Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00516 009852 10436400 na godz. na dobę w sumie
Jak wychować gospodarne dzieci? Wszystko o tym, co powinny wiedzieć i jak im to wytłumaczyć - książka
Jak wychować gospodarne dzieci? Wszystko o tym, co powinny wiedzieć i jak im to wytłumaczyć - książka
Autor: Liczba stron: 448
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0444-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rodzicielstwo i psychologia dziecka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Naucz dziecko pływać, zanim rzuci się na głęboką wodę

Jako rodzic chcesz uchronić dziecko przed roszczeniowym podejściem do życia. Chcesz, by agresywna reklama i markowe gadżety nie zawróciły mu w głowie. Chcesz, by jak najwcześniej uświadomiło sobie, że pieniądze nie wyskakują z bankomatu ot, tak sobie. Pytanie brzmi: 'Czy przekładasz ten zamiar na codzienną praktykę wychowawczą?'.

Czy dasz za wygraną, gdy dziecko zrobi scenę w sklepie z zabawkami? Jak bardzo powinieneś ingerować w to, na co wydaje swoje kieszonkowe i pierwsze zarobione pieniądze? Co, jeśli zażąda pieniędzy za pomaganie w domu czy mycie samochodu? Jak ocenisz, czy płacz i prośby o podwyższenie kieszonkowego wynikają z rzeczywistej potrzeby, czy są to zachcianki? W każdej z takich sytuacji musisz oscylować pomiędzy rozsądkiem i dobrodusznością. Jeśli popuścisz wodze za bardzo, unieszczęśliwisz dziecko na całe życie. Jeśli będziesz zbyt surowy, latorośl przestanie na Ciebie liczyć i stracisz z nią kontakt.

W tej książce znajdziesz prawdziwe przypadki wychowawcze, opisywane przez rodziców w listach do jej autorki. Poznasz sprawdzone metody poparte jej wieloletnim doświadczeniem. I samodzielnie zdecydujesz, jak rozstrzygnąć problemy wychowania finansowego Twojego dziecka. Oto kwestie podstawowe:

O książce możesz przeczytać także na stronie www.kobieta.interia.pl

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jak wychowa(cid:230) gospodarne dzieci? Wszystko o tym, co powinny wiedzie(cid:230) i jak im to wyt‡umaczy(cid:230) Autor: Janet Bodnar T‡umaczenie: Anna Zawadzka, Izabela Szybilska ISBN: 978-83-246-0444-9 Tytu‡ orygina‡u: Raising Money Smart Kids: What They Need to Know about Money and How to Tell Them Format: A5, stron: oko‡o 450 Naucz dziecko p‡ywa(cid:230), zanim rzuci siŒ na g‡Œbok„ wodŒ (cid:149) Pr(cid:243)ba pogodzenia sprzecznych interes(cid:243)w -- nasze i dzieciŒce spojrzenie na pieni„dze (cid:149) Pytania i odpowiedzi -- prawdziwe problemy rodzic(cid:243)w i gotowe rozwi„zania (cid:149) Niebanalny psychotest dla rodzic(cid:243)w -- dylematy przy komunikacji finansowej z dzie(cid:230)mi Jako rodzic chcesz uchroni(cid:230) dziecko przed roszczeniowym podej(cid:156)ciem do ¿ycia. Chcesz, by agresywna reklama i markowe gad¿ety nie zawr(cid:243)ci‡y mu w g‡owie. Chcesz, by jak najwcze(cid:156)niej u(cid:156)wiadomi‡o sobie, ¿e pieni„dze nie wyskakuj„ z bankomatu ot, tak sobie. Pytanie brzmi: (cid:132)Czy przek‡adasz ten zamiar na codzienn„ praktykŒ wychowawcz„?(cid:148). Czy dasz za wygran„, gdy dziecko zrobi scenŒ w sklepie z zabawkami? Jak bardzo powiniene(cid:156) ingerowa(cid:230) w to, na co wydaje swoje kieszonkowe i pierwsze zarobione pieni„dze? Co, je(cid:156)li za¿„da pieniŒdzy za pomaganie w domu czy mycie samochodu? Jak ocenisz, czy p‡acz i pro(cid:156)by o podwy¿szenie kieszonkowego wynikaj„ z rzeczywistej potrzeby, czy s„ to zachcianki? W ka¿dej z takich sytuacji musisz oscylowa(cid:230) pomiŒdzy rozs„dkiem i dobroduszno(cid:156)ci„. Je(cid:156)li popu(cid:156)cisz wodze za bardzo, unieszczŒ(cid:156)liwisz dziecko na ca‡e ¿ycie. Je(cid:156)li bŒdziesz zbyt surowy, latoro(cid:156)l przestanie na Ciebie liczy(cid:230) i stracisz z ni„ kontakt. W tej ksi„¿ce znajdziesz prawdziwe przypadki wychowawcze, opisywane przez rodzic(cid:243)w w listach do jej autorki. Poznasz sprawdzone metody poparte jej wieloletnim do(cid:156)wiadczeniem. I samodzielnie zdecydujesz, jak rozstrzygn„(cid:230) problemy wychowania finansowego Twojego dziecka. Oto kwestie podstawowe: (cid:149) zak‡adanie dziecku konta bankowego na kieszonkowe, (cid:149) sprawiedliwe dzielenie koszt(cid:243)w: (cid:132)Ja dam tyle, a resztŒ zaoszczŒdzisz sam(cid:148), (cid:149) powierzanie pieniŒdzy na pierwsze oszczŒdno(cid:156)ci i inwestycje, (cid:149) wyk‡adanie podstaw kapitalizmu, (cid:149) pomaganie w znalezieniu pracy na lato, (cid:149) problem pod tytu‡em: Mam prawo jazdy i chcŒ samoch(cid:243)d , (cid:149) pokrywanie koszt(cid:243)w edukacji i utrzymania w innym mie(cid:156)cie podczas studi(cid:243)w. S p i s t r e ś c i Nota od wydawcy ...................................................................... 5 Podziękowania ........................................................................... 7 Wstęp ............................................................................................ 9 Test Sprawdź, jak gospodarujesz pieniędzmi ......... 13 Rozdział 1. Niełatwo być ekspertem .................................... 21 Rozdział 2. Dziecięce spojrzenie na pieniądze ................... 35 Rozdział 3. Nadejście reklamodawców ................................ 49 Rozdział 4. Niedaleko pada jabłko od jabłoni ................... 65 Rozdział 5. Drobniaki — lata przedszkolne ......................... 93 Rozdział 6. Jak przetrwać ze starszymi dziećmi? .............. 107 Rozdział 7. Dlaczego dolary są zielone? ........................... 129 Rozdział 8. Kieszonkowe — doświadczenie z pierwszej ręki .................................................. 143 Rozdział 9. Grosz do grosza — dzieci i oszczędzanie ...... 181 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI Rozdział 10. Twoje dziecko, inwestycyjny guru ...................199 Rozdział 11. O koszeniu trawy i stoiskach z napojami ........221 Rozdział 12. Nastolatki — wczesne lata ...............................253 Rozdział 13. Pracować czy nie pracować? ..........................299 Rozdział 14. Wyjazd na studia lub „pójście na swoje” (tak jakby…) ...................323 Rozdział 15. Dawać z rozsądkiem, brać z wdzięcznością ........................................347 Rozdział 16. Zgubione portfele i inne kłopotliwe sytuacje ............................................377 Rozdział 17. Gospodarni dziadkowie ...................................401 Rozdział 18. Misja prawie wykonana ...................................417 Rozdział 19. Wróciły. Co teraz? ..............................................423 Skorowidz .................................................................................423 4 Dziecięce spojrzenie na pieniądze Rozdział drugi. Dziecięce spojrzenie na pieniądze rzy tak dużych problemach z brakiem cza- su uczenie swoich dzieci o pieniądzach ma urok sprzątania piwnicy: wiesz, że należy to zrobić, ale wciąż to odkładasz. Czas to niejedyny czynnik. Pieniądze to jedno z ostatnich wielkich tabu: obecnie rodzicom często łatwiej rozmawiać z dziećmi o seksie i narkotykach, niż przyznać się, ile zarabiają. Aby jeszcze to bar- dziej skomplikować, nie wszystko, co dotyczy pienię- dzy, można sprowadzić do zwykłych porad. W ro- dzinie rodzice mogą posługiwać się pieniędzmi jako bronią, używać ich jako symbolu władzy lub czegoś, co ma zastąpić miłość. Sposób, w jaki zarządzasz pieniędzmi, może ujawnić kilka rzeczy o Twojej oso- bowości, o których wolałbyś nie wiedzieć. Jeśli jesteś na przykład niereformowalnym zakupoholikiem, mo- żesz odczuwać zrozumiałą niechęć, by przekonywać swojego nastolatka do nieprzekraczania budżetu prze- znaczonego na odzież. I tak, jak sprzątanie piwnicy, zostawiasz to na inny dzień. Nawet jeśli chcesz podjąć się tego zadania, stajesz wobec tych samych problemów, co podczas rozmów o seksie: ile Twoje dzieci już wiedzą? Według wielu badań o finansowej zaradności młodych ludzi, na pewno nie tyle, ile powinny. W ostatnim badaniu R o z d z i a ł d r u g i 35 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI przeprowadzonym na grupie uczniów ostatnich klas liceum przez Jump$tart Coalition for Personal Finan- cial Literacy (grupa rządowych, edukacyjnych i finan- sowych organizacji), średni wynik wynosił 52,3 — poniżej oceny dostatecznej. Inne badania wskazują, że dzieci mają szczególne kłopoty ze zrozumieniem zasad inwestowania, oszczę- dzania z myślą o przyszłości, takiej jak na przykład studia, a także reguł brania kredytów. W ankiecie przeprowadzonej przez Northwestern Mutual na te- mat metod, przy użyciu których rodzice uczą dzieci o finansach, mniej niż 40 rodziców powiedziało, że rozmawia ze swoimi dziećmi o kartach kredyto- wych i pożyczkach. Warto podkreślić, że rodzice byli również zrozumiale niechętni rozmowom o finan- sach własnej rodziny, ponieważ „dzieci nie muszą tego wiedzieć”. W tej książce znajdziesz łatwe i nie- groźne metody zajęcia się tymi wszystkimi tematami, a także wielu innymi. Na razie jednak przyjrzyjmy się dziecięcemu punktowi patrzenia na finanse. Przeprowadzam badania P odczas badań, jakie przeprowadzałam, spędzi- łam kiedyś cały dzień, prowadząc szeroką dysku- sję z grupą uczniów szkoły średniej. Rozmawia- liśmy o tym, jak wydają pieniądze i jak oszczędzają; kim chcą być, gdy dorosną, i ile według nich będą zarabiać; które reklamy im się podobają i czy ku- pują potem te produkty. Moja próbka uczniów nie była dobrana w sposób naukowy, ale reprezentowała etnicznie i ekonomicznie zróżnicowaną grupę dzieci z dużego miasta. Dzieci wchodzące dopiero do grupy „nastolatków” to najmilszy przedmiot badań: są wy- starczająco duże, by coś wiedzieć o pieniądzach, ale nie na tyle, by uważać, że wiedzą wszystko. 36 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE W przypadku większości tematów, na które gawę- dziliśmy (za wyjątkiem rynku akcji), młodzież mogła pochwalić się dobrym opanowaniem podstawowych umiejętności gospodarowania pieniędzmi. Na przy- kład wszyscy byli już na tyle obeznani z tematem, by z ostrożnością podchodzić do kart kredytowych, ale nie za bardzo wiedzieli, co złego im się przytrafi, jeśli zaniedbają comiesięczne spłacanie całego ra- chunku. Muszę uspokoić rodziców i wychowawców, bo- wiem wypełnienie tych luk w wiedzy nie będzie zbyt trudne. Dzieci wiedziały na przykład, że na rachun- kach oszczędnościowych bank nalicza odsetki, ale nigdy nie słyszały o dywidendach płaconych akcjo- nariuszom, wystarczyłoby więc podać kilka prostych definicji. Aby zwiększyć zainteresowanie, zamiast su- chego wykładu o niedobrych stronach pożyczania lub cnocie oszczędności, warto wyjaśnić, na czym polega wzrost wartości pieniądza w czasie lub ile czasu po- trzeba do spłacenia zadłużenia, ilustrując to przy- kładami. Wiele dzieci przyznało się, że kupują, wzo- rując się na swoich rówieśnikach, ale byli otwarci na dyskusję na temat tego, jak oprzeć się tej presji. Oddajmy jednak głos dzieciom (z moimi uwa- gami). NA TEMAT WYDAWANIA. Jeśli jest coś, na co dzieci lubią wydawać pieniądze, to są to ubrania — często dro- gie z metkami znanych projektantów. Bridget po- wiedziała kiedyś, że jej błyszczące tenisówki koszto- wały 95 dolarów, „ale gdyby miały większy rozmiar, to prawdopodobnie kosztowałyby 120”. Uczniowie szczerze mówili o tym, co powoduje wzrost sprzedaży. „Większość ludzi uważa, że jesteś fajny, jeśli nosisz właściwe ubrania” — powiedziała 37 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI Safiya. Abdul dodał — „Po prostu kupuję to, co no- szą wszyscy”. Pocieszające było jednak to, że nie zawsze czuli się zobowiązani iść za tłumem: „To, co nosisz, nie określa tego, kim jesteś” — upierała się Mia. Nie wahaj się więc namawiać swych dzieci, by odważyły się być inne. Chętnie posłuchają (i w re- zultacie będą kupować tańsze ubrania). „Myślę, że nie powinno się wydawać 17 dolarów na czerwoną koszulkę z czyimś nazwiskiem, kiedy można dostać podobną za 4 lub 5 dolarów” — powiedziała Kendra. Jeśli dzieci odczuwają co pewien czas koniecz- ność upodobnienia się do innych, są na to tańsze sposoby. „Możesz kupić sweter znanego projektanta za 75 dolarów lub podrabiany za 10 i nikt tego nie zauważy, jeśli odetniesz metkę” — doradza Ashley. DROGA JANET P. Założę się, że wielu rodziców chciałoby nauczyć swoje dzieci dobrze gospodarować pieniędzmi, ale wstydzą się wywołać ten temat, ponieważ sami nie radzą sobie z tym zbyt dobrze. A co jeśli dziecko zada pytanie, na które nie będziemy znali odpowiedzi? O. Spokojnie. Większość pytań na temat pieniędzy, które zadadzą Twoje dzieci, nie będzie skomplikowanych. Najczęstsze tematy rozmów z dziećmi dotyczą codziennych wydarzeń: porównywania cen w sklepach, proszenia o coś, co widziały w telewizji, pertraktacji dotyczących wysokości kieszonkowego, zakładania rachunku oszczędnościowego w banku. Z tymi tematami nie powinieneś mieć problemów (zwłaszcza po przeczytaniu tej książki). Przypuśćmy jednak, że Twoje dzieci postawią Cię w kłopotliwej sytuacji. Może czujesz, że nie możesz zachęcać ich do oszczędzania pieniędzy, bo sam tego nie robisz. Jak możesz ostrzegać ich przed pułapkami kredytowymi, gdy sam obciążyłeś wszystkie karty do maksimum? Zamiast uciekać przed tymi zagadnieniami, wykorzystaj pytania dzieci jako okazję do uporządkowania własnych finansów. Jeśli na przykład uczestniczysz w jakimś planie emerytalnym, możesz uczciwie odpowiedzieć „tak”, gdy dzieci spytają, czy oszczędzasz pieniądze. Jeśli Twoje rachunki z kart kredytowych wymknęły się spod kontroli, to umów się z doradcą kredytowym i przygotuj plan ich spłacania. I podziękuj dzieciom za pomoc w przekształceniu się w gospodarnego rodzica. 38 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE Dobra metoda, która pomoże dzieciom w porzu- ceniu zwyczaju kupowania markowych rzeczy, po- lega na poproszeniu, by do takich zakupów dokła- dały z własnych pieniędzy. Czy Bridget kupiłaby parę butów za 95 dolarów, gdyby musiała wydać na to własne pieniądze? „Mowy nie ma (cichy śmiech)”. NA TEMAT MARKETINGU. Jeśli chodzi o wydawanie pieniędzy, dzieci wraz z wiekiem okazywały zdrowe oznaki przemiany w sceptycznych konsumentów, świadomych tego, że namawia się ich na zakup rze- czy, których nie chcą lub nie potrzebują. Weźmy na przykład reklamy. Wszystkie dzieci miały swoją ulubioną, często dlatego, że była śmiesz- na. Ale czy namówiła je do zakupu produktu? Nie- koniecznie. „Kupuję coś, ponieważ to lubię — po- wiedziała Mia. — Czasami nawet nie pamiętam, co ta reklama prezentowała”. Kilkoro dzieci przyznało się do tego, że są ofia- rami sztuczek marketingowych — jednak czasami były to ochocze ofiary. Na przykład John pozwolił się nakłonić do zapłacenia dodatkowych 50 centów za ekstra duży napój w kinie, tylko po to, by stwierdzić, że „nawet nie mieścił się on w uchwycie na kubki”. Czy był to zły interes, zwłaszcza, że przy mniej- szym napoju miałby bezpłatną dolewkę? „Może nie- koniecznie — powiedział John. — Aby poprosić o do- lewkę, musiałbym wyjść z sali, i prawdopodobnie stra- cić akurat najlepszy kawałek filmu”. Maureen uważała, że dodatkowe 50 centów to nie- wiele: „A w kinie po prostu nie można mieć za dużo picia” — powiedziała. NA TEMAT KART KREDYTOWYCH. Właściwie żaden z ucz- niów nie używał karty kredytowej i nie potrafili ustalić, czy by chcieli. Eric był niechętny: „Lubię wydawać, 39 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI więc prawdopodobnie zacząłbym przesadzać”. Z dru- giej strony Anna chętnie by zaryzykowała, ponieważ: „Sądzę, że z pieniędzmi radzę sobie zupełnie nieźle”. Chociaż dzieci miały ogólne pojęcie o niebezpie- czeństwach wiążących się z kredytem, nie były cał- kiem pewne, jeśli chodzi o szczegóły — na przykład co się dzieje, jeśli nie płacisz rachunku w całości co miesiąc. „Musisz zwrócić towar” — powiedział Eric. „Trochę zmniejszają limit” — stwierdził Chris. „Przy- chodzi komornik” — postraszył Abdul. Tylko jedno z dzieci wiedziało, że za niespłacone zadłużenie na karcie płaci się odsetki, natomiast żadne nie wiedziało, jakiej wysokości. Wspólne usta- liły, że może to być od 10 do 15 procent. NA TEMAT BANKÓW. Prawie wszystkie dzieci miały rachunki oszczędnościowe, ale nie wszystkie znały swoje saldo oraz oprocentowanie tych rachunków — a także nie wiedziały, że banki za pożyczkę pobie- rają odsetki (wyższe niż te, które oferują za oszczę- dzanie u nich). Jedyne CD, o których słyszały, to te z muzyką lub grami komputerowymi; nie wiedzieli o istnieniu Certyfikatów Depozytowych. Kilkoro dzieci wiedziało przynajmniej teoretycz- nie, jak działa rachunek oszczędnościowo-rozlicze- niowy. „Nie można wydać więcej pieniędzy, niż ma się na koncie — powiedziała Allison — i przy każdym wypisaniu czeku trzeba tę kwotę odjąć”. Żadne z ich nigdy nie miało prawdziwych życiowych doświad- czeń z wypisywaniem czeku i żadne nie wiedziało, co się stanie, gdy przekroczony zostanie limit konta. Jeśli chodzi o pieniądze, nigdy nie należy zakładać, że dzieci same zrozumieją nawet najbardziej podsta- wowe fakty. To Ty musisz je poinformować o wyso- kości oprocentowania oferowanego przez banki na rachunku oszczędnościowym, o wysokości oprocen- 40 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE towania kredytów oraz o karze, jaką zapłacą za wypi- sanie czeku bez pokrycia. Jednak gdy będą dorastać, warto, by się dowiedziały, że bankowe certyfikaty depozytowe (CD) mają wyższe oprocentowanie niż zwykłe konto oszczędnościowe. NA TEMAT RYNKU AKCJI. Kiedy zapytałam uczniów, co to znaczy posiadać akcje, tylko kilku spróbowało zgadnąć. Andrea miała właściwy pomysł, ale chyba o zbyt wielkiej skali: „Jeśli kupujesz akcje firmy McDonald’s, mówisz im: »Jeśli zarobicie milion dola- rów, chcę dostać co najmniej jedną trzecią lub po- łowę zysków«”. Żaden z uczniów nie potrafił zdefi- niować słowa dywidenda. Nie należy oczekiwać od większości dzieci w tym wieku dużej znajomości rynku akcji — nie dlatego, że jego zrozumienie jest zbyt skomplikowane, ale dlatego że dorośli uważają, że jest zbyt skompliko- wany, i nawet nie próbują o tym rozmawiać. Dzieci, które śledzą rynek, należą do entuzjastycznej mniej- szości, często dziedziczącej swoje zainteresowanie po rodzicach i dziadkach. Jeśli posiadasz akcje, nie wymiguj się przed rozmową o tym. Zachęć dzieci (lub wnuki), by wybrały jedną lub dwie spółki i śle- dziły ceny akcji w gazecie lub w internecie. A nawet lepiej — kup im własne akcje. NA TEMAT PRACY. Część dzieci już pracowała, zaś parę można było zaliczyć do przedsiębiorców (słowo, które potrafi zdefiniować nawet Eddie). Stephen oferował usługi opieki nad zwierzętami domowymi w razie nieobecności sąsiadów, jednak miał kłopoty z ustalaniem ceny z powodu nieśmiałości. „Sami pro- ponują wysokość zapłaty” — powiedział. Dzieci, które były już wystarczająco duże, by zna- leźć pracę na pół etatu, szacowały swoją przyszłą stawkę na kwotę od 3 do 8 dolarów za godzinę, nie 41 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI miały jednak pewności, co do podatków. „Dzieci chy- ba nie muszą płacić podatków, jak dorośli, ponieważ dorośli mają większą odpowiedzialność” — powie- dział Andrea. (Dzieci powinny wiedzieć, że to, co za- robią, to jedno, ale to, co przyniosą do domu, to co innego. Przykro mi, Andrea, ale urząd podatkowy nie zwalnia dzieci z płacenia podatku). Te dzieci wiedziały, kim chciałyby zostać, gdy do- rosną: prawnikiem, pediatrą, inżynierem. Ale nie były zbyt pewne tego, ile mogłyby zarabiać: „35 000 dola- rów za sprawę”; „nie wiem”; „co najmniej 1000 dola- rów rocznie”. Uważały za nie w porządku to, że niektórzy spor- towcy dostają więcej niż inni. „Oni grają w NBA, w tym samym zespole, powinni dostawać tę samą sumę pieniędzy” — powiedział Nick. Nie podobało się im również to, że generalnie sportowcy zarabiają więcej niż nauczyciele. Ale mieli tylko mgliste poję- cie o tym, dlaczego tak się dzieje: „Rozrywka” — powiedziała Andrea. NA TEMAT KREWNYCH. Kiedy dzieci chcą zdobyć coś, na co ich nie stać, a rodzice nie chcą im tego kupić, bez skrupułów proszą o to innych członków rodziny. Szczególnie nieodporni na takie prośby są dziadkowie. „Bardzo lubię luźne spodnie, ale mój tata ich nie cierpi, ponieważ uważa, że wyglądam w nich jak ban- dyta, chociaż wcale mi o to nie chodzi — powiedział Eric. — Proszę więc o nie moich dziadków, a oni kupują, bo dziadkowie rozpieszczają cię jak mogą”. Babciu, zostałaś ostrzeżona. 42 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE Rozwijanie świadomości finansowej dzieci B adania dotyczące dzieci i pieniędzy konsekwent- nie pokazują, że młodzi ludzie w olbrzymim stopniu polegają na swych rodzicach jako bez- pośrednim źródle informacji finansowych. Ankiety wskazują również, że rodzice chcieliby, by w naucza- niu finansowych umiejętności pomagała także szkoła. Byłam więc niemile zaskoczona, gdy zadzwonili do mnie dwaj reporterzy pracujący nad artykułem o edukacji finansowej w szkołach publicznych, by powiedzieć, że pewna liczba rodziców wyraziła obie- kcje co do tego pomysłu. „Jestem podejrzliwa wobec osób, które chcą uczyć o tym moje dzieci” — powie- działa jedna matka. „To przypomina edukację seksu- alną — stwierdził pewien ojciec. — To jak nałado- wany pistolet”. Reporterzy chcieli wiedzieć, co sądzę o takich wypowiedziach. Gdy przezwyciężyłam moje początkowe zaskocze- nie, musiałem przyznać, że rozumiem zaniepokojenie rodziców. Pieniądze to naprawdę trudne zagadnie- nie i rodzice mogą mieć wątpliwości, czy nauczy- ciele podkreślą wartości, które według nich są tymi właściwymi. Mogę jednak również uspokoić rodziców, że nie muszą się martwić. Jak ustaliłam w trakcie moich badań w szkołach średnich, dzieci mają tak wiele luk w wiedzy, że przydadzą się im krótkie wykłady nau- czycieli, a także rodziców. Zarówno szkoły, jak i ro- dzice są zainteresowani, by dzieci poznały takie poję- cia, jak odroczone wynagrodzenie, planowanie na przyszłość i odpowiedzialne wydawanie. Finansowe fakty, które dzieci poznają w szkole, powinny iść ręka w rękę ze zdrowym nastawieniem i otwartością w rozmowach o sprawach finansowych w domu. 43 MATERIAŁY DLA NAUCZYCIELI (I INNYCH) Aby nauczać dzieci o finansach, czasami wystarczy ruszyć głową. Pewna nauczycielka wyjaśnia swoim klasom licealnym wartość pieniądza w czasie przy użyciu własnego zdjęcia z 1986 w różowej fryzurze à la Mohawk. Pokazuje uczniom, ile by zarobiła, gdyby inwestowała co miesiąc 84 dolary, czyli sumę, którą wydawała na utrzymanie tej fryzury. Nie brakuje bardziej tradycyjnych materiałów dla uczniów w każdym wieku. Dobry zbiór materiałów szkoleniowych można znaleźć na stronie Jump$tart Coalition for Personal Financial Literacy http://www.jumpstart.org. JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI Szkoły mają tę przewagę, że mogą wykorzystać gry komputerowe symulujące rynek akcji lub inny program, by wyjaśnić pojęcie odsetek składanych. Każde narzędzie interaktywne to u młodzieży punkt. Mój znajomy osiągnął wielki sukces, ucząc uczniów szkoły średniej o kosztach utrzy- mania. Pozwolił dzieciom po- równać, ile musiałyby zara- biać w różnych miastach, aby utrzymać ten sam poziom życia (kalkulator pensji w Ho- mefair.com). Po wieloletnich obserwa- cjach lekcji na temat finan- sów przekonałam się, że tym, co łączy udane lekcje, jest nauczyciel. Musi to być oso- ba, którą pasjonuje wszystko, co dotyczy pieniądza, i która potrafi to wytłumaczyć. Raz miałam przyjemność obser- wowania nauczycielki języka angielskiego, Kathryn Robinson, która w pierwszej klasie liceum przy uży- ciu Odysei Homera uczyła uczniów z Chaffin Junior High w Smith Fort w stanie Arkansas podstawowych zasad ekonomii: osiąganie celów oznacza dokonywa- nie wyborów, a z każdym wyborem wiążą się koszty. W stanie Wirginia nauczycielki Susan Hynes i Amy Kelly przekształciły nudne lekcje na temat kariery w niezwykłą grę „Budżetowa balanga” dla uczniów trzecich klas gimnazjum z Rachel Carson Middle School w Herndon. Dzieci, korzystając z internetu, sprawdzały różne ścieżki kariery, kupowały samo- chody i uzyskiwały kredyt hipoteczny. Ich celem było pokrycie swych wirtualnych wydatków na życie 44 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE z pensji oraz oszczędzenie jak największej sumy pod- czas trwającej miesiąc gry. Hynes i Kelly przekształciły ćwiczenie o nazwie „Prawdziwa Gra”, wprowadzając do niej pensje sta- nu Wirginia oraz karty „szansa” („Wydaj 200 dola- rów na prezent na 25. rocznicę ślubu”). Matka Hynes, księgowa, przyszła do klasy, aby opowiedzieć o po- datkach, a jeden rodzic pokazał córce, jak obliczyć obowiązujący w stanie Wirginia podatek od samo- chodu. „Naszym największym wyzwaniem było dopilno- wanie, by uczniowie myśleli realistycznie” — powie- działa mi Hynes. Aby jak najwięcej zaoszczędzić, dzieci robiły rzeczy, których w prawdziwym życiu by nie mogły. Na przykład niektóre zrezygnowały z usłu- gi rozmów międzymiastowych, ponieważ „to nasi rodzice będą do nas dzwonić”. Aby zmniejszyć koszty, „małżeństwo” usunęło jedno ze swych dzieci. Choć dokładne powielenie prawdziwego świata było niemożliwe, gra dała uczniom dużą przewagę nad innymi dziećmi, a nawet dorosłymi. Stali się ekspertami od używania internetowych kalkulatorów hipoteki oraz od nawigacji po witrynach w celu za- kupu samochodu i ubezpieczenia. A niektórzy dostali lekcję, której inni nigdy się nie nauczą: „Musieliśmy szukać kompromisu przy podejmowaniu prawie każ- dej decyzji”. Sześć umiejętności, które dzieci muszą posiąść C hoć klasa to doskonałe miejsce do odgrywania scenek, rodzice mają przewagę, gdy chodzi o uczenie dzieci prawdziwych życiowych umie- jętności gospodarowania pieniędzmi i skupiania się na wartościach własnej rodziny — czy to oznacza 45 JAK WYCHOWAĆ GOSPODARNE DZIECI inwestowanie na rynku akcji, czy angażowanie się w akcje charytatywne. Rodzice powinni wziąć odpo- wiedzialność za pomoc pociechom w zdobyciu sze- ściu umiejętności gospodarowania pieniędzmi, które według mnie powinno poznać każde dziecko, zanim opuści dom: 1. Jak zarządzać gotówką z kieszonkowego. Żaden szkolny wykład i program komputerowy nie na- uczy dzieci, jak ustalać priorytety i podejmować decyzje dotyczące wydatków, lepiej niż koniecz- ność poradzenia sobie z 8 złotymi tygodniowo. 2. Jak prowadzić rachunek oszczędnościowo-rozliczenio- wy (z kartą bankomatową i debetową). Każdy na- stolatek powinien mieć rachunek i wiedzieć, jak go prowadzić — najlepiej od razu, jak tylko znaj- dzie pracę na pół etatu. (Jeśli Twoje dziecko nie ukończyło 18 lat, otwórz subkonto lub specjalne konto dla nastolatka wymagające zgody rodzica lub opiekuna prawnego). 3. Jak oszczędzać na konkretny cel. Nikt nie będzie oszczędzał tylko dlatego, że jest to dobrze widzia- ne. Dzieci potrzebują powodu, by nie wydawać, bez względu na to, czy oszczędzają, by uzupełnić kolekcję swoich zbiorów, czy kupić samochód. Rozważ dołożenie takiej samej lub części tego, co uda się im odłożyć. 4. Jak określić wartość pieniądza w czasie. To naukowy sposób wyrażenia tego, że małe sumy zaoszczę- dzone w młodości po jakimś czasie zmienią się w duże stosy pieniędzy. Aby pokazać dzieciom, jak bogate mogą być, pozwól im sprawdzić parę kombinacji w kalkulatorze finansowym (na przy- kład na stronie Kiplinger.com/tools lub http://www. kalkulator.pl/finansowe.html, http://www.open.pl, http:// www.bankier.p)). 46 Rozdział drugi DZIECIĘCE SPOJRZENIE NA PIENIĄDZE 5. Jak wyjść lub nie wyjść z zadłużenia. Zamiast za- czynać kolejny wykład na temat zadłużenia, użyj następującego przykładu, aby zilustrować pułapki kredytowe. Powiedzmy, że odkładasz miesięcznie 50 złotych, by spłacić zadłużenie na karcie kredy- towej w wysokości 2000 złotych, przy czym opro- centowanie kredytu wynosi 18 . To oznacza, że spłata zadłużenia zajmie 62 miesiące — a jego koszt (zapłacone odsetki) wyniesie 1077 złotych (warto przy pomocy kalkulatorów finansowych popróbo- wać różnych kombinacji liczb). 6. Jak porównywać ceny. Rozpocznij od cen za jed- nostkę w sklepie spożywczym, po czym przejdź do porównywania znanych marek (co pomoże dzie- ciom zastanowić się nad podziałem ich kieszon- kowego przeznaczonego na ubrania). Jest jeszcze jedna rzecz, którą dzieci muszą wie- dzieć i której nauczą ich tylko rodzice. Nie dostaną wszystkiego, o co poproszą. 47
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jak wychować gospodarne dzieci? Wszystko o tym, co powinny wiedzieć i jak im to wytłumaczyć
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: