Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00352 005143 18979732 na godz. na dobę w sumie
Jura Krakowsko-Częstochowska. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Jura Krakowsko-Częstochowska. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Autor: , Liczba stron: 224
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-4520-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po polsce
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Jura Krakowsko-Częstochowska jest nie tylko mekką wspinaczy skałkowych i grotołazów, ale również miejscem wymarzonym dla miłośników turystyki pieszej, rowerowej, a nawet konnej. Urzekający krajobraz Jury z malowniczymi skałami i dobrze rozwiniętą bazą turystyczną przyciąga zarówno na weekendowy, jak i wakacyjny wypoczynek. Każdy, kto odwiedzi krainę Orlich Gniazd, z pewnością będzie nią oczarowany.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jura Krakowsko- - Częstochowska Autorzy przewodnika: Monika Kowalczyk, Artur Kowalczyk Aktualizacja: Anna Truszkowska Redaktor prowadzący: Paweł Sondej Redakcja tekstu: Anna Dziadkowiec Korekta: Małgorzata Przybyłowicz-Nowak Opracowanie kartograficzne: Grzegorz Marchut Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Skład: Sabina Binek Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kse- rograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towa- rowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informa- cje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wyko- rzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewen- tualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bejkc3 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie III ISBN: 978-83-283-4520-1 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 i c ś e r t i S p S Spis treści ATRAKCJE JURY ___________________________________________ 8 INFORMACJE PRAKTYCZNE _____________ 15 PRZED WYJAZDEM _______________________________________ 17 Wybór czasu podróży __________________________________________ 17 Źródła informacji ______________________________________________ 19 Informacja turystyczna ______________________________________ 19 Związek Gmin Jurajskich _____________________________________ 19 Bezpieczeństwo na Jurze _______________________________________ 20 DOJAZD ________________________________________________ 21 NA MIEJSCU ____________________________________________ 23 Komunikacja _________________________________________________ 23 Noclegi _____________________________________________________ 23 Wyżywienie _________________________________________________ 24 AKTYWNY WYPOCZYNEK _________________________________ 25 Jura zimą ___________________________________________________ 25 Stoki narciarskie ___________________________________________ 25 Trasy dla narciarzy biegowych _________________________________ 25 Konno ______________________________________________________ 26 Stadniny _________________________________________________ 26 Ośrodki jeździeckie _________________________________________ 26 Na rowerze __________________________________________________ 27 Wypożyczalnie rowerów _____________________________________ 28 Szlaki rowerowe ___________________________________________ 28 Turystyka piesza ______________________________________________ 31 Główne szlaki _____________________________________________ 31 Szlaki o długości ok. 30 km ___________________________________ 33 Szlaki o długości ok. 20 km ___________________________________ 34 Szlaki o długości ok. 10 km ___________________________________ 34 Szlaki do 10 km ____________________________________________ 35 Nordic walking ____________________________________________ 36 Speleologia __________________________________________________ 36 Kluby speleologiczne _______________________________________ 36 Wspinaczka skałkowa __________________________________________ 37 Szkoły wspinaczkowe _______________________________________ 37 W przestworzach _____________________________________________ 38 Szkoły paralotniarskie _______________________________________ 38 Na wodzie __________________________________________________ 39 Kup książkę Poleć książkę 4 i c ś e r t i S p S Aquaparki ________________________________________________ 39 Kryte baseny i pływalnie _____________________________________ 39 Kąpieliska publiczne ________________________________________ 39 Parki linowe _________________________________________________ 40 Golf _______________________________________________________ 40 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE __________ 41 KRAJOZNAWCZE ABC ____________________________________ 43 Położenie geograficzne ________________________________________ 43 Budowa geologiczna __________________________________________ 43 Hydrografia _________________________________________________ 46 Klimat ______________________________________________________ 46 Surowce mineralne ____________________________________________ 47 Świat roślin __________________________________________________ 48 Świat zwierząt ________________________________________________ 49 Ochrona przyrody _____________________________________________ 50 Ojcowski Park Narodowy _____________________________________ 51 Jurajskie Parki Krajobrazowe __________________________________ 51 Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego ____________ 54 HISTORIA _______________________________________________ 56 X Propozycje tras ________________________________________ 58 SPOŁECZEŃSTWO _______________________________________ 60 Kultura _____________________________________________________ 60 Stroje ludowe ________________________________________________ 60 Dawne zwyczaje ______________________________________________ 61 KUCHNIA _______________________________________________ 63 PÓŁNOCNA CZĘŚĆ WYŻYNY CZĘSTOCHOWSKIEJ ___________________ 65 CZĘSTOCHOWA _________________________________________ 67 Historia _____________________________________________________ 67 Jasna Góra ___________________________________________________ 69 Zwiedzanie Jasnej Góry ______________________________________ 71 Zwiedzanie miasta ____________________________________________ 77 Okolice __________________________________________________ 83 MSTÓW _________________________________________________ 85 Okolice _____________________________________________________ 86 Kup książkę Poleć książkę 5 5 i c ś e r t i S p S OLSZTYN _______________________________________________ 88 Zamek w Olsztynie _________________________________________ 89 Góry Towarne ________________________________________________ 92 Rezerwat Sokole Góry __________________________________________ 93 Poraj _______________________________________________________ 95 Święta Anna _________________________________________________ 96 ZŁOTY POTOK ___________________________________________ 97 Okolice ____________________________________________________ 103 Rezerwat Ostrężnik ___________________________________________ 104 Zamek w Ostrężniku _______________________________________ 105 ŻARKI _________________________________________________ 106 Leśniów ____________________________________________________ 110 Przewodziszowice _________________________________________ 112 Zamek w Bobolicach _______________________________________ 112 Łutowiec ________________________________________________ 114 Zamek w Mirowie _________________________________________ 115 POŁUDNIOWA CZĘŚĆ WYŻYNY CZĘSTOCHOWSKIEJ ____________________117 KROCZYCE _____________________________________________ 119 Podlesice __________________________________________________ 119 Morsko ____________________________________________________ 120 Zamek Bąkowiec __________________________________________ 120 Skały Kroczyckie i Podlesickie ___________________________________ 121 Skały Rzędkowickie __________________________________________ 125 OGRODZIENIEC _________________________________________ 126 Rodaki ____________________________________________________ 128 Ryczów ____________________________________________________ 129 Okolice _________________________________________________ 129 PILICA ________________________________________________ 130 Udórz _____________________________________________________ 132 Zamek w Udorzu __________________________________________ 132 PODZAMCZE ___________________________________________ 133 Zamek Ogrodzieniec __________________________________________ 133 Okolice _________________________________________________ 135 SIEWIERZ ______________________________________________ 137 Zamek biskupów krakowskich ___________________________________ 139 WOLBROM _____________________________________________ 141 Bydlin _____________________________________________________ 142 Kup książkę Poleć książkę PERŁY ARCHITEKTURY SAKRALNEJ Kościół w Paczółtowicach Drewniany gotycki kościół prześlicznie wy- gląda w promieniach zachodzącego słońca. Wewnątrz znajduje się m.in. łaskami słynący cudowny obraz Matki Boskiej Paczółtowskiej. Kościółek św. Marka w Rodakach Miejscowość znajduje się na Szlaku Architek- tury Drewnianej i faktycznie warto tu przyje- chać dla drewnianego kościółka, który posta- wiono prawdopodobnie w XVI w. Ciekawostką jest, że w konstrukcji kościoła nie znajdziemy ani jednego gwoździa. Klasztor i sanktuarium Matki Boskiej Szkaplerznej i św. Rafała Kalinowskiego w Czernej Położone w malowniczej dolinie. Miejsce szczególnie warte polecenia dla osób szuka- jących ciszy i spokoju, panuje tu idealna at- mosfera do modlitwy i kontemplacji. Klasztor i kościół Norbertanek w Imbramowicach Położone na uboczu; widać tu wpływ mo- numentalnych założeń rzymskich budowli, a piękna, późnobarokowa polichromia w ko- ściele dopełnia wrażenia niesamowitości. Jasna Góra Centrum pielgrzymkowe, do którego każdego roku przybywa kilka milionów osób, by mo- dlić się w Kaplicy Cudownego Obrazu. Boha- terską obronę Jasnej Góry rozsławił Henryk Sienkiewicz w „Potopie”. Atrakcje Jury Kup książkę Poleć książkę ZAMKI I PAŁACE, KTÓRE KONIECZNIE TRZEBA ZOBACZYĆ Ogrodzieniec Ruiny zamku nawet dzisiaj pokazują, jak po- tężny musiał być to zamek w czasach swojej świetności. Doskonałe miejsce na rodzinną wycieczkę, oferujące wiele niecodziennych atrakcji w okolicy. Pałac Padniewskich w Pilicy Liczne zdobienia na ścianach i gzymsach. Sfinksy pilnujące wejścia sprawiają, że obiekt – choć niszczejący – przenosi nas w bajkowe krainy. Pałac Potockich w Krzeszowicach Usytuowany w parku krajobrazowym wyłania się nagle spomiędzy drzew i przykuwa wzrok swoją renesansową elegancją. Wciąż piękny, zdaje się opowiadać historie sprzed lat, któ- rych był niegdyś świadkiem. Trzeba się tylko dobrze wsłuchać w jego głos… Bobolice Prywatny właściciel dokonał niemożliwego – z kompletnych ruin, przy pomocy specjali- stów, zrekonstruował i całkowicie odbudo- wał zamek. Efekt? Niesamowity. Zamek w Siewierzu Zastaniemy tu dobrze zachowane ruiny zamku książęcego, który następnie był siedzibą bisku- pów krakowskich. Do bramy głównej popro- wadzi nas drewniany most zwodzony. Kup książkę Poleć książkę Pieskowa Skała Jeden z nielicznych zamków polskiego odro- dzenia. To tu nakręcono wiele scen do nieza- pomnianych seriali takich jak Janosik i Stawka większa niż życie. Pałac Raczyńskich w Złotym Potoku Dobrze zachowany, przepiękny pałac usytu- owany nad stawem w parku. Wystarczy tro- chę wyobraźni, by zobaczyć siedzące na tara- sie damy w przepysznych toaletach. Wawel tego zabytku nikomu nie trzeba reklamo- wać – to klasa sama w sobie i oczywiście obo- wiązkowy punkt każdej wycieczki do Krakowa. Zamek w Olsztynie Piękne, romantyczne i tajemnicze miejsce, z którego roztacza się malownicza pano- rama od Jury Wieluńskiej po wzgórza w oko- licy Złotego Potoku. O bohaterskiej obronie zamku i jego dowódcy Kacprze Karlińskim pi- sali Aleksander Fredro i Władysław Syrokomla. Kup książkę Poleć książkę MIASTA, KTÓRE WARTO ODWIEDZIĆ Ojców Zasługuje na uwagę nie tylko ze względu na swoje położenie w Dolinie Prądnika, ale także za sprawą malowniczych ruin zamku. Żarki Urocze miasteczko z licznymi pozostałościami po kulturze żydowskiej. Wolbrom Małe kamienice, parterowe budynki z profi- lowanymi gzymsami i sieniami na przestrzał. Ta małomiasteczkowa zabudowa starej czę- ści miasta sprawia wrażenie, jakby czas zatrzy- mał się tu w miejscu. Sławków Znane jest z najstarszej działającej karczmy, ale przyjemnie jest się też przespacerować jego uliczkami z niską zabudową – bardzo uroz- maiconą zarówno pod względem architek- tury, jak i daty powstania budynków. Krzeszowice Koniecznie trzeba pospacerować miejską trasą turystyczną prowadzącą po najciekaw- szych miejscach. Częstochowa Kojarzona głównie z Jasną Górą. Warto jed- nak trochę czasu poświęcić na spacer często- chowskimi ulicami i poznać jej pozostałe za- bytki, a tych – wbrew pozorom – jest niemało. Kraków To miasto o pięknej duszy, w którym z każ- dego zakątka tchnie powiew historii. Umi- łowali je poeci, artyści, królowie. Historyczne centrum miasta wpisane zostało na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a sa- mych zabytków klasy ‘0’ w Krakowie znaj- dziemy aż 11! Kup książkę Poleć książkę Spotkanie ze smokiem Sam na sam z groźnym smokiem wawelskim zionącym ogniem to nie lada wyzwanie! PRZEŻYCIE, KTÓRE MUSI STAĆ SIĘ UDZIAŁEM KAŻDEGO TURYSTY Wspinaczka skałkowa Urozmaicona oferta szkół wspinaczkowych pozwoli każdemu spróbować swoich sił w tym najpopularniejszym sporcie na Jurze. Zjazd tyrolką na zamku Ogrodzieniec Mnóstwo emocji i dobrej zabawy wśród im- ponujących ruin twierdzy. Spotkanie z „człowiekiem jaski- niowym” W Jaskini Wierzchowskiej Górnej, podziwiając bogactwa form naciekowych, można natknąć się na człowieka jaskiniowego… Spojrzenie na Pustynię Błędowską z punktu widokowego Czubatka Bardzo popularne miejsce wśród miejscowych i turystów. Widok, zwłaszcza przy zachodzą- cym słońcu, niepowtarzalny. Kup książkę Poleć książkę Krakowa Przechadzka wśród zabytkowej zabudowy starego miasta to niezapomniane przeżycie nie tylko dla koneserów sztuki. NA SPACER WARTO SIĘ WYBRAĆ DO... Żarek W miasteczku wyznaczono Szlak Kultury Ży- dowskiej, na którym znajdują się najciekaw- sze zachowane zabytki bądź miejsca zwią- zane z kulturą żydowską. Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego Wśród drzew i zagród chłopskich, ogródków, sadów i starych domostw odetchniemy od zgiełku miasta. Mirowa i Bobolic Przejście z Mirowa do Bobolic to piękna i nie- zbyt forsowna (bo licząca zaledwie ok. 1,5 km) wycieczka, której początek i koniec wiąże się z „nagrodą” w postaci obejrzenia ruin zamku w Mirowie i całkowicie zrekonstruowanego zamku w Bobolicach. Krzeszowic Godna polecenia jest miejska trasa turystyczna po najciekawszych atrakcjach w mieście. Do obowiązkowych punktów spaceru należą: pałac Potockich, pałacyk Vauxhall i kapliczka w parku. Dolinek Podkrakowskich Jary i doliny, którymi płyną kręte potoki, do tego słynne bramy skalne i wapienne skały o najdziwniejszych kształtach, to krajobraz, jaki będzie nam towarzyszył podczas spa- ceru dolinkami. Kup książkę Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę 17 M E d Z A J Y w d E Z R P | E N Z C Y T K A R P E J C A M R O F N I Przed wyjazdem Kto nie słyszał o Maczudze Herkulesa albo o zamku w Ogrodzieńcu? Pieskowa Skała, Pustynia Błędowska, Jaskinia Nietoperzowa, Dolina Prądnika, Kraków… – ile tam znaj- dziemy atrakcji! Jest mnóstwo powodów, dla których warto wybrać się z odwiedzinami na Jurę Krakowsko-Częstochowską i nie sposób jednym tchem wszystkich wymienić. Dla- tego właśnie powstał niniejszy przewodnik. Jura to przepiękne panoramy, malow- nicze dolinki, imponujące ostańce skalne, tajemnicze groty, wzgórza wapienne… W tym pejzażu odznaczają się liczne śre- dniowieczne zamki pełne dawnych sekre- tów (o których krążą mrożące krew w żyłach legendy!) i eleganckie pałace o intrygują- cej historii. Dodajmy jeszcze zabytkowe drewniane kościółki, sanktuaria, samotne kapliczki, muzea, skanseny… Jest w czym wybierać. Jurajskie szlaki nie zawiodą ani miłośników architektury, sztuki i przyrody, ani ciekawych świata poszukiwaczy przygód. Jednak nie tylko niepowtarzalne krajo- brazy i tajemnice zaklęte w starych murach kuszą na Jurze. Jest ona także wymarzo- nym miejscem dla każdego, kto poszukuje aktywnego wypoczynku i adrenaliny. Prócz licznych propozycji dla piechurów, rowe- rzystów, miłośników wody i ustronnych kąpielisk, znajdziemy tu kilka mniej typo- wych form spędzenia wolnego czasu. Przede wszystkim Jura to niekwestionowany raj dla miłośników wspinaczki skałkowej, jed- nocześnie najpopularniejszy i największy taki rejon w Polsce. Pod okiem fachowca można samemu spróbować swoich sił we wspi- naczce. Nudzić nie będą się tu groto- łazi, dla których, w zależności od stopnia zaawansowania i umiejętności, dostępne są najpiękniejsze jurajskie jaskinie. Również amatorzy turystyki konnej, a nawet paralot- niarstwa, znajdą tutaj idealne warunki do uprawiania tych sportów. wybór czasu podróży Każda pora roku ma na Jurze niepowta- rzalny urok. W zimnym jesiennym powie- trzu widoczność jest dużo lepsza niż latem, kiedy drzewa zrzucają liście, ostańce wapienne można podziwiać w całej okaza- łości. Warto wtedy swoją wędrówkę zaplano- wać do rezerwatu Parkowe czy Sokole Góry. Zimą, kiedy wapienne wzgórza pokrywa warstwa białego puchu, ostańce sprawiają wrażenie lodowych gór. Drogi główne i więk- szość lokalnych są dość dobrze odśnieżane, dojechać można właściwie wszędzie. Niestety, wiele obiektów noclegowych oraz atrakcji turystycznych jest zimą niedo- stępnych. Również w Ojcowskim Parku Naro- dowym zimą panuje głucha cisza, a gwarne latem kawiarenki i sklepiki są zamknięte na cztery spusty. Zima jest natomiast dobrym czasem na zwiedzanie miast. Mniejsze natę- żenie ruchu turystycznego ułatwia dostęp do atrakcyjnych obiektów muzealnych i zabytkowych. Na Jurze znajdują się rów- nież dobrze przygotowane ośrodki narciar- skie, np. w Morsku. Wiosną i latem, kiedy to dni są dłuż- sze, dość często można tu spotkać wspi- naczy i paralotniarzy, ponadto wokół Olsztyna wytyczono mnóstwo znako- wanych tras: dla rowerzystów, pieszych, konnych, a ostatnio dla zwolenników nordic walking. Kup książkę Poleć książkę Propozycje tras Wyżynę Krakowsko-Częstochowską można przemierzać przez długie miesiące, a i tak trudno będzie skorzystać z wszystkich atrak- cji, które ten rejon oferuje. W tej części prze- wodnika proponujemy kilka jedno- bądź kil- kudniowych tras, które łączą piękno natury, historię, tradycje i niezgłębione tajemnice dawnych czasów. 1. Szlakiem pątników Częstochowa – Wancerzów – Mstów – Święta Anna – Przyrów – Małusy Wielkie – Częstochowa Trasa liczy 71 km. Rozpoczyna się w Często- chowie – duchowej stolicy Polski. Często- chowa stanowi od wieków symbol wiary ka- tolickiej, a Henryk Sienkiewicz dołożył wszel- kich starań, by stała się także symbolem od- wagi i dumy narodowej. Któż nie pamięta opisu słynnej obrony Jasnej Góry, w której uczestniczył Kmicic? Wędrówka szlakiem, którym od wieków do sanktuarium piel- grzymują wierni, bez wątpienia na długo zapadnie w pamięci. 2. Tajemnice jurajskich skał Olsztyn – Biskupice – Zrębice – Siedlec – Złoty Potok – Żarki – Przewodziszowice – Łuto- wiec – Niegowa – Bobolice – Mirów Choć trasę o długości 52 km można poko- nać w ciągu jednego dnia, w wielu opisywa- nych miejscach warto zatrzymać się na dłu- żej. Szczególnie godne polecenia są okolice Olsztyna i Złotego Potoku – tereny niezwykle urokliwe i malownicze. Rozłożenie trasy na kilka dni z pewnością przyniesie jeszcze wię- cej przyjemności. 3. Wśród upiorów i białych dam Kroczyce – Podlesice – Rzędkowice – Wło- dowice Morsko – Skarżyce – Kromołów – Ogrodzieniec – Podzamcze – Pilica – Smo- leń – Bydlin – Jaroszowiec – Klucze – Pusty- nia Błędowska Pełno na Jurze przeróżnych duchów, upio- rów i białych dam. Straszą też zmory, strzygi i strzygonie. Trasa o długości 75 km prowa- dzi przez miejsca, w których niegdyś często je widywano. Może przy odrobinie szczę- ścia (lub nieszczęścia) zobaczymy je i dzisiaj. 4. Dolinami Jury Krakowsko-Często- chowskiej Rabsztyn – Olkusz – Sułoszowa – Pieskowa Skała – Ojców – Jerzmanowice – Będko- wice – Bolechowice – Biały Kościół – Modlnica Trasa, o długości 58 km, prowadzi przez ta- jemnicze i piękne Dolinki Jurajskie, znane też jako Dolinki Krakowskie. Najbardziej znana – Dolina Prądnika – jest częścią Oj- cowskiego Parku Narodowego, między Ol- kuszem a Krakowem znajdzie się jednak wiele innych miejsc, które wzbudzają za- chwyt. Trasa zaczyna się w Rabsztynie, w któ- rym wznoszą się imponujące ruiny średnio- wiecznego zamku. I choć wieki dzielą nas od okresu jego świetności, twierdza ciągle przy- pomina o swojej dawnej potędze. Kup książkę Poleć książkę 5. Wokół królewskiego grodu Tyniec – Kryspinów – Mników – Poręba-Że- goty – Alwernia – Babice – Wygiełzów-Lipo- wiec – Płaza – Chrzanów – Trzebinia – Mło- szowa – Rudno-Tenczyn – Tenczynek – Krze- szowice – Kraków Tym razem to Kraków i jego piękna okolica są naszym celem. Trasa prowadzi wokół Garbu Ten- czyńskiego, najbardziej na południe wysuniętej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Te- ren, choć nie tak mocno związany z charakte- rystycznymi dla Jury wapiennymi wzgórzami, urzeka bogactwem przyrody, zabytków i pięk- nem krajobrazów. Długość trasy to ok. 90 km. 6. Pierścień Jurajski Kraków-Wawel – Skałki Twardowskiego – Fort Bodzów – Tyniec – Czernichów – Kamień – Ba- bice – Alwernia – Rudno-Tenczyn – Krzeszowice wariant I: Czerna – Dolina Eliaszówki – Paczół- towice – Racławice – Przeginia – Jerzmano- wice – Wielka Wieś – Modlnica – Szczyglice wariant II: Pisary – Rudawa – Brzezinka – Karnio- wice – Bolechowice – Zabierzów – Szczyglice – Kraków-Kopiec Kościuszki – Kraków-Wawel Pierścień Jurajski to interesująca propozycja trasy samochodowej opracowana przez Dyrek- cję Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie. Swym zasięgiem obejmuje 9 gmin jurajskich, do których należą: Alwernia, Babice, Czernichów, Jerzmanowice-Przeginia, Kraków, Krzeszowice, Liszki, Wielka Wieś i Zabierzów. Trasa przebiega przez teren czterech parków krajobrazowych: Bielańsko-Tynieckiego, Do- linek Krakowskich, Rudniańskiego i Tenczyń- skiego. Ma długość ok. 90 km i może stano- wić propozycję zarówno jednodniowej wy- cieczki, jak i kilkudniowej wyprawy. Kup książkę Poleć książkę 66 To piękny region. Trudno tego nie dostrzec, spoglądając na okolicę choć- by ze szczytu Zielonej Góry, skąd rozciąga się rozległa panorama. Wśród zieleni rezerwatów połyskują w słońcu jaskrawobiałe, skaliste wspomnienia dawnych umocnień. Z daleka rozpo- znawalne rozległe ruiny zamku w Olsz- tynie z charakterystyczną cylindryczną wieżą zakończoną ceglaną dobudówką, pozostałości po wspaniałych zamkach w Mirowie i Bobolicach oraz ukryte szczątki twierdzy w Ostrężniku pobu- dzają wyobraźnię. Krążące o nich legen- dy sprawiają, że cała okolica oddycha niedopowiedzianą historią. Poddając się urokowi krajobrazu, każdy stara się usłyszeć smutne zawodzenia zranionych serc i potępionych dusz. Najciekawsze miasta regionu to Częstochowa i Żarki. Perłą regionu jest niewątpliwie klasztor jasnogórski z przepięknym cudownym obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Niezwy- kłe i pełne romantyzmu są okolice Złote- go Potoku, gdzie znajdują się Muzeum Zygmunta Krasińskiego i źródła Wierci- cy. Na uwagę zasługują miejscowości: Święta Anna i Mstów, które jako miej- sca szczególnego kultu maryjnego, rokrocznie odwiedzane są przez rzesze pielgrzymów. P r z e ł o m W a r Przeprośna Górka Grodzisko Gąszczyk Rezerwat Zielona Góra Skała Balika Klasztor Jasnogórski CZĘSTOCHOWA Muzeum Produkcji Zapałek W a r t a Konopiska Wancerzów t y Klasztor Kanoników Regularnych Mstów Krasice Mokrzesz Małusy Wielkie Małusy Małe Żuraw Barokowy zespół klasztorny Święta Anna Przyrów Ó G T O Y R W A R N E Olsztyn Zamek w Olsztynie Rezerwat Sokole Góry Piasek Janów Zrębice Sieraków Apolonka Biskupice Siedlec Pałac Raczyńskich Złoty Potok Rezerwat Parkowe Rezerwat Bukowa Gorzków Kępa Rezerwat Ostrężnik Zamek w Ostrężniku Zaborze Suliszowice Poraj Zalew P o r a j s k i Choroń Przybynów Masłońskie Czatachowa Strażnica w Przewodziszowicach Niegowa Żarki Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej Łutowiec Mirów Zamek w Bobolicach Zamek w Mirowie Kotowice Poleć książkę Północna część Wyżyny Częstochowskiej Leśniów 0 5 km Kup książkę 67 A W O H C O T S Ę Z C | I J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A N C O N Ł Ó P Częstochowa Obecnie Częstochowa jest największym w Polsce ośrodkiem kultu religijnego. Przy- bywa tu rocznie 4–5 mln pielgrzymów z całego świata. Jest to także duży ośrodek życia kulturalnego. Odbywają się tu ciekawe imprezy o zasięgu ogólnopolskim i między- narodowym, m.in.: Międzynarodowy Festi- wal Muzyki Sakralnej Gaude Mater, Triennale Sztuki Sacrum, Plener Miejski, Międzynaro- dowy Festiwal Wiolinistyczny im. Bronisława Hubermana, Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego, Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Haliny Poświatowskiej, Dzień Papieski, Dni Kultury Chrześcijańskiej. Częstochowa nale- ży do aktywnych członków Związku Miast Polskich i Związku Gmin Jurajskich. W 1991 r. odbył się w Częstochowie VI Światowy Dzień Młodzieży i spotkanie młodych z całego świata z Ojcem Świętym na Jasnej Górze. Apolonka Podlesie Teodorów Mełchów Bystrzanowice Lelów Staromieście Niegowa Tomiszowice Sokolniki Dzibice Biała Wielka Witów Irządze W  latach 1993–95  miasto zostało nagrodzone Honorową Flagą Rady Europy i Honorową Tablicą Rady Europy, a w 1998 r. uhonorowane Prix de l’Europe’ 98. W Często- chowie mieszka obecnie ok. 240 tys. ludzi. Po zmianach ustrojowych na początku lat 90. wiele zakładów przemysłowych zlikwidowa- no. Powstają jednak nowe inwestycje dające zatrudnienie mieszkańcom, np. nowocze- sna huta szkła Guardian, powstała w latach 2001–2002. Miasto od wieków stanowi centrum ruchu pielgrzymkowego. W ostatnich latach wyraźnie zmienia wizerunek – staje się kolo- rowe i coraz ładniejsze. Szczególnie piękną wizytówką jest aleja Najświętszej Maryi Panny, prowadząca do stóp jasnogórskie- go klasztoru. historia Nazwa Częstochowa pochodzi przypusz- czalnie od słowiańskiego imienia Częstoch. Pierwsza wzmianka o Częstochowie znajdu- je się w dokumencie biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża z 1220 r. Istniały wówczas dwie blisko siebie położone osady. Jedna – Częstochowa – usytuowana na lewym brze- gu Warty, gdzie przecinały się główne szlaki handlowe (okolice dzisiejszego kościoła św. Zygmunta), a druga – Częstochówka – umiejscowiona na zboczu górującego nad okolicą wzniesienia (dzisiejsza Jasna Góra). Losy obu miejscowości niemal od początku są ze sobą silnie powiązane. Częstochowa otrzymała prawa miej- skie już między 1370 a 1377 r. W XVI stuleciu uchodziła za dość spore i silne gospodar- czo miasto. Miała przywilej urządzania Kup książkę Poleć książkę 68 A W O H C O T S Ę Z C | I J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A N C O N Ł Ó P targów i jarmarków oraz prawo pobiera- nia myta mostowego na Warcie. Szybki rozwój Częstochowy został powstrzyma- ny przez potop szwedzki w 1655 r., który doszczętnie zniszczył miasto (Jasna Góra wytrzymała oblężenie 33 dni). W 1382 r. Władysław Opolczyk, spełnia- jąc wolę Ludwika Węgierskiego, sprowadził do miejscowości Częstochówka paulinów. W tym okresie książę podarował zakonnikom słynący już wówczas łaskami cudowny obraz Matki Bożej. Przywilej kolejnego władcy – Kazimierza Jagiellończyka – zezwalający na sprzedaż pasz i wiktuałów pielgrzymom coraz liczniej odwiedzającym zakon, przy- spieszył rozwój miejscowości. W  1717  r. Częstochówka otrzymała prawa miejskie i od tego momentu nazy- wana była Nową lub Górną Częstochową. Dotychczasowa Częstochowa otrzyma- ła miano Starej. W 1818 r. wytyczono aleję Najświętszej Maryi Panny, stanowiącą trakt łączący oba miasta. 19 VIII 1826 r. nastąpiło formalne połączenie Starej i Nowej Często- chowy oraz przyjęcie nazwy – Częstocho- wa. Dokładnie w połowie drogi (obecny plac Biegańskiego) wybudowano ratusz. ▼▼ Sanktuarium na Jasnej Górze Rok 1846 przyniósł ożywienie gospo- darcze. Poprowadzono tędy kolej żelazną (Warszawa – Wiedeń), dzięki której nastą- pił szybki rozwój przemysłu. Ważną rolę odegrały złoża rudy, wapienia, gliny i żwirów. Zaczęły powstawać w mieście nowe fabryki, rozwinął się przemysł włókienniczy, meta- lowy, chemiczny i galanteryjny. Rosły nowe dzielnice i osiedla fabryczne oraz miesz- kaniowe. W  latach 90. XIX  w. zaczęto organizować strajki. W 1905 r. w wyniku ostrych starć manifestantów robotniczych z władzami carskimi aresztowano i zesłano na Sybir wiele osób. W czasie I wojny świa- towej Niemcy urządzili tu pogrom ludno- ści. Częstochowian masowo wysyłano do Rzeszy. Na miasto nałożono kontrybucję, a fabryki unieruchomiono. Gdy po zawierusze wojennej Częstocho- wa zaczęła podnosić się z upadku, wybuchła II wojna światowa. Już 4 IX 1939 r. rozpoczę- ły się masowe egzekucje ludności cywilnej, w tym dzieci. Od 1940 r. do więzienia na Zawodziu zwożono częstochowską inteli- gencję, by potem rozstrzelać ją w lasku pod Olsztynem. W 1942 r. utworzono w mieście dzielnicę niemiecką, z  której  masowo Kup książkę Poleć książkę 69 A W O H C O T S Ę Z C | I J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A N C O N Ł Ó P wysiedlano ludność polską. W tym samym roku zlikwidowano getto żydowskie miesz- czące się w obrębie starego miasta. Spalo- no obóz pracy przymusowej, tzw. małe getto, kilkuset Żydów wymordowano, a ok. 40 tys. wywieziono do obozu zagła- dy w Treblince. Rankiem 17 I 1945 r. oddziały radzieckie wyzwoliły miasto spod okupacji hitlerowskiej. jasna góra Przybycie paulinów na ziemię częstochow- ską jest nierozerwalnie związane z księciem Władysławem Opolczykiem. To on w 1382 r. przekazał zakonnikom niewielki drewnia- ny kościółek położony w osadzie zwanej później Częstochówką. Nadał mu liczne dziesięciny i kilka wsi, aby zapewnić braciom byt materialny. Legenda głosi, że gdy książę Włady- sław wracał z Rusi, wiózł ze sobą z Bełza cudowny obraz Najświętszej Panienki. Konie ciągnące wóz zatrzymały się w okoli- cy małego kościółka i nie chciały dalej iść. Uznano zatem, że to właśnie miejsce wybra- ła sobie Matka Boża na siedzibę. Historycy skłaniają się ku bardziej realistycznej hipo- tezie, według której Opolczyk nakłonił ówczesnego plebana małego kościółka na dzisiejszym jasnogórskim wzgórzu do przeniesienia parafii do kościoła w Często- chowie. Pleban zgodził się i w zamian za to został z łaski księcia kanonikiem gnieźnień- skim i krakowskim. Bardzo prawdopodobne jest, że to panu- jący wówczas w kraju Ludwik Węgierski był inicjatorem całego przedsięwzięcia i że to z jego woli paulini zostali sprowadzeni do Polski. Do zadań Władysława Opolczy- ka miało należeć znalezienie odpowied- niego miejsca dla ich osadzenia. Rodzi się pytanie: dlaczego Ludwik Węgierski chciał założyć klasztor zakonu paulinów na ziemiach polskich? Odpowiedź nasuwa się sama. Król był nie tylko władcą Polski, ale także monarchą Węgier, gdzie zakon paulinów rozwijał się i działał bardzo pręż- nie dzięki ogromnej przychylności władzy królewskiej. Sprowadzając do Polski zaprzy- jaźniony zakon oraz szerokim gestem fundując klasztor, Ludwik Węgierski prawdo- podobnie liczył na poparcie duchowieństwa w ważnej, aczkolwiek delikatnej sprawie. Nie posiadając bowiem męskiego potom- ka, zamierzał osadzić na tronie królewskim (po swojej śmierci) jedną z córek. Kiedy ziemie częstochowskie wraz z klasztorem przejął w posiadanie Włady- sław Jagiełło (zaciekły wróg Opolczyka), paulini zaczęli obawiać się o swoją przyszłość. Zupełnie niepotrzebnie, bo już w 1393 r. król potwierdził wcześniejsze przywileje oraz powiększył majątek kościoła nowymi daro- wiznami. To z inicjatywy królewskich małżon- ków Jadwigi i Władysława dobudowano w XV w. kaplicę Cudownego Obrazu. Za spra- wą łaskami słynącego wizerunku Maryi mały kościółek szybko przekształcił się w ruchli- we centrum pielgrzymkowe. W  XV  w. Kup książkę Poleć książkę 136 E Z C m A Z D O P | I J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A W O N D U Ł O P I znajdowało się cmentarzysko kurhanowe. Gród został prawdopodobnie zniszczony podczas pożaru w 1. poł. XIV w., a funkcję obronną po tym wydarzeniu zaczęła speł- niać twierdza ogrodzieniecka. Staraniem władz gminy przystąpiono do odtworzenia historycznego grodu, któ- ry ma być drugim po Biskupinie obiektem o podobnym znaczeniu. Konstrukcja grodu królewskiego wzorowana jest na typowej średniowiecznej twierdzy. W jej skład wcho- dzą: wieża bramna wraz z potężną palisadą, chata mieszkalna, wieża strażnicza i wieża obserwacyjna. We wnętrzach pokazano przedmioty codziennego użytku z okresu wczesnego średniowiecza, zbrojownię i obo- zowisko drużynników. Obejrzymy również m. in. zdjęcia przedstawiające życie codzienne  mieszkańców wczesnosłowiańskiej osady. Całość otaczają wały ziemno-drewniane. ◆▼ Gród na Górze Birów Jaskinie na Górze Birów to jedne z naj- ciekawszych form krasowych występujących na Jurze. Są także bezcenną skarbnicą wie- dzy na temat wczesnego osadnictwa w tym rejonie. Odkrycia w jaskiniach i schroniskach skalnych przyniosły wiele informacji dotyczą- cych życia ludzi pierwotnych i ich środowiska przyrodniczego. Badania osadów jaskiniowych dały powo- dy do przypuszczeń, że na terenie Góry Birów występowały zwierzęta charakterystyczne dla dalekiej północy (lemingi, renifery) oraz gatunki już wymarłe (niedźwiedź jaskiniowy, hiena jaskiniowa, mamut, nosorożec włocha- ty i żubr pierwotny). Na terenie tym żyły rów- nież takie zwierzęta jak: karczownik i bóbr oraz duże, roślinożerne ssaki kopytne wymagające bliskości wodopojów. Daje to podstawy do przypuszczenia, że w okolicy istniał zbiornik wodny w postaci rzeki lub jeziora. Kup książkę Poleć książkę Siewierz 137 Choć Siewierz leży już poza granicami Jury – poza zachodnią granicą Wyżyny Krakow- sko-Częstochowskiej, przy drodze krajowej nr 1 – miasto jest warte poznania. Miejscowość należy do najstarszych grodów w Polsce. Pierwsza wzmianka pisa- na pochodzi z dokumentu legata papieskie- go Idziego z 1125 r., zawierającego informację o pobieraniu przez klasztor Benedyktynów w Tyńcu części opłat z targów i jatki w Siewierzu. W XIII w. funkcjonowała tu komora celna, z której dochód zasilał klasztor Norbertanek w Rybniku. W tym samym czasie Siewierz stał się siedzibą kasztelanii. Wiele wskazuje na to, że w początkach istnienia gród sie- wierski usytuowany był w okolicy kościoła św. Jana Chrzciciela – tam, gdzie obecnie znajduje się cmentarz. Dopiero w 1241 r. po wielkim pożarze grodu (do którego bez- pośrednio przyczynili się Tatarzy) ludność przesiedliła się w dolinę Czarnej Przemszy. W 1279 r. Siewierz otrzymał prawa miej- skie – już wtedy był sporym ośrodkiem przemysłowym. W okolicach wydobywa- no oraz wytapiano srebro i ołów. W 1341 r. pojawiła się po raz pierwszy nazwa Księ- stwo Siewierskie. 100 lat później Księstwo Siewierskie stało się własnością biskupa kra- kowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Od tego czasu ziemia siewierska stała się udzielnym księstwem będącym we władaniu biskupów krakowskich. Miało ono własną gospodarkę, finanse, wojsko oraz surowe prawo karne, z funkcją kata. Do czasów współczesnych zachowało się popularne powiedzenie: „Kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj”. W 2. poł. XV w. właściciel Siewierza, biskup Jan Rzeszowski, po raz pierwszy użył tytułu księcia siewierskiego. W 2. poł. XVIII w. biskup krakowski, jako książę siewierski, dzierżył w dłoniach władzę ustawodawczą i sądowniczą, mógł wydawać przywileje dla książąt i szlachty. Około XVIII w. biskupi zaczęli otrzymywać tytuły szlacheckie, choć sami mogli nadawać je innym znacznie wcześniej (w XV w.), Księstwo Siewierskie Kup książkę Poleć książkę I I Z r E W E S | J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A W O N D U Ł O P I I było dobrze zorganizowane i samowystar- czalne. Miało własne wojsko, w którym obo- wiązkową służbę odbywała szlachta. Już w XVII w. Siewierz był miastem zna- czącym. Społeczeństwo siewierskie otrzyma- ło od kolejnych biskupów wiele przywilejów, obejmujących m.in. preferencje w handlu. Siewierzanie dostali także na wieczność lasy i łąki – obecnie, w imieniu rodzin, gruntami tymi administruje Spółka Leśno-Gruntowa. Od XV do XVII w. funkcjonowały w Siewie- rzu liczne kuźnice żelaza korzystające z tutej- szych zasobów rudy. Pod koniec XVIII w. zakończyła się terytorialna niezależność Księstwa Siewierskiego oraz panowanie biskupów na tym terenie. W wyniku obrad Sejmu Wielkiego księstwo zostało włączone do Korony jako odrębna jednostka terytorial- na pozostająca w granicach województwa krakowskiego. Podporządkowano system sądowniczy i skarbowy zasadom obowią- zującym w Koronie. Po trzecim rozbiorze Polski ziemię siewierską włączono do Prus jako tzw. Nowy Śląsk. W 1807 r. obszar daw- nego Księstwa Siewierskiego zajęły wojska ◆▼ Kościół św. Macieja Apostoła w Siewierzu francuskie. Napoleon reaktywował księstwo i ofiarował je jednemu ze swych marszałków, po śmierci którego zostało w 1809 r. włączo- ne do Księstwa Warszawskiego, a następnie (1815) do Królestwa Polskiego. Do 1914 r. Sie- wierz znajdował się pod zaborem rosyjskim. W połowie XIX w. miasto zaczęło pod- upadać. Przyczyniło się do tego pominięcie Siewierza podczas budowy kolei warszaw- sko-wiedeńskiej oraz pozbawienie Siewie- rza praw miejskich po upadku powstania styczniowego. Po odzyskaniu niepodle- głości miejscowość zaczęła się intensyw- nie rozwijać, powstała szkoła, sanatorium, Dom Ludowy i kopalnia galmanu. Podczas II wojny światowej Siewierz znalazł się w gra- nicach Rzeszy. W 1962 r. odzyskał prawa miej- skie i otrzymał herb. W Siewierzu warto zwrócić uwagę na kościół św. Jana Chrzciciela. To jed- na z najstarszych tego rodzaju budowli na ziemiach śląskich. Powstała prawdopodob- nie w 1140 r. z fundacji Piotra Własta Dunina. Prostokątny kościółek romański, murowany, orientowany, ma jedną nawę oraz półkolistą 138 I Z r E W E S | I I J E K S W O H C O T S Ę Z C Y N Y Ż Y W Ć Ś Ę Z C A W O N D U Ł O P I Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Jura Krakowsko-Częstochowska jest nie tylko mekką wspinaczy skałkowych i grotołazów, ale również miejscem wymarzonym dla miłośników turystyki pieszej, rowerowej, a nawet konnej. Urzekający krajobraz Jury z malowniczymi skałami i dobrze rozwiniętą bazą turystyczną przyciąga zarówno na weekendowy, jak i wakacyjny wypoczynek. Każdy, kto odwiedzi krainę Orlich Gniazd, z pewnością będzie nią oczarowany. Skarby Krakowa i Częstochowy Zamki, ruiny i pałace Ojcowski Park Narodowy Jedyna pustynia w Polsce Raj dla rowerzystów Rejony wspinaczkowe ISBN 978-83-283-4520-1 ISBN 978-83-283-4520-1 9 788328 345201 C e n a 2 6 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jura Krakowsko-Częstochowska. Travelbook. Wydanie 3
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: