Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00504 009006 7434575 na godz. na dobę w sumie
Jurysprudencja 4. Legitymizacja prawa Unii Europejskiej. Legitymizacja demokratyczna czy cywilizacyjna? - ebook/pdf
Jurysprudencja 4. Legitymizacja prawa Unii Europejskiej. Legitymizacja demokratyczna czy cywilizacyjna? - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 229
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-711-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Europa jest wspólnotą wartości cywilizacyjnych, do których należą wolność i równość jednostki, demokracja, państwo prawa, społeczeństwo obywatelskie, to „europejski dom” nie może być budowany niezależnie od tych wartości lub wbrew nim, ale tylko i wyłącznie na ich podstawie. Wspólna polityka europejska musi więc występować w obronie wymienionych wartości oraz brać za nie odpowiedzialność. Teoria integracji europejskiej wymaga zgody co do strategii i celów zjednoczenia, a budowa tej zgody nie jest możliwa bez określonych koncepcji legitymizacyjnych.

Oś problemową podjętych rozważań stanowi kwestia legitymizacji Unii Europejskiej – jej instytucji oraz stanowionego przez nie prawa. Inspiracją do podjęcia tematu było poczucie szeroko rozumianego kryzysu legitymizacji demokratycznej UE. Niewątpliwie w Unii występuje problem z uzasadnianiem decyzji – szczególnie w zakresie prawa pochodnego i orzecznictwa – w sposób wpisywalny w dominujące koncepcje demokracji, do których przywykły krajowe dyskursy profesjonalne. Receptą na ów kryzys może być wzmocnienie legitymizacji cywilizacyjnej Unii Europejskiej, tj. odbudowa wspólnoty inkluzywnej przy wykorzystaniu zasady solidarności, kanonu wartości wspólnych i wielokulturowości.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Marek Zirk-Sadowski (Uniwersytet Łódzki), Tomasz Bekrycht (Uniwersytet Łódzki) REDAKTORZY SEKRETARZ Rafał Jerzy Kruszyński (Uniwersytet Łódzki) RADA PROGRAMOWA Andrzej Bator (Uniwersytet Wrocławski), Tadeusz Biernat (Krakowska Akademia im. A. F. Mod- rzewskiego), Stanisław Czepita (Uniwersytet Szczeciński), Tomasz Gizbert-Studnicki (Uniwersytet Jagielloński), Mariusz Golecki (Uniwersytet Łódzki), Małgorzata Król (Uniwersytet Łódzki), Grzegorz Leszczyński (Uniwersytet Łódzki), Jerzy Leszczyński (Uniwersytet Łódzki), Leszek Leszczyński (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), Lech Morawski (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Tomasz Pietrzykowski (Uniwersytet Śląski), Marek Smolak (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), Tomasz Stawecki (Uniwersytet Warszawski), Bartosz Wojciechowski (Uniwersytet Łódzki), Jerzy Zajadło (Uniwersytet Gdański), Wojciech Załuski (Uniwersytet Jagielloński) (Uniwersytet Łódzki), Sylwia Wojtczak RECENZENCI Adam Sulikowski, Bartosz Wojciechowski Wioletta Jedlecka – Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Katedra Teorii i Filozofii Prawa, 50-145 Wrocław, ul. Uniwersytecka 22/26 REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Katarzyna Gorzkowska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁA Barbara Grzejszczak Wydanie publikacji zostało dofinansowane przez Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego © Copyright by Wioletta Jedlecka, Łódź 2014 Łódź 2014 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06602.14.0.M ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-292-7 ISBN (ebook) 978-83-7969-711-3 Pamięci Mojego Taty Spis treści Wstęp ........................................................................................................................................... 9 1. Cel i idea pracy ....................................................................................................................... 9 2. Kwestie terminologiczne ........................................................................................................ 13 2.1. Pojęcie legitymizacji w ogólności .................................................................................. 13 2.2. Pojęcie legitymizacji prawa ............................................................................................ 17 2.3. Wymiary i fazy poszukiwań legitymizacji w Unii Europejskiej .................................. 22 I. KRYZYS LEGITYMIZACJI DEMOKRATYCZNEJ W UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Zasada demokracji w Unii Europejskiej ................................................................. 37 1.1. Zasada demokracji jako zasada ogólna prawa Unii Europejskiej ................................. 37 1.2. Zasada demokracji jako czynnik legitymizacji Unii Europejskiej ............................... 44 1.3. Koncepcja legitymacji demokratycznej w Traktacie z Lizbony ................................... 56 1.4. Proceduralne pojęcie demokracji ................................................................................... 59 Rozdział 2. Przeszkody w zaistnieniu europejskiej demokracji ................................................ 71 2.1. Kwestia europejskiego demos ........................................................................................ 71 2.2. Problem europejskiej tożsamości ................................................................................... 78 2.3. Zagadnienie deficytu demokratycznego w Unii Europejskiej ...................................... 102 II. LEGITYMIZACJA CYWILIZACYJNA UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 3. Dobro wspólne i zasada solidarności jako ontologiczne podstawy demokracji.............................................................................................................................. 127 3.1. Europejskie dobro wspólne ............................................................................................ 127 3.2. Zasada solidarności w Unii Europejskiej ...................................................................... 144 Rozdział 4. Pluralizm aksjologiczny w Unii Europejskiej ......................................................... 153 4.1. Wartości wspólne społeczeństw państw Unii Europejskiej .......................................... 153 4.2. Konstruowanie wartości europejskich w projekcie Traktatu Konstytucyjnego oraz w Traktacie Lizbońskim ........................................................................................ 157 Rozdział 5. Tradycyjne pojmowanie kultury a multikulturowość w Unii Europejskiej ........... 165 5.1. Legitymizująco-regulatywna funkcja tradycyjnego pojmowania kultury ................... 165 5.2. Kultura a integracja europejska ..................................................................................... 171 5.3. Wielokulturowość w Unii Europejskiej ......................................................................... 183 Zakończenie ................................................................................................................................. 201 Bibliografia .................................................................................................................................. 205 Wstęp 1. Cel i idea pracy Na początku rozważań należy podkreślić, iż Europa już od dawna pilnie po- trzebuje debaty na temat ostatecznego celu swego zjednoczenia. Pytania, jakie można w tym miejscu zadać, brzmią: po co właściwie Europa ma być zjednoczo- na, w jakim celu? Ku czemu ma nastąpić to zjednoczenie? Na jakich podstawach? Kolejne pytanie, które można postawić, jest następujące: w jakim kierunku mo- głaby i powinna pójść taka debata? Na Unię Europejską mamy wiele różnych po- mysłów. Jeśli zakładamy, iż Europa jest wspólnotą wartości cywilizacyjnych, do których należą wolność i równość jednostki, demokracja, państwo prawa, społe- czeństwo obywatelskie, to „europejski dom” nie może być budowany niezależnie od tych wartości lub wbrew nim, ale tylko i wyłącznie na ich podstawie. Wspólna polityka europejska musi więc występować w obronie wymienionych wartości oraz brać za nie odpowiedzialność. Ponieważ narody w Europie długo jeszcze będą istnieć, mając polityczną organizację i formę, to proces jednoczenia musi wytworzyć taką strukturę, która zachowa ich swoistość, odrębność. Zachowa ją, a nie przekształci czy zniweczy1. Trzeba się zgodzić ze stwierdzeniem, iż teraz jest dogodny czas na refleksję nad ideą europejską. Wszak zjednoczona Euro- pa znajduje się w kryzysie2. Teoria integracji europejskiej, jako pewien dyskurs, wymaga zgody co do strategii i celów zjednoczenia, a budowa tej zgody nie jest – w mojej opinii – możliwa bez określonych koncepcji legitymizacyjnych. Priorytety i droga dalszego jednoczenia Europy muszą jednak zostać na nowo przemyślane i określone. Ale jakie mają być te nowe priorytety? E.-W. Böck- enförde próbuje nakreślić pewną wizję Europy. Otóż, punkt ciężkości procesu dalszej integracji, przy osiągniętym już poziomie w dziedzinie gospodarki, autor proponuje przenieść na obszar kultury. Chodzi bowiem o stworzenie warunków kształtowania się wspólnej europejskiej świadomości pośród rozmaitości kultur Europy, o zachowanie i dalszy rozwój wspólnych podstaw duchowych. Jakie są te podstawy i jak daleko one sięgają? Otóż, zalicza się do nich religię chrześcijańską 1 E.-W. Böckenförde, Państwo prawa w jednoczącej się Europie, Instytut Studiów Politycz- nych PAN, Warszawa 2000, s. 113–114. 2 Zob. więcej na temat kryzysu: J. H. H. Weiler, Demokracja bez narodu: kryzys europejsko- ści, „Nowa Europa. Przegląd Natoliński” 2013, nr 3 (16), s. 5 i n. 10 i ukształtowaną przez nią kulturę, a także racjonalizm, Oświecenie i formy spo- łeczeństwa obywatelskiego. Do tego należałoby jeszcze dodać wspólną polity- kę obronną i zagraniczną oraz wspólną politykę bezpieczeństwa wewnętrznego, a także gwarancje przestrzegania praw jednostki. Wspólnota i jedność tego ro- dzaju znalazłyby wśród narodów oraz ludzi w Europie poparcie i uznanie – bo- wiem widzieliby oni w niej coś, z czym sami mogą się identyfikować i co mogą realnie współtworzyć3. Stąd tak ważna jest w Unii zasada solidarności. Od kilku lat możemy obserwować znaczne przyspieszenie procesu integra- cyjnego Europy. Opracowany przez Konwent Europejski Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy można byłoby uznać za największy krok naprzód w roz- woju integracji europejskiej. Można by było, gdyby proces jego ratyfikacji został uwieńczony sukcesem. Tak się jednak nie stało. Powstaje więc pytanie: dlaczego? Przecież podjęto w nim próbę zwiększenia demokratyzacji Unii Europejskiej, tak aby jej poziom był adekwatny do aktualnego stanu integracji. Zasadę demokracji przedstawicielskiej, uznaną za podstawę funkcjonowania Unii, oparto na bez- pośredniej reprezentacji obywateli w Parlamencie Europejskim oraz pośredniej reprezentacji suwerenów państw członkowskich w Radzie Europejskiej i Radzie Ministrów za pośrednictwem rządów podlegających wewnątrzpaństwowej kon- troli parlamentarnej. Drugiej zasadzie – demokracji uczestniczącej, wyrażającej się w zapewnieniu obywatelom UE uczestnictwa w debacie publicznej, kształto- waniu dialogu instytucji Unii z organami społeczeństwa obywatelskiego, a także obligatoryjnej konsultacji, obywatelskim prawie do petycji oraz funkcjonowaniu partii politycznych na szczeblu europejskim nadano charakter uzupełniający. Czyż nie jest więc paradoksem, że większość głosujących, potencjalnych bene- ficjentów ustaleń wprowadzanych przez Traktat, odrzuciła reformy stanowiące duży krok w kierunku demokratyzacji i usprawnienia systemu instytucjonalnego UE? Poszukiwania odpowiedzi na pytania o przyczyny tego impasu mogą być prowadzone poprzez zgłębianie problematyki legitymizacji porządku prawa eu- ropejskiego, jak również specyficznych uwarunkowań systemu politycznego UE. Okres przedłużającego się w Europie kryzysu gospodarczego, który rozpo- czął się w 2008 r., przyczynia się do transformacji politycznej w Unii Europej- skiej. Dokonuje się przejście od wspólnotowego modelu integracyjnego do mo- delu opierającego się na polityce siły dominujących państw członkowskich Unii wobec państw słabszych. Państwa najbardziej wpływowe zachowują więcej su- werenności i to one odbudowują znaczenie demokracji w swych krajach. W pań- stwach peryferyjnych natomiast znaczenie zarówno suwerenności, jak i demo- kracji ulega marginalizacji4. Kryzys ujawnił też pewne wady konstrukcyjne UE, 3 Ibidem, s. 115–116. 4 T. G. Grosse, Triumf polityki siły i problemy z demokracją w Europie, „Rzeczy Wspólne” 2012, nr 9 (3), s. 118, 117. O istocie kryzysu Unii Europejskiej zob. też: J. Barcz, Unia Europejska na rozstajach. Dynamika i główne kierunki rozwoju reformy ustrojowej, Instytut Wydawniczy EuroPrawo, Warszawa 2008, s. 19–24. 11 a mianowicie pokazał, że Unia Europejska jest ważna, ale jej konstrukcja nie jest optymalna, że instytucje unijne nie są wystarczająco wyposażone w instrumenty walki z zagrożeniami, które wynikają z nieprzestrzegania wcześniej wynegocjo- wanych, uzgodnionych i ratyfikowanych ustaleń5. T. G. Grosse podkreśla, iż obecnie przeżywamy kryzys modelu wspólnoto- wego w Unii Europejskiej. Jedną z głównych zasad wspólnotowych było bowiem dążenie do solidarnego dystrybuowania kosztów i korzyści wynikających z in- tegracji europejskiej. Model wspólnotowy wypierany jest przez model polityki siły (power politics), w którym kształtuje się coraz bardziej widoczna hierarchia władzy między państwami centralnymi a peryferyjnymi. Owa hierarchia władzy coraz bardziej przenika też politykę prowadzoną w instytucjach wspólnotowych. Najpoważniejszą konsekwencją przejścia do modelu polityki siły jest zwiększają- ca się wciąż nierównowaga w dystrybuowaniu korzyści i kosztów płynących z in- tegracji europejskiej. To z kolei pociąga za sobą przesuwanie kosztów z państw najbardziej wpływowych na te najsłabsze, co de facto niweczy dotychczasową zasadę solidarności6. W retoryce Wspólnoty dużo miejsca poświęca się demokracji i znaczeniu demokratycznych korzeni cywilizacji europejskiej. A tymczasem problemy de- mokracji coraz bardziej przyczyniają się do powstawania problemów dezinte- gracyjnych w Unii. Demokracja wyborcza w Europie funkcjonuje, jak zaznacza T. G. Grosse, tylko na poziomie narodowym. Na poziomie europejskim natomiast mamy do czynienia jedynie z demokracją pozorowaną lub tzw. quasi-demokracją. Poziom unijny faktycznie czerpie swą legitymizację demokratyczną z poziomu narodowego. Zamiast rozwoju instytucji demokratycznych w Unii Europejskiej decydenci europejscy starają się wręcz omijać instytucje narodowe, gdyż obawia- ją się, że demokracja narodowa może zaszkodzić postępom integracji w Euro- pie. Jest to zapewne związane z tym, iż referenda przeprowadzane w państwach członkowskich UE podważały w jakiś sposób projekt europejski, jakim jest Unia, np. nieudane referenda w Holandii i Francji, które zniweczyły projekt konstytucji europejskiej. W efekcie procesy integracyjne w Europie nie tylko nie zbudowały solidnej demokracji na szczeblu Unii, ale wręcz przyczyniają się do osłabienia demokracji również w krajach członkowskich7. Trzeba przy tym pamiętać, że to inna kontrola demokratyczna niż ta, którą znamy z poziomu państwa narodowego 5 R. Riedel, Standardy demokracji przedstawicielskiej w Unii Europejskiej a equilibrium le- gitymizacyjne w czasach kryzysu, „Studia Europejskie” 2013, nr 2, s. 28. Na temat kryzysu patrz: K. Polkowski, Kryzys w ponowoczesnej rzeczywistości, „Studia Europejskie” 2011, nr 4, s. 95 i n.; K. Wielecki, Społeczny i kulturowy kontekst kryzysu gospodarczego w literaturze naukowej. Przy- czynek do europejskiej debaty, „Studia Europejskie” 2009, nr 1, s. 34–35; R. Koselleck, Kryzys, „Nowa Europa. Przegląd Natoliński” 2013, nr 2 (15), s. 22 i n.; R. Washington, Czy dyskurs pub- liczny jest odpowiedzią na kryzys europejskiego przywództwa? Przykład Valéry’ego Giscarda d’Estaing, „Nowa Europa. Przegląd Natoliński” 2013, nr 2 (15), s. 227 i n. 6 T. G. Grosse, Triumf polityki siły…, s. 118–119. 7 Ibidem, s. 119–120. 12 – ale też musi być ona inna, ponieważ Unia Europejska nie jest państwem. Co więcej, mechanizmy legitymizacyjne wykorzystywane na poziomie państw na- rodowych nie zawsze okazują się skuteczne i w związku z tym nie mogą służyć bezwarunkowej oraz bezrefleksyjnej aplikacji na poziomie ponadnarodowym8. W sytuacji przedłużającego się kryzysu gospodarczego coraz trudniej uni- kać werdyktu wyborczego i wpływu demokracji na procesy integracyjne. Przeja- wem owych tendencji jest podwójny sprzeciw wyborców – zarówno w państwach centralnych, jak i peryferyjnych. W obydwu grupach państw maleje poparcie dla idei integracyjnych, powodując jednocześnie wzrost wpływów poglądów euro- sceptycznych. W sytuacji kryzysu gospodarczego następują trzy równoległe pro- cesy dotyczące demokracji w Europie: 1) następuje silne pobudzenie demokracji narodowej, co w znacznej mierze jest wynikiem niezadowolenia z procesów integracji europejskiej, 2) zjawisko eurosceptycyzmu w coraz szerszym stopniu obejmuje elity polityczne, 3) pobudzenie demokracji lokalnej wydaje się bardziej oddziaływać w pań- stwach najmocniejszych, w których silniejsza jest tożsamość narodowa, wzmac- niana m.in. poprzez odniesienie do własnej konstytucji i narodowej suwerenności. W tej sytuacji nieuchronnie nasuwa się pytanie, jak przezwyciężyć kryzys Unii Europejskiej. Czy można w Europie odbudować demokrację deliberatyw- ną? Jeśli jednak odbudowa demokracji jest ważna dla powodzenia integracji, to – w opinii T. G. Grosse – powinna się ona dokonać równocześnie w sferze in- stytucji i wiodącej ideologii proeuropejskiej. Na płaszczyźnie instytucjonalnej kluczowa jest odpowiedź na pytanie: czy społeczeństwom peryferyjnym bardziej zależy na suwerenności i demokracji poza strukturami Unii Europejskiej, czy też na większym bezpieczeństwie kosztem podrzędnego znaczenia politycznego w zhierarchizowanej Unii? Na płaszczyźnie ideowej natomiast kluczowe znacze- nie ma odejście od ideologii liberalnej, która była dotychczas podstawową dok- tryną polityczną integracji europejskiej. Być może elity proeuropejskie powinny znów wrócić do pomysłu Europejskiego Modelu Społecznego, w którym nad- rzędne znaczenie ma wzrost gospodarczy oraz zwiększenie spójności społecznej i gospodarczej w ramach zjednoczonej Europy. Odbudowa poparcia dla integracji europejskiej prowadzi bowiem poprzez skuteczne zapobieganie kryzysowi i sy- stematyczne podwyższanie jakości życia obywateli państw członkowskich UE. Może ratunkiem jest w tej sytuacji próba odbudowy modelu wspólnotowego? Dla- tego tak ważna jest kwestia określenia wiodącej idei europejskiej. Nadto ważny jest też powrót do zasady solidarności i bardziej sprawiedliwego podziału kosz- tów integracji pomiędzy poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej9. 8 R. Riedel, Standardy demokracji przedstawicielskiej…, s. 29. 9 T. G. Grosse, Triumf polityki siły…, s. 123–126. Na temat European Social Model zob. M. Dawson, New Governance and the Transformation of European Law. Coordinating EU Social Law and Policy, Cambridge University Press, Cambridge 2011, s. 245–246. 13 W związku z powyższym oś problemową podjętych w pracy rozważań sta- nowi kwestia legitymizacji Unii Europejskiej – jej instytucji oraz prawa przez nie stanowionego, przy czym legitymizację rozumiem w tradycyjnym sensie, jako pewną koncepcję argumentacyjną, zmierzającą do uzasadniania czy usprawiedli- wiania przedmiotu legitymizacji. Inspiracją do podjęcia badań w tym zakresie było widoczne w wielu opracowaniach dotyczących prawa Unii Europejskiej poczucie szeroko rozumianego kryzysu w Unii. Podejście do badanych kwestii wpłynęło na konstrukcję rozprawy i jej podział na dwie części. W części I, składającej się z dwóch rozdziałów, analizuję zasadę demokracji w Unii Europejskiej (rozdział 1) oraz trudności związane z jej funkcjonowaniem jako czynnikiem legitymizacji Unii Europejskiej i prawa stanowionego przez jej instytucje (rozdział 2). Druga część dotyczy legitymizacji cywilizacyjnej Unii Europejskiej i zawiera trzy roz- działy, w których poszukuję dróg wyjścia z kryzysu legitymizacji demokratycznej w UE, wykorzystując zasadę solidarności i rozumienie dobra wspólnego w Unii (rozdział 3), kanon wartości wspólnych przyjmowanych w Unii (rozdział 4) oraz wielokulturowość, która ma zastąpić tradycyjne rozumienie kultury z jej regula- tywno-legitymizującą funkcją (rozdział 5). Argumentacja technologiczno-sym- boliczna, powrót do kultury jako medium rozmowy o prawie Unii Europejskiej, odbudowa modelu wspólnotowego (z naciskiem na wspólnotę konstruktywistycz- ną) i powrót do zasady solidarności stanowią propozycje przezwyciężenia kryzysu w UE, zaprezentowane w niniejszej pracy. Stosując argumentację wykorzystującą racje o charakterze ocennym, pokazuję możliwości usprawiedliwienia przedmiotu legitymizacji, jakim jest Unia Europejska (prawo UE). Nie wskazuję przy tym na jeden model legitymizacji UE (prawa UE) – choć najbliższy byłby tu model ideo- logiczny – gdyż uważam, że w przypadku fenomenu, jakim jest Unia, do jej legity- mizacji konieczna jest fuzja wielu koncepcji argumentacyjnych. 2. Kwestie terminologiczne 2.1. Pojęcie legitymizacji w ogólności W. Sokół, przywołując uwagę H. P. Potmana, słusznie podkreśla, iż „jednym z głównych problemów koncepcji legitymizacji wydaje się to, iż mamy tyle defi- nicji, ilu piszących na ten temat”10. Źródłosłów terminu „legitymizacja” (ang. legitimacy, legitimisation) pocho- dzi od łacińskiego słowa legitimus, czyli zgodny z prawem, bądź od słowa wywo- dzącego się z łaciny średniowiecznej – legitimo. 10 H. P. Potman, Policy Acceptance as a Variable in Policy Analysis, referat wygłoszony na XIV Światowym Kongresie IPSA, sierpień 1988, cyt. za: W. Sokół, Legitymizacja polityczna, [w:] B. Szmulik, M. Żmigrodzki (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, Wydawni- ctwo Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2006, s. 221. 14 W literaturze najczęściej pojęcia „legitymacja”, „prawomocność”, „prawo- witość” traktowane są jako tożsame11. W naukach humanistycznych stosowane są dwa terminy: „legitymizacja” i „legitymacja”. Przyjmuje się, że legitymacja (prawomocność) oznacza pożądany – zarówno przez podmioty sprawujące wła- dzę, jak i przez grupy podporządkowane tej władzy – stan systemu politycznego, który gwarantuje stabilność władzy i relacji z nią grup podporządkowanych12. Legitymizacja zaś (uprawomocnienie) może być definiowana jako „proces wy- boru ze zbioru dostępnych technik legitymizacyjnych (argumentów legitymiza- cyjnych) tych, które w danych warunkach społecznych najefektywniej prowadzić będą do stanu legitymacji podmiotu techniki te stosującego”13. Obydwa przywo- łane terminy służą więc interpretowaniu tych samych zjawisk, jednakże legity- macja to pewien stan systemu politycznego czy ładu społecznego, a legitymizacja obej muje proces wiodący do osiągnięcia takiego stanu. Legitymizacja to w dużej mierze proces interakcji, komunikowania się według pewnych przyjętych wzo- rów, zachodzący między uczestnikami systemu politycznego czy społecznego. Legitymacja jest zatem efektem procesu legitymizacyjnego i jego końcowym ogniwem14. W opinii T. Biernata legitymizacja jest zespoleniem trzech równie ważnych wymiarów: 1) uzasadnieniem, usprawiedliwieniem i wyjaśnieniem władzy, ale również innych obiektów, np. prawa, 2) stanem zmieniającym w istotny sposób relacje między podmiotem 3) rodzajem zasobu – zasobem władzy, autorytetem prawa, wzmocnieniem a obiektem, władzy15. 11 W. Sokół, Legitymizacja polityczna…, s. 221. 12 J. Pawłowski, Przebudowa instytucjonalna Unii Europejskiej wobec potrzeb legitymacji, „Studia Europejskie” 2007, nr 2 (42), s. 35. 13 W. Sokół, Legitymizacja systemów politycznych, Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skło- dowskiej, Lublin 1997, s. 15–19. Zob. także: W. Sokół, Argumenty, działania, procedury i symbole legitymizacji, [w:] A. Preisner (red.), Prawowitość czy zgodność z prawem. Legitymizacja władzy w państwach demokratycznych, Beta-Druk, Wrocław 2010, s. 11 i n. 14 A. Wierzchowska, Konceptualizacja pojęcia „legitymizacja”, [w:] K. A. Wojtaszczyk, Le- gitymizacja procesów integracji europejskiej, Oficyna Wydawnicza Aspra-JR, Warszawa 2006, s. 14–15. W ramach rozważań na ten temat spotyka się również takie terminy, jak: autolegity- mizacja, samolegitymizacja, legitymność, wiarygodność, prawowitość, autorytet, illegitymacja (nieprawomocność). Samo pojęcie ma starożytną proweniencję, np. Cyceron używał terminu legitimum impe- rium i potestas legitima. Pierwszą koncepcję prawomocności, koncentrującą się na posiadaniu lub dążeniu do pewnych wartości jako jedynym kryterium prawomocności, określa się mianem tradycyjnej. Tradycyjna koncepcja legitymacji, z reguły koncentrując się na jednym wyznaczniku czy typie legitymizacji w różnych szatach ideowych, często wykazywała swą obecność np. w teo- kratycznej teorii państwa. Za: W. Sokół, Legitymizacja polityczna…, s. 221. 15 T. Biernat, Legitymizacja procesu legislacyjnego, [w:] A. Preisner (red.), Prawowitość czy zgodność prawem…, s. 177. Zob. też: M. Żyromski, Power and legitimization. Between political
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Jurysprudencja 4. Legitymizacja prawa Unii Europejskiej. Legitymizacja demokratyczna czy cywilizacyjna?
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: