby wykorzystywanej. Niektóre reakcje majÈ charakter fizyczny. 38 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening NiemoĝnoĂÊ odprÚĝenia siÚ NapiÚcie miÚĂni Bóle gïowy spowodowane stresem Problemy ze snem Bóle brzucha Brak apetytu Podrywanie siÚ na nieoczekiwane boděce Niepokój Spadek energii Inne reakcje majÈ charakter emocjonalny. Chroniczne przygnÚbienie ZgorzkniaïoĂÊ MyĂli samobójcze Niepokój NieufnoĂÊ Brak opanowania TrudnoĂci w nawiÈzywaniu bliskich relacji Niska samoocena SamotnoĂÊ Podobnie jak komórki rakowe, które jeĂli siÚ ich nie zwalczy, bÚdÈ siaïy spustoszenie w organizmie, tak nieujawniona bolesna prawda bÚdzie przenikaÊ na zewnÈtrz w utajonej formie. Nie moĝna powstrzymaÊ zgubnego wpïywu skrywanych tajemnic na wïasnÈ psychikÚ. W ten czy inny sposób Twoja tajem- nica CiÚ pokona. Twój punkt widzenia U wielu osób, które majÈ za sobÈ traumatyczne przeĝycia, ujawnia siÚ pewien rodzaj „szóstego zmysïu”, gdy spotykajÈ inne osoby, które majÈ za sobÈ podobne przejĂcia, ale swoje cierpienie trzymajÈ w tajemnicy. Czy zauwaĝyïabyĂ, gdyby Twoja koleĝanka ukrywaïa jakÈĂ tajemnicÚ? Na co zwróciïabyĂ uwagÚ? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Odpowiedz, czy zgadzasz siÚ z poniĝszymi zdaniami (Tak/Nie). Tak Nie WiÚkszoĂÊ osób, które ukrywajÈ swoje przeĝycia, w taki czy inny sposób „pïaci” za to swoim zdrowiem psychicznym. Twoje doĂwiadczenia 39 Tak Nie Tak Nie Tak Nie Praktycznie kaĝda osoba po traumatycznych przejĂciach ukrywa czÚĂÊ prawdy przed sobÈ i innymi. Kiedy ofiara odmawia sobie prawa do bólu i zaprzecza, ĝe spotkaïa jÈ krzywda, pozwala sprawcy mieÊ nad niÈ kontrolÚ. Z czasem szkody wywoïane przez wyparcie urazu stanÈ siÚ mniejsze. Tak Nie Wyparcie chroni ofiarÚ przed emocjonalnym bólem. Przeanalizuj swoje odpowiedzi na powyĝsze pytania. Co sÈdzisz o wystÚpu- jÈcej u ofiary potrzebie zwierzania siÚ ze swoich doĂwiadczeñ? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Wyparcie doĂwiadczenia molestowania jest na pewnym etapie normalne. WiÚkszoĂÊ ofiar poczÈtkowo nie moĝe siÚ otrzÈsnÈÊ po tym, co siÚ staïo. W koñcu jednak dopuszczajÈ do siebie bolesne myĂli, a ostatecznie zaczynajÈ o swoich przeĝyciach rozmawiaÊ. Jakie uczucia mogÈ towarzyszyÊ nastolatce, która decyduje siÚ po raz pierwszy opowiedzieÊ o swoich doĂwiadczeniach? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Powszechne jest takĝe, ĝe ofiarom zdarza siÚ na pewien czas „wyrzucaÊ” ten rozdziaï swojego ĝycia z pamiÚci. To równieĝ forma wyparcia. Jakie mogÈ byÊ jej przyczyny? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 40 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening POMY¥L O TYM! ChoÊ to mocne sïowa, najzdrowsze nastolatki to te, które potrafiÈ otworzyÊ siÚ na wszystko, co je w ĝyciu spotkaïo, i dobre- go, i zïego. UfaÊ sobie to takĝe wierzyÊ, ĝe potrafisz rozwijaÊ swojÈ osobowoĂÊ poprzez wszystkie swoje doĂwiadczenia. ByÊ moĝe nie obej- dzie siÚ bez pomocy innych, jednak w dalszej perspektywie, jeĂli wsïu- chasz siÚ w siebie, staniesz siÚ, kim tylko zechcesz. Pod obserwacjÈ: przejmowanie kontroli nad przeszïoĂciÈ PrzeĝyïaĂ traumÚ wykorzystywania seksualnego. Spróbuj teraz przejÈÊ nad tym kontrolÚ. Przekonanie, ĝe panujesz nad swoim kawaïkiem Ăwiata, sprawi, ĝe poczujesz siÚ bezpieczna. Masz kontrolÚ nad swoim miejscem w Ăwiecie, gdy: 1. Potrafisz nazwaÊ wydarzenie, z którym masz problem. Zostaïam wykorzystana seksualnie przez _________________ (uzupeïnij). 2. Umiesz okreĂlaÊ uczucia, które ïÈczÈ siÚ z tym wydarzeniem. CzujÚ _________________ (uzupeïnij) w zwiÈzku z doĂwiadczeniami z przeszïoĂci. 3. Decydujesz o tym, jak bÚdziesz postÚpowaïa od dziĂ. Zamierzam ________________________ (uzupeïnij), aby pokazaÊ, ĝe potrafiÚ dorosnÈÊ pomimo tego, co mi siÚ przytrafiïo. Nie wystarczy, ĝe przetrwaïaĂ ten koszmar. Musisz jeszcze zrozumieÊ, dlaczego czujesz, myĂlisz i zachowujesz siÚ tak, a nie inaczej. Samokontrola to zadanie wïaĂnie dla Ciebie. Twoje doĂwiadczenia 41 Moĝesz wygraÊ CierpiÚ na obsesjÚ kontroli. Znajomi nabijajÈ siÚ ze mnie, ĝe jestem takÈ perfekcjonistkÈ. Jedna z koleĝanek zna mojÈ tajemnicÚ. Pozostali — cóĝ, to nie ich sprawa. Nie zrozumieliby. NaprawdÚ staram siÚ walczyÊ z obsesjÈ kontrolowania wszystkiego, ale… wiesz, co mam na myĂli. Jestem w stanie panowaÊ nad sytuacjÈ bez wpadania w skrajnoĂÊ. Do tego w kaĝdym razie zmierzam. Powoli zaczyna mi siÚ to udawaÊ. — Tania, 17 lat ByÊ mïodym Czy zastanawiaïaĂ siÚ, co tak naprawdÚ oznacza bycie mïodym czïowiekiem? DoroĂli zwykle patrzÈ na nastolatki jak na przybyszy z obcej planety. Co oni mogÈ wiedzieÊ! WiÚkszoĂÊ nastolatków lubi swój wiek. Co wiÚcej, sÈ duĝe szanse, ĝe kiedyĂ równieĝ Ty zamarzysz, aby przenieĂÊ siÚ znów w czasy mïo- doĂci. (To jeden z symptomów wieku Ăredniego. KiedyĂ to zrozumiesz). W kwestii przedziaïu czasowego eksperci majÈ róĝne zdania, moĝna jednak przyjÈÊ, ĝe dorastanie to okres miÚdzy jedenastym a dwudziestym pierwszym rokiem ĝycia. W najlepszym przypadku dorastanie moĝe byÊ: Q najszczÚĂliwszym okresem w ĝyciu; Q szansÈ na odkrycie prawdziwego siebie; Q poczÈtkiem niezaleĝnoĂci; Q okazjÈ, aby zaczÈÊ samodzielnie zarabiaÊ; Q szansÈ na zdobycie nowych przyjacióï. Wspaniale jest byÊ mïodym, czasem jednak doĂwiadczenie wykorzysty- wania seksualnego moĝe zniszczyÊ to, co powinno byÊ najlepszym okresem w ĝyciu. Osoby, które przeszïy takÈ traumÚ, czujÈ siÚ okradzione z tej nie- winnej beztroski, jaka byïa udziaïem ich rówieĂników. CiÚĝar molestowania moĝe prowadziÊ do: 42 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Q zerwania wiÚzi rodzinnych; Q odizolowania od grupy rówieĂników; Q ciÈgïego przenoszenia siÚ, aby uciec przed oprawcÈ; Q koniecznoĂci szukania pomocy u terapeutów i lekarzy; Q zamartwiania siÚ tym, co pomyĂlÈ znajomi, jeĂli dowiedzÈ siÚ o Twojej przeszïoĂci. Lata Twojej mïodoĂci nie muszÈ wcale byÊ czasem straconym z powodu zïych doĂwiadczeñ. ChoÊ trudno Ci w to uwierzyÊ, wiele Twoich koleĝanek jest w podobnej sytuacji. Wykorzystywanie seksualne dotyka niemal 25 procent dziewczÈt, zanim ukoñczÈ 18 lat. Mimo to wiÚkszoĂÊ dorosïych, patrzÈc wstecz na swojÈ mïodoĂÊ, czÚsto wspomina jÈ jako okres szczÚĂliwy. Zapewne dzieje siÚ tak równieĝ dlatego, ĝe wïaĂnie wtedy nauczyli siÚ znajdowaÊ opar- cie w przyjacioïach, których doĂwiadczenia byïy podobne do ich wïasnych, a takĝe pomagaÊ im w ten sam sposób. Wïasnymi sïowami Jak wyobraĝaïaĂ sobie bycie nastolatkÈ, kiedy byïaĂ dzieckiem? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Teraz, gdy niÈ jesteĂ, czy któreĂ z Twoich doĂwiadczeñ CiÚ zaskoczyïo? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Twoje doĂwiadczenia 43 Jakie sÈ, Twoim zdaniem, plusy i minusy bycia nastolatkiem? Plusy 1. _________________________ 2. _________________________ 3. _________________________ 4. _________________________ 5. _________________________ Minusy 1._________________________ 2._________________________ 3._________________________ 4._________________________ 5._________________________ Dokoñcz zdania: Rzeczy, które mnie ominÚïy przez moje bolesne przeĝycia, to: _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ To, co mnie spotkaïo, uczyniïo mnie silniejszÈ nastolatkÈ, poniewaĝ teraz jestem… _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ POMY¥L O TYM! Zbyt czÚsto myĂlimy, ĝe okres dojrzewania to ciÈgïe burze. Wcale nie musi tak byÊ. Dorastanie to ostatni etap dzieciñstwa, jednak inaczej niĝ dzieci, nastolatki mogÈ same decydowaÊ, kim bÚdÈ, niezaleĝnie od swojej przeszïoĂci. Bycie „najlepszym” nie oznacza wcale wygranej w kaĝdym wyĂcigu, kolegowania siÚ ze wszystkimi w grupie rówieĂników czy zdobywania najwyĝszych ocen. ByÊ najlepszym znaczy byÊ w peïni sobÈ. 44 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Wskazówka Zbyt wiele nastolatek sÈdzi, ĝe dorastanie moĝna wspominaÊ dobrze tylko wtedy, gdy nie doĂwiadczyïo siÚ w tym okresie ĝadnych trosk. RozsÈdna nastolatka wie jednak, ĝe jej ĝycie jest udane, jeĂli potrafi znaleěÊ odpowiedzi na pytania, kim jest i dokÈd zmierza, niezaleĝnie od tego, ilu problemom los kaĝe jej stawiÊ czoïo. Moĝesz wygraÊ Kiedy zaczÚïam leczenie, usïyszaïam, ĝe poczujÚ siÚ lepiej, jeĂli opowiem swojÈ historiÚ. Próbowaïam, ale jedynym skutkiem byï pïacz i gniew; w kóïko, bez koñca. Wtedy poradzono mi, ĝebym zapisywaïa swoje myĂli i odczucia. To rzeczywiĂcie pomogïo. Przede wszystkim pisanie przychodziïo mi ïatwiej, poniewaĝ wszystko juĝ wczeĂniej przemyĂlaïam. Poza tym mogïam to robiÊ w samotnoĂci, bez odczucia, ĝe ludzie przeĂwietlajÈ mnie wzrokiem, kiedy zrzucam z siebie ciÚĝar tego, przez co przeszïam. — Dorota, 14 lat Szaï Na pewno prÚdzej czy póěniej poczujesz gniew wobec osoby, która CiÚ wy- korzystaïa. Dobrze spoĝytkowany gniew moĝe byÊ uczuciem pozytywnym. Chroni CiÚ przed ponownym skrzywdzeniem i pomaga naprawiÊ zïo, które siÚ wydarzyïo. DziÚki niemu moĝesz stanÈÊ w obronie tego, co dobre i wïa- Ăciwe. Wbrew powszechnemu przekonaniu gniew jest Twoim przyjacielem. PowinnaĂ byÊ zïa. Chociaĝ gniew jest zdrowy, jest równieĝ jednÈ z najbardziej skomplikowa- nych emocji. Ludzie obawiajÈ siÚ jego skutków. I sïusznie. ½le wykorzystany gniew moĝe mieÊ ogromnÈ siïÚ niszczÈcÈ. Wpïywa na emocjonalne, a nawet fizyczne zdrowie mïodej osoby. Gniew jest uczuciem podstÚpnym. Uĝyty we wïaĂciwy sposób staje siÚ dos- konaïÈ technikÈ terapeutycznÈ, jednak w skrajnej postaci moĝe doprowadziÊ Twoje doĂwiadczenia 45 do szaleñstwa. SïyszaïaĂ pewnie o szalonym naukowcu albo chorobie wĂcie- kïych krów. Szaleñstwo utoĝsamiane jest zwykle z czymĂ zupeïnie innym niĝ konstruktywny gniew. Kojarzymy je z destrukcjÈ… wĂciekïoĂciÈ… strachem… nienawiĂciÈ. Szaleñstwo objawia siÚ przez: Q obïÈkanie, Q nadmierny lÚk, Q utratÚ kontroli, Q martwienie siÚ o drobiazgi, Q nieracjonalne myĂlenie, Q paniczne reakcje, Q gonitwÚ myĂli, Q przeraĝenie, Q chÚÊ zemsty. Nikt nie twierdzi, ĝe po tym, co siÚ staïo, nie wolno Ci wpaĂÊ w szaï. Jest jednak róĝnica miÚdzy wpadaniem w szaï a popadaniem w szaleñstwo. Pierw- sze jest oznakÈ odwagi, drugie — strachu. Lubimy siÚ ĂmiaÊ z szalonych nau- kowców czy wĂciekïych krów. Takie historyjki sÈ Ămieszne w kreskówkach albo anegdotach. Kiedy jednak szaï dotyka ludzi z traumÈ, trudno siÚ w tym dopa- trzyÊ elementu humorystycznego. Twój punkt widzenia Historia Michaïa Michaïa zïoĂciïo niemal wszystko. Nie lubiï dziewczyn, bo wydawaïo mu siÚ, ĝe kaĝda próbuje go jedynie wykorzystaÊ. ZïoĂciï siÚ na matkÚ, bo byïa sïaba. Nie lubiï dzieci w szkole, bo byï przekonany, ĝe wszystkie coĂ udajÈ. Pewnej nocy Michaï poczuï, ĝe dïuĝej tego nie wytrzyma. Zdemolowaï swój pokój i pobiï brata, kiedy ten próbowaï go powstrzymaÊ. ZaĝÈdaï, ĝeby wszyscy w domu siÚ od niego odczepili. Kiedy wybuch minÈï, wziÈï kawaïek szkïa i wyciÈï sobie na przedramieniu napis „nienawiĂÊ”. 46 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Czy Michaï sïusznie odczuwaï gniew z powodu swojej sytuacji? Uzasadnij swojÈ odpowiedě. _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ W jakim sensie jego furia pogorszyïa sytuacjÚ, zamiast jÈ poprawiÊ? 1. 2. 3. 4. 5. GdybyĂ miaïa doradziÊ Michaïowi, jak pozytywnie wykorzystaÊ gniew, co byĂ mu powiedziaïa? _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Zadanie NastÚpnym razem, gdy zobaczysz, ĝe ktoĂ (a moĝe Ty sama) wpada w szaï, zastanów siÚ, co siÚ staïo, dlaczego ta osoba czuje aĝ taki gniew, w jakim sensie jego (jej) gniew jest destrukcyjny i jak moĝna go wyko- rzystaÊ skuteczniej. Wiele moĝesz siÚ nauczyÊ poprzez analizowanie sytuacji, z którymi stykasz siÚ na co dzieñ. Twoje doĂwiadczenia 47 POMY¥L O TYM! Gniew nie jest caïkiem zïy. NaprawdÚ! Moĝna go rów- nieĝ wykorzystaÊ pozytywnie. Mïodzi ludzie zwykle wpadajÈ w gniew, gdy stajÈ w obronie czegoĂ, co uwaĝajÈ za sïuszne, a to z kolei przynosi dobre skutki. PrawdÈ jest jednak i to, ĝe sposób, w jaki podchodzimy do wïasnego gniewu, mówi wiele o tym, jak postrzegamy samych siebie. Gniew zwiÈzany jest z samoocenÈ. Pokaĝ, ĝe lubisz siebie, i naucz siÚ skutecznie broniÊ wïasnych przekonañ bez podejmowania destruktyw- nych dziaïañ. Moĝesz wygraÊ Gdybym miaïa powiedzieÊ, co doĂwiadczenie molestowania uczyniïo ze mnÈ, powiedziaïabym, ĝe wdeptaïo w ziemiÚ caïÈ mojÈ pewnoĂÊ siebie. PamiÚtam, ĝe zanim to siÚ zaczÚïo, czuïam siÚ ze sobÈ zupeïnie dobrze. I wtedy to siÚ staïo, a potem siÚ powtórzyïo. Czuïam siÚ brudna i nic niewarta. Mój terapeuta wytïumaczyï mi jednak, ĝe teraz jestem dokïadnie tak samo wartoĂciowÈ osobÈ, jakÈ byïam, zanim to wszystko siÚ wydarzyïo. Dïugo o tym myĂlaïam i w koñcu uznaïam, ĝe ma racjÚ. A potem znalazïam w sobie odwagÚ, aby pokochaÊ siebie, po raz pierwszy od szeĂciu lat. Moĝecie mi wierzyÊ, to wspaniaïe uczucie! — Ela, 17 lat Wskazówka Po kolejnym napadzie zïoĂci zadaj sobie kilka trudnych pytañ: Czy przy- padkiem nie powtarzasz zachowañ, jakie zaobserwowaïaĂ u innych, gdy siÚ wĂciekajÈ? Czy Twój napad zïoĂci utrudniï Ci przekazanie tego, co chciaïaĂ powiedzieÊ? Co siÚ kryje za zïymi emocjami? Jak wyraziÊ to, co chcesz przekazaÊ, bez przekraczania granic? Czego dowiedziaïaĂ siÚ ze swoich odpowiedzi? 48 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Przekraczanie granic Kiedy skoñczy siÚ molestowanie (a nawet wtedy, gdy jeszcze trwa), osoba wykorzystywana moĝe doĂwiadczaÊ skrajnych emocji zwiÈzanych z seksem. Niektóre wykorzystywane nastolatki mówiÈ, ĝe zupeïnie nie sÈ zainteresowane jakimkolwiek kontaktem seksualnym z osobami pïci przeciwnej. Inne, ĝe ĝadna liczba kontaktów nie jest w stanie ich zaspokoiÊ. Jedna dziewczyna nawet nie porozmawia z chïopakiem, druga nie bÚdzie umiaïa przeĝyÊ jednego dnia bez mÚĝczyzny. Podczas prób ukojenia cierpienia bÚdÈcego wynikiem przemocy ofiara moĝe wpaĂÊ w puïapkÚ pewnego rodzaju autoprzemocy, której przejawem sÈ okresy nie do koñca poĝÈdanej nadmiernej aktywnoĂci seksualnej. Taka osoba oczy- wiĂcie czÚsto twierdzi, ĝe wcale nie przesadza i w kaĝdej chwili moĝe zaprze- staÊ swoich zachowañ, przewaĝnie okazuje siÚ jednak, ĝe oszukuje samÈ siebie. Zawsze, gdy zaburzona zostaje równowaga w postÚpowaniu mïodego czïowieka, jest to komunikat, ĝe w jego ĝyciu czegoĂ brakuje. Porównaj opisane poniĝej zachowania z problemami, jakie ofiara moĝe w ten sposób sygnalizowaÊ. Zachowanie Uwodzenie. Wielu partnerów seksualnych w krótkim czasie. WyzywajÈcy sposób ubierania siÚ. Celowe zakïadanie zbyt obszernych ubrañ. Komunikat ChcÚ mieÊ kontrolÚ nad mÚĝczyznami. Nigdy siÚ nie zakocham! ProszÚ, niech ktoĂ mi powie, ĝe jestem atrakcyjna. Lepiej nie patrz na moje ciaïo w „ten” sposób. Ignorowanie rówieĂników pïci mÚskiej. PrÚdzej umrÚ, niĝ znów zaufam mÚĝczyěnie! Celowe uwodzenie i porzucanie chïopców. Ty zraniïeĂ mnie, teraz ja zraniÚ ciebie. Twoje doĂwiadczenia 49 Przejawianie przez osoby molestowane tego typu przejaskrawionych postaw wobec pïci przeciwnej nie ma ĝadnego zwiÈzku z ich poglÈdami na sprawy zwiÈzane z seksem. Takie zachowania w przypadku ofiar mówiÈ raczej o tym, co czujÈ i myĂlÈ o sobie i innych. Ogólna zasada, która niemal zawsze siÚ sprawdza, mówi, ĝe sposób, w jaki dana osoba nawiÈzuje intymne zwiÈzki z innymi, daje prawdziwy obraz zdrowia emocjonalnego tej osoby. ChoÊ to stwierdzenie wydaje siÚ bardzo subiektywne, jeĂli siÚ nad nim dobrze zastanowisz, stwierdzisz, ĝe ma sens. Twoja seksualnoĂÊ stanowi podïoĝe relacji z otoczeniem. JeĂli zostaïaĂ skrzy- wdzona w tej najbardziej intymnej sferze, trudno oczekiwaÊ, ĝe nie bÚdzie to miaïo wpïywu na Twoje myĂli, uczucia i zachowanie wzglÚdem innych ludzi. ¥wiadomoĂÊ tego, kim jesteĂ jako istota seksualna, moĝe CiÚ uchroniÊ przed zaburzeniem równowagi w Twoich stosunkach z pïciÈ przeciwnÈ. Co o tym myĂlisz? PomyĂl o swoich doĂwiadczeniach zwiÈzanych z wykorzystywaniem seksual- nym. Jak to, co siÚ staïo, wpïynÚïo na Twoje postrzeganie wïasnej seksualnoĂci? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Jak wpïynÚïo to na sposób, w jaki postrzegasz pïeÊ przeciwnÈ? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 50 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening BÈdě ze sobÈ szczera. Czy w jakikolwiek sposób naduĝywasz wïasnej sek- sualnoĂci? JeĂli tak, to w jaki? JeĂli nie, to co robisz, aby pozostaÊ „zdrowÈ seksualnie”? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Co myĂlisz, gdy poznajesz nowego chïopaka? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Gniew na to, ĝe byïaĂ molestowana, okazujesz poprzez… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Sposobem na przywrócenie równowagi w Twoich odczuciach zwiÈzanych z seksem jest… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Twoje doĂwiadczenia 51 POMY¥L O TYM! Aby zbliĝyÊ siÚ do ludzi, nie tylko przedstawicieli pïci przeciwnej, ale w ogóle wszystkich, musisz najpierw spróbowaÊ im zaufaÊ. Ludzie pokazujÈ, ĝe warto im ufaÊ (lub nie) dopiero po jakimĂ czasie. Otwarcie siÚ na drugÈ osobÚ nie musi mieÊ od razu charakteru intymnego. Jednak aby bliskoĂÊ w ogóle byïa moĝliwa, musisz otworzyÊ siÚ przed drugÈ osobÈ i ujawniÊ przed niÈ i przed sobÈ swoje praw- dziwe uczucia. Gdy poczujesz siÚ dobrze ze sobÈ jako kimĂ, kto byï molestowany, zwiÈzki z luděmi nabiorÈ nowego znaczenia i dadzÈ Ci wiÚcej szczÚĂcia. Pozwól, aby czas staï siÚ Twoim sprzymierzeñcem. Moĝesz wygraÊ Nie chcesz wiedzieÊ, z iloma chïopakami byïam. WstydzÚ siÚ tego. Po raz pierwszy zostaïam wykorzystana, gdy miaïam szeĂÊ lat. Potem trwaïo to z przerwami do czasu, gdy skoñczyïam jedenaĂcie lat. Wtedy wykorzystywanie ustaïo, ale i tak staïam siÚ niezwykle pobudzona seksualnie. Sama nie wiem, co gorsze: to, ĝe w dzieciñstwie ktoĂ mnie wykorzystaï, czy to, ĝe teraz ja wykorzystujÚ siebie, zachowujÈc siÚ jak jakaĂ dziwka. Jestem zïa, ĝe pokazano mi, czym jest seks, gdy byïam taka maïa. MyĂlÚ, ĝe nie zachowywaïabym siÚ teraz w ten sposób, gdyby nie to, ĝe zostaïam wykorzystana. Seks jest wspaniaïy, ale tylko gdy podchodzisz do niego we wïaĂciwy sposób. Wierz mi, wiem, co mówiÚ. — Gosia, 17 lat JesteĂ wĂciekïa? Nie wyĝywaj siÚ na innych JeĂli w jakikolwiek sposób CiÚ wykorzystano, bez wÈtpienia wywoïa to w Tobie jakÈĂ reakcjÚ emocjonalnÈ, prawdopodobnie bardzo silnÈ. Twoi bliscy z pew- noĂciÈ bÚdÈ starali siÚ zrozumieÊ Twój gniew, ale bÚdÈ mówili, ĝe nie powin- naĂ byÊ taka zïa caïy czas. Wtedy spróbujesz tïumaczyÊ, ĝe to silniejsze od 52 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening Ciebie, ĝe jesteĂ wĂciekïa i nie moĝesz ani nie chcesz tïumiÊ tego w sobie. Moĝe byÊ jednak i tak, ĝe sama poczujesz, iĝ coĂ jest nie w porzÈdku, ponie- waĝ wciÈĝ jesteĂ pobudzona bez wyraěnego powodu i wĂciekasz siÚ na maïo znaczÈce sprawy. Q Atakujesz przyjacióïkÚ za najmniejszy bïÈd. Q Kïócisz siÚ z rodzicami, gdy czegoĂ Ci zabraniajÈ (i nawet po awanturze nie przestajesz krzyczeÊ). Q Szybko wpadasz w zïy nastrój, gdy coĂ idzie nie po Twojej myĂli. Q Rzucasz przedmiotami albo je kopiesz, trzaskasz drzwiami, a potem tego ĝaïujesz. Q Robisz sarkastyczne uwagi wobec przyjacióï lub bliskich, mimo przekonania, ĝe na to nie zasïugujÈ. Q Zaniedbujesz naukÚ, chociaĝ wiesz, ĝe przez to moĝesz zawaliÊ rok. JeĂli przeszïaĂ traumÚ, na pewno doĂwiadczysz zïoĂci. Odczuwanie tych emocji nie jest czymĂ zïym. Tak naprawdÚ to dobrze, ĝe jesteĂ zïa na to, co CiÚ spotkaïo. Staïo siÚ coĂ bardzo niedobrego i teraz próbujesz to naprawiÊ. ZïoĂÊ, która rodzi siÚ w umyĂle osoby wykorzystywanej, z czasem jednak robi z niÈ dziwne rzeczy. Taka osoba jest zïa nie tylko na tego, który jÈ skrzyw- dziï, ale wydaje siÚ tÚ zïoĂÊ przenosiÊ na wszystkich wokóï. PowstrzymaÊ wĂciekïy gniew Nie wszyscy ludzie sÈ ěli. Tak naprawdÚ wiÚkszoĂÊ ludzi stara siÚ pomagaÊ innym. Zazwyczaj majÈ dobre intencje. ByÊ moĝe nie wiedzÈ, co CiÚ spotkaïo, i dlatego nie rozumiejÈ, dlaczego jesteĂ zgorzkniaïa i podejrzliwa albo nadÈ- sana i wybuchowa. Nawet Ci, którzy orientujÈ siÚ, przez co przeszïaĂ, mogÈ nie wiedzieÊ, jak siÚ zachowaÊ albo jak Ci pomóc. Gdy osoba molestowana atakuje kogoĂ, kto z jej traumÈ nie ma nic wspólnego, jest to zwyczajne wyĝy- wanie siÚ na niewinnej osobie, która jedynie chce pomóc. Twoje doĂwiadczenia 53 W miarÚ jak wyzwalasz siÚ z traumatycznych doĂwiadczeñ, które staïy siÚ Twoim udziaïem, waĝne jest, abyĂ zastanowiïa siÚ nad swoimi reakcjami na to, co CiÚ spotkaïo. Na kogo tak naprawdÚ siÚ gniewasz? Kiedy najlepiej powiedzieÊ innym, co dokïadnie siÚ z TobÈ dzieje? Czy w kontaktach z luděmi potrafisz byÊ szczera wobec innych i siebie? Czy przenosisz na innych emocje, które odczuwasz wobec sprawcy? Dlaczego Twoje emocje nie pozwalajÈ Ci przyjÈÊ pomocy i wsparcia, których potrzebujesz? Twoja kolej Przypomnij sobie sytuacjÚ, gdy zdarzyïo Ci siÚ nagle wybuchnÈÊ gniewem w stosunku do jakiejĂ osoby lub grupy osób. Jaka to byïa sytuacja? ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ W jaki sposób Twoja reakcja byïa nieproporcjonalna do sytuacji? Co powie- dziaïaĂ lub zrobiïaĂ? Zrobiïam… ___________________________ ___________________________ ___________________________ ___________________________ ___________________________ Powiedziaïam… __________________________ __________________________ __________________________ __________________________ __________________________ Gdy wybucham zïoĂciÈ, inni prawdopodobnie myĂlÈ, ĝe jestem… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 54 Jak pokonaÊ traumÚ po molestowaniu seksualnym? Trening ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Bardzo chciaïabym, aby ludzie zrozumieli, ĝe… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Ludziom ïatwiej bÚdzie mi pomóc, jeĂli zacznÚ… ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ POMY¥L O TYM! To, ĝe czujesz zïoĂÊ z powodu tego, co siÚ staïo, nie jest czymĂ niewïaĂciwym. WrÚcz przeciwnie, masz prawo do zïoĂci, poczu- cia krzywdy czy jakiegokolwiek uczucia, które CiÚ chroni. JeĂli jednak wybuchasz zïoĂciÈ bez wyraěnego powodu albo wyĝywasz siÚ na innych w sytuacjach, gdy ïagodniejsza reakcja byïaby bardziej na miejscu, przyjrzyj siÚ sobie. Zadaj sobie tych kilka trudnych pytañ, które uĂwia- domiÈ Ci, jaki wpïyw majÈ na Ciebie Twoje doĂwiadczenia — Twoje uczucia majÈ Ci pomóc, a nie szkodziÊ. Uĝywaj ich mÈdrze. Pod obserwacjÈ: kontrolowanie gniewu Gniew nie jest wcale taki zïy (to juĝ wiesz). Odpowiednio wykorzystany, moĝe uczyniÊ wiele dobrego. Dobry gniew przyczynia siÚ do konstruktywnych zmian. Przyjrzyj siÚ swojej zïoĂci. Gniew jest dobry, jeĂli sprawia, ĝe zachowu- jesz rozsÈdek. Twoje doĂwiadczenia 55 Q Wyraĝasz swoje myĂli i uczucia bez siïy atakujÈcego byka. Q Nie pozwalasz, aby emocje w Tobie narastaïy, aĝ dojdzie do niekontrolowanego wybuchu. Q JesteĂ szczera, ale szanujesz uczucia i opinie innych. Q Nie starasz siÚ wygraÊ kaĝdego sporu (to jest po prostu niemoĝliwe). Q Rozwaĝnie wybierasz tematy, na które warto podyskutowaÊ. Q Starasz siÚ uwaĝnie sïuchaÊ innych, a jeĂli to, co mówiÈ, nie ma sensu, prosisz o wyjaĂnienie. Q PamiÚtasz, ĝe jeĂli zauwaĝysz, ĝe moĝe dojĂÊ do kïótni, wolno Ci po prostu odejĂÊ. Q Nie starasz siÚ zapanowaÊ nad innymi, ale p
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jak pokonać traumę po molestowaniu seksualnym? Trening
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: