Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00145 009741 10452016 na godz. na dobę w sumie
Jak prowadzić księgę przychodów i rozchodów. Wydanie II - książka
Jak prowadzić księgę przychodów i rozchodów. Wydanie II - książka
Autor: Liczba stron: 264
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-1015-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook (-86%), audiobook).

Bądź tani... podatkowo

Przedsiębiorcy, którzy orientują się w sprawach księgowych swojej firmy, zawsze na tym zyskują. Znają mechanizmy rządzące finansami przedsiębiorstwa, nie zaskakują ich kwoty rozliczeń z tytułu VAT oraz podatku dochodowego. Wiedzą, jakie skutki podatkowe wynikają z ich decyzji, i skutecznie na tym oszczędzają. Współpracują z kontrahentami na zasadach, które są możliwie najtańsze podatkowo. Reguła jest prosta: kto zna system księgowości, zarabia więcej.

Nie zwlekaj! Zacznij realizować koncepcję taniego państwa na własną rękę. Poświęć czas na naukę księgowania, ponieważ to się opłaca. Poznaj klarowne definicje zawiłych pojęć. Opanuj złożoną wiedzę na przejrzystych przykładach. Wykonaj zadania praktyczne. Naucz się:

Poświęć czas na naukę księgowania.
To się opłaca

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jak prowadziæ ksiêgê przychodów i rozchodów. Wydanie II Autor: Romuald Gabrysz ISBN: 978-83-246-1015-0 Format: A5, stron: 264 B¹dŸ tani... podatkowo (cid:129) Gotowe schematy ksiêgowania najczêstszych operacji (cid:129) Rozliczanie VAT i podatku dochodowego (cid:129) Zadania praktyczne i zrozumia³e przyk³ady dla nieksiêgowych Przedsiêbiorcy, którzy orientuj¹ siê w sprawach ksiêgowych swojej firmy, zawsze na tym zyskuj¹. Znaj¹ mechanizmy rz¹dz¹ce finansami przedsiêbiorstwa, nie zaskakuj¹ ich kwoty rozliczeñ z tytu³u VAT oraz podatku dochodowego. Wiedz¹, jakie skutki podatkowe wynikaj¹ z ich decyzji, i skutecznie na tym oszczêdzaj¹. Wspó³pracuj¹ z kontrahentami na zasadach, które s¹ mo¿liwie najtañsze podatkowo. Regu³a jest prosta: kto zna system ksiêgowoœci, zarabia wiêcej. Nie zwlekaj! Zacznij realizowaæ koncepcjê taniego pañstwa na w³asn¹ rêkê. Poœwiêæ czas na naukê ksiêgowania, poniewa¿ to siê op³aca. Poznaj klarowne definicje zawi³ych pojêæ. Opanuj z³o¿on¹ wiedzê na przejrzystych przyk³adach. Wykonaj zadania praktyczne. Naucz siê: (cid:129) rozliczaæ p³ace i delegacje oraz umowy o dzie³o i zlecenia, (cid:129) wybieraæ pomiêdzy rycza³tem, kart¹ podatkow¹ oraz ksiêg¹ przychodów i rozchodów, (cid:129) amortyzowaæ maj¹tek metod¹ liniow¹ i przyspieszon¹, (cid:129) ksiêgowaæ operacje gospodarcze, w tym dotacje i leasing, (cid:129) prowadziæ spis z natury, (cid:129) oddzielaæ podatkowe koszty uzyskania przychodu od innych kosztów firmy. Poœwiêæ czas na naukê ksiêgowania. To siê op³aca Spis treści Od autora Część I Informacje ogólne 1. Podmioty zobowiązane 1.1. Zwolnienie od obowiązku prowadzenia PKPiR 1.2. Zryczałtowane formy opodatkowania 1.3. Karta podatkowa 1.4. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 1.5. Zawiadamianie naczelnika urzędu skarbowego o wyborze formy opodatkowania 1.6. Zadania 2. Koszty i przychody 2.1. Koszty uzyskania przychodów 2.2. Przychody i moment ich powstania 2.3. Zadania 3. Amortyzacja składników majątku 3.1. Składniki majątku nie podlegające amortyzacji 3.2. Składniki majątku podlegające amortyzacji 3.3. Ustalenie wartości początkowej składników majątku 3.4. Zmiana wartości środków trwałych 3.5. Ewidencja środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych 3.6. Ustalenie stawki i metody amortyzacji 3.7. Zadania 9 11 13 14 15 15 16 20 23 25 26 27 29 31 31 32 36 40 41 42 55 4 S P I S T R E Ś C I 4. Umowy leasingu 4.1. Wiadomości ogólne 4.2. Leasing i koszty uzyskania przychodów 5. VAT w PKPiR 5.1. Wiadomości ogólne 5.2. Zwolnienia od podatku VAT 5.3. Zwolnienie lub VAT 5.4. Zadania Część II Dowody księgowe i ich rodzaje 57 57 57 63 63 64 66 68 69 6. Ogólne zasady dotyczące dowodów księgowych 71 73 7. Dowody księgowe — omówienie 73 76 77 79 79 80 81 82 83 83 84 84 85 85 85 86 87 87 88 88 7.1. Faktura VAT 7.2. Faktura korygująca 7.3. Nota korygująca 7.4. Rachunek 7.5. Faktura VAT RR 7.6. Faktura wewnętrzna 7.7. Inne dokumenty traktowane jak faktura VAT 7.8. Paragony 7.9. KP i KW 7.10. Lista płac 7.11. Dowody przesunięć 7.12. Dzienne zestawienie sprzedaży 7.13. Miesięczne zestawienie raportów dobowych 7.14. Nota księgowa 7.15. Inne dowody księgowe 7.16. Dowód wewnętrzny 7.17. Rozliczenie kosztów podróży służbowej i wartości diet 7.18. Opis otrzymanego materiału lub towaru handlowego 7.19. Ewidencja zwrotów 7.20. Zadania Część III Poznaj Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów 8. Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów 8.1. Termin założenia PKPiR 8.2. Strona tytułowa 91 93 93 93 S P I S T R E Ś C I 5 8.3. Dokonywanie zapisów w PKPiR — wiadomości ogólne 8.4. Terminy dokonywania zapisów w księdze 8.5. PKPiR w biurze rachunkowym 9. PKPiR dla rolników 9.1. Dokonywanie zapisów w PKPiR dla rolników — wiadomości ogólne 9.2. Ustalenie dochodu rocznego na podstawie danych z PKPiR dla rolników 10. Ewidencje dodatkowe 10.1. Ewidencja kupna i sprzedaży wartości dewizowych 10.2. Ewidencja pożyczek i zastawionych rzeczy 10.3. Ewidencja sprzedaży 10.4. Ewidencje sprzedaży i zakupu VAT 10.5. Ewidencja wyposażenia 10.6. Karty przychodów pracowników 10.7. Pozostałe ewidencje 10.8. Zadania Część IV Zapisy w księdze 11. Wydatki poniesione przed rozpoczęciem działalności, spis z natury 11.1. Spis z natury 11.2. Wydatki związane z zakupem składników majątkowych podlegających amortyzacji 11.3. Wydatki związane z zakupem wyposażenia, pozostałe wydatki 11.4. Wydatki przed rozpoczęciem działalności a VAT 12. Wyposażenie 12.1. Ewidencjonowanie w PKPiR 12.2. Likwidacja wyposażenia 12.3. Wyposażenie przy likwidacji działalności 13. Amortyzacja środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych 14. Straty w środkach trwałych, likwidacja środków trwałych 14.1. Strata w środkach trwałych 94 99 101 103 103 105 107 107 108 109 111 112 113 114 115 117 125 126 130 131 131 133 134 134 135 137 139 139 6 S P I S T R E Ś C I 15. Zakup towarów handlowych i materiałów, koszty uboczne zakupu 15.1. Koszty uboczne zakupu 15.2. Zakup towarów i materiałów dokumentowany fakturą 143 143 lub rachunkiem 16.1. Wynagrodzenia i składki 16.2. Ekwiwalenty, odszkodowania, inne składniki list płac 16.3. Wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło 16.4. Wynagrodzenia w naturze 144 148 15.3. Zwrot towaru, korekta faktury, faktura z błędem 149 15.4. Faktura w walucie obcej, różnice kursowe 151 15.5. Zakupy towarów handlowych od osób fizycznych 158 15.6. Straty w towarach handlowych, wypłata odszkodowania 15.7. Przekazanie towarów (materiałów) na potrzeby osobiste 160 15.8. Przekazanie towarów (materiałów) na potrzeby działalności 161 163 15.9. Przesunięcia towarów i materiałów między zakładami 163 15.10.Rabat od dostawcy 164 15.11.Darowizna towarów handlowych 15.12.Darowizna wyrobów gotowych 165 166 15.13.Różne kategorie kosztu na jednej fakturze zakupu 167 167 170 172 173 175 179 181 183 183 18.1. Wydatki na reklamę i reprezentację 18.2. Zużycie na cele reklamy i reprezentacji a podatek VAT 184 18.3. Przekazanie na cele reklamy i reprezentacji a podatek VAT 185 187 189 191 191 193 195 195 201 17.1. Odpis aktualizujący wysokość należności 17.2. Umorzenie należności 19. Koszty usług finansowych 20. Straty w środkach pieniężnych 21. Podróże służbowe 21.1. Podróż służbowa na terenie kraju 21.2. Podróż służbowa poza terenem kraju 22. Samochód w firmie 22.1. Samochód osobowy 22.2. Samochód ciężarowy, inne pojazdy 16. Wynagrodzenia i świadczenia 17. Wierzytelności nieściągalne 18. Reklama i reprezentacja S P I S T R E Ś C I 7 23. Koszty pozostałe 23.1. Wydatki na rozmowy przeprowadzone z telefonu wspólników spółki 23.2. Koszty związane z użytkowaniem lokalu w części przeznaczonej na działalność gospodarczą, a w części na potrzeby mieszkaniowe podatnika 23.3. Kary umowne 23.4. Odsetki za zwłokę 23.5. Materiały pomocnicze, parkingi 24. Przychody ze sprzedaży towarów i usług, zwroty i rabaty 24.1. Dokumentowanie przychodów 24.2. Terminy dokonywania zapisów, moment powstania przychodu ze sprzedaży towarów i usług 24.3. Przychody w walutach obcych, różnice kursowe 24.4. Przychody nie stanowiące przychodów z działalności gospodarczej 24.5. Zwrot towaru, rabat 24.6. Barter 24.7. Kompensata 25. Pozostałe przychody 25.1. Przychody z odpłatnego zbycia składników majątku 25.2. Dotacje, subwencje, dopłaty 25.3. Kary umowne 25.4. Odsetki od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością 25.5. Inne przychody księgowane w kolumnie 8 PKPiR 26. Podsumowania na koniec miesiąca i roku 27. Zakończenie działalności 27.1. Zadania Część V PKPiR jako dowód w postępowaniu podatkowym 28. Rzetelność i niewadliwość PKPiR 28.1. Niewadliwość PKPiR 28.2. Rzetelność PKPiR 203 203 204 204 205 205 207 208 208 211 211 212 213 214 215 215 217 218 218 219 221 223 225 227 229 229 230 8 S P I S T R E Ś C I 28.3. Ustalenie dochodu w drodze oszacowania 28.4. Sankcje w przypadku uznania ksiąg za nierzetelne lub wadliwe 29. Kontrola wewnętrzna 30. Korekta błędnych zapisów i dowodów księgowych 30.1. Korekta błędnych zapisów w księdze 30.2. Poprawianie błędnych dowodów księgowych 30.3. Następstwa poprawienia błędnych zapisów Dodatki Słowniczek pojęć używanych w książce Rozwiązania zadań Skorowidz 231 233 235 237 237 238 238 239 241 247 253 3 Amortyzacja składników majątku 3.1. Składniki majątku nie podlegające amortyzacji Amortyzacji nie podlegają: 1. Grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów. 2. Budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się w nich dźwigami lub lokale mieszkalne, służące prowadzonej działalności gospodarczej lub wydzierżawiane albo wynajmowane na podstawie umowy, jeżeli podatnik nie podejmie decyzji o ich amortyzowaniu. 3. Dzieła sztuki i eksponaty muzealne. 4. Wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w inny sposób niż w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze: a) kupna; b) przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami rozdziału 4a ustawy o pdof dokonuje korzystający. 5. Składniki majątku nieużywane na skutek zaprzestania działalności, w której były wykorzystywane; przestaje się je amortyzować od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaprzestano tej działalności. 32 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E 3.2. Składniki majątku podlegające amortyzacji 1. Amortyzacji podlegają, nie wymienione w rozdziale 3.1, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania: a) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością; b) maszyny, urządzenia i środki transportu; c) inne przedmioty — o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu, zwane środkami trwałymi. 2. Amortyzacji podlegają również, niezależnie od przewidywanego okresu używania: a) przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”; b) budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie; c) składniki majątku, wymienione w części I, nie stanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością, na podstawie umowy leasingu zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników — jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a ustawy o pdof odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający; d) tabor transportu morskiego w budowie, sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11, zaliczone do branży 1051 – 1053 Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW) Głównego Urzędu Statystycznego. Składniki majątku, wymienione w punktach 1 i 2 są w rozumieniu ustawy o pdof środkami trwałymi. Składniki majątku, wymienione w punktach 3 i 4 są w rozumieniu ustawy o pdof wartościami niematerialnymi i prawnymi. 3. Amortyzacji podlegają również nabyte, nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania: R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 33 a) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego; b) spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego; c) prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej; d) autorskie lub pokrewne prawa majątkowe; e) licencje; f) prawa określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. — Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.); g) wartość stanowiąca równowartość uzyskanych informacji związanych z wiedzą w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej (know-how) — o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu. 4. Amortyzacji podlegają także, niezależnie od przewidywanego okresu używania: a) wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze: ♦ kupna; ♦ przyjęcia do odpłatnego korzystania, jeśli odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami rozdziału 4a ustawy o pdof (dotyczącym umów leasingu), dokonuje korzystający; b) koszty prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, jeżeli: ♦ produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone, ♦ techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii oraz ♦ z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac rozwojowych zostaną pokryte 34 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii; c) składniki majątku, wymienione w cz. III, nie stanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy leasingu, zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami albo uprawnionymi do korzystania z tych wartości — jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a ustawy o pdof odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający. Wartość początkowa do 3500 zł Podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, o których mowa w tym rozdziale, jeśli ich wartość początkowa określona zgodnie z przepisami ustawy o pdof nie przekracza 3 500 zł; wydatki poniesione na ich nabycie stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów w miesiącu oddania ich do używania. Najpierw w kosztach, potem amortyzacja Może zdarzyć się sytuacja, że podatnik przewidywał, iż nabywany lub wytworzony przez niego składnik majątku o wartości początkowej prze- kraczającej 3500 zł będzie używany krócej niż rok, i odpowiednią jego wartość zaliczył do KUP. Jeśli okaże się, że faktyczny okres używania przekroczy rok, podatnik jest obowiązany, w pierwszym miesiącu nastę- pującym po miesiącu, w którym ten rok upłynął: 1. Zaliczyć składniki do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, przyjmując je do ewidencji środków trwałych w cenie nabycia albo koszcie wytworzenia. 2. Zmniejszyć koszty uzyskania przychodów o różnicę między ceną nabycia lub kosztem wytworzenia a kwotą odpisów amortyzacyjnych, przypadającą na okres ich dotychczasowego używania, obliczonych dla środków trwałych przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych, a dla wartości niematerialnych i prawnych — przy zastosowaniu zasad określonych w art. 22m ustawy o pdof. 3. Stosować ustalone stawki amortyzacji w całym okresie dokonywania odpisów amortyzacyjnych. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 35 4. Wpłacić, w terminie do 20. dnia tego miesiąca, do urzędu skarbowego kwotę odsetek naliczonych od dnia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów, wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku do dnia, w którym okres ich używania przekroczył rok, i naliczoną kwotę odsetek wykazać w zeznaniu rocznym. Podatnik może jednak zorientować się wcześniej, że składnik majątku będzie używany dłużej niż rok. Może również wtedy umieścić ten składnik w ewidencji środków trwałych. Odsetki nalicza się do dnia zali- czenia składnika majątku do środków trwałych lub wartości niematerial- nych i prawnych. Odsetki wynoszą 0,1 za każdy dzień, są więc znacznie wyższe niż odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. Jeżeli różnica, obliczona na zasadach określonych w pkt 2. jest wyższa od kosztów danego miesiąca, nierozliczona nadwyżka kosztów pomniejsza koszty w następnych miesiącach. Przykład 3.1 Janusz podpisał duży kontrakt na dostawy materiałów budowlanych na budowę kontrahenta. Wyliczył, że opłaca mu się kupić samochód ciężarowy dla celów realizacji tego kontraktu, a po jego zakończeniu sprzedać go ze względu na brak możliwości dalszego efektywnego wykorzystania. Czas realizacji kontraktu przewidziano na 8 miesięcy, więc ciężarówkę Janusz kupił 31 marca 2007 r. za 55 000 zł i zaliczył wydatek bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów. Jednak 15 października kontrahent zwrócił się do niego z propozycją zawarcia następnej umowy, której czas realizacji wyniósłby kolejnych 8 miesięcy. Ponie- waż ciężarówka spisywała się bardzo dobrze, Janusz zaczął się zastanawiać, czy ująć ją w ewidencji środków trwałych firmy z dniem 31.10. 2007 r., czy też sprzedać i kupić następną, zaliczając wydatek znowu jednorazowo do kosztów uzyskania przychodu. Decyzję uzależnił od ustalenia, jakiej wielkości odsetki będzie musiał zapłacić i ile wyniesie zaliczka na podatek dochodowy od kwoty pomniejszenia kosztów uzyskania. Obliczenia w tym przypadku wyglądają następująco: 1. Wyliczenie różnicy między ceną nabycia a obliczoną kwotą odpisów amortyzacyjnych, przypadającą na okres ich dotychczasowego używania: Roczna stawka amortyzacji dla samochodów ciężarowych: 20 Roczna kwota amortyzacji: 11 000 zł Miesięczna kwota amortyzacji: 916,67 zł 36 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Liczba miesięcy, w których amortyzowany byłby samochód, gdyby został ujęty w ewidencji środków trwałych: 7 Kwota amortyzacji: 916,677 = 6416,69 zł Różnica zmniejszająca KUP: 55 000 zł−6416,69 zł = 48 583,31 zł 2. Wyliczenie odsetek do zapłaty: 48 583,31 zł∗0,1 ∗214 = 10 396,83 zł Odsetki stanowić będą koszt uzyskania przychodów. 3.3. Ustalenie wartości początkowej składników majątku Kupno składnika majątku Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w razie nabycia w drodze kupna uważa się cenę ich nabycia. Cena nabycia to kwota należna zbywcy, powiększona o koszty związane z zakupem, naliczone do dnia przekazania składnika majątku do używa- nia, a w szczególności — o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o podatek VAT. Nie stosuje się zmniejszenia kwotę podatku VAT, w przypadku gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek VAT nie stanowi podatku naliczonego albo gdy podatnikowi nie przysługuje prawo obniżenia kwoty należnego podatku o podatek naliczony lub zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy VAT. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcy- zowy od importu składników majątku. Cenę nabycia koryguje się o różni- ce kursowe naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej. Jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatnika przed dniem założenia ewidencji środków trwałych, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny dokonanej przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku po- przedzającego rok założenia ewidencji oraz stanu i stopnia ich zużycia. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 37 Nabycie częściowo odpłatne składnika majątku Za wartość początkową uważa się w takim przypadku cenę nabycia skład- nika majątku powiększoną o wartość przychodu, określonego w art. 11 ust. 2b ustawy o pdof (różnica pomiędzy wartością składnika, ustaloną według zasad określonych w art. 11 ust. 2 lub 2a ustawy o pdof, a odpłat- nością ponoszoną przez podatnika). Wytworzenie składnika majątku we własnym zakresie Wartość początkową stanowi koszt wytworzenia, za który uważa się war- tość, w cenie nabycia: zużytych do wytworzenia rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytwo- rzonych środków trwałych. Koszt wytworzenia koryguje się o różnice kur- sowe naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej. Nie można zaliczyć do kosztu wytworzenia wartości własnej pracy podat- nika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przeka- zania środka trwałego do używania. Jeżeli podatnik nie może ustalić kosztu wytworzenia, wartość początkową środków trwałych ustala się w wysokości określonej przez biegłego, powołanego przez podatnika — wartość ustala się z uwzględnieniem cen rynkowych. Nabycie składnika majątku w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób Za wartość początkową przyjmuje się wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości. Jeżeli składnik majątku wymaga montażu, wartość początkową powiększa się o jego koszt. 38 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Nabycie w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki cywilnej lub osobowej spółki handlowej Wartość początkowa to ustalona przez wspólników na dzień wniesienia wkładu lub udziału wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższa jednak od ich wartości rynkowej z dnia wniesienia wkładu. Jeżeli składnik majątku wymaga montażu, wartość początkową powiększa się o jego koszt. Inwestycja w obcych środkach trwałych oraz budynki i budowle wybudowane na obcym gruncie Dla ustalenia wartości początkowej tych składników majątku stosuje się zasady jak przy kupnie składnika majątku i wytworzeniu we własnym zakresie. Nabycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części W razie nabycia w drodze kupna lub przyjęcia do odpłatnego korzystania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, łączną wartość począt- kową nabytych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i praw- nych stanowi: 1. Suma ich wartości rynkowej w przypadku wystąpienia dodatniej wartości firmy. 2. Różnica między ceną nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części a wartością składników majątkowych nie będących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi i prawnymi, w przypadku niewystąpienia dodatniej wartości firmy. Ustalenie wartości początkowej przy współwłasności W razie gdy składnik majątku stanowi współwłasność podatnika, wartość początkową tego składnika ustala się w takiej proporcji jego wartości, w jakiej pozostaje udział podatnika we własności tego składnika majątku, z zastrzeżeniem, że ta zasada nie ma zastosowania do składników majątku R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 39 stanowiących wspólność majątkową małżonków, chyba że małżonkowie wykorzystują składnik majątku w działalności gospodarczej prowadzonej odrębnie. Ustalenie wartości początkowej w przypadku zmiany formy prawnej, połączenia albo podziału podmiotów W razie zmiany formy prawnej, a także połączenia albo podziału podmio- tów dokonywanych na podstawie odrębnych przepisów, wartość począt- kową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ustala się w wysokości wartości początkowej, określonej w ewidencji środków trwałych podmiotu o zmienionej formie prawnej, podzielonego albo połą- czonego. Tę zasadę stosuje się również w razie: 1. Podjęcia działalności przez podmiot po przerwie trwającej nie dłużej niż 3 lata. 2. Zmiany formy prawnej prowadzonej działalności, polegającej na połączeniu lub podziale dotychczasowych podmiotów albo zmianie wspólników spółki nie będącej osobą prawną. 3. Zmiany działalności wykonywanej samodzielnie przez jednego z małżonków na działalność wykonywaną samodzielnie przez drugiego z małżonków, jeżeli przed przerwą lub zmianą składniki majątku były wprowadzone do ewidencji środków trwałych. Określone powyżej zasady znajdą zastosowanie również w przypadku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze wkładu niepieniężnego, z tym że jeżeli składniki majątku wchodzące w skład wkładu niepieniężnego nie były wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, prowadzonej przez podmiot wnoszący wkład niepieniężny, stosuje się odpowiednio zasady określone dla przypadku nabycia w drodze kupna lub przyjęcia do od- płatnego korzystania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W przypadku otrzymania w związku z likwidacją osoby prawnej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które uprzednio zostały wniesione do tej osoby prawnej jako wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, przy ustalaniu wartości początkowej stosuje się takie same zasady, jak opisane powyżej. 40 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Ustalenie wartości początkowej w przypadku otrzymania środków trwałych (wartości niematerialnych i prawnych) w związku z likwidacją osoby prawnej Wartość początkową ustala samodzielnie podatnik, nie może to być jed- nak wartość wyższa od wartości rynkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Uproszczona metoda ustalania wartości początkowej Podatnicy mogą w sposób uproszczony ustalić wartość początkową nie- których budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych. To uprawnie- nie dotyczy budynków lub lokali wynajmowanych, wydzierżawianych albo używanych przez właściciela dla celów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Za wartość początkową przyjmuje się w takim przypadku, w każdym roku podatkowym, wartość stanowiącą iloczyn metrów kwadratowych wynajmowanej, wydzierżawianej lub używanej przez właściciela powierzchni użytkowej tego budynku lub lokalu, i kwoty 988 zł, przy czym za powierzchnię użytkową uważa się powierzchnię przyjętą dla celów podatku od nieruchomości. 3.4. Zmiana wartości środków trwałych Ulepszenie Jeżeli środki trwałe uległy ulepszeniu w wyniku przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji, adaptacji lub modernizacji, wartość początkową tych środ- ków powiększa się o sumę wydatków na ich ulepszenie, w tym o wydatki na nabycie części składowych lub peryferyjnych, których jednostkowa cena nabycia przekracza 3500 zł. Środki trwałe uważa się za ulepszone, gdy suma wydatków poniesionych na ich przebudowę, rozbudowę, rekonstrukcję, adaptację lub modernizację w danym roku podatkowym przekracza 3500 zł, i wydatki te powodują wzrost wartości użytkowej w stosunku do wartości z dnia przyjęcia środ- ków trwałych do używania, mierzonej w szczególności okresem używania, R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 41 zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych za pomocą ulep- szonych środków trwałych i kosztami ich eksploatacji. Odłączenie części składowej lub peryferyjnej W razie trwałego odłączenia od danego środka trwałego części składo- wej lub peryferyjnej, wartość początkową tego środka zmniejsza się, od następnego miesiąca po odłączeniu, o różnicę między ceną nabycia (kosz- tem wytworzenia) odłączonej części a przypadającą na nią, w okresie połą- czenia, sumą odpisów amortyzacyjnych, obliczoną przy zastosowaniu metody amortyzacji i stawki amortyzacyjnej stosowanej przy obliczaniu odpisów amortyzacyjnych tego środka trwałego. Jeżeli odłączona część zostanie następnie przyłączona do innego środka trwałego, w miesiącu połączenia zwiększa się wartość początkową tego (innego) środka o różnicę wyliczoną na wyżej określonych zasadach. 3.5. Ewidencja środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych Każdy podatnik prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów, który w prowadzonej działalności wykorzystuje podlegające amortyzacji składniki majątku, jest obowiązany do prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Ewidencja ta powinna zawierać co najmniej następujące informacje: a) liczbę porządkową; b) datę nabycia; c) datę przyjęcia do używania; d) określenie dokumentu stwierdzającego nabycie; e) określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej; f) symbol Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT); g) wartość początkową; h) stawkę amortyzacyjną; i) kwotę odpisu amortyzacyjnego za dany rok podatkowy i narastająco — za okres dokonywania tych odpisów, w tym także, gdy składnik majątku był kiedykolwiek wprowadzony do ewidencji (wykazu), a następnie z niej wykreślony i ponownie wprowadzony; 42 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E j) zaktualizowaną wartość początkową; k) zaktualizowaną kwotę odpisów amortyzacyjnych; l) wartość ulepszenia zwiększającą wartość początkową; m) datę likwidacji oraz jej przyczynę albo datę zbycia. Nie podlegają objęciu ewidencją budynki mieszkalne, lokale mieszkalne i własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spół- dzielni mieszkaniowej, których wartość początkową ustala się w oparciu o uproszczoną metodę ustalania wartości początkowej (rozdział 3.3). Brak ewidencji W razie braku ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonywane odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. W przypadku zmiany formy opodatkowania podatnicy zakładający ewi- dencję powinni w niej uwzględnić odpisy amortyzacyjne przypadające za okres opodatkowania w formie zryczałtowanego podatku dochodowego lub podatku tonażowego. Terminy dokonywania zapisów w ewidencji środków trwałych Zapisów dotyczących środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się w ewidencji najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania. 3.6. Ustalenie stawki i metody amortyzacji Amortyzacja lub jednorazowy koszt Podatnicy mają w pewnych sytuacjach możliwość zaliczenia wydatku na nabycie lub wytworzenie składnika majątku bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodu. Dzieje się tak, kiedy wartość początkowa nie prze- kracza kwoty 3500 zł. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 43 Przedsiębiorca ma wtedy trzy możliwości: 1. Nie ujmuje tego składnika w ewidencji środków trwałych, a zakup ewidencjonuje bezpośrednio w kosztach; jeśli wartość początkowa składnika przekracza 1500 zł, należy go wpisać w ewidencji wyposażenia. 2. Ujmuje składnik w ewidencji środków trwałych i dokonuje odpisu amortyzacyjnego jednorazowo — w miesiącu oddania do używania tego składnika, albo w miesiącu następnym. 3. Ujmuje składnik w ewidencji środków trwałych i amortyzuje zgodnie z zasadami ogólnymi. Obowiązek amortyzacji Niektórzy podatnicy traktują odpisy amortyzacyjne jako pewien rodzaj przywileju — zwiększają one przecież koszty uzyskania przychodów. Czasami dochodzą do wniosku, że nie opłaca im się prowadzić ewidencji środków trwałych i dokonywać odpisów, szczególnie jeśli ich wielkość jest niewielka. Tymczasem prowadzenie ewidencji środków trwałych i nalicza- nie odpisów amortyzacyjnych to obowiązek wynikający z ustawy o pdof. Ustawa zwalnia z niego wyłącznie tych podatników, którzy ze względu na ogłoszoną upadłość, obejmującą likwidację majątku, nie prowadzą dzia- łalności gospodarczej. Brak ewidencji środków trwałych i niedokonywanie odpisów amortyza- cyjnych może narazić podatnika na odpowiedzialność karno-skarbową. Amortyzacja w przypadku przewłaszczenia Odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niemate- rialnych i prawnych, które zostały przewłaszczone w celu zabezpieczenia wierzytelności, w tym pożyczki lub kredytu, dokonuje dotychczasowy właściciel, w tym pożyczkobiorca lub kredytobiorca. Rozpoczęcie i czas trwania amortyzacji Odpisy amortyzacyjne nalicza się od pierwszego miesiąca następujące- go po miesiącu, w którym składnik majątku wprowadzono do ewidencji środków trwałych, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór. Su- ma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których, zgod- nie z Ustawą o pdof, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. 44 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Kodeks karny skarbowy Art. 60. § 1. Kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi,podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. § 2. Kto wbrew obowiązkowi nie przechowuje księgi w miejscu wyko- nywania działalności lub w miejscu wskazanym przez podatnika jako jego siedziba, przedstawicielstwo lub oddział, a jeżeli prowadzenie księgi zostało zlecone biuru rachunkowemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi — w miejscu określonym w umowie z biurem rachunko- wym lub w miejscu wskazanym przez kierownika jednostki,podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. § 3. Karze określonej w § 2 podlega także ten podatnik lub płatnik, który nie zawiadamia w terminie właściwego organu o prowadzeniu księgi przez doradcę podatkowego lub inny podmiot upoważniony do prowa- dzenia ksiąg w jego imieniu i na jego rzecz. § 4. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego określo- nego w § 1 – 3 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Art. 53 § 21. Księgami są: 1) księgi rachunkowe, 2) podatkowa księga przychodów i rozchodów, 3) ewidencja, 4) rejestr, 5) inne podobne urządzenia ewidencyjne, do których prowadzenia zobo- wiązuje ustawa, a w szczególności zapisy kasy rejestrującej. Przykład 3.2 Jan zakupił 15.03.2007 r. samochód dla firmy i w tym samym miesiącu, po dopełnieniu niezbędnych formalności związanych z zakupem, wprowadził go do ewidencji środków trwałych. Począwszy od kwietnia Jan będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych. Odpisów amortyzacyjnych od używanych sezonowo środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się w okresie ich wykorzystywania. W tym przypadku wysokość odpisu miesięcznego ustala się przez podzielenie rocznej kwoty odpisów amortyzacyjnych przez liczbę miesięcy w sezonie albo przez 12 miesięcy w roku. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 45 Przykład 3.3 Firma Ewy wykorzystuje przy świadczonych usługach ogrzewany namiot, który rozstawia tylko w okresie od października do kwietnia, czyli przez sześć miesięcy. W pozostałych okresach namiot spoczywa w magazynie. Wysokość odpisu miesięcznego Ewa może ustalić na dwa sposoby: roczną kwotę odpisów ustaloną na zasadach ogólnych dzieli przez sześć i dokonuje odpisów w miesią- cach, w których namiot jest używany. Może również roczną stawkę podzielić na dwanaście, jednak i w tym przypadku odpisy nalicza w miesiącach użytkowania namiotu. Zastosowanie sposobu drugiego spowoduje oczywiście dwukrotne wydłużenie okresu dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Od ujawnionych środków trwałych nie objętych dotychczas ewidencją odpisów dokonuje się, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji. Przykład 3.4 Ewa w trakcie kontroli wewnętrznej przeprowadzanej w firmie odkryła, że wsku- tek błędnego ustalenia wartości początkowej nie został wprowadzony do ewi- dencji środków trwałych zakupiony kilka miesięcy wcześniej komputer. Pani Ewa dokonała odpowiednich korekt w PKPiR, a komputer ujęła w ewidencji środków trwałych. Odpisów amortyzacyjnych będzie dokonywać począwszy od następ- nego miesiąca. Odpisów amortyzacyjnych można dokonywać w równych ratach co mie- siąc albo w równych ratach co kwartał, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego, z uwzględnieniem ogólnych zasad amortyzacji, określonych w art. 22i ustawy o pdof. Suma odpisów amortyzacyjnych od składni- ków majątku dokonanych w pierwszym roku podatkowym, w którym składniki te zostały wprowadzone do ewidencji, nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji (wykazu) do końca tego roku podatkowego. Przykład 3.5 Jan postanowił, że będzie dokonywał odpisów amortyzacyjnych raz w roku. Ponieważ środek trwały został oddany do użytkowania w miesiącu kwietniu, musiał ustalić odpowiednią wartość odpisu przypadającą proporcjonalnie na okres używania w trakcie pierwszego roku. Wartość odpisu ustalił następująco: kwotę odpisu rocznego podzielił przez dwanaście i pomnożył przez osiem. 46 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Wybór metody amortyzacji Przed rozpoczęciem amortyzowania składnika majątku należy podjąć decyzję dotyczącą metody, według jakiej będzie on amortyzowany. Przyjęty na początku sposób amortyzacji stosuje się aż do jej zakończenia. 3.6.1. Amortyzacja według metody liniowej Powszechnie używane określenie dla tej metody dokonywania odpisów bierze się stąd, że, w uproszczeniu, w całym okresie ich dokonywania mają one stałą (liniową) wartość. Odpis amortyzacyjny ustala się w oparciu o wykaz stawek amortyzacyj- nych. Po obliczeniu rocznego odpisu należy obliczyć odpis miesięczny lub kwartalny (w zależności od przyjętego okresu ewidencjonowania odpisów). Można podane w wykazie stawek amortyzacyjnych stawki podwyższać: 1. Dla budynków i budowli używanych w warunkach: a) pogorszonych — przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2; b) złych — przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4. 2. Dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej — przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4. 3. Dla maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4 – 6 i 8 KŚT, poddanych szybkiemu postępowi technicznemu — przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0. Wyjaśnienia dotyczące warunków używania budynków i budowli, okre- ślenia szczególnej sprawności technicznej maszyn, urządzeń i środków transportu oraz maszyn i urządzeń poddanych szybkiemu postępowi tech- nicznemu zawarte są w objaśnieniach do wykazu stawek amortyzacyjnych (załącznik do ustawy o pdof). W razie wystąpienia bądź ustania warunków uzasadniających podwyższe- nie stawek, stawki te ulegają podwyższeniu lub obniżeniu od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające te zmiany. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 47 Przykład 3.6 Zakupiony dla firmy samochód ciężarowy kosztował 55 000 zł. Roczna stawka amortyzacji wynosi 20 , czyli 11 000 zł. Miesięczna kwota odpisów wyniesie 916,67 zł, a kwartalna — 2750 zł. W przypadku określonym w punkcie 2. i zastosowaniu współczynnika 1,4 roczna stawka amortyzacji wyniesie 28 , a kwota odpisów 15 400 zł rocznie, 3850 zł kwartalnie i 1283,33 zł miesięcznie. Dla środków trwałych wymienionych w punkcie 3., podatnicy mogą pod- wyższać stawki bądź rezygnować ze stosowania stawek podwyższonych począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Stawki obniżone Podatnicy mogą obniżać podane w wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podat- kowego. 3.6.2. Używane lub ulepszone środki trwałe To nie koniec możliwości związanych z ustaleniem stawek amortyzacyj- nych przy zastosowaniu metody liniowej. Można także indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż: 1. Dla środków trwałych zaliczonych do grupy 3 – 6 i 8 KŚT: a) 24 miesiące — jeżeli ich wartość początkowa nie przekracza 25 000 zł; b) 36 miesięcy — jeżeli ich wartość początkowa jest wyższa od 25 000 zł i nie przekracza 50 000 zł; c) 60 miesięcy — w pozostałych przypadkach. 48 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E 2. Dla środków transportu, w tym samochodów osobowych — 30 miesięcy. 3. Dla budynków (lokali) i budowli, innych niż wymienione w pkt 4. — 10 lat, z wyjątkiem: a) trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 Klasyfikacji, trwale związanych z gruntem; b) kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m3, domków kempingowych i budynków zastępczych — dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż 3 lata. 4. Dla budynków (lokali) niemieszkalnych, dla których stawka amortyzacyjna z wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 — 40 lat pomniejszone o pełną liczbę lat, które upłynęły od dnia ich oddania po raz pierwszy do używania do dnia wprowadzenia do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez podatnika, z tym że okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat. Środki trwałe, wymienione w punktach 1. i 2., uznaje się za: a) używane — jeżeli podatnik udowodni, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres 6 miesięcy, lub b) ulepszone — jeżeli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 20 wartości początkowej. Środki trwałe wymienione w punkcie 3., uznaje się za: a) używane — jeżeli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres 60 miesięcy, lub b) ulepszone — jeżeli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ulepszenie stanowiły co najmniej 30 wartości początkowej. Podatnicy mogą również indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla przyjętych do używania inwestycji w obcych środkach trwałych, z tym, że dla: a) inwestycji w obcych budynkach (lokalach) lub budowlach okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat; b) inwestycji w obcych środkach trwałych innych niż wymienione w pkt a) okres amortyzacji ustala się według zasad określonych w punkcie 1. i 2. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 49 Przykład 3.7 Używany samochód ciężarowy zakupiony przez Henryka kosztował 55 000 zł. Jak wynikało z dokumentów udostępnionych przez poprzedniego właściciela, eksploatowany był ponad 20 miesięcy. Pan Jan przyjął indywidualną stawkę amortyzacji w wysokości 40 rocznie. Przy tej stawce okres amortyzacji wyniesie 30 miesięcy. Roczna kwota odpisów amortyzacyjnych wyniesie w tym przypadku 22 000 zł, kwartalna — 5500 zł, a miesięczna — 1833,33 zł. 3.6.3. Amortyzacja według metody degresywnej Odpisy amortyzacyjne naliczane według tej metody mają wyższą wartość na początkowym etapie. W późniejszych okresach wartość odpisów maleje aż do momentu, w którym wysokość odpisów zrówna się z odpisami wyli- czonymi według metody liniowej. Zastosowanie metody amortyzacji degresywnej możliwe jest w odniesieniu do maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 3 – 6 i 8 KŚT oraz środków transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych. W pierwszym podatkowym roku używania tych środków trwałych stosuje się stawki podane w wykazie stawek amortyzacyjnych, podwyższone o współczynnik nie wyższy niż 2,0. W następnych latach podatkowych odpisów dokonuje się od ich wartości początkowej, pomniejszonej o do- tychczasowe odpisy amortyzacyjne — tę różnicę ustala się na początku każdego następnego roku podatkowego. Począwszy od roku podatkowego, w którym tak określona roczna kwota amortyzacji miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji, obliczonej przy zastosowaniu metody liniowej (bez stosowania współczynników zwiększających), podatnicy dokonują dalszych odpisów amortyzacyjnych metodą liniową. Jeżeli zakład, w którym używany jest amortyzowany środek trwały, znajduje się na terenie gminy o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobo- ciem strukturalnym albo w gminie zagrożonej recesją i degradacją spo- łeczną (których wykaz na podstawie odrębnych przepisów ustala Rada Ministrów), stawki podane w wykazie stawek amortyzacyjnych można podwyższyć przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 3,0; pozostałe zasady obliczania odpisów pozostają bez zmian. 50 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Jeśli gmina zostanie wyłączona z wykazu lub podatnik przestanie mieć siedzibę na terenie tej gminy, stawki podwyższone współczynnikiem nie wyższym niż 3 można stosować tylko do końca tego roku. Określenie, czy zakład podatnika znajduje się w gminie objętej preferencją, było możliwe na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szcze- gólnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U. 1999 nr 110 poz. 1264 ze zm.). Rozporządzenie to już nie obowiązuje i do czasu, kiedy nie zosta- nie opublikowany inny wykaz, nie będzie możliwe skorzystanie z amorty- zacji ze zwiększonymi współczynnikami. 3.6.4. Dodatkowe możliwości ustalenia odpisów amortyzacyjnych nowych środków trwałych Mali podatnicy oraz przedsiębiorcy nie będący małymi podatnikami (ale tylko w pierwszym roku swojej działalności) mogą skorzystać z bardzo korzystnej podatkowo metody rozliczania zakupu środków trwałych. Metoda ta jest dozwolona począwszy od 01 stycznia 2007 r. Wymienieni przedsiębiorcy mogą zaliczyć jednorazowo do kosztów uzyskania przy- chodu odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej zakupionych w tym roku środków trwałych — do kwoty 50 000 euro. Uprawnienie to dotyczy środków trwałych zaliczonych do grupy 3 – 8 KŚT, z wyłączeniem samo- chodów osobowych. Odpisu można dokonać nie wcześniej niż w miesiącu, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Można również sto- sować zasady ogólne — dokonać odpisu raz w roku lub w równych ratach miesięcznych bądź kwartalnych. Mali podatnicy mogą korzystać z tego uprawnienia co roku. Oczywiście, po utracie statusu małego podatnika korzystanie z tej metody dokonywania odpisów nie będzie już możliwe. Przy określaniu limitu nie uwzględnia się odpisów amortyzacyjnych od nieprzekraczającej 3500 zł wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Pozostaje jeszcze przeliczenie kwoty 50 000 euro na złotówki. Stosuje się w tym celu średni kurs euro ogłaszany przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatko- wy, w którym nastąpiło nabycie środka trwałego. Wynik mnożenia należy zaokrąglić do 1000 zł. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 51 Niestety, są i pewne minusy. Zaliczenie do kosztów uzyskania przycho- dów tak ustalonych odpisów amortyzacyjnych oznacza według ustawy skorzystanie z pomocy publicznej — uznane zostanie za pomoc „de mi- nimis”. Spowoduje to większe obowiązki dokumentacyjne przy staraniu się o pomoc publiczną innego rodzaju. Konsekwencje wyboru metody amortyzacji Po dokonaniu wyboru jednej z metod amortyzacji dla konkretnego skład- nika majątku, stosuje się ją do pełnego zamortyzowania tego składnika. Podmioty powstałe w wyniku zmiany formy prawnej, podziału albo połą- czenia podmiotów dokonują odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów oraz kontynuują metodę amortyzacji przyjętą przez podmiot o zmienionej formie prawnej, podzielony albo połą- czony. Przykład 3.8 W październiku 2007 r. zakupiono dla celów prowadzonej działalności gospo- darczej fabrycznie nową obrabiarkę, która w tym samym miesiącu została ujęta w ewidencji środków trwałych i oddana do użytkowania. Jej cena nabycia została ustalona przez zsumowanie ceny obrabiarki, kosztów transportu, rozła- dunku i montażu oraz kosztów instalacji i uruchomienia oprogramowania ste- rującego obrabiarką. Cena nabycia wyniosła 268 000 zł netto. Podstawowa stawka amortyzacji dla tego typu urządzenia wynosi 14 . Obrabiarka należy do grupy 4. KŚT i ze względu na wdrożone rozwiązania informatyczne można zastosować współczynnik zwiększający (do 2,0) stosowany w przypadku urzą- dzeń poddanych szybkiemu postępowi technicznemu. W pierwszym roku podatkowym zostaną dokonane dwa miesięczne odpisy, przy zastosowaniu amortyzacji na zasadach ogólnych, i jeden odpis, jeżeli przed- siębiorca zdecyduje się na skorzystanie z odpisu jednorazowego. Obliczenie odpisów amortyzacyjnych Amortyzacja liniowa Przy amortyzacji liniowej odpis roczny wyniesie 268 000 zł∗0,14∗2,0 = 75 040 zł Odpis miesięczny to 6253,33 zł 52 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Do końca roku suma odpisów amortyzacyjnych wyniesie 6253,33 zł∗2 = 12 506,66 zł Amortyzacja degresywna Począwszy od roku podatkowego, w którym określona metodą degre- sywną roczna kwota amortyzacji miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej przy zastosowaniu metody liniowej (bez stosowa- nia współczynników zwiększających), należy dokonywać dalszych odpi- sów amortyzacyjnych metodą liniową. Aby określić moment zmiany metody, należy ustalić roczną kwotę amor- tyzacji liczoną metodą liniową: 268 000 zł∗0,14 = 37 520 zł Miesięczny odpis amortyzacyjny w pierwszym roku podatkowym wyniesie: (268 000 zł∗0,14∗2,0)/12 = 6253,33 zł Odpis za dwa miesiące w pierwszym roku podatkowym wyniesie 12 506,66 zł, a wartość od której będą liczone odpisy, ustalona na na- stępny rok podatkowy to: 268 000 zł−12 506,66 zł = 255 493,34 zł Odpisy w drugim roku podatkowym wyniosą: 255 493,34 zł∗0,14∗2,0 = 71 538,13 zł Miesięcznie odpis wyniesie 5961,51 zł, a wartość początkowa pomniejszo- na o dotychczasowe odpisy wyniesie w trzecim roku: 255 493,34 zł−71 538,13 zł = 183 955,21 zł Odpisy w trzecim roku wyniosą: 183 955,21 zł∗0,14∗2,0 = 51 507,46 zł, a podstawa do dokonywania odpisów w roku czwartym będzie wynosiła: 183 955,21 zł−51 507,46 zł = 132 447,75 zł Ponieważ odpisy w czwartym roku podatkowym liczone metodą degre- sywną wyniosłyby: 132 447,75 zł∗0,14∗2,0 = 37 085,37 zł i byłyby mniejsze od liczonych metodą liniową (37 520 zł), począwszy od czwartego roku podatkowego należy stosować roczny odpis amorty- zacyjny w wysokości 37 520 zł, aż do zrównania się wartości odpisów z wartością początkową środka trwałego. R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 53 Okazuje się, że amortyzacja metodą liniową pozwala w przypadku okre- ślonym w przykładzie na szybszą amortyzację. Można jednak zauważyć, że gdyby nie zastosowanie współczynnika zwiększającego 2,0 dla metody liniowej, odpisy liczone metodą degresywną byłyby większe w początko- wym okresie. Częściowa amortyzacja jednorazowa Odpis w pierwszym roku podatkowym wyniesie nie więcej niż równo- wartość kwoty 50 000 euro, przeliczonej na złote według kursu z dnia 02.10.2006 r. (pierwszy dzień roboczy października w roku poprzedzają- cym nabycie środka trwałego). Oznacza to, że maksymalnie do kosztów uzyskania w postaci jednorazowego odpisu amortyzacyjnego można zaliczyć część wartości początkowej obrabiarki, w kwocie 199 000 zł. Należy pamiętać, że limit 50 000 euro dotyczy wszystkich zakupionych w danym roku środków trwałych. Po zaliczeniu do KUP kwoty 199 000 zł limit na cały rok zostanie wyczerpany i inne zakupione w tym roku środki trwałe będą amortyzowane na zasadach ogólnych. W dalszych latach odpisów amortyzacyjnych obrabiarki należy dokony- wać przy zastosowaniu metody liniowej. 3.6.5. Amortyzowanie wartości niematerialnych i prawnych Okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerial- nych i prawnych nie może być krótszy niż: a) od licencji (sublicencji) na programy komputerowe oraz od praw autorskich — 24 miesiące; b) od licencji na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych — 24 miesiące; c) od poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych — 36 miesięcy; d) od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych — 60 miesięcy. Jeżeli wynikający z umowy okres używania praw majątkowych wymienio- nych w punkcie 2 jest krótszy niż 24 miesiące, można dokonywać odpisów amortyzacyjnych w okresie wynikającym z umowy. 54 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E Stawkę amortyzacji dla poszczególnych wartości niematerialnych i praw- nych należy ustalić przed rozpoczęciem dokonywania odpisów. Raz usta- loną stawkę stosuje się do zakończenia amortyzacji. 3.6.6. Inne istotne informacje Jeżeli tylko część nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospo- darczej bądź wynajmowana lub wydzierżawiana, odpisów amortyzacyj- nych dokonuje się w wysokości ustalonej od wartości początkowej nieru- chomości, budynku lub lokalu, odpowiadającej stosunkowi powierzchni użytkowej wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej, wynajmowanej lub wydzierżawianej, do ogólnej powierzchni użytkowej tej nieruchomości, budynku lub lokalu. Samochody osobowe z limitem Nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów odpisów z tytułu zuży- cia samochodu osobowego, w części ustalonej od wartości samochodu, przewyższającej równowartość 20 000 euro i przeliczonej na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z dnia przekazania samochodu do używania. Odpisów amortyzacyjnych od własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej dokonuje się przy zastosowaniu rocznej stawki amortyzacyjnej w wysokości 2,5 . Przy ustalaniu wartości początkowej można również przyjąć w każdym roku podatkowym wartość stanowiącą iloczyn metrów kwadratowych wynajmowanej, wydzierżawianej lub używanej przez właściciela po- wierzchni użytkowej budynku lub lokalu i kwoty 988 zł, przy czym za powierzchnię użytkową uważa się powierzchnię przyjętą dla celów podatku od nieruchomości. Wówczas roczna stawka amortyzacyjna wy- nosi 1,5 . R O Z D Z I A Ł 3. ♦ A M O R T Y Z A C J A S K Ł A D N I K Ó W M A J Ą T K U 55 3.7. Zadania Zadanie 3.1 Ewa postanowiła ująć w ewidencji środków trwałych swojej firmy samo- chód osobowy otrzymany w spadku po swoim ojcu. Wartość początkową będzie stanowić: a) cena nabycia samochodu przez ojca Ewy; b) cena nabycia, pomniejszona o odpisy, które przypadałyby na okres od momentu kupna samochodu do momentu ujęcia w ewidencji; c) wartość rynkowa z dnia nabycia spadku. Zadanie 3.2 Ujęty w ewidencji środków trwałych samochód uległ wypadkowi i stał w warsztacie kilka miesięcy, czekając na naprawę. W okresie, w którym samochód nie był używany należy: a) dokonywać odpisów amortyzacyjnych, ale nie uwzględniać ich jako kosztów uzyskania; b) dokonywać odpisów amortyzacyjnych i uwzględniać je jako koszty uzyskania; c) wstrzymać dokonywanie odpisów amortyzacyjnych. Zadanie 3.3 Tokarka, używana dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, jest już całkowicie zamortyzowana. Jej wartość początkowa wynosiła 280 000 zł, amortyzowano ją przy użyciu stawki rocznej 28 . W tokarce zostało wymienionych kilka elementów. Wymiana spowo- dowała, że przy użyciu tokarki można wytwarzać elementy ze znacznie większą precyzją. Koszt wymiany wyniósł 48 000 zł. Po oddaniu zmody- fikowanej tokarki do używania należy: a) dokonywać odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawki 28 od kwoty 48 000 zł aż do zrównania się wartości odpisów z kwotą 48 000 zł; 56 C Z Ę Ś Ć I ♦ I N F O R M A C J E O G Ó L N E b) zaliczyć koszt modyfikacji jednorazowo do kosztów uzyskania przychodu; c) dokonywać odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawki 28 od kwoty 328 000 zł aż do zrównania się sumy wartości odpisów poprzednich i nowych z kwotą 328 000 zł.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jak prowadzić księgę przychodów i rozchodów. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: