Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00065 007219 12429674 na godz. na dobę w sumie
Język wietnamski. Podręcznik część I - ebook/pdf
Język wietnamski. Podręcznik część I - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Akademickie Dialog Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8002-618-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> nauka języków obcych >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręcznik dla osób zaczynających naukę języka wietnamskiego. Zawiera opis struktury samego języka, pisma, wymowy oraz szereg lekcji pozwalających poznać słownictwo i struktury oraz ćwiczenia służące udoskonaleniu nabytych umiejętności.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

TERESA HALIK HOANG THU OANH JĘZYK WIETNAMSKI TIENG VIET Część I J Ę Z Y K W I E T N A M S K I C z ę ś ć I JĘZYK WIETNAMSKI TIENG VIET Teresa Halik Hoang Thu Oanh JĘZYK WIETNAMSKI TIENG VIET Część I (kurs podstawowy) Wydanie drugie poprawione i uzupełnione Wydawnictwo Akademickie Warszawa 2009 Do druku opiniowali: Violetta Kosecka Romuald Huszcza Projekt okładki: Tadeusz Walter Rysunki: Korekta: Janusz Halik Helena Kamińska Skład i łamanie: Pracownia DTP Aneta Osipiak Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nakład: 1000 egz. Objętość: 9 ark. wyd. Copyright by © Wydawnictwo Akademickie DIALOG 2009 ISBN 83-89899-99-6 ISBN 978-83-8002-618-6 Wydawnictwo Akademickie DIALOG 00-112 Warszawa, ul. Bagno 3/218 Wydawnictwo Akademickie „DIALOG” Anna Parzymies Sp. z o.o. tel./faks: 0 22 620 87 03 00–112 Warszawa, ul. Bagno 3 m. 218 e-mail: editions@dialog.edu.com.pl tel./faks 22 620 87 03 http://www.dialog.edu.com.pl e-mail: redakcja@wydawnictwodialog.pl www.wydawnictwodialog.pl SPIS TREŚCI .................................................................................... 7 WSTĘP – LEKCJA I .............................................................. 12 BÀI I – LEKCJA II ............................................................. 20 BÀI II – LEKCJA III ........................................................... 28 BÀI III – LEKCJA IV ........................................................... 36 BÀI IV – LEKCJA V ............................................................ 51 BÀI V BÀI VI – LEKCJA VI ........................................................... 62 BÀI VII – LEKCJA VII .......................................................... 70 BÀI VIII – LEKCJA VIII ........................................................ 79 – LEKCJA IX ........................................................... 91 BÀI IX BÀI X – LEKCJA X ............................................................ 99 BÀI XI – LEKCJA XI ........................................................... 110 BÀI XII – LEKCJA XII .......................................................... 118 BÀI XIII – LEKCJA XIII ........................................................ 128 BÀI XIV – LEKCJA XIV ........................................................ 135 BÀI XV – LEKCJA XV .......................................................... 145 5 WSTĘP Typologia języka Językiem wietnamskim mówi obecnie ponad 80 mln. mieszkańców Wiet- namu, nie licząc mniejszości etnicznych, które mają własne języki. Historia języka wietnamskiego nie jest dokładnie znana. I chociaż wciąż trwają dyskusje na temat genetycznego pokrewieństwa języka wietnamskiego z innymi językami, to jednak większość językoznawców uważa, że podłożem, na którym rozwinął się język wietnamski, były ję- zyki grupy Monkhmer. Elementy Monkhmer znajdujemy w podstawowym słownictwie ję- zyka wietnamskiego – w słowach oznaczających części ciała człowieka, nazwach zwierząt i roślin, nazwach obrzędów i rytuałów. Są jednak także językoznawcy, którzy uważają, że język wietnamski pochodzi od grupy języków Thai. Przemawia za tym, ich zdaniem, fakt, nieistnienia tonów w językach grupy Monkhmer, a język wietnamski jest językiem tonalnym. Współczesny język wietnamski kształtował się pod silnym wpływem południowych dialektów chińskich, lecz obecne są w nim również ele- menty języków Thai oraz języków grupy birmańsko-tybetańskiej. Poza wymienionymi elementami, w zasobie leksykalnym języka wietnamskiego jest znaczna ilość wyrazów zapożyczonych z klasyczne- go języka chińskiego. Dziesięć wieków (ca 111 r. p.n.e. – 939 r.) admi- nistracyjnie narzucanych chińskich norm kulturowych oraz późniejszy bliski kontakt z cywilizacją chińską doprowadziło do wykształcenia się klasycznego języka literackiego, tzw. sino-wietnamskiego, który stał się podstawą literatury do końca XIX w. W języku tym wpływ języka chiń- skiego jest widoczny zarówno w dziedzinie słownictwa, jak i składni. Także kontakty Wietnamu ze światem zachodnim zostawiły, chociaż już nie tak istotne językowo jak w przypadku języka chińskiego, ale wy- raźne ślady w słownictwie i składni języka wietnamskiego (np. język francuski). 7 Język wietnamski jest językiem w procesie rozwoju i zmian. Adaptuje wie- le słów zaczerpniętych z języków obcych – głównie z języka angielskiego, które zaczynają funkcjonować w języku jako słowa używane równopraw- nie z ich wietnamskim odpowiednikami, np. komputer, TV itp. Struktura języka 1. Język wietnamski jest językiem sylabicznym. Sylaba, w zasadzie, sta- nowi samodzielny wyraz, ale bardzo często występuje jako morfem w wyrazach złożonych, np.: học – uczyć się học sinh – uczeń lớp học – klasa. trời – niebo đất – ziemia ngày – dzień. Z fonetycznego punktu widzenia, każda sylaba jest samodzielną jed- nostką i każda jednostka fonetyczna pisana jest oddzielnie. Może też być jednocześnie słowem i wtedy jest to słowo proste (jednosylabo- we), np.: We współczesnym języku wietnamskim jest wciąż dużo słów pro- stych – jednosylabowych, chociaż wyraźna jest tendencja do powsta- wania słów złożonych, składających się z dwóch, trzech lub więcej sylab, np.: làm việc – pracować máy chụp ảnh – aparat fotograficzny nghiên cứư sinh – doktorant. W słowach złożonych sylaby składowe traktuje się jako morfemy. Jest wiele sylab, które występują samodzielnie jako słowa proste, a jednocześnie jako morfemy, np.: thang – drabina máy – maszyna thang máy – winda. Jest również wiele sylab, które występują jako część słowa złożone- go, ale nigdy nie występują jako słowa samodzielne. Są to tzw. mor- femy związane, np.: lạnh – zimno, zimny 8 lạnh lẽo – zimno, zimny. Sylaba lẽo zawsze występuje jako morfem związany, natomiast syla- ba lạnh może występować jako morfem swobodny. 2. Język wietnamski jest językiem pozycyjnym. Funkcję gramatyczną wy- razu wyznacza nie jego postać morfologiczna, lecz pozycja w zdaniu. Stosunki międzywyrazowe w zdaniu są wyznaczone przez ich pozycje. Jeżeli zmienimy porządek wyrazów w zdaniu, wówczas zmieni się sens tego zdania, bądź powstanie struktura bez żadnego znaczenia, np.: Mẹ yêu con – Matka kocha dziecko. Con yêu mẹ – Dziecko kocha matkę. Yêu mẹ con – ( w pewnym kontekście może znaczyć „kochać matkę swojego dziecka”). W języku polskim zdarza się, że w pewnych zdaniach prostych szyk wyrazów nie może ulec zmianie, lecz są to wypadki raczej rzadkie, natomiast w języku wietnamskim niezmienność szyku wyrazów w zdaniu stanowi jedną z podstawowych zasad. W zdaniach prostych z czasownikiem w funkcji orzeczenia zazwy- czaj szyk wyrazów w zdaniu jest następujący: a. podmiot Tôi Ja đọc czytam sách książkę. b. orzeczenie c. dopełnienie Istnieje grupa czasowników z tzw. dopełnieniem pustym, np.: Tôi ăn cơm – Jem. Tôi học bài – Uczę się. ăn cơm może znaczyć jem lub jem ryż, a học bài może znaczyć uczę się lub uczę się lekcji. Chcąc zatem dokładnie wskazać przedmiot czynności, musimy użyć bądź bliższego określenia dopełnienia, np.: Tôi học bài mới – Uczę się nowej lekcji. lub dopełnienia szczegółowego, np.: Tôi học tiếng Anh – Uczę się angielskiego. 3. Ponieważ czasownik w języku wietnamskim nie odmienia się przez osoby i czasy, to jeżeli chcemy wyrazić czas danej czynności w zda- niu, musimy użyć innych słów, takich jak: przysłówek, rzeczownik w funkcji przysłówka lub partykuł czasowych: 9 đang dla czasu teraźniejszego; đã dla czasu przeszłego; sẽ dla czasu przyszłego (szerzej na ten temat w lekcji V), np.: Trước kia cô ấy sống ở đây – Kiedyś ona mieszkała tutaj. Anh ta đã về nhà rôì – On poszedł już do domu. 4. Zaimki, a szczególnie zaimki osobowe, stanowią w języku wietnam- skim istotny problem. Forma i sposób ich używania uzależnione są od takich warunków jak: status społeczny, relacje rodzinne, stosunki uczuciowe między osobami rozmawiającymi ze sobą a osobą/osoba- mi trzecimi, np.: Tôi (em) rất vui mừng được gặp giáo sư. – Ja (student) bardzo się cieszę, gdy spotykam pana profesora – może powiedzieć student spo- tykając swojego profesora. Ale rozmawiając z matką powie: Con rất vui mừng được gặp mẹ. – Ja (dziecko) bardzo się cieszę, gdy spotykam mamę. Zarówno wyraz tôi, em jak con odpowiada polskiemu zaimkowi oso- bowemu ja, jednak ich wartość znaczeniowa jest różna. Wynika ona z faktu, że relacje między studentem i profesorem są bardziej for- malne, natomiast między matką i dzieckiem istnieją bliskie stosunki uczuciowe. Funkcję zaimka osobowego w języku wietnamskim mogą pełnić rów- nież takie wyrazy jak: pan, pani, słowa określające stopień pokre- wieństwa oraz imiona własne. 5. Spójniki w języku wietnamskim, podobnie jak w języku polskim, łą- czą wyrazy, grupy wyrazowe lub zdania i tworzą między nimi pewne zależności. Są spójniki, które mają znaczenie tylko łączące, np.: với, cùng – z, và – i ; spójniki przeciwstawne, np.: nhưng, nhưng mà, mà – ale, lecz; spójniki występujące parzyście, np.: nếu... thì... – jeżeli …to... Spójniki w języku wietnamskim, podobnie jak przyimki, są zazwy- czaj pochodzenia odczasownikowego. Język wietnamski jest językiem tonalnym. Każdy fonem ma 6 od- mian tonalnych. Rodzaj tonu warunkuje wysokość i długość samogłoski, z którą jest związany. 10 Pismo wietnamskie Od początku panowania chińskiego w Wietnamie, język chiński stał się językiem urzędowym, a pismo chińskie jedynym zapisem języka, jakim posługiwali się Wietnamczycy. Nie istnieją w Wietnamie ślady żadnego innego, wcześniejszego rodzaju pisma. Dopiero później, przez uproszczenie i odpowiednie przystosowanie znaków chińskich został stworzony nowy, a właściwie zmodyfikowany, system pisma zwany chữ nôm. Najstarsze zaświadczenie tego pisma sta- nowi inskrypcja na kamieniu z 1343 r. W utworach literackich pismo chữ nôm pojawiało się dopiero pod koniec XV w. W XVII w. europejscy misjonarze katoliccy, na podstawie alfabetu łacińskiego, opracowali transkrypcję fonetyczną języka wietnamskiego, która w niewiele zmienionej postaci jest stosowana do dziś. W transkrypcji tej widoczne są ślady ortografii portugalskiej, francu- skiej, a także włoskiej, co potwierdza tezę, że nad opracowaniem pisma pracował zespół misjonarzy różnych narodowości. W 1649 r. opublikowany został w Rzymie pierwszy słownik języ- ka wietnamskiego Dictionarium annamitico-latinum, zestawiony przez francuskiego misjonarza Alexandra de Rhodes. Ten nowy, zlatynizowany, rodzaj pisma stosowany był początkowo wyłącznie do zapisu tekstów dotyczących religii chrześcijańskiej. Dopie- ro na przełomie XIX i XX w. rozpoczął się ruch propagujący ideę zastą- pienia znaków pisma chữ nôm zapisem zlatynizowanym quốc ngữ – co oznacza dosłownie język narodowy. W 1932 r. administracja francuska zgodziła się na wprowadzenie na- uki języka quốc ngữ w szkołach podstawowych, a całkowite zastąpienie znaków pisma chữ nôm pismem zlatynizowanym quốc ngữ nastąpiło w latach 40. XX w. Zarówno w pracach teoretycznych, dotyczących zagadnień języko- znawczych, jak i popularnych artykułach spotyka się termin standard ję- zyka wietnamskiego. Standardem jest język, którym mówią mieszkańcy stolicy kraju – Hanoi i jej okolic, a który stanowi podstawę języka naro- dowego. Język wietnamski, jak każdy język żywy, podlega wciąż procesowi ewolucji, która widoczna jest zarówno w słownictwie, jak i w gramatyce. 11 BÀI I – LEKCJA I Alfabet wietnamski składa się z 29 liter alfabetu łacińskiego. Ponieważ język wietnamski ma znacznie więcej głosek, wprowadzono znaki dia- krytyczne przy samogłoskach, np. a, ă, â oraz połączenia dwu- lub trzy- literowe przy spółgłoskach, np. kh, ngh. W rezultacie alfabet wietnamski przedstawia się następująco: I. Alfabet a A ă Ă â Â b B c C d D đ Đ e E ê Ê g G h H i I k K l L m M n N o O ơ Ơ ô Ô p P q Q r R s S t T u U ư Ư v V x X y Y II. Samogłoski W języku wietnamskim istnieje 12 samogłosek: a, ă, â, e, ê, i, o, ơ, u, ư, y. Niektóre z nich wymawiane są podobnie jak w języku polskim, natomiast niektóre samogłoski ze znakami diakrytycznymi, np. ă, â, ê, ư, ơ wymawiane są inaczej i trudno zilustrować je przykładami samogło- sek w języku polskim. Ponadto istnieją 3 dyftongi: ia/iê (ya/yê); uô/ua; ươ/ưa. 2 półsamogłoski (po angielsku: semivowel) i, u, które pełnią funk- cję âm đệm (pretonalną). 12 pismo (chữ viết) czytanie (đọc) litera (chữ cái) przykłady (ví dụ) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 i, y ê e a ă â ơ ư ô o u ia/ya iê/yê uô/ua ươ/ưa i ê e a ă â ơ ư ô o u ia iê ua ưa i, y ê e a ă â ơ ư ô o u i+a y+a i+ê y+ê u+ô u+a ư+ơ ư+a III. Spółgłoski in ấn, ý chí êm đềm, ế em, e lệ a, mà ăn, năm cân, ân hận ơn, tờ, cơm ướt thưa từ từ ô tô no, học um tùm kia khuya tiêu yêu chuột mua, rùa • Poza spółgłoską p, wszystkie spółgłoski mogą występować w pozycji na- głosowej. Nie wszystkie natomiast spółgłoski mogą występować w po- zycji wygłosowej. W pozycji wygłosowej występują samodzielnie tylko p, t, k (c), m, n, ng. k zaznaczamy literą k w tych wyrazach, w których Spółgłoskę występuje przed i, e, ê, ia, np. kín, kẻ, kể, kia. Jako q, gdy wystę- puje przed u (półsamogłoską), np. qua. We wszystkich innych połączeniach literowych dźwięk czamy w nagłosie literą c. g piszemy jako gh w tych wyrazach, w których wy- Spółgłoskę stępuje przed i, e, ê, np. ghi – notować, ghế – krzesło, ghé vào k zazna- • • 13 • – występować gdzieś. Jako g we wszystkich innych połączeniach literowych. Ng piszemy jako ngh w tych wyrazach, w których występuje przed i, e, ê, ia, np. nghĩ – myśleć, nghe – słuchać, nghề – zawód, nghĩa – znaczenie. Jako ng we wszystkich innych połączeniach literowych. pismo czytanie bờ cờ ca quy chờ dờ gi đờ gờ hờ khờ lờ mờ nờ ngờ nhờ pờ phờ rờ sờ tờ thờ trờ ích xì vờ b c k q ch d/gi đ g/gh h kh l m n ng/ngh nh p ph r s t th tr x v 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 14 litera b c k q c+h d gi đ g g+h h k+h l m n ng ng+h n+h p p+h r s t t+h t+r x v przykłady bố con kĩ quê cho da đón ga ghi gia đình hạnh phúc không làm mẹ năm ngày nghĩ nhanh phải ra ping-pong sung sướng tôi thôi trời xinh vinh dự IV. Tony W języku wietnamskim istnieje 6 tonów nadających sylabie znacze- nie. Są to: 1. ton równy – dấu bằng, np. ban – oddział 2. ton opadający – dấu huyền, np. bàn – stół 15 3. ton wznoszący – dấu sắc, np. bán – sprzedać 4. ton opadająco-wznoszący – dấu ngã, np. bãn 5. ton pytający – dấu hỏi, np. bản – arkusz (kopia) 16 6. ton niski – dấu nặng, np. bạn – kolega, koleżanka Znakami diakrytycznymi oznacza się wszystkie tony poza tonem równym. Bài tập – Ćwiczenia I. Nghe và nhắc lại (proszę słuchać i powtarzać następujące słowa): 1. đay, đây, đấy, đậy, đầy, đâỹ ban, bạn, bàn, bán, bản, bãn mai, mái, mại, mải, mãi, mài người người, ngày ngày, ngại ngùng 2. ai, tai, mai ay, tay, may eo, mèo ao, mào 3. ă, ăn, tăn, năm ân, tân, tâm ơi, nơi, gối ua, mua bán, thua ưa, mưa, thưa 4. trên, tranh, trông, truyện, trương, tròn, tro chanh, chóng, chuyện, chương, chùng, cho, chọn cách, trách, vách, thách, mạch, mếch, nghịch 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Język wietnamski. Podręcznik część I
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: