Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00609 007798 11499016 na godz. na dobę w sumie
Język tamilski - ebook/pdf
Język tamilski - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Akademickie Dialog Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8002-617-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Język tamilski jest uznawany za najważniejszy wśród języków drawidyjskiej rodziny językowej. Jest to język etniczny Tamilów, używany głównie w indyjskim stanie Tamilnadu, gdzie ma status języka oficjalnego, oraz w Sri Lance i Singapurze, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Posługuje się nim obecnie ponad 70 milionów osób. Cechuje się silną dyglosją, a zaświadczona historia jego rozwoju sięga 2 tysięcy lat, co czyni go jednocześnie językiem klasycznym, jak i współczesnym medium komunikacji. Opracowanie dotyczy wyłącznie języka współczesnego w jego odmianie literackiej.

Joanna Kusio (1960−2009) była pracownikiem Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskała stopień doktora na podstawie rozprawy Postać wróżbitki kuratti w tradycji tamilskiej. Analiza tamilskich źródeł literackich i przekazów ustnych (2003). Poza nauczaniem języka i literatury, zajmowała się tamilską tradycją ludową, hinduizmem południowoindyjskim oraz szeroko rozumianą kulturą Azji Południowej.

Tadeusz Herrmann (ur. 1940) jest emerytowanym pracownikiem Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie wykładał język i literaturę tamilską oraz nauczał języka malajalam. Specjalizuje się w średniowiecznej literaturze tamilskiej okresu bhakti i filozofii systemu śajwasiddhanty. Jako pierwszy w Polsce uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy poświęconej literaturze tamilskiej (Poglądy śajwasiddhanty w Tiruwasaham Manikki Wasakara; 1989).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Seria JĘZYKI AZJI I AFRYKI prezentuje zarówno wielkie i znane ję- zyki, takie jak chiński, arabski czy hindi, jak i te, bez których znajomość współczesnego świata jest niepełna, a więc hausa, tybetański czy języki czadyjskie. Szczególne miejsce w serii zajmują języki wielkich cywiliza- cji przeszłości, na przykład staroegipski, sanskryt i biblijny hebrajski. JĘZYKI AZJI I AFRYKI Joanna Kusio Tadeusz Herrmann JĘZYK TAMILSKI J . K u s i o A T . H e r r m a n n A J Ę Z Y K T A M I L S K I Język tamilski jest uznawany za najważniejszy wśród języków drawi- dyjskiej rodziny językowej. Jest to język etniczny Tamilów, używany głównie w indyjskim stanie Tamilnadu, gdzie ma status języka oficjalne- go, oraz w Sri Lance i Singapurze, gdzie jest jednym z języków urzędo- wych. Posługuje się nim obecnie ponad 70 milionów osób. Cechuje się silną dyglosją, a zaświadczona historia jego rozwoju sięga 2 tysięcy lat, co czyni go jednocześnie językiem klasycznym, jak i współczesnym me- dium komunikacji. Opracowanie dotyczy wyłącznie języka współczes- nego w jego odmianie literackiej. Joanna Kusio (1960−2009) była pracownikiem Wydziału Orientalistycz- nego Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskała stopień doktora na podstawie rozprawy Postać wróżbitki kuratti w tradycji tamilskiej. Analiza tamilskich źródeł literackich i przekazów ustnych (2003). Poza nauczaniem ję- zyka i literatury, zajmowała się tamilską tradycją ludową, hinduizmem po- łudniowoindyjskim oraz szeroko rozumianą kulturą Azji Południowej. Tadeusz Herrmann (ur. 1940) jest emerytowanym pracownikiem Wy- działu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie wykładał język i literaturę tamilską oraz nauczał języka malajalam. Specjalizuje się w średniowiecznej literaturze tamilskiej okresu bhakti i filozofii systemu śajwasiddhanty. Jako pierwszy w Polsce uzyskał stopień doktora na pod- stawie rozprawy poświęconej literaturze tamilskiej (Poglądy śajwasiddhan- ty w Tiruwasaham Manikki Wasakara; 1989). www.wydawnictwodialog.pl JEZYK TAMILSKI-ok.indd 1 2014-06-13 13:22:16 DIALOG Podróże | Kraje | Ludzie JĘZYK TAMILSKI JEZYK TAMILSKItytulowe-OK.indd 1 2014-04-28 20:01:46 JEZYK TAMILSKItytulowe-OK.indd 3 Joanna Kusio Tadeusz Herrmann JĘZYK TAMILSKI Wydawnictwo Akademickie DIALOG Warszawa 2014 JEZYK TAMILSKItytulowe-OK.indd 3 2014-04-28 20:01:46 Do druku opiniowali: (cid:134)(cid:148)(cid:3)(cid:138)(cid:131)(cid:132)(cid:484)(cid:3)(cid:16)(cid:131)(cid:148)(cid:156)(cid:135)(cid:144)(cid:144)(cid:131)(cid:3)(cid:6)(cid:156)(cid:135)(cid:148)(cid:144)(cid:139)(cid:131)(cid:141)(cid:486)(cid:7)(cid:148)(cid:145)(cid:258)(cid:134)(cid:258)(cid:145)(cid:153)(cid:139)(cid:133)(cid:156)(cid:481)(cid:3)(cid:146)(cid:148)(cid:145)(cid:136)(cid:484)(cid:3)(cid:24)(cid:13) (cid:146)(cid:148)(cid:145)(cid:136)(cid:484)(cid:3)(cid:134)(cid:148)(cid:3)(cid:138)(cid:131)(cid:132)(cid:484)(cid:3)(cid:16)(cid:131)(cid:148)(cid:135)(cid:141)(cid:3)(cid:16)(cid:135)(cid:140)(cid:145)(cid:148) (cid:18)(cid:146)(cid:148)(cid:131)(cid:133)(cid:145)(cid:153)(cid:131)(cid:144)(cid:139)(cid:131)(cid:3)(cid:148)(cid:135)(cid:134)(cid:131)(cid:141)(cid:133)(cid:155)(cid:140)(cid:144)(cid:135)(cid:137)(cid:145)(cid:3)(cid:139)(cid:3)(cid:143)(cid:135)(cid:148)(cid:155)(cid:150)(cid:145)(cid:148)(cid:155)(cid:133)(cid:156)(cid:144)(cid:135)(cid:137)(cid:145)(cid:3)(cid:134)(cid:145)(cid:141)(cid:145)(cid:144)(cid:131)(cid:207)(cid:483)(cid:3) (cid:134)(cid:148)(cid:3)(cid:13)(cid:131)(cid:133)(cid:135)(cid:141)(cid:3)(cid:26)(cid:145)(cid:256)(cid:144)(cid:139)(cid:131)(cid:141) (cid:21)(cid:135)(cid:134)(cid:131)(cid:141)(cid:133)(cid:140)(cid:131)(cid:3)(cid:139)(cid:3)(cid:141)(cid:145)(cid:148)(cid:135)(cid:141)(cid:150)(cid:131)(cid:483) (cid:16)(cid:131)(cid:148)(cid:139)(cid:131)(cid:3)(cid:7)(cid:131)(cid:144)(cid:151)(cid:150)(cid:131)(cid:3)(cid:14)(cid:148)(cid:131)(cid:140)(cid:135)(cid:153)(cid:149)(cid:141)(cid:131) (cid:22)(cid:141)(cid:207)(cid:131)(cid:134)(cid:3)(cid:139)(cid:3)(cid:207)(cid:131)(cid:143)(cid:131)(cid:144)(cid:139)(cid:135)(cid:483) (cid:503)(cid:21)(cid:18)(cid:6)(cid:11)(cid:499)(cid:3)(cid:26)(cid:145)(cid:140)(cid:133)(cid:139)(cid:135)(cid:133)(cid:138)(cid:3)(cid:18)(cid:133)(cid:138)(cid:145)(cid:133)(cid:141)(cid:139) (cid:19)(cid:148)(cid:145)(cid:140)(cid:135)(cid:141)(cid:150)(cid:3)(cid:145)(cid:141)(cid:207)(cid:131)(cid:134)(cid:141)(cid:139)(cid:483) (cid:5)(cid:131)(cid:148)(cid:132)(cid:131)(cid:148)(cid:131)(cid:3)(cid:42)(cid:153)(cid:139)(cid:141) (cid:6)(cid:145)(cid:146)(cid:155)(cid:148)(cid:139)(cid:137)(cid:138)(cid:150)(cid:3)(cid:825)(cid:3)(cid:132)(cid:155)(cid:3)(cid:13)(cid:145)(cid:142)(cid:131)(cid:144)(cid:150)(cid:131)(cid:3)(cid:14)(cid:151)(cid:149)(cid:139)(cid:145)(cid:481)(cid:3)(cid:23)(cid:131)(cid:134)(cid:135)(cid:151)(cid:149)(cid:156)(cid:3)(cid:11)(cid:135)(cid:148)(cid:148)(cid:143)(cid:131)(cid:144)(cid:144)(cid:3)(cid:428)(cid:3)(cid:26)(cid:155)(cid:134)(cid:131)(cid:153)(cid:144)(cid:139)(cid:133)(cid:150)(cid:153)(cid:145)(cid:3) (cid:4)(cid:141)(cid:131)(cid:134)(cid:135)(cid:143)(cid:139)(cid:133)(cid:141)(cid:139)(cid:135)(cid:3)(cid:7)(cid:12)(cid:4)(cid:15)(cid:18)(cid:10)(cid:481)(cid:3)(cid:884)(cid:882)(cid:883)(cid:886) (cid:19)(cid:151)(cid:132)(cid:142)(cid:139)(cid:141)(cid:131)(cid:133)(cid:140)(cid:131)(cid:3)(cid:134)(cid:145)(cid:976)(cid:139)(cid:144)(cid:131)(cid:144)(cid:149)(cid:145)(cid:153)(cid:131)(cid:144)(cid:131)(cid:3)(cid:146)(cid:148)(cid:156)(cid:135)(cid:156)(cid:3)(cid:16)(cid:139)(cid:144)(cid:139)(cid:149)(cid:150)(cid:148)(cid:131)(cid:3)(cid:17)(cid:131)(cid:151)(cid:141)(cid:139)(cid:3)(cid:139)(cid:3)(cid:22)(cid:156)(cid:141)(cid:145)(cid:142)(cid:144)(cid:139)(cid:133)(cid:150)(cid:153)(cid:131)(cid:3) (cid:26)(cid:155)(cid:258)(cid:149)(cid:156)(cid:135)(cid:137)(cid:145) (cid:12)(cid:22)(cid:5)(cid:17)(cid:3)(cid:891)(cid:889)(cid:890)(cid:486)(cid:890)(cid:885)(cid:486)(cid:890)(cid:882)(cid:882)(cid:884)(cid:486)(cid:882)(cid:885)(cid:890)(cid:486)(cid:884) ISBN 978-83-8002-617-9 Wydawnictwo Akademickie „DIALOG” Anna Parzymies Sp. z o.o. 00–112 Warszawa, ul. Bagno 3 m. 218 tel./faks 22 620 87 03 e-mail: redakcja@wydawnictwodialog.pl www.wydawnictwodialog.pl (cid:26)(cid:155)(cid:134)(cid:131)(cid:153)(cid:144)(cid:139)(cid:133)(cid:150)(cid:153)(cid:145)(cid:3)(cid:4)(cid:141)(cid:131)(cid:134)(cid:135)(cid:143)(cid:139)(cid:133)(cid:141)(cid:139)(cid:135)(cid:3)(cid:7)(cid:12)(cid:4)(cid:15)(cid:18)(cid:10) (cid:882)(cid:882)(cid:486)(cid:883)(cid:883)(cid:884)(cid:3)(cid:26)(cid:131)(cid:148)(cid:149)(cid:156)(cid:131)(cid:153)(cid:131)(cid:481)(cid:3)(cid:151)(cid:142)(cid:484)(cid:3)(cid:5)(cid:131)(cid:137)(cid:144)(cid:145)(cid:3)(cid:885)(cid:512)(cid:884)(cid:883)(cid:890) (cid:150)(cid:135)(cid:142)(cid:484)(cid:512)(cid:136)(cid:131)(cid:141)(cid:149)(cid:483)(cid:3)(cid:884)(cid:884)(cid:3)(cid:888)(cid:884)(cid:882)(cid:3)(cid:890)(cid:889)(cid:3)(cid:882)(cid:885) (cid:135)(cid:486)(cid:143)(cid:131)(cid:139)(cid:142)(cid:483)(cid:3)(cid:148)(cid:135)(cid:134)(cid:131)(cid:141)(cid:133)(cid:140)(cid:131)(cid:823)(cid:153)(cid:155)(cid:134)(cid:131)(cid:153)(cid:144)(cid:139)(cid:133)(cid:150)(cid:153)(cid:145)(cid:134)(cid:139)(cid:131)(cid:142)(cid:145)(cid:137)(cid:484)(cid:146)(cid:142) (cid:138)(cid:150)(cid:150)(cid:146)(cid:483)(cid:512)(cid:512)(cid:153)(cid:153)(cid:153)(cid:484)(cid:153)(cid:155)(cid:134)(cid:131)(cid:153)(cid:144)(cid:139)(cid:133)(cid:150)(cid:153)(cid:145)(cid:134)(cid:139)(cid:131)(cid:142)(cid:145)(cid:137)(cid:484)(cid:146)(cid:142) SpiS treści OD ReDAKCJI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 WyKAz SKRóTóW I SyMBOLI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 WSTęP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1. JęzyK TAMILSKI – OGóLNA CHARAKTeRySTyKA . . 19 1.1. Przynależność i obszar występowania . . . . . . . . . . . . . 19 1.2. Języki drawidyjskie – nazwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 1.3. Drawidologia (drawidystyka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 1.4. Języki drawidyjskie – podział i krótka charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.5. Język tamilski – obszar występowania . . . . . . . . . . . . . 32 1.6. Język tamilski – stan obecny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.7. Struktura języka tamilskiego – krótka charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2. PISMO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.1. Pisma Indii Południowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.2. Pismo tamilskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 2.3. znaki główne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 2.4. znaki diakrytyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.5. Tabela znaków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 3. FONeTyKA I FONOLOGIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 3.1. Samogłoski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 3.2. Dyftongi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.3. Ajdam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 3.4. Spółgłoski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 3.5. Sandhi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 6 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann 3.5.1. Asymilacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 3.5.2. Podwojenie (geminacja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.5.3. Wprowadzenie eufonicznego fonemu lub sylaby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 4. MORFOLOGIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 4.1. Rzeczownik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 4.2. zaimek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 4.2.1. zaimki osobowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 4.2.2. zaimki zwrotne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 4.2.3. zaimki dzierżawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 4.2.4. zaimki wskazujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 4.2.5. zaimki pytajne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 4.2.6. zaimki określone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 4.2.7. zaimki nieokreślone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 4.3. Liczebnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 4.3.1. Liczebniki główne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 4.3.2. Liczebniki porządkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 4.4. Przymiotnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 4.4.1. Przymiotniki proste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 4.4.2. Przymiotniki pochodne (złożone) . . . . . . . . . . . . . 99 4.4.3. Rzeczowniki odprzymiotnikowe . . . . . . . . . . . . . . 100 4.5. Czasownik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 4.5.1. Formy finitywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 4.5.1.1. Tryb rozkazujący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 4.5.1.2. Tryb oznajmujący . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4.5.1.3. Formy przeczące czasownika . . . . . . . . . . . 110 4.5.1.4. Tryb życzący (optatyw) . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4.5.2. Formy niefinitywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4.5.2.1. Bezokolicznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 4.5.2.2. Imiesłów przysłówkowy . . . . . . . . . . . . . . . 115 4.5.2.3. Tryb warunkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 4.5.2.4. Imiesłów przymiotnikowy względny . . . 119 4.5.3. Rzeczowniki odczasownikowe . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Język tamilski 7 4.5.3.1. Rzeczowniki odczasownikowe zakończone na -AÕ -atu . . . . . . . . . . . . . . . 121 4.5.3.2. Rzeczowniki odczasownikowe zakończone na -Ap -al . . . . . . . . . . . . . . . . 122 4.5.3.3. Rzeczowniki odczasownikowe zakończone na -Rp -tal / -jRp -ttal . . . . 122 4.5.3.4. Rzeczownik odczasownikowy zakończony na -ûL -kai / -dûL -kkai . . . 122 4.5.4. Rzeczowniki czynno-imiesłowowe . . . . . . . . . . . . 123 4.5.5. Czasowniki nieregularne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 4.5.6. Czasowniki ułomne (defektywne) . . . . . . . . . . . . 127 4.6. Przysłówek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 4.6.1. Przysłówki proste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 4.6.2. Przysłówki złożone (pochodne) . . . . . . . . . . . . . . . 130 4.7. Postpozycje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 4.8. Wyrazy określające ilość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 4.9. Spójniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 4.10. Partykuły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 4.10.1. Partykuły właściwe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 4.10.2. Wyrazy o charakterze partykuł . . . . . . . . . . . . 137 4.11. Wyrazy dźwiękonaśladowcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 4.12. Słowa-echa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 4.13. Wykrzykniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 5. SKłADNIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 5.1. zdanie proste . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 5.1.1. zdanie bez orzeczenia w postaci werbalnej . . . 149 5.1.2. Konstrukcje zdaniowe wyrażające posiadanie 150 5.1.3. Konstrukcje zdaniowe z czasownikami ułomnymi (defektywnymi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5.1.4. Orzeczenie złożone – czasownik główny i posiłkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 5.1.4.1. Czasowniki posiłkowe wyrażające aspekt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann 8 5.1.4.2. Czasowniki posiłkowe wyrażające modalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 5.1.4.3. Czasowniki posiłkowe wyrażające stronę bierną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 5.1.4.4. Czasowniki posiłkowe kauzatywne . . . . . 163 5.1.4.5. Czasowniki posiłkowe wyrażające zwrotność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 5.2. zdanie złożone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 5.2.1. zdania podrzędne niefinitywne . . . . . . . . . . . . . . . 166 5.2.1.1. zadanie z imiesłowem przysłówkowym 166 5.2.1.2. zdanie z bezokolicznikiem . . . . . . . . . . . . . 170 5.2.1.3. zdanie z formą trybu warunkowego . . . . 174 5.2.1.4. zdanie z imiesłowem przymiotnikowym względnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 5.2.1.5. zdanie z rzeczownikiem odczasownikowym (nominalizacja) . . . . 184 5.2.2. zdania podrzędne finitywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 5.2.2.1. Czasowniki uzupełniające (spójnikowe) 191 5.2.2.2. Partykuły uzupełniające (spójnikowe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 6. TeKSTy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 6.1. IeÏßèß Aiṅkuṟunūṟu ‘Pięćset krótkich [wierszy]’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 6.2. §ÚùYmTôûY Tiruvempāvai ‘Nasza-Święta-Pani’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Od redakcji Język tamilski Joanny Kusio i Tadeusza Herrmanna to krót- kie kompendium wiedzy na temat gramatyki współczesnego języka tamilskiego, pierwsze tego typu w języku polskim. Praca jest pozycją od dawna wyczekiwaną. Powstała w koń- cu lat 90. minionego wieku, a jej Autorzy byli pracownikami naukowo-dydaktycznymi Wydziału Orientalistycznego Uni- wersytetu Warszawskiego. Szkic ten zapowiadany był przez Wydawnictwo Akademickie DIALOG już w roku 1998, jednak termin jego wydania z różnych względów był odkładany, szcze- gólnie po przejściu T. Herrmanna na emeryturę (2006) i po na- głej śmierci J. Kusio (2009). J. Kusio i T. Herrmann to pionierzy polskich badań nad języ- kiem i literaturą tamilską, ich nazwiska na stałe znalazły miej- sce w dziejach polskiej orientalistyki. Obydwoje ukończyli stu- dia indologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie również uzyskali stopnie naukowe i pracowali przez całe zawodowe ży- cie. T. Herrmann jako pierwszy w Polsce uzyskał stopień dokto- ra na podstawie pracy poświęconej literaturze tamilskiej (1989), J. Kusio jako druga (2003). Obydwoje spędzili po kilka lat w Tamilnadu, studiując na tamtejszych uniwersytetach (T. Herrmann studiował filozofię tamilską w University of Ma- dras, 1983–1986; J. Kusio – język i kulturę tamilską w Madrasie (1980/1981) i w Tamil University w Tańdźawurze (1989– –1992)). Dzięki długoletnim pobytom i studiom w Tamilnadu obydwoje posiedli doskonałą znajomość języka tamilskiego – tak klasycznego, jak i współczesnego. 10 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann Ich książka jest pierwszym w języku polskim opracowaniem poświęconym całościowej, aczkolwiek zwięzłej, prezentacji struktur gramatycznych języka tamilskiego, najważniejszego reprezentanta drawidyjskiej rodziny językowej. Język ten jest językiem etnicznym, używanym przez Tamilów głównie w sta- nie Tamilnadu (w południowo-wschodniej część Republiki In- dii), gdzie jest językiem oficjalnym, oraz w Sri Lance i Singapu- rze, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Liczne skupiska Tamilów w Azji Południowo-Wschodniej, głównie w Malezji, Indonezji, Tajlandii i Birmie czynią go językiem ponadregional- nym, ważnym medium kontaktów kulturowych całego tego roz- ległego obszaru. Ponadto używa się go także na Mauritiusie, Malediwach, Fidżi i w Ameryce Południowej (Surinam, Gujana, Trynidad i Tobago). Liczbę użytkowników języka tamilskiego szacuje się obecnie na ponad 70 milionów osób. Język tamilski należy do najstarszych używanych współcze- śnie języków świata. Najstarsze zabytki literackie datuje się na przełom er, zachowane inskrypcje – na pierwsze wieki przed na- szą erą, a nieprzerwana historia rozwoju języka i literatury ta- milskiej jest dobrze zaświadczona. Tamilski, choć jest językiem współczesnym, ma w Indiach oficjalny status języka klasyczne- go. Do jego najistotniejszych cech należy zjawisko dyglosji, czyli współistnienie dwóch odmian funkcjonalnych, należy jednak zaznaczyć, że niniejsze opracowanie dotyczy wyłącznie języka współczesnego w jego odmianie literackiej, a nie mówionej. Autorem Wstępu, rozdziałów Język tamilski – ogólna charak- terystyka, Pismo i Morfologia oraz Teksty jest Tadeusz Her- rmann, rozdziały Fonetyka i fonologia oraz Składnia przygoto- wała Joanna Kusio. Należy w tym miejscu złożyć wyrazy podziękowania Pani Jolancie Kusio, Mamie Joanny, która przekazała maszynopis całości niniejszego opracowania. Gdyby nie ten hojny gest, Język tamilski 11 szkic ten – prawdopodobnie – nigdy by się nie ukazał drukiem, przekazany maszynopis był bowiem jedną z bodaj dwóch za- chowanych obecnie kopii. Pisany jeszcze na maszynie, bez wprowadzonych znaków pisma tamilskiego i znaków diakry- tycznych w transliteracji (te pojawiały się dopisane odręcznie w niektórych tylko rozdziałach pracy), musiał być w całości przepisany. Należało uzupełnić wszystkie diakrytyki, zdecydo- wano się także wprowadzić w przykładach zapis w piśmie ta- milskim (zaniechano tego w rozdziale o ogólnej charakterysty- ce języka i w podrozdziale o sandhi, gdzie zapis w transliteracji łacińskiej pozwala znacznie lepiej ukazać zachodzące zmiany morfonologiczne). Do zapisu przykładów zaczerpniętych z oryginału tamil- skiego Autorzy stosują ogólnie przyjęty w tamilistyce system transliteracji naukowej, który w żaden sposób nie oddaje fo- netyki języka tamilskiego. Nie stosują tu transkrypcji polskiej, która w przybliżony sposób stara się oddać brzmienie wymowy tamilskiej1. System transliteracji jest systemem sztucznym, w któ- rym każdemu znakowi pisma tamilskiego w sposób umowny przypisano litery alfabetu łacińskiego, modyfikując je odpo- wiednio za pomocą licznych znaków diakrytycznych. Problem w tym, że niekiedy jeden i ten sam znak pisma tamilskiego może reprezentować różne fonemy; inaczej mówiąc, tym samym zna- kiem zapisuje się po tamilsku różne głoski. Transliteracja zaś, niejako z definicji, to jednoznaczne przypisanie jednej litery jednemu znakowi. Może to prowadzić niekiedy do nieporozu- mień podczas prób czytania, zwłaszcza gdy zapis w translitera- cji odczytuje osoba nieznająca specyfiki fonetyki tamilskiej. Oto kilka przykładów: 1 Propozycję systemu transkrypcji polskiej dla języka tamilskiego przed- stawiono w: J. Woźniak (2010: 16–19). Wszystkie przypisy pochodzą od redakcji. Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann 12 Zapis tamilski ×jRLm úT£d ùLôiúP YkRôoLs AeúL Transliteracja naukowa puttakam pēcik koṇṭē vantārkaḷ aṅkē tūṅkukai Transkrypcja polska puttaham pesi konde wandarhal ange tunguhej çeÏûL Przyjęty w nauce system transliteracji pisma tamilskiego nie przewiduje rozdzielania w zapisie morfemów ani zmian wy- nikających z procesów morfonologicznych. zrobiono to w tej pracy – wyłącznie jednak w przykładach ilustrujących morfo- logię i morfonologię tamilską – by lepiej ukazać aglutynacyj- ny charakter tego języka, np. GpúXôÚm £¬d¡\ôoLs AYú]ô ùUü]UôL CÚd¡\ôu el-l-ōr-um ciri-kkiṟ-ār- -kaḷ avaṉ-ō mauṉam-āka iru-kkiṟ-āṉ (właściwa transliteracja: ellōrum cirikkiṟārkaḷ avaṉō mauṉamāka irukkiṟāṉ). Translitera- cja nie różnicuje także wielkich i małych liter, w pracy przyjęto europejską zasadę zapisu imion własnych wielką literą. W rozdziale poświęconym fonetyce i fonologii nie stosuje się międzynarodowego alfabetu fonetycznego (IPA), fonemy (głoski) zapisuje się w sposób tradycyjny. Aby odróżnić je od nazw znaków tamilskich, stosowanych w transliteracji łaciń- skiej (czyli liter łacińskich), ujęto je w ukośniki (np. /a/ oznacza znak A, którym się ten fonem zapisuje). zatem fonem samogłoski, przez a transliteruje się zaś tamilski Opracowanie J. Kusio i T. Herrmanna, będące pierwszym polskim opisem języka tamilskiego, z założenia nie jest szczegó- łowym podręcznikiem gramatyki opisowej. Nie jest to także pełne, kompletne omówienie struktur gramatycznych tego ję- zyka. Autorzy, jak sami przyznają, starali się przedstawić w dość zwięzły i przystępny sposób jedynie najważniejsze zagadnienia Język tamilski 13 gramatyczne, zatem nie wszystkie problemy zostały przez nich poruszone czy szerzej rozwinięte (np. słowotwórstwo). Opis fo- netyki i morfologii tamilskiej bazuje głównie na pracach Micha- iła Sergiejewicza Andronowa, czerpiąc z nich wiele przykładów, zaś rozdział poświęcony składni opiera się przede wszystkim na pracy Thomasa Lehmanna. Należy wyrazić nadzieję, że ni- niejsza praca spotka się z życzliwym przyjęciem nie tylko stu- dentów tamilistyki, ale wszystkich osób zainteresowanych języ- kami Azji. Jacek Woźniak 14 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann WykaZ skróTóW i symboli / – forma zamienna (lub / zamiennie z) /…/ – oznaczenie fonemu ‘…’ – objaśnienie znaczenia Abl. – ablativus Acc. – accusativus Ben. – benefactivus Dat. – dativus ekskl. – (forma) eksluzywna Gen. – genetivus inkl. – (forma) inkluzywna Instr. – instrumentalis lm. – liczba mnoga – liczba pojedyncza lp. Loc. – locativus Nom. – nominativus os. – osoba sing. – singularis Soc. – sociativus plur. – pluralis praes. – praesens r. m. – rodzaj męski r. n. – rodzaj nijaki r. ż. – rodzaj żeński – zdanie przymiotnikowe zP WStęp Język tamilski należy do rodziny języków drawidyjskich, która obejmuje ponad 20 języków (Andronov 1978: 3, Meier 1979: 188–190, Majewicz 1989: 58–59)1. Tylko cztery spośród nich można uważać za w pełni rozwinięte języki literackie, po- siadające bogatą literaturę i tradycję literacką, sięgającą I w. p.n.e. (język tamilski). Te cztery języki mają również odrębne systemy pisma i należą do grupy języków konstytucyjnych Re- publiki Indii. Są to: telugu (ok. 74 mln użytkowników), tamilski (ok. 66 mln, z czego ok. 61 mln w Indiach), kannada (ok. 38 mln) i malajalam (ok. 33 mln)2. Języki drawidyjskie (termin sanskryc- ki drāviḍa jest zniekształceniem tamilskiego wyrazu tamiḻ, jakim nazywa się ten język) można w zasadzie zaliczyć do ję- zyków aglutynacyjnych (Milewski 1969: 232), chociaż w nie- których wypadkach wykazują one pewne podobieństwa do ję- zyków fleksyjnych. Celem naszej książki jest zwięzłe przedstawienie najważ- niejszych aspektów współczesnego języka tamilskiego, to zna- czy języka, który rozwija się na obszarze Tamilnadu (Tamiḻnāṭu), począwszy od końca XIX w., czyli od momentu pojawienia się w tym języku prozy wzorowanej na utworach prozatorskich 1 Liczba języków drawidyjskich do dziś nie jest ustalona, np. Krishna- murti (2003: 19, 21) podaje liczbę 26, podczas gdy Ethnologue: Languages of the World (http://ethnologue.com) wylicza ich 84. 2 Dane wg Spisu Ludności Indii z 2001 r. W wypadku tamilskiego liczba użytkowników obejmuje Tamilów także ze Sri Lanki i Azji Południowo- -Wschodniej. 16 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann (głównie) literatury angielskiej. Użyty przez nas termin „współ- czesny” nie pokrywa się z przyjętym w pracach anglojęzycznych terminem „modern” (np. Lehmann 1993: viii), który dotyczy okresu zawartego między początkiem XVII w. a dobą obecną, lecz jedynie – jak to określono wyżej – ostatniej fazy tego okre- su. Wybór podyktowany był względami praktycznymi: przykła- dy ilustrujące zjawiska gramatyczne zostały zaczerpnięte wła- śnie ze źródeł pochodzących z okresu współczesnego. W ciągu długiego rozwoju języka i jego literatury, rozciąga- jącego się na dwa tysiąclecia, w tamilskim nastąpiły wielkie zmiany. Cały ten okres możemy podzielić dwojako, mianowicie w zależności od tego, czy weźmiemy pod uwagę ogólny rozwój tamilskiej kultury i literatury (co w wypadku Tamilnadu doty- czy również dziejów tego kraju), czy też uwzględnimy jedynie rozwój samego języka. W pierwszym wypadku mamy do czy- nienia z następującymi okresami: 1) sangam (caṅkam), czyli okresem literatury klasycznej, zu- pełnie niezależnej od wpływów literatury sanskryckiej, mieszczącym się miedzy początkiem I w. p.n.e. a przełomem III i IV w. n.e. (okres ten zwany jest okresem akademii lite- rackich, które wówczas istniały) 2) okresem literatury dydaktycznej (obejmującym trzy na- stępne stulecia; w tym czasie powstał najbardziej znany w świecie utwór literatury tamilskiej, Tirukkural (Tiruk- kuṟaḷ, „Święte dwuwiersze”) Tiruwalluwara (Tiruvaḷḷuvar), będący zbiorem aforyzmów i pouczeń etycznych dotyczą- cych trzech celów życia prawowitego Indusa) 3) bhakti (ok. 600–900), w którym powstaje i rozwija się ży- wiołowo literatura religijna – hymny najanmarów (misty- ków śiwaickich) i alwarów (mistyków wisznuickich) 4) okresem literatury epickiej (ok. 900–1200), kiedy to po- wstał narodowy epos Tamilów Ramajana Kambana (Kam- parāmāyaṇam), tylko częściowo wzorowany na Ramajanie sanskryckiej Język tamilski 17 5) okresem upadku (ok. 1200–1650) 6) okresem przejściowym (ok. 1650–1800), w którym w lite- raturze tamilskiej pojawiają się utwory napisane przez eu- ropejczyków (chrześcijan) 7) okresem współczesnym (ostatnie dwa stulecia). Podział ten (jeśli chodzi o datowanie, zbliżony do podziału za- stosowanego przez Jesudasanów (Jesudasan, Jesudasan 1961), nie pokrywa się z podziałem dotyczącym rozwoju języka tamil- skiego. Co do tego ostatniego, posłużyliśmy się następującym schematem: 1) okres języka starotamilskiego (początek I w. p.n.e.–początek VIII w. n.e.) 2) okres języka średniotamilskiego (ok. 700–1600) 3) okres języka nowotamilskiego (od ok. 1600 do czasów obecnych) W ramach tego schematu możemy wydzielić szereg pod- okresów, wydaje się jednak, że dla potrzeb niniejszej publikacji nie jest to konieczne. I tak na przykład najstarsze teksty litera- tury tamilskiej, to znaczy należące do okresu sangam, są dla dzisiejszego przeciętnego odbiorcy tamilskiego niezrozumiałe, natomiast Tirukkural (pochodzący z V w.) może w zasadzie czy- tać Tamil nieprzygotowany filologicznie, zaś teksty hymnów re- ligijnych okresu bhakti są znane powszechnie wyznawcom Śiwy i Wisznu – głównych bogów dzisiejszego hinduizmu – i śpiewane w świątyniach na co dzień. Język tamilski od samego początku był bardzo zróżnicowa- ny społecznie i geograficznie, poza tym w użyciu były dwa jego warianty: język pisany (literacki) i mówiony, występujący w różnych dialektach. Jednym z nich był dialekt używany na te- renie dzisiejszej Kerali, z którego dopiero w IX w. rozwinął się język malajalam (Andronov 1996: 15). O sytuacji języka tamil- skiego tej wczesnej epoki pisał już autor najstarszego utworu literatury tamilskiej, Tolhappijar (Tolkāppiyar), który w trakta- cie gramatycznym Tolhappijam (Tolkāppiyam; początek okresu 18 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann sangam) dzieli język tamilski na sentamil (centamiḻ; tj. popraw- ny, czysty język tamilski) i język mówiony, używany na obszarze tzw. panniru nilam (paṉṉiru nilam, czyli dwunastu regionów otaczających region języka sentamil), przez późniejszych ko- mentatorów nazwany językiem koduntamil (koṭuntamiḻ), czyli wulgarnym, niepoprawnym (zvelebil 1973: 132). Całkiem po- dobna sytuacja występuje obecnie. Także dzisiejszy język tamil- ski charakteryzuje zjawisko dyglosji, czyli istnienia w ramach tego samego języka dwóch jego odrębnych wariantów. Dyglosja to specyficzne zjawisko socjolingwistyczne, które można by określić dwujęzycznością funkcyjną. Jednym z tych wariantów jest ponaddialektalny język literacki, drugim – język mówiony, którym w codziennej konwersacji posługują się wszyscy miesz- kańcy Tamilnadu. W wariancie mówionym – jak powiedziano, zróżnicowanym społecznie i geograficznie – ostatecznie wy- kształcił się wspólny, ponaddialektalny język mówiony, który jest najbardziej podobny do języka mówionego wykształconych niebra minów centralnego regionu Tamilnadu (delta rzeki Kaweri (Kāviri)), obejmującego okolice miast Tańdźawur (Tañcāvūr) i Tiruććirappalli (Tiruccirāppaḷḷi). 1. język tamilSki – Ogólna charakteryStyka 1.2. języki drawidyjskie – nazwa 1.1. przynależność i obszar występowania Język tamilski należy do rodziny języków drawidyjskich, występujących przede wszystkim na południu Indii, poza tym jednak w innych regionach Azji oraz poza jej obszarem (zwłasz- cza tamilski). Przymiotnik drawidyjski odnosi się do Drawidów, ludu za- mieszkującego Południe Indii, którego nazwa pochodzi od san- skryckiego drawida (drāviḍa). Wedle dawnej tradycji sanskryc- kiej Drawidowie to jedno z plemion (względnie: jedna z kast) kszatrijów (kṣatriya), należących do stanu (sanskr. varṇa) wo- jowników, które uległo degradacji społecznej z powodu nie- przestrzegania rytuałów i sprzeciwiania się braminom i zostało uznane za śudrów, czy wręcz pariasów, to znaczy niedotykal- nych (egzystujących całkowicie poza obrębem czterech warn). Wymienia ich np. Manusmryti (Manusmṛti), czyli Traktat o za- cności (ok. 200 p.n.e.–200 n.e.). W przekładzie Marii Krzysztofa Byrskiego fragment dotyczący tego „upadku” (lekcja X, 43–44) brzmi następująco: Poniższe kasty kszatryjów z wolna z winy zaniedbania 20 Joanna Kusio i Tadeusz Herrmann W rytuale i z powodu Sprzeciwiania się braminom Śudrami się stały w świecie: Pundrakowie i Ćodowie, Drawidowie, Kambodżanie, Jawanowie i Śakowie, Paradowie, Pahlawowie, Ćinowie i Kiratowie, Daradowie i Khaśowie.(Manu Swajambhuwa 1985: 327–328) Manu, autor Traktatu o zacności, użył w odniesieniu do wy- mienionych wyżej plemion (ludów, kast) terminu wryszala (vṛṣala), który w sanskrycie oznacza zarówno śudrę, jak i człon- ka społeczności niedotykalnych. Na paradoks zakrawa fakt, że obecnie właśnie na południu Indii, a zatem wśród ludów drawi- dyjskich, procent braminów jest najwyższy i – w ścisłym związ- ku z tym – tradycja sanskrycka zachowała się najlepiej i w naj- mniej skażonej postaci. Warto również dodać, że tamtejsi bra- mini bardzo często są gorącymi lokalnymi patriotami (zwłaszcza bramini tamilscy) i stanowczo sprzeciwiają się hegemonii w In- diach języka hindi nad językiem tamilskim, uświęconym przez miejscową pradawną tradycję. Forma drāviḍa, ostatecznie przyjęta w sanskrycie i będąca podstawą wymienionych wyżej nazw, używanych dziś w róż- nych językach europejskich, jest tylko jedną z wielu form zacho- wanych w źródłach sanskryckich; można tu wymienić takie, jak dramiḍa, dramila, damiḷa, daviḷa, daviḍa (Andronov 1978: 3). Wszystkie one ostatecznie pochodzą od tamilskiego rzeczowni- ka i przymiotnika Rªr tamiḻ, który oznacza: ‘słodycz’, ‘melodyj- ność’, ‘język tamilski’, ‘literaturę tamilską’, ‘Tamilów’ (zbiorowo), ‘kraj Tamilów’ (a więc to, co się określa najczęściej za pomo- cą złożenia Tamilnadu (Tamiḻ-nāṭu), wreszcie – ‘doskonałość’,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Język tamilski
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: