Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00092 007093 15344693 na godz. na dobę w sumie
Jakie decyzje finansowe podejmują bogaci i dlaczego biedni robią błędy, działając inaczej - ebook/pdf
Jakie decyzje finansowe podejmują bogaci i dlaczego biedni robią błędy, działając inaczej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Złote Myśli Język publikacji: polski
ISBN: 9788377012284 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

800 tys – 1.5 mln - tyle warte jest planowanie  finansów osobistych. Przydałaby Ci się taka kwota? :)

Dlaczego planowanie finansów osobistych jest ważne? Przeciętny Polak zarabiający 3000 zł–5000 zł traci 800 000–1 500 000 zł w swoim życiu. Ta kwota to suma:

- przepłaconych podatków,

- przepłaconych odsetek,

- kar finansowych,

- nieodzyskanych odsetek od kredytów,

- niezrealizowanych zysków z powodu błędnych decyzji finansowych

Dzięki planowi finansowemu możesz te pieniądze po prostu mieć!

Drogi Czytelniku,

'Cieszę się i dziękuję Ci bardzo za to, że sięgnąłeś po tę książkę. Zrobiłeś najważniejszy krok — rozpocząłeś pracę nad swoją postawą. Chcesz pracować nad przyszłością i ją planować. Za mało się mówi w Polsce o przyszłości, a za dużo o przeszłości. Co ma większy wpływ na Twoje codzienne życie — Wielki Mistrz von Jungingen czy procent składany? A jak Ty sądzisz?

Jestem z przekonań humanistą i będę udzielał Ci porad tak, abyś jechał bezpiecznie do finansowej niezależności. Dlaczego o tym piszę? Bo nasza edukacja finansowa jest przeintelektualizowana. Uczy mądrych i niepraktycznych rzeczy, na dodatek metodami przestarzałymi.

Ta książka przybliży Ci wszystkie najważniejsze aspekty budowania zamożności i niezależności finansowej. Bo jest to rzecz możliwa do osiągnięcia. Jak mawiał Abraham Lincoln — każda praca jest do wykonania, jeżeli rozłoży się ją na małe odcinki. Tu przejdziemy przez wszystkie te odcinki, które mają znaczenie w życiu codziennym i wywierają wpływ na niezależność finansową.'

Dr Andrzej Fesnak

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

©Copyright by Złote Myśli Andrzej Fesnak, rok 2011 Autor: Andrzej Fesnak Tytuł: Jakie decyzje finansowe podejmują bogaci i dlaczego biedni robią błąd, działając inaczej Wydanie I Data: 24.05.2011 ISBN: 978–83–7701–228–4 Projekt okładki: Janusz Skierkowski Redakcja: Magdalena Michalak, Sylwia Fortuna Skład: Magda Wasilewska Autor oraz Wydawnictwo „Złote Myśli” dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo „Złote Myśli” nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszelkie prawa zastrzeżone. All rights reserved. m e nt Wydawnictwo Złote Myśli sp. z o.o. 44-100 Gliwice ul. Daszyńskiego 5 www.ZloteMysli.pl e-mail: kontakt@zlotemysli.pl fra g Spis treści Przedmowa ..................................................................................................15 Wstęp .............................................................................................................21 Część 1 Jaka jest nasza postawa? Jakiej postawy uczą nas w szkole? ......................................................29 Jakie są główne grzechy finansowe? ..................................................37 Co wiemy o inteligencji? .........................................................................53 Co to jest inteligencja finansowa? .......................................................65 Część 2 Podstawy i rola planowania finansowego Jakie są etapy życia finansowego? ......................................................91 Czy jesteś ważny? ...................................................................................105 Jak analizujemy sytuację? ...................................................................111 Jak rozumieć planowanie finansowe? ............................................119 Część 3 Na czym stoimy? Na co wydajemy, czyli budżet rodzinny… ....................................131 Czym jest wartość netto? ....................................................................141 Jak powinny wyglądać finanse rodziny? ........................................155 Część 4 Co trzeba zaplanować? Co daje plan edukacyjny? ...................................................................189 Jak mądrze korzystać z kredytów? ...................................................199 Jak finansować nieruchomości?........................................................217 Jak powinieneś chronić życie? ...........................................................233 Jakiej ochrony ubezpieczeniowej potrzebujesz? .......................253 Po co Ci plan emerytalny? ...................................................................277 Co to jest niezależność finansowa? .................................................311 Część 5 Jak kontrolujemy sytuację? Żeglujemy czy dryfujemy, czyli jak kontrolować plany finansowe? .........................................................................325 W czym pomoże Ci komputer finansowy? ....................................333 31 Złotych Reguł, które pomagają osiągnąć niezależność finansową............................................................................343 Zakończenie .............................................................................................345 Przedmowa Mało kto może wyobrazić sobie, że wie- dza finansowa jest interesująca, prak- tyczna i nosi cechy intelektualnej przy- gody. Także mało kto jest w stanie pisać o finansach w inny, oryginalny sposób. A taki właśnie przypadek mamy tutaj. Jak głosi powszechna opinia — wie- dza finansowa wydaje się być albo trudna albo nudna. Po wielu latach funkcjonowania na rynku finansowym przewertowałem setki, jeśli nie tysiące raportów, spra- wozdań, podręczników, opracowań i książek. I w du- żej mierze powszechna opinia wydaje się być niestety prawdziwa. Dlatego z radością przeczytałem kilkakrotnie książkę li- cencjonowanego Doradcy Finansowego — dr. Andrzeja Fesnaka, EFC®. Ta książka jest po prostu inna. Napisana jest bowiem w sposób absolutnie niekonwen- cjonalny. Podobnie jak zajęcia finansowe, które autor prowadzi zawsze w niekonwencjonalny i nietuzinkowy sposób. Wydawać by się mogło, że finanse to same cyfry i fakty. Ale zarówno w trakcie wykładów, jak i w książ- ce wychodzi cała natura humanisty i kulturoznawcy. Omawiając dowolne zagadnienie, znajduje bowiem za- wsze wsparcie; a to przykład literacki, a to scenę filmo- wą, a to jakieś przysłowie, a to znowu refren piosenki, cytaty, odwołania do myśli filozoficznych itd… To spra- wia, że książkę czyta się według marketingowej zasady 3 in 1 – jest łatwa do zrozumienia, zaciekawia treścią i przykładami, a ponadto podaje zawsze praktyczne po- rady, jak rozwiązać dany problem. Planowanie finansów osobistych to nowa dziedzina. Wielu uważa nawet, że niepotrzebna, ponieważ każdy ma swój własny portfel i rządzi się nim sam. Niezależnie od tej prawdy mamy jednak efekt zagubienia w świecie wytwarzającym coraz nowsze produkty i usługi. Staty- styczny Polak, zajęty swoimi sprawami nie ma ani cza- su, ani wiedzy pozwalającej mu oceniać oferty rynkowe i wybierać w miarę dobre sensowne dla siebie propo- zycje. Często zatem dokonuje wyborów niekorzystnych i ponosi ich konsekwencje. Są one proste do opisania — traci swoje ciężko zarobione pieniądze. Ogromną wartością tej pozycji jest to, że w odróżnieniu od wielu prac naukowych i teoretycznych książka ta za- wiera bardzo praktyczne wskazówki dotyczące zacho- wania w finansowym życiu codziennym. Jest tu opisana bazowa inteligencja finansowa — podstawy wiedzy za- pewniającej samodzielne funkcjonowanie w świecie fi- nansów. Autor łączy bowiem kilka swoich umiejętności: Jako pracownik naukowy, adjunkt i promotor prac  magisterskich — nie zapomina o tym, aby były przy- pisy dotyczące źródeł z pełnymi adresami bibliogra- ficznymi, podaje fakty i statystyki oraz źródła praw- ne służące za podstawę rozważań.   Jako trener z wieloletnim doświadczeniem, który przeszkolił dziesiątki tysięcy osób — dba o zrozu- miałe przykłady. Trenera od pracownika akade- mickiego różni bowiem zasada weryfikacji. Student musi zaliczyć, ale niezadowolony klient nie wraca. Przykłady muszą zatem być zrozumiałe i skutecznie tłumaczyć zagadnienie. Jako Doradca Finansowy EFC® — wie, że wszystko, co robi, musi mieć praktyczny dla klienta wymiar. Kto szuka porady u specjalisty — ten oczekuje prak- tycznego rozwiązania, a nie samej teorii, jak powinien funkcjonować zdrowy świat finansów osobistych. Książka zasadniczo mówi o trzech ważnych elementach świadomości finansowej: 1. Jacy jesteśmy i jak rozumujemy, jaka jest nasza po- stawa, wiedza społeczna i inteligencja finansowa? Jak powinien wyglądać plan finansów osobistych, z czego się składa i jak się go buduje? Jak powinno się sprawdzać i kontrolować, czy plan finansowy funkcjonuje? 2. 3. Niewątpliwie jest to praktyczna instrukcja zachowania na rynku finansowym. Wystarczy krok po kroku przejść przez zagadnienia: mechanizmy, produkty i usługi fi- nansowe. Być może efektem takiej pracy będzie samo- dzielna próba zrobienia własnego planu finansowego. Być może będzie to kontakt z Licencjonowanym Dorad- cą Finansowym. Jedno jest pewne – Czytelnik będzie wiedział, o co ma pytać. A z pewnością będzie świadom tego, że produkty i usługi finansowe mają służyć jego celom, a nie wynikać z planów sprzedażowych. Insty- tucje finansowe, doradcy bankowi, agenci ubezpiecze- niowi, pośrednicy finansowi — powinni znać tę książkę. Inaczej będą mieć kłopoty z odpowiedziami na pytania, które postawi wyedukowany Czytelnik. A po przeczyta- niu tej książki będzie tych pytań zadawał wiele. Zadbał o to bowiem sam autor. Bardzo ciekawym zabiegiem Andrzeja Fesnaka jest wprowadzenie na koniec każdego rozdziału dwóch kategorii — ważnych terminów oraz „ad futuram rei memoriam”. Ta łacińska formuła, jak wiemy, oznacza „na przyszłą rzeczy pamiątkę” Widać tu rękę wytraw- nego trenera, który wie, że w podsumowaniu drzemie ogromny potencjał edukacyjny. Po przejściu przez każ- dy rozdział Czytelnik bowiem może przypomnieć sobie hasłowo wszystkie najważniejszy zagadnienia, czytając po prostu ważne terminy. Kategoria „ad futuram rei memoriam” z kolei zamienia książkę w aktywny podręcznik znany pod nazwą „ze- szyt ćwiczeń”. Wystarczy zadać sobie pytania dotyczące rozdziału — serię pytań w stosunku do siebie, do swo- jej rodziny, do osób ze swojego otoczenia. A następnie własnymi słowami na nie odpowiedzieć. Indywidualne albo wspólne poszukiwanie odpowiedzi niewątpliwie zaprzyjaźni ze światem finansów osobistych. Taka konstrukcja pozwala nie tylko lepiej opanować dany materiał, ale daje też dodatkowe korzyści. Wy- mieńmy te najbardziej oczywiste:  Po pierwsze — każdy odpowiadając na takie pyta- nie, dokonuje finansowej samoedukacji. Zgłębianie zagadnień czy chociażby werbalizowane pozwala   lepiej uwewnętrznić — niejako „oswoić” tematykę finansową. Po drugie — dzięki takim pytaniom każdy ma szan- sę dotrzeć do praktycznych rozwiązań związanych z danym zagadnieniem finansowym. A zatem książ- ka wkracza w życie codzienne, dając coaching finan- sowy każdemu Czytelnikowi. Po trzecie — rozmawiając w swoim otoczeniu na su- gerowane tematy każdy ma szansę stać się nietuzin- kowym i interesującym rozmówcą, przyczyniając się do wzrostu świadomości finansowej. Gratuluję każdemu Czytelnikowi, który sięgnął po to pierwsze w Polsce dzieło o finansach osobistych pisane językiem przyjemnym i merytorycznym zarazem. Fi- nanse mogą być opisane w szerokim kontekście społecz- no kulturowym — tak jak rzeczywiście istnieją i funk- cjonują. Ja w każdym razie będę ją polecać wszystkim uczestnikom kursów doradztwa finansowego w Euro- pejskiej Akademii Planowania Finansowego. Z jednej strony jest to efektywny schemat rozmów z klientami. Z drugiej natomiast patrząc — doradcy finansowi będą wiedzieć, jakich odpowiedzi może żądać od nich wy- edukowany przy pomocy tej książki klient. Franciszek Robert Zięba Dyrektor Europejskiej Akademii Planowania Finan- sowego, Prezes Stowarzyszenia Doradców Finan- sowych, członek Rad Nadzorczych w kilku spółkach, były prezes Banku, Towarzystwa Ubezpieczeniowego, Otwartego Funduszu Emerytalnego, były dyrektor fi- nansowy największej polskiej spółki developerskiej Wstęp Droga Czytelniczko, drogi Czytelni- ku, kilkaset tysięcy złotych z pew- nością zaoszczędzają ci, którzy mają plany finansowe. Niektórzy nawet o wiele więcej. Dlatego cieszę się i dziękuję Ci bar- dzo za to, że sięgnąłeś po tę książkę. Zrobiłeś najważniejszy krok — roz- począłeś pracę nad swoją postawą. Chcesz pracować nad przyszłością i ją planować. Niełatwe to zadanie w kraju, który zamiast planować przyszłość — uwielbia sprzątać przeszłość na różne sposoby. Kiedyś w Programie III Polskiego Radia wy- powiadałem się na temat edukacji finansowej w Pol- sce. Było to w okresie rekonstrukcji Wielkiej Bitwy pod Grunwaldem z okazji 600-lecia. Postawiłem tezę, że brak jest rozsądnej edukacji finansowej, natomiast nadmiar historycznej. Za mało się mówi o przyszłości, a za dużo o przeszłości. Ponieważ redaktor prowadzący nie dowierzał — na potwierdzenie swoich tez zadałem pytanie: co ma większy wpływ na Twoje codzienne życie — Wielki Mistrz von Jungingen czy procent składany? A jak Ty sądzisz? 21 22 Andrzej Fesnak Ta książka przybliży Ci wszystkie najważniejsze aspek- ty budowania zamożności i niezależności finansowej. Bo jest to rzecz możliwa do osiągnięcia. Jak mawiał Abraham Lincoln: każda praca jest do wykonania, jeżeli rozłoży się ją na małe odcinki. Tu przejdziemy przez wszystkie te odcinki, które mają znaczenie w ży- ciu codziennym i wywierają wpływ na niezależność fi- nansową. Zakładam, że pewnie masz prawo jazdy. Niezależnie od tego, czy lubisz fizykę czy nie — musisz respektować jej prawa, jeśli chcesz jeździć. Wiesz, jak przyspieszać i hamować w deszczu, mgle, po śniegu i przy pięknej pogodzie. Jestem z przekonań humanistą i będę udzielał Ci porad tak, abyś jechał bezpiecznie do finansowej niezależno- ści. Dlaczego o tym piszę? Bo nasza edukacja finansowa jest przeintelektualizowana. Uczy mądrych i nieprak- tycznych rzeczy, na dodatek metodami przestarzałymi. Sięgnijmy do analogii. Wygląda to tak: jako kierowca chciałbyś się dowiedzieć, jak szybko i bezpiecznie przy- spieszać, hamować i manewrować w różnych warun- kach pogodowych. Gdyby Cię uczono tak, jak naucza się finansów, to zamiast zajęć jak bezpiecznie i skutecznie to robić, otrzymałbyś wykład: Pomiar wartości ciepl- nych jako konsekwencja zjawiska adhezji w II prawie tarcia ślizgowego w przeliczeniu na dżule z uwzględ- nieniem zasady T = μN. Uważam, że o finansach należy mówić w sposób przy- stępny — tak pisałem tę książkę. Ale mam drugą wia- domość, mniej śmieszną. Ta książka to nawet mniej niż Wstęp 23 połowa Twojego sukcesu. To zaledwie kilka procent, kil- ka idei. Najważniejszy bowiem jesteś Ty i to, co zrobisz później! Według danych urzędów skarbowych, liczba milionerów w Polsce systematycznie się zwiększa. Bar- dzo Ci życzę tego, abyś znalazł się w tej grupie. * * * Jaka jest nasza postawa? Jaka jest rola planowania finansowego? Na czym stoimy? Co mamy zaplanować? Jak kontrolujemy sytuację? Kiedy pisałem tę książkę, gdzieś tam w głowie kołatała się myśl, że mało kto będzie miał czas, aby od razu prze- czytać od deski do deski całość. Dlatego założyłem, że każdy rozdział stanowi małą samodzielną całość i doty- czy określonego aspektu finansów osobistych. Rozdziały zostały wprawdzie przyporządkowane pięciu głównym częściom: 1. 2. 3. 4. 5. — ale każdy stanowi małą odrębną całość — tak aby po przeczytaniu mieć już własne zdanie o wybranym aspekcie zagadnienia. Starałem się też zawsze pokazać argumenty oparte na cyfrach. Stąd różne tabelki i prze- liczenia. Każdy rozdział kończy się dwoma punktami:   Ważne terminy. Ad futuram rei memoriam… 24 Andrzej Fesnak Ważne terminy — zestawienie kluczowych pojęć, które wystąpiły w tekście. Ich zestawienie powinno być po- mocą w ułożeniu i zapamiętaniu tekstu. Ad futuram rei memoriam (na przyszłą rzeczy pamiąt- kę) — w tym punkcie są pytania dotyczące kluczowych terminów i zagadnień poruszanych w tekście. Jak od- powiesz — łatwiej zapamiętasz i nauczysz się. Wykorzystaj swoje przemyślenia i odpowiedzi na zada- wane tam pytania:  Myśl o tych zagadnieniach — a będziesz ćwiczyć nie- świadomą część umysłu i zapełniać ją właściwymi treściami. Rozmawiaj ze swoim partnerem życiowym. Tłuma- cząc, będziesz budować więź (tłumaczyć i rozmawiać to coś innego, niż chełpić się i wywyższać). Rozmawiaj z dziećmi. Będziesz mógł poruszyć z nimi finansowe tematy przybliżające do wychowywania we właściwej kulturze finansowej. Rozmawiaj ze znajomymi. Poznasz ich opinie i może dowiesz się czegoś nowego i ciekawego. Przekazując swoje przemyślenia, zainspirujesz znajomych.    Sam znajdziesz niewątpliwie doskonałe zastosowanie tych punktów. Oczywiście zawsze można napisać mądrzej, lepiej i zgrab- niej. Przekonałem się jednak kiedyś do wspaniałej my- śli Jana Kurowickiego: „Sprzedawanie półfabrykatów intelektualnych nie tylko nie przynosi ujmy, ale jest również wysoce pożyteczne. Wstęp 25 Może nawet bardziej od napuszonych i przesiąkniętych erudycyjną wadą zawiłych rozpraw”. Pamiętając o tym, że książkę tę mają zrozumieć „nie- finansiści”, postanowiłem zamknąć na tym etapie roz- ważania. Jeśli coś nie jest do końca jasne — nikomu nie zabraknie przecież wyobraźni, aby zrozumieć. W koń- cu, jak mawiał Einstein: „Wyobraźnia jest ważniejsza od wiedzy”. A zatem na podstawie tego, co tu znajdziesz — wyobraź sobie swoją niezależność finansową. Życzę Ci tego. dr Andrzej Fesnak humanista z tytułem doradcy finansowego European Financial Consultant® Licencja PL08EFC00039 Część 1 Jaka jest nasza postawa? Jakiej postawy uczą nas w szkole? Wiedzę finansową można wynieść z domu lub ze szko- ły. Ale czego mają nauczyć rodzice, skoro sami uczyli się również w takiej samej szkole? Uważam, że eduka- cja szkolna nie przygotowuje nas do życia finansowe- go. Należałoby dużo poprawić w tej kwestii, ponieważ szkoły nie przygotowują do tego, jak posługiwać się pieniędzmi. Nikt nie uczy, jak rozwiązywać problemy finansowe — za to uczy finansowej algebry zgodnie z modelem z XIX wieku. Mimo postępu w tej materii — komputerów finansowych, o których jeszcze będzie mowa, ani nasze szkoły, ani uczelnie nie uwzględniają stanu dzisiejszej techniki w nauce finansów. Z tego też powodu brak jest szerokiej edukacji na te- mat roli procentu składanego w życiu człowieka. Bra- kuje wiedzy, jak funkcjonuje procent składany zarówno w inwestycjach, jak i w długach. Innymi słowy, niewielu wie, jak procent działa. I Ty, Czytelniku, pewnie też nie wiesz, jak sobie obliczyć, jakie efekty daje regularne in- westowanie, ani jakie spustoszenie powoduje określone oprocentowanie kredytu. Nie wiesz, ponieważ zapewne nikt Cię tego nie uczył. A jeżeli uczył, to pokazywał wzory finansowe, zamiast używać komputera finansowego. Nie ma wzorów kształcenia dzieci ani młodzieży w zakresie pieniędzy. 29 30 Andrzej Fesnak Istnieje raczej niska kultura pieniądza. Nie ma też po- zytywnych wzorów tworzenia zamożności. Szczególnie brakuje zwyczaju planowania zamożności i tworzenia planów finansowych. Niniejszy przykład szkolnej sytuacji sprzed kilku lat jest niestety prawdziwy. Jest on symbolicznym przykładem podejścia, jakie ma nasze społeczeństwo do pieniędzy i edukacji finansowej. Jaśminka — 12-letnia córka pew- niej doradczyni finansowej — nauczyła się posługiwać komputerem finansowym HP10BII. Nauczyła się prze- liczać wartość pieniądza w czasie — procent składany, a także dyskontować. Na lekcji wychowawczej wycho- wawczyni klasy powiedziała dzieciom, że muszą się do- brze uczyć, bo nie będą miały pracy. Wywiązał się dia- log między uczennicą i wychowawczynią: U: A czy gwarantuje mi pani, że dobre oceny po- zwolą mi dobrze zarabiać? W: A co ty sobie wyobrażasz, ile chciałabyś zara- biać? U: W pani wieku to ja chciałabym mieć już milion. W: Czy w ogóle wiesz, co ty mówisz, zdajesz sobie U: sprawę, ile to jest pieniędzy? Tak, to bardzo proste, pani ma teraz 40 lat, ja 12, czyli mam 28 lat czasu. Żeby mieć milion po 28 latach, wystarczy policzyć (wyciąga kompu- ter). 1 000 000 Za 336 miesięcy, to przy 10-pro- centowej stopie zwrotu trzeba odkładać mie- sięcznie 541 zł i 76 gr. To wszystko. W: Co ty tam masz, daj to tutaj, co to za zabawka, skąd takie głupoty wyliczasz? Jakiej postawy uczą nas w szkole? 31 U: To nie jest zabawka, tylko komputer finansowy, tym można liczyć, ile inwestować i jakie to daje efekty. Każdy może się tego nauczyć. To proste. Wystarczy inwestować niecałe 600 zł. W: Czy ty wiesz, o czym mówisz? Nauczyciel zarabia 1300 zł! Jak ma odkładać prawie połowę pensji. Z czego ma żyć? Przecież pani się dobrze uczyła i skończyła stu- dia, to dlaczego tak mało pani zarabia? U: W: Proszę natychmiast mi to przynieść tutaj i za złe zachowanie masz przyjść jutro z mamą do szko- ły, a ja wpisuję ci uwagę do dzienniczka. I to ma mnie nauczyć zarabiania? Ja nie chcę mieć tak jak pani, tylko lepiej. U: W: Koniec dyskusji, jesteś bezczelna, dostajesz pałę za złe zachowanie i twoja mama ma przyjść na rozmowę ze mną. Wtedy oddam jej twoją za- bawkę i masz zakaz przynoszenia jej do szkoły. Masz mnie przeprosić i koniec dyskusji. Za co? U: W: Siadaj i milcz! Jutro z mamą do szkoły! Wypra- szam sobie bezczelne zachowanie! Ten przykład pokazuje kilka aspektów związanych z edukacją finansową realizowaną w szkołach:  Nauczyciel wie lepiej i nie może się niczego nauczyć od ucznia. Brak wiedzy finansowej jest utożsamiany z atakiem na godność osobistą. Nie ma wzorów związanych z zarabianiem pieniędzy, są tylko wzory związane z dobrym uczeniem się.   32 Andrzej Fesnak  Zamożność jest z góry odrzucana jako niemożliwa do osiągnięcia. Drugi dialog udało mi się przeprowadzić samemu na czacie ze studentką. Jest on moim zdaniem konse- kwencją tego, czego uczy szkoła. Porusza ponadto inne interesujące aspekty kultury pieniądza oraz inteligencji finansowej. Wiesz co? Co studiujesz? A specjalizacja? Andrzej Studentka Pedagogikę. Andrzej Studentka Wczesnoszkolna. Andrzej Studentka Tak? Andrzej Studentka Wiem. Andrzej Studentka Nie, to nie formalność. Andrzej Pieniędzy to na tym nie zrobisz. Czy to pasja, czy tylko formalność? Pomyśl o czymś, co ci da szansę na zara- bianie. Studentka Wolę przyjemność. Andrzej Studentka Nie, o tym, że ta praca to przyjemność. Andrzej Myślisz o seksie? Jeszcze większa jak dobrze płatna. Po- trzebujesz ok. 8000 zł miesięcznie. Studentka Po co mi aż tyle? Andrzej Andrzej Bo pracę się miewa, a nie ma. Z czego chcesz inwestować, żeby być nie- zależną? Czy całe życie chcesz tylko pra- cować za marne pieniądze? Jakiej postawy uczą nas w szkole? 33 Studentka Nie, od pieniędzy mam chłopaka. Mam luksus, że mnie stać na pracę dla przy- jemności. Nie słyszałaś nigdy o rozwodach? Masz gwarancję, że zawsze będzie chciał być z tobą? A jak znajdzie taką samą jak ty, co zarabia 8000 zł? Andrzej Studentka Wtedy go mogę do sądu podać o alimenty. Andrzej Studentka Nie, alimenty na żonę są „durzo wyrzsze” (pis. I za 300 zł zaszalejesz? Andrzej oryginalna), zwłaszcza z jego zarobkami. Nie bądź naiwna, alimenty na babę? A co to, nie masz rąk do pracy? To jakie alimenty na żonę? Studentka Czekaj, czekaj, pracować to ja będę. Andrzej Studentka Widzisz, poza tym studiuję jeszcze jeden kierunek — praca socjalna — i prawo ro- dzinne znam świetnie. I swoją przyszłość finansową chcesz oprzeć na ewentualnych alimentach zamiast na własnych inwestycjach? Andrzej Studentka Wiesz co, nie chce mi się już gadać z tobą. Nie Andrzej Andrzej Studentka lubię, jak ktoś mi się wtrąca w moje życie. Dzięki za rozmowę, pozostań tak mą- dra, jak jesteś. Buduj swoją przyszłość na przyszłych alimentach. Jesteś nad wyraz inteligentna socjalnie i pedagogicznie, ale twoja inteligencja fi- nansowa? Spadaj. 34 Andrzej Fesnak Z postawy wynika jasny wzór kulturowy dotyczący pie- niędzy:  Studiuję dla przyjemności i nie łączę studiów z zara- bianiem w przyszłości. Na pieniądzach się nie znam i nie zamierzam. Od pieniędzy jest mężczyzna. Znam się na prawie rodzinnym i jak mężczyzna mnie porzuci, to go będę nękać. Lepiej opierać swoją przyszłość finansową na ali- mentach niż własnych pieniądzach.     Oczywiście powiesz, Drogi Czytelniku — przypadek. Uczepił się dwóch nieistotnych faktów i dorabia do tego filozofię! Zastanów się zatem i powiedz sam — jakich sytuacji mamy w społeczeństwie więcej: Nauczyciele w Polsce chętnie się uczą o finansach Jeżeli uczeń ma pytania finan- sowe, nauczyciele chętnie od- powiadają Jeżeli pojawia się możliwość opa- nowania komputera finansowe- go, nauczyciele chętnie to robią Nauczyciele są świadomi różni- cy pomiędzy dobrą nauką a do- brym zarabianiem Nauczyciele przekazują wiedzę dzieciom, jak zarabiać Kobiety garną się do finansów, aby być partnerem Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Jakiej postawy uczą nas w szkole? 35 Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Zachowanie jak w poda- nym przykładzie Kobiety budują niezależność fi- nansową samodzielnie Kobiety wolą być niezależne fi- nansowo niż zdane na alimenty Wykorzystywanie finansowe nie zdarza się itd… A zatem, jak sam widzisz — przed nami orka na ugorze. Dużo jeszcze musi się wydarzyć, aby planowanie finan- sowe zawitało pod strzechy. Zanim pojawi się właściwa kultura pieniądza z pozytywnymi dla wszystkich wzo- rami, popłynie jeszcze rzeka alimentów, a nauczyciele długo jeszcze będą realizować stare sposoby działania. Wiedzę finansową musisz zdobywać samodzielnie, aby korzystać z niej, dzielić się nią w rodzinie i przekazywać własnym dzieciom. 36 Andrzej Fesnak Ważne terminy     Wiedza finansowa Wzory dobrego uczenia się Wzory zarabiania pieniędzy Kultura pieniądza Ad futuram rei memoriam…  Jak odpowiesz — łatwiej zapamiętasz i nauczysz się lepiej! Jak rozumiesz wiedzę finansową? Co mówią wzory dobrego uczenia się? Jakie znasz pozytywne wzory zarabiania pienię- dzy ze szkoły? Jak rozumiesz kulturę pieniądza?     Jakie są główne grzechy finansowe? Katechizm katolicki wymienia siedem grzechów głów- nych, które powodują „piekłowstąpienie”. Jednakże jeden z najznamienitszych Ojców Pustyni, święty Ko- ściołów Wschodnich, pontyjski teolog mistyk i mnich — Ewagriusz z Pontu (345–399) nazwał też ósmy grzech — to umiłowanie życia demonów, czyli acedia. Stanisław Łucarz, wykładowca historii filozofii starożyt- nej i patrystycznej1 w Wyższej Szkole Filozoficzno-Pe- dagogicznej „Ignatianum” w Krakowie pisze o acedii następująco: „Zastanawiając się nad naturą grzechów głównych, tra- dycja wschodnia wylicza ich nie siedem, jak na Zacho dzie, ale osiem. Zachód zagubił jeden z nich, który, owszem, pojawił się w jego literaturze ascetycznej w V wieku za sprawą św. Jana Kasjana, ale niedługo zag rzał miejsce w tutejszych katalogach grzechów głównych. Tradycja zachodnia od samego początku miała z nim spory pro- 1 Patrystyka (łac. patristica, od gr. πατήρ) — to myśli i nauki starożytnych i wczesnośredniowiecznych Ojców Kościoła (łac. ojcowie — patres). W teologii jest to dział zajmujący się nauczaniem Ojców Kościoła jako pewną całością. Patrystyka rozpatruje i bada historie dogmatów, zwłaszcza w odniesieniu do okresu starożytnego. Podstawowym założeniem jest jednomyślność Ojców Kościoła w sferze moralności, czyli consensus patrum traktowana jako norma nauki wiary. 37 38 Andrzej Fesnak blem i to już na samym etapie nadania mu nazwy w ję- zyku łacińskim. Jan Kasjan, próbując przetłumaczyć grecki termin άĸηδία, nie jest w stanie oddać go jednym słowem. Podaje więc dwa: taedium i anxietas cordis, lecz ani jedno, ani drugie nie przyjęło się na trwałe. Jako nazwa tego stanu duchowego funkcjonuje więc do tej pory i w łacinie, i w innych językach zachodnioeuropej- skich zlatynizowany termin grecki: acedia”2. A oto grzechy główne i ich łacińskie nazwy: 1. Pycha 2. Chciwość 3. Nieczystość 4. Zazdrość 5. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu 6. Gniew 7. Jeżeli od pierwszych liter łacińskich nazw utworzymy akronim, to brzmi on „saligia” . Tak w średniowieczu w XII wieku Henryk z Ostii niejako „hurtowo” określił wszystkie grzechy łącznie. Ponieważ acedia była zapo- mniana i nieużywana jako grzech, to może dlatego le- nistwo nie zostało nazwane ignavia czy też pigritia, jak wynika z łacińskiego źródłosłowu i często jest jako siód- my grzech tłumaczone właśnie jako acedia. Jak zatem właściwie przetłumaczyć termin „acedia”? Idąc tropem Jana Kasjana; taedium to znużenie, Superbia Avaritia Luxuria Invidia Gula Ira Acedia Lenistwo 2 S. Łucarz, „Życie Duchowne”, Jesień 48/2006. Numer poświęcony kierow nictwu duchowemu. Jakie są główne grzechy finansowe? 39 a anxietas cordis to niepokój serca. Samo tłumaczenie niewiele tu wyjaśnia. Przyjrzyjmy się zatem, jak Ewa- griusz z Pontu tłumaczy dalej, czym jest acedia: „Kto ulega acedii, nienawidzi tego, co jest, pożąda zaś tego, czego nie ma”3. Stanisław Łucarz opisuje acedię jako stan wewnętrzne- go rozdarcia, utraty nadziei, wstrętu do posłuszeństwa, buntu wobec rzeczywistości oraz smutku: „Inną bardzo ważną cechą człowieka w stanie acedii jest wstręt do posłuszeństwa. Podobnie jak brak nadziei, tak i nieposłuszeństwo stanowi istotę sposobu życia de- monów. Pogrążony w acedii nie cierpi posłuszeństwa. Już sam widok osób, którym winien jest posłuszeń- stwo, jest dla niego przykry. Nie musi to oznaczać, że taki człowiek jest otwarcie nieposłuszny, bo mogłoby go to zbyt wiele kosztować, a przecież zależy mu na ludz- kich względach także swoich przełożonych. Więc zagłę- bia się w sieć kombinacji, manipulacji i samowoli. Przy zewnętrznym posłuszeństwie i lojalności tkwi w krętac- twach i mniejszych czy większych kłamstwach. Dlatego ludzi, którzy mogą to odkryć, odbiera jako zagrożenie. Żyje więc w zalęknieniu i rozdrażnieniu, w wielu do- strzega swoich wrogów i próbuje na różne sposoby się przed nimi zabezpieczyć, nierzadko stosując intrygę. I te postawy znamy bardzo dobrze. Do pewnego stopnia nawet może wydają się nam nor- mą4. […] Człowiek ogarnięty acedią jest pełen buntu wobec rzeczywistości, która go otacza, z sobą samym 3 W. Zatorski OSB, Acedia dziś, Tyniec 2010. 4 S. Łucarz, op. cit. 40 Andrzej Fesnak włącznie, i tęskni za rzeczami nieosiągalnymi. Niena- widzi tego, co Bóg mu dał i daje, ma zamknięte oczy na dary Boga, a zapatrzony jest w to, co jego zdaniem przyniosłoby mu szczęście, lecz tego nie ma, „kocha” więc pustkę, zwykle przybraną w piękne ramy marzy- cielstwa. Ewagriusz powie, że acedia jest snem obraca- jącym się wokół siebie. To marzycielstwo jednak miast człowieka uszczęśliwiać, jeszcze bardziej oddala go od rzeczywistości i rodzi w nim nieustanne pretensje. […] Oczywiście taki stan powoduje w człowieku ogar- niętym acedią smutek. To kolejna cecha acedii. Według Ewagriusza acedia jest wspólniczką smutku i smutek jest jej nieodłącznym towarzyszem. Z czasem pogłę- bia się, niszcząc osobowość człowieka i prowadząc do różnorakich jej zaburzeń: od różnych form depresji do schorzeń jeszcze poważniejszych. Ewagriusz nazywa też acedię brzemieniem szaleństwa, zapewne to mając właśnie na myśli. To już ewidentnie najbardziej gorzkie owoce acedii. W takich stanach nieobce stają się myśli samobójcze ujawniające w sposób jasny działanie złego ducha, który ostatecznie jest zabójcą. Krótko mówiąc, w miarę postępu acedii życie człowieka zamienia się stopniowo w rodzaj piekła na ziemi aż po ostateczne tego konsekwencje”5. Pentor w swoich badaniach z 2003 roku ustalił sześć portretów psychograficznych współczesnych Polaków. W założeniach przyjęto różne stwierdzenia dotyczące konsumpcji, wartości i przekonań. 5 Ibidem. Jakie są główne grzechy finansowe? 41 Kategoria społeczeństwa Dojrzali Zdobywcy Sceptycy Swojacy Sfrustrowani Tradycjonaliści 15 17 10 29 8 20 Interesujące są opisy przy dwóch grupach: „Zdobywcy najsilniej ze wszystkich sterowani są przez trendy mody, cenią sobie markowe produkty wysokiej jakości. Prowadzi to u nich do najsilniejszych stanów neurotycznych, zapożyczają się, by coś kupić, a potem bywają ze swej niezbyt rozważnej decyzji niezadowoleni. Sfrustrowani są wyznawcami konsumpcyjnego stylu życia znajdującymi się w skrajnym rozziewie między ogromnymi aspiracjami konsumpcyjnymi, a bardzo ograniczonymi możliwościami ich zaspokojenia. Stąd rebelianckie postawy, deklarowany nonkonformizm, odrzucanie mieszczańskich wartości oraz kontestacja ładu, w którym zajmują nie najwyższą pozycję. Swą skromną pozycję chcieliby rekompensować ostentacyj- ną konsumpcją. Są skłonni zapożyczać się dla posiada- nia przedmiotów, które w ich mniemaniu są symbolami statusu. W tej histerii popełniają błędy, ciągle są nieza- dowoleni ze swych wyborów. W produkcie liczy się dla nich efekt, siła wrażenia, nie zaś kraj pochodzenia, fak- tyczna jakość, oryginalna marka. Podatni na reklamy, zważający na trendy mody”6. 6 Psychograficzne portrety konsumentów [dok. elektr.] www. pentor.pl/pp_o_psychografii.xml [dostęp: 25.03.2011]. 42 Andrzej Fesnak „Dziennik Zachodni” 27 listopada 2007 roku podał in- formację o tytule Śmiertelna świąteczna pożyczka. Fi- nansowa pętla długów prowadzi po prostu do tragedii. Według informacji z policji w 2007 roku 7 osób w Pa- bianicach popełniło samobójstwo na tle problemów fi- nansowych. Czy opis powyższy coś Ci przypomina? Czy może Pen- tor, zamiast badać preferencje, bada pisma mnichów z Kościoła Wschodniego? I to samo robią dziennikarze z „Dziennika Zachodniego”? A może to dziwny zbieg okoliczności? Czy też efekty grzechu ósmego? To, co się w życiu osiąga, to suma własnych wyborów życiowych. Watykan wprowadza nowe grzechy na mia- rę czasów, w których żyjemy: „Stare” grzechy śmiertelne „Nowe” grzechy Niesprawiedliwość społeczna Handel narkotykami Zanieczyszczanie środowiska Manipulowanie genetyczne Nieprzyzwoite bogactwo Aborcja Pedofilia Pycha Chciwość Nieczystość Zazdrość Łakomstwo Gniew Lenistwo Charakterystyczne jest tu odwołanie się do nieprzyzwo- itego bogactwa i niesprawiedliwości społecznej. Po- brzmiewa tu nadal stary cytat z Nowego Testamentu: „Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego” (Mk 10,25). Jakie są główne grzechy finansowe? 43 Zapewne wszyscy się jednak zgodzą ze stwierdzeniem, że nie tyle samo posiadanie pieniędzy jest haniebne i złe, ale dwa inne fakty: a) b) droga, w jaki sposób się te pieniądze zdobyło, sposób, w jaki się te pieniądze użytkuje. To wykorzystywanie innych dla własnego bogacenia się jest potępiane jako również niewłaściwe posługiwanie się siłą, jaką dają pieniądze. Ta ogromna energia może być przecież spożytkowana w sposób moralny i etyczny. Zakładając, że średnia zarobków w Polsce to 3000 zł (2008), a 75 ludzi nie posiada nawet takich przy- chodów — możemy śmiało założyć, że większości nie dotyczy problem nieprzyzwoitego bogactwa, a raczej problem nieprzyzwoitego ubóstwa. Grzech acedii na- tomiast powoduje, że — czy ktoś jest wierzący, czy nie — preferencje konsumpcyjne biorą górę nad zasadami zdrowia finansowego. Co więcej, „koledzy po fachu”, czyli dziennikarze, a jesz- cze bardziej „specjaliści” od reklamy, zdążyli już swoją nowomową opanować nasze umysły. Rak konsump- cji toczy nasze mózgi do tego stopnia, że każdy, nawet „najbardziej konsumpcyjny” wydatek, traktowany jest jak inwestycja. A przecież każda definicja zwraca uwagę na to, że inwestycja ma dać korzyści w przyszłości. Inwestycja to wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych korzyści w przyszłości. „Inwestowanie wymaga wcześniejszego poniesienia 44 Andrzej Fesnak wydatków, aby w późniejszym okresie uzyskać wpływy pieniężne”7. Jeśli więc inwestujesz w nowe majtki o bardzo dizaj- nerskim wyglądzie — to na czym polega Twoja korzyść w przyszłości? Jakie wartości da Ci dzisiejsza konsump- cja w przyszłości i co to ma wspólnego z inwestycją? Od 1 stycznia 2002 roku mamy nowe przepisy udo- skonalające dotychczas istniejące prawo bilansowe. W zmodyfikowanej ustawie o rachunkowości jest prak- tyczna wykładnia tego, jak rozumieć inwestycje: „[…] rozumie się przez to aktywa nabyte w celu osią- gnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przy- rostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przycho- dów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, w tym również z transakcji han- dlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nie- ruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz zostały nabyte w celu osiągnięcia tych korzyści”8. A zatem:    Jak zgrabnie to ujęła Teresa Rutha: konsumpcja nigdy nie była inwestycją, konsumpcja to nie jest inwestycja, konsumpcja nigdy nie będzie inwestycją. 7 A. Rutkowski, Zarządzanie finansami, Warszawa 2003. 8 Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dziennik Ustaw Nr 152 —11760, poz. 1223. Jakie są główne grzechy finansowe? 45 „To mass media wskazują nowe praktyki, określają repertuar wyborów. Ludzie natychmiast nauczyli się zauważać różnice dotyczące ubierania, odżywiania, sprzętu domowego, spędzania czasu wolnego. Czerpią radość z nabywania i obcowania z różnymi przedmio- tami. Konsumpcja stała się czynnikiem ułatwiającym rozpoznawanie grup społecznych dysponujących duży- mi zasobami środków finansowych”9. Jakie są Główne Grzechy Finansowe i jak działają? Istota Głównych Grzechów Finansowych sprowadza się do przyjęcia konsumpcji zamiast inwestycji za cel swego działania. Nadmierna konsumpcja, brak kontro- li wydatków, brak inwestycji, brak finansowych planów na przyszłość — to wszystko powoduje, że zaczynamy się czuć niepewnie. Często ludzie wykonują pracę, której nienawidzą, cier- pią z powodu chodzenia do niej i źle się czują. Boją się jednak ją utracić — bo to będzie jeszcze większa kata- strofa finansowa niż stresotwórcze zajęcie. Brak kapitału umożliwiającego chociażby przekwalifi- kowanie się lub też poszukiwanie pracy oznacza przy- mus wykonywania działań, które nie cieszą — a nawet są przyczyną chorób somatycznych ze względu na pod- wyższony stres. 9 T. Rutha, Koncepcje psychologiczne człowieka a system wartości [dok. elektr.], http://www.szkolnictwo.pl/index.php/files/www. republika.pl/index.php?id=PU5880 [dostęp: 25.03.2011]. 46 Andrzej Fesnak Twoim głównym grzechem finansowym jest to, że brak Ci kapitału. Bodo Schäfer, mówiąc o drodze do wolności finanso- wej, określa trzy cele, które powinieneś zrealizować: 1. Finansowa osłona. To nic innego, jak poziom Twoich miesięcznych wydatków pomnożony przez… No właśnie, przez ile? To zależy od tego, jak oceniasz możliwość szybkiego wyjścia z kryzysu. Tracisz pra- cę, jesteś chory, ulegasz wypadkowi. Potrzebujesz czasu. Trzy miesiące? Pięć miesięcy? Jeżeli zarabiasz 3000 zł i potrzebujesz pięciu miesięcy, to 3000 × 5 = 15 000 zł. Amerykanie nazywają to emergency ca- pital, Polacy — pieniądze na czarną godzinę. Jako trener finansowy, któremu jest bliskie pozytywne myślenie i programowanie się, to powiedziałbym, że jest to kapitał przejściowy, zanim polepszysz swój byt. Finansowe zabezpieczenie . To pieniądze, któ- re powinny na stałe generować kapitał potrzebny Ci do życia. Jeżeli zarabiasz 3000 zł, to potrzebujesz w roku 36 000 zł. Gdyby przyjąć 10-procentową sto- pę zwrotu, to potrzebny Ci jest kapitał w wysokości 360 000 zł. Jeśli stopy zwrotu wynosiłyby tylko 8 , to potrzebujesz 450 000 zł, a gdyby z kolei możliwe było rozmnażanie kapitału z prędkością 12 rocz- nie, to wystarczyłoby 300 000 zł. Finansowa wolność. To nic innego, jak kapitał potrzebny do sfinansowania wszystkich Twoich ma- rzeń. Jeżeli chciałbyś dom, samochód, podróż do- okoła świata, to wszystko możesz sfinansować kre- 2. 3. Jakie są główne grzechy finansowe? 47 dytem. Załóżmy, że łącznie koszty wszystkich takich kredytów to 8000 zł miesięcznie. Jeżeli dodasz do tego koszty utrzymania, to razem jest to 11 000 zł. A zatem rocznie jest to 132 000 zł. Czyli potrzebujesz przy 8-procentowej zwrotu 1 650 000 zł, przy 10-pro- centowej 1 320 000 zł, a przy 12 — 1 100 000 zł10. Twoim problemem jest, że nawet nie zamierzasz tego posiadać, i pewnie zaczniesz powtarzać, że pieniądze to nie wszystko. I to prawda. Pieniądze to nie wszystko. Potrzebne są jeszcze plany finansowe. Twoim grzechem jest, że nie masz długo- terminowych planów finansowych. A jakie grzechy finansowe prowadzą do tej grzesznej fi- nansowej beztroski? Dekalog kardynalnych grzechów finansowych: 1. 2. 3. 4. Nie kontrolujesz swoich finansów. Nie wiesz, na co wydajesz. Nie posiadasz płynności finansowej. Masz bardzo niską zdolność kredytową lub nie masz jej wcale. Nie budujesz swojej wartości netto. Wydajesz więcej, niż zarabiasz. Uzależniasz swoje przepływy finansowe od jednego źródła. Nie inwestujesz regularnie. Nie ubezpieczasz swoich aktywów. 5. 6. 7. 8. 9. 10 C.B. Schäfer, Droga do wolności finansowej, Łódź 2001. 48 Andrzej Fesnak 10. Zawsze postfinansujesz zamiast prefinansować waż- ne wydarzenia. W Kościołach chrześcijańskich, a zwłaszcza katolickim, istnieje oprócz grzechów głównych jeszcze katalog grze- chów cudzych. Namawiać do grzechu Grzech nakazywać Na grzech drugich zezwalać Innych do grzechu pobudzać Na grzech drugich milczeć Grzech drugich pochwalać Grzechu nie karać Do grzechu pomagać Informujesz swoich znajomych, dzie- ci i rodzinę, że finanse są trudne i nie należy się nimi zajmować Mówisz, żeby sobie odpuścili zagad- nienia finansowe, jako i Ty je sobie odpuszczasz, winowajco Tolerujesz brak zainteresowania fi- nansami u swojego partnera/dzieci Chwalisz się nadmierną konsumpcją i tym, że nie wystarcza Ci do pierw- szego Tolerujesz brak zainteresowania swo- jego partnera życiowego sprawami finansowymi i niezależnością finan- sową Mówisz, że to dobrze, że sobie part- ner lub dziecko nie łamie głowy fi- nansami — bo i tak nie ma sensu — przecież nie dadzą człowiekowi i tak szczęścia Nie zmuszasz partnera ani dzieci do aktywnego planowania własnej przy- szłości finansowej Tolerujesz brak celów i planów finan- sowych i życiowych u swoich najbliż- szych Jakie są główne grzechy finansowe? 49 Grzechu innych bronić Uzasadniasz brak instrumentów fi- nansowych — bo przecież nie bę- dziesz robić na innych i płacić nie wiadomo po co, ile i komu Nie będę wchodzić na drogi skomplikowanego rozwa- żania filozoficznego, ale zastanów się nad tym, czy nie ma w tym jakiejś logiki. Jak wiesz, są osoby (najczęściej kobiety), które nie mogą zanieść pensji do domu. W czasach kiedy nie było przelewów na konta — gotówka otrzymana w kasie pa- rzyła bardzo. U pań ogień ten mogła gasić jedynie nowa garderoba, a u panów jeden (oby jeden!) głębszy z ko- legami. W przyrodzie prawa fizyki obowiązują zawsze, a jak przeciwdziałać gorącu, każdy wie. Nic więc dziwnego, że jedynym równoważnikiem dla gorącego pieniądza było owijanie się szmatami (nowymi) lub polewanie płynem — niestety, bardzo łatwopalnym także. Nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu jest jednym z sied- miu grzechów głównych, jak pamiętasz. Jest to kardy- nalna pomyłka w życiu katolika, o poważnych konse- kwencjach. Generuje „piekłowstąpienie”. A cóż należy powiedzieć o nieumiarkowanym wydawaniu pienię- dzy? I to nie tylko tych, które się posiada, ale również tych, które mamy nadzieję zarobić w przyszłości? Czyli wydajemy to, czego nie mamy, zadłużając karty lub za- ciągając kredyt konsumpcyjny! Czy to nie jest grzech? 50 Andrzej Fesnak Definicja Karta kredytowa to kupowanie radosne wielu bardzo niepotrzebnych rzeczy, pieniędzmi któ- rych nie mamy, i które prawie wcale nie dają się w przyszłości spłacić, ale za to w 100 za takie oprocentowanie, na które nas z całą pewnością absolutnie nie stać. dr Andrzej Fesnak, EFC® Definicja Kredyt — krótkotrwałe uszczęśliwianie ludzi pro- wadzące do nieszczęścia przez długie lata. Kazimierz Hermanowicz A zatem, dzięki karcie kredytowej, być może grzeszysz? Jakie są główne grzechy finansowe? 51 Ważne terminy          Acedia Saligia Inwestycja Grzechy finansowe Finansowa osłona Finansowe zabezpieczenie Finansowa wolność Dekalog grzechów finansowych Grzechy finansowe cudze Ad futuram rei memoriam…  Na czym polega problem acedii w przełożeniu na wybory finansowe i życiowe? Co to jest saligia? Jak definiujemy inwestycję? Co to są grzechy finansowe? Na czym polega finansowa osłona? Co to jest finansowe zabezpieczenie? Jak funkcjonuje finansowa wolność? Co jest dekalog grzechów finansowych? Jakie są cudze grzechy finansowe?        
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jakie decyzje finansowe podejmują bogaci i dlaczego biedni robią błędy, działając inaczej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: