Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00889 010759 7482510 na godz. na dobę w sumie
Karta Nauczyciela - ebook/pdf
Karta Nauczyciela - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: INFOR Język publikacji: polski
ISBN: 9788374407021 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes
Porównaj ceny (książka, ebook (-44%), audiobook).
„Karta Nauczyciela z komentarzem” zawiera zmiany wprowadzone nowelizacją z 18 marca 2016 r.Obok szczegółowego, merytorycznego opracowania całość opatrzona jest bogatym orzecznictwem sądowym i administracyjnym.Autorem publikacji jest Agata Piszko – wieloletni kierownik wydziału oświaty w jednostce samorządu terytorialnego. Prowadziła sprawy leżące w gestii organu prowadzącego, obejmujące swoim zakresem również pragmatykę zawodową nauczycieli.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Agata Piszko Agata Piszko Karta Karta Nauczyciela Nauczyciela z komentarzem z komentarzem  Praktyczne komentarze do każdego artykułu  Bogate orzecznictwo  Zmiany dotyczące godzin karcianych oraz postępowania dyscyplinarnego dla nauczycieli Agata Piszko Karta Nauczyciela z komentarzem  Praktyczne komentarze do każdego artykułu  Bogate orzecznictwo  Zmiany dotyczące godzin karcianych oraz postępowania dyscyplinarnego dla nauczycieli Grupa INFOR PL Prezes Zarządu Ryszard Pieńkowski DYREKTOR CENTRUM RYNKU FINANSÓW PUBLICZNYCH Agata Eichler REDAKCJA MERYTORYCZNA Mirosława Stefanowicz SEKRETARZ REDAKCJI Elżbieta Marszalik KOREKTA Jolanta Bugaj REDAKTOR GRAFICZNY Monika Rodziewicz © Copyright by INFOR PL SA, Warszawa 2016 INFOR PL SA 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. 22 530 43 44 www.infor.pl Biuro Obsługi Klienta 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. 22 212 07 30, infolinia 801 626 666 faks 22 212 07 32 e-mail: bok@infor.pl www.sklep.infor.pl Publikacja jest chroniona przepisami prawa autorskiego. Wykonywanie kserokopii bądź powielanie inną metodą oraz rozpowszechnianie bez zgody Wydawcy w całości lub części jest zabronione i podlega odpo- wiedzialności karnej. ISBN 978-83-7440-702-1 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Rozdział 1. Postanowienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Rozdział 2 Obowiązki nauczycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Rozdział 3 Wymagania kwalifikacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Rozdział 3a Awans zawodowy nauczycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Rozdział 4 Nawiązanie, zmiana i rozwiązanie stosunku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Rozdział 5 Warunki pracy i wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 Rozdział 6 Nagrody i odznaczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 Rozdział 7 Uprawnienia socjalne i urlopy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 Rozdział 7a Finansowanie dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 Rozdział 8 Ochrona zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 3 spis treści Karta Nauczyciela z komentarzem Rozdział 9 Dzień Edukacji Narodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 Rozdział 10 Odpowiedzialność dyscyplinarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 Rozdział 11 Uprawnienia emerytalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Rozdział 11a Przepisy szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Rozdział 12 Przepisy przejściowe i końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 4 Wstęp Pragmatyka zawodowa nauczycieli uregulowana w przepisach ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela jest materią, która w bezpośredni sposób określa zasady za- trudnienia i warunki pracy nauczycieli. Przepisy ustawy, w pierwotnej wersji osadzone w czasach innego ustroju politycznego, podlegały od 1982 r. licznym nowelizacjom. Na przestrzeni lat ewoluowało również orzecznictwo sądowe, a także zdania i opinie ekspertów. Bogate orzecznictwo judykatury, stanowiska resortu edukacji oraz poglądy doktryny w dużym stopniu wpłynęły na praktykę stosowania przepisów ustawy. Komentarz do Karty Nauczyciela w kolejnych artykułach zwraca uwagę nie tylko na teoretyczne, ale również praktyczne aspekty przedstawionych zagadnień. Ideą, jaka przyświecała podczas tworzenia komentarza, było stworzenie opracowania sta- nowiącego przystępne wyjaśnienie przepisów, zilustrowanego mogącymi pojawić się w praktyce wątpliwościami. Autor zwraca również uwagę na sytuacje sporne i wywo- łujące rozbieżności w stosowaniu. Z tego względu komentarz kierowany jest przede wszystkim do osób, które w swojej pracy zawodowej stosują przepisy Karty Nauczyciela – a więc do dyrektorów szkół i placówek oświatowych, dyrektorów jednostek obsłu- gujących jednostki oświatowe, osób zajmujących się kadrami, a także organów pro- wadzących. Ponadto w opracowaniu ujęto najnowszą nowelizację przepisów ustawy z 2016 r., regulującą m.in. odpowiedzialność dyscyplinarną nauczycieli oraz likwidację tzw. godzin karcianych. 5 Wykaz skrótów ZFŚS KRK RPO Konstytucja RP Karta Nauczyciela ustawa o systemie oświaty k.p./Kodeks pracy k.k./kodeks karny k.p.k./kodeks postępowania karnego k.c./kodeks cywilny k.p.c./kodeks postępowania cywilnego Prawo o szkolnictwie wyższym ustawa o zespołach opiniodawczych ustawa o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym ustawa o ZFŚS ustawa zmieniająca z 5 czerwca 1992 r. zakładowy fundusz świadczeń socjalnych Krajowy Rejestr Karny Rzecznik Praw Obywatelskich ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Pol­ skiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 z późn. zm.) ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.) ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 380) ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) ustawa z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądo­ wych specjalistów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1418) ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytu­ cjach rynku pracy (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 645) ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1144 z późn. zm.) ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 111 z późn. zm.) ustawa z 5 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczycie­ la (Dz.U. Nr 53, poz. 252) 6 Karta Nauczyciela z komentarzem wykaz skrótów ustawa zmieniająca z 14 czerwca 1996 r. ustawa zmieniająca z 18 lutego 2000 r. ustawa zmieniająca z 15 lipca 2004 r. ustawa zmieniająca z 9 maja 2007 r. ustawa zmieniająca z 25 lipca 2008 r. ustawa zmieniająca z 21 listopada 2008 r. ustawa zmieniająca z 19 marca 2009 r. ustawa zmieniająca z 23 listopada 2012 r. ustawa zmieniająca z 20 lutego 2015 r. ustawa zmieniająca z 18 marca 2016 r. ustawa o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ustawa o pracownikach samorządowych ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych ustawa o służbie cywilnej ustawa z 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczy­ ciela (Dz.U. Nr 87, poz. 396) ustawa z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239) ustawa z 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1845) ustawa z 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 102, poz. 689) ustawa z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Karta Nauczyciela oraz ustawy o postępowaniu w spra­ wach nieletnich (Dz.U. Nr 145, poz. 917) ustawa z 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczy­ ciela (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 1) ustawa z 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 458 z późn. zm.) ustawa z 23 listopada 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z podwyższeniem wieku emerytalnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1544) ustawa z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 357) ustawa z 18 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczycie­ la oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 668) ustawa z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodat­ kach mieszkaniowych (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787) – uchy­ lony ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202 z późn. zm.) ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 168) ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywa­ nia z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 192 z późn. zm.) ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obra­ chunkowych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 561) ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1111 z późn. zm.) ustawa o samorządzie gminnym ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 446) ustawa z 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1240) ustawa o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego 7 wykaz skrótów Karta Nauczyciela z komentarzem ustawa o zasadach kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich UE ustawa z 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Euro­ pejskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 65) ustawa o samorzadzie powiatowym ustawa o samorzadzie województwa ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym ustawa o emeryturach i rentach z FUS ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1445 z późn. zm.) ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 486) ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1144) ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) ustawa o związkach zawodowych ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1881) ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy ustawa z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywi­ dualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz. 310) ustawa o dostępie do informacji publicznej ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli rozporządzenie w sprawie kryteriów oceny pracy nauczycieli szkół artystycznych rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowni­ ków, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownika­ mi oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzia­ nych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczy­ cieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrud­ nić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukoń­ czonego zakładu kształcenia nauczycieli (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1264) rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 27 czerwca 2013 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli szkół artystycznych, trybu postępowa­ nia odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. z 2013 r. poz. 819) 8 Karta Nauczyciela z komentarzem wykaz skrótów rozporządzenie w sprawie kryteriów oceny pracy nauczyciela rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 grudnia 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1538 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie specjalistycznej jednostki nadzoru rozporządzenie Ministra Kultury z 22 września 2004 r. w spra­ wie specjalistycznej jednostki nadzoru (Dz.U. Nr 226, poz. 2292 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie zasad ustalania okresów pracy uprawniających do nagrody jubileuszowej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 30 paź­ dziernika 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających nauczyciela do nagrody jubileuszowej oraz szczegółowych zasad jej obliczania i wypłacania (Dz.U. Nr 128, poz. 1418) rozporządzenie w sprawie zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodze­ nia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy na­ uczycieli (Dz.U. Nr 71, poz. 737 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycie­ lom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także orga­ nów uprawnionych do ich udzielania (Dz.U. z 2001 r. Nr 1, poz. 5) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27 październi­ ka 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i ro­ dzajach publicznych placówek (Dz.U. Nr 184, poz. 1436 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrek­ tora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pra­ cy komisji konkursowej (Dz.U. Nr 60, poz. 373 z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora publicznej placówki doskonalenia nauczycieli rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 1 września 2015 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora publicz­ nej placówki doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajo­ wym, publicznej placówki doskonalenia nauczycieli szkół arty­ stycznych oraz publicznej placówki doskonalenia nauczycieli przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolni­ czych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1356) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. Nr 61, poz. 624 z późn. zm.) 9 wykaz skrótów Karta Nauczyciela z komentarzem rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli rozporządzenie w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności rozporządzenie w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych rozporządzenie o realizowaniu przez nauczycieli tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć wychowawczych w porze nocnej rozporządzenie w sprawie podziału środków na wspieranie doskonalenia zawodowego nauczycieli rozporządzenie w sprawie należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej rozporządzenie w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warun­ ków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 416 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz.U. Nr 17, poz. 162 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecz­ nej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawno­ ści i stopniu niepełnosprawności (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1110) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostoso­ wanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecz­ nym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1113) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 17 maja 2001 r. w sprawie realizowania przez nauczycieli tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć wychowawczych w po­ rze nocnej (Dz.U. Nr 52, poz. 550) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 mar­ ca 2002 r. w sprawie sposobu podziału środków na wspieranie doskonalenia zawodowego nauczycieli pomiędzy budżety po­ szczególnych wojewodów, form doskonalenia zawodowego dofinansowywanych ze środków wyodrębnionych w bud­ żetach organów prowadzących szkoły, wojewodów, ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz szczegóło­ wych kryteriów i trybu przyznawania tych środków (Dz.U. Nr 46, poz. 430 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 167) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 1 marca 2013 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez na­ uczycieli (Dz.U. z 2013 r. poz. 393) 10 USTAWA z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity) Mając na względzie doniosłą rolę oświaty i wychowania w Rzeczypospolitej Polskiej, pragnąc dać wyraz szczególnej randze społecznej zawodu nauczyciela zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami, otwierając niniejszą ustawą drogę do dalszych uregulowań prawnych systemu edukacji narodowej, stanowi się, co następuje: Rozdział 1. Postanowienia wstępne Art. 1. [Zakres podmiotowy ustawy] 1. Ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedago­ giczni zatrudnieni w: 1) publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i [słowa oznaczone kursywą zostaną usunięte z dniem 1 października 2016 r. – przyp. red.] placówkach doskonalenia nauczycieli działających na pod­ stawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn.zm.), z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1a, 1b oraz pkt 2 lit. a; 2) zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich działających na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. z 2014 r. poz. 382); 3) (uchylony); 4) publicznych kolegiach pracowników służb społecznych. 1a. (uchylony). 2. Ustawie podlegają również, w zakresie określonym ustawą: 1) nauczyciele mianowani lub dyplomowani zatrudnieni na stanowiskach, na których wymagane są kwalifikacje pedagogiczne, w: a) urzędach organów administracji rządowej, b) kuratoriach oświaty, c) specjalistycznej jednostce nadzoru, d) Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz okręgowych komisjach egzamina­ cyjnych, e) organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad zakładami poprawczy­ mi, schroniskami dla nieletnich oraz szkołami przy zakładach karnych; 1a) nauczyciele zatrudnieni w publicznych szkołach i szkolnych punktach konsul­ tacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsular­ nych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej; 11 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem 1b) nauczyciele zatrudnieni w publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, publicznych placówkach doskonalenia nauczycie­ li szkół artystycznych oraz publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych, o których mowa odpowiednio w art. 5 ust. 3b pkt 1 lit. b, ust. 3c i ust. 3d pkt 2 ustawy o systemie oświaty; 2) nauczyciele zatrudnieni w: a) publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu te­ rytorialnego, b) przedszkolach niepublicznych, niepublicznych placówkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych; 3) nauczyciele urlopowani na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 167); 4) pracownicy zatrudnieni u pracodawców niewymienionych w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1–3, pełniący funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kie­ rowników praktycznej nauki zawodu, posiadający kwalifikacje określone dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz wykonujący pracę dydaktyczną i wychowawczą w wymiarze przewidzianym dla tych nauczycieli; 5) pracownicy zatrudnieni w Ochotniczych Hufcach Pracy na stanowiskach wy­ chowawców, pedagogów oraz na stanowiskach kierowniczych, posiadający kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, wykonujący pracę dydak­ tyczną i wychowawczą co najmniej w połowie obowiązującego ich czasu pracy. 1. Przepis określa zakres podmiotowy Karty Nauczyciela. Przedstawiony katalog jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca w sposób wyczerpujący dokonał wylicze- nia, kto podlega przepisom ustawy. Żadna inna praca – poza pracą objętą przepisami art. 1 w zw. z art. 3 Karty Nauczyciela nie jest uznawana za pracę nauczycielską. Wykonywanie pracy polegającej na nauczaniu lub szkoleniu w jednostkach niebędą- cych placówkami wymienionymi w komentowanym przepisie nie spełnia warunku do uznania jej za pracę nauczycielską, a konsekwentnie osób wykonujących ją za nauczyciela.1 2. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, ustawie podlegają: nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych przedszko- lach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty. Na- uczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w wymienio- nych jednostkach podlegają przepisom Karty Nauczyciela w pełnym zakresie. Karta Nauczyciela jest pragmatyką zawodową nauczycieli, stanowiącą lex specialis wobec 1 Wyrok Sądu Najwyższego z 31 maja 2006 r. (sygn. akt I UK 319/05) 12 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 przepisów k.p. W szczególności do nauczycieli, wychowawców i innych pracowni- ków pedagogicznych nie mają zastosowania przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Stanowi o tym wprost zapis art. 3 ustawy o pra- cownikach samorządowych, zgodnie z którym przepisów tejże ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych gminy, powiatu, województwa, których status prawny określają odrębne przepisy. „Odrębnymi prze- pisami” w przedmiotowej sytuacji są przepisy Karty Nauczyciela. Ustawa o pracow- nikach samorządowych ma natomiast zastosowanie do pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez samorządy. 3. Przepisom ustawy Karta Nauczyciela podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w jednostkach, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela – tj. w zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich. Nowela przepisów Karty Nauczyciela, wprowadzona ustawą o zespołach opiniodawczych, wykreśliła z komentowanego przepisu nauczycieli zatrudnionych w rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych. Ustawa o zespołach opiniodawczych wprowadziła zmiany m.in. w ustawie o po- stępowaniu w sprawach nieletnich. Zadania wykonywane do czasu nowelizacji przez pracowników pedagogicznych rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych są obecnie wykonywane przez opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów. Mocą przepisów ustawy o zespołach opiniodawczych, rodzinne ośrodki diagnostyczno-kon- sultacyjne stały się opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów, a w konsekwen- cji zmianie uległ status prawny zatrudnionych w nim pracowników pedagogicznych. W efekcie psycholodzy, pedagodzy i lekarze rodzinnych ośrodków diagnostyczno- -konsultacyjnych stali się specjalistami opiniodawczych zespołów sądowych specjali- stów. Ponadto z dniem wejścia w życie tejże ustawy – tj. 1 stycznia 2016 r. – wygasły uprawnienia pracowników pedagogicznych zatrudnionych w rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych, przewidzianych na gruncie przepisów Karty Na- uczyciela. Ustawodawca zastrzegł jednak, że niektóre z tych uprawnień nie podlegają wygaśnięciu. Wyjątek dotyczy uprawnień emerytów i rencistów, o których mowa w art. 53 ust. 2 i 3a, art. 54 ust. 4, art. 56 i art. 58 w zw. z art. 60 oraz art. 72 ust. 4 Karty Nauczyciela – art. 27 ustawy o zespołach opiniodawczych. Wyjątkiem objęte są więc następujące kwestie: ■■ odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla nauczycieli będących eme- rytami, rencistami lub nauczycielami pobierającymi nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, ■■ prawo do zajmowania mieszkania po przejściu nauczyciela na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, ■■ prawo do osobistego użytkowania działki gruntu szkolnego – w przypadku nauczy- ciela emeryta, rencisty lub nauczyciela pobierającego nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, zatrudnionego na terenie wsi, ■■ prawo do zajmowania mieszkań w budynkach szkolnych i użytkowanych przez szkoły przez nauczyciela emeryta, rencistę lub pobierającego nauczycielskie świad- czenie kompensacyjne, 13 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem ■■ prawo do pomocy zdrowotnej dla nauczyciela emeryta, rencisty lub nauczyciela pobierającego nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. 4. Przepisom Karty Nauczyciela podlegają również nauczyciele zatrudnieni w pub- licznych kolegiach pracowników służb społecznych – o czym świadczy treść art. 1 ust. 1 pkt 4. Organami tworzącymi i prowadzącymi kolegia jest samorząd wojewódz- twa. Kolegia mogą być również zakładane przez osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne. Warunkiem utworzenia i prowadzenia kolegium bądź wprowadzenia systemu kształcenia wieczorowego lub zaocznego jest zapewnienie przez szkołę wyższą opieki naukowo-dydaktycznej. Kolegia kształcą w zawodzie pracownik socjalny, w systemie dziennym, wieczorowym lub zaocznym. Szczegółowe zasady i warunki tworzenia, przekształcania i likwidowania kolegiów pra- cowników służb społecznych, organizację i zasady działania kolegiów, w tym zasady powierzania stanowisk kierowniczych, a także zasady sprawowania opieki naukowo- -dydaktycznej, a także sprawowania nadzoru nad kolegiami określają przepisy rozpo- rządzenia Ministra Polityki Społecznej z 24 marca 2005 r. w sprawie kolegiów pracow- ników służb społecznych.2 5. Grupę nauczycieli i pracowników, którzy podlegają przepisom Karty Nauczycie- la, ale tylko w zakresie określonym tą ustawą, określa art. 1 ust. 2. Zakres określony tymi przepisami ma zastosowanie do nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych zatrudnionych na stanowiskach, na których wymagane są kwa- lifikacje pedagogiczne, w: ■■ urzędach organów administracji rządowej, ■■ kuratoriach oświaty, ■■ specjalistycznej jednostce nadzoru, ■■ Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz okręgowych komisjach egzaminacyjnych, ■■ organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad zakładami poprawczymi, schro- niskami dla nieletnich oraz szkołami przy zakładach karnych. Karcie Nauczyciela podlegają więc nauczyciele (ale tylko mianowani lub dyplo- mowani) zatrudnieni w ministerstwach, a także w kuratoriach oświaty na stanowi- skach wymagających kwalifikacji pedagogicznych. W kuratoriach oświaty zatrudnia się pracowników na stanowiskach urzędniczych – w tym wymagających kwalifikacji pedagogicznych oraz pomocniczych, robotni- czych i obsługi – § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 29 grudnia 1998 r. w sprawie organizacji kuratoriów oświaty oraz zasad tworzenia ich delegatur.3 Zakres stosowania przepisów Karty Nauczyciela w stosunku do nauczycieli miano- wanych i dyplomowanych zatrudnionych w urzędach organów administracji rządowej i kuratoriach oświaty na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych wyznacza art. 91a ust. 1 pkt 1. Do tych nauczycieli stosuje się następujące przepisy: ■■ art. 9a–9i – dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, 2 Dz.U. Nr 61, poz. 544 3 j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 973 14 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 ■■ art. 51 – określające prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji ■■ art. 58–60 – określające prawo do mieszkania w budynkach szkolnych i użytkowa- nych przez szkoły, w tym również po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczyciel- skie świadczenie kompensacyjne, ■■ art. 86 – określające pracę nauczyciela jako pracę w szczególnym charakterze, ■■ art. 88 – określające prawo do przejścia na wcześniejszą emeryturę, bez względu na Narodowej”, wiek, ■■ art. 90 – przyznające prawo do dodatku do emerytury lub renty dla tych nauczycie- li, którzy w czasie okupacji prowadzili tajne nauczanie. Przepisom Karty Nauczyciela podlegają nauczyciele (tylko mianowani lub dy- plomowani) zatrudnieni w specjalistycznej jednostce nadzoru. Mowa tu o Cen- trum Edukacji Artystycznej, które realizuje zadania związane ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego nad publicznymi i niepublicznymi szkołami i placówkami artystycznymi oraz placówkami zapewniającymi opiekę i wychowanie uczniom szkół artystycznych w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszka- nia. Sposób wykonywania zadań nadzoru pedagogicznego przez specjalistyczną jednostkę nadzoru określają przepisy rozporządzenia w sprawie specjalistycznej jednostki nadzoru. Regulacjom Karty Nauczyciela – w zakresie określonym ustawą – podlegają rów- nież nauczyciele zatrudnieni w organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad zakładami poprawczymi, schroniskami dla nieletnich oraz szkołami przy zakła- dach karnych. Nadzór pedagogiczny Ministra Sprawiedliwości nad wymienionymi placówkami sprawują wizytatorzy zajmujący stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych oraz dyrektorzy zakładów i schronisk, a w przypadku powołania na stanowisko dyrektora zakładu osoby nieposiadającej przygotowania pedagogicznego, nadzór pedagogiczny sprawuje nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze w zakładzie. Rodzaje zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich określają prze- pisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 października 2001 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich.4 Zgodnie z art. 91a ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, nauczycielom mianowanym i dyplomowanym zatrudnionym w specjalistycznej jednostce nadzoru oraz organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad zakładami poprawczymi i schroniskami dla nieletnich oraz szkołami przy zakładach karnych na stanowiskach wymagających kwa- lifikacji pedagogicznych przysługują uprawnienia wynikające z zapisu: ■■ art. 9a–9i – dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, ■■ art. 51 – określające prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, ■■ art. 58–60 – określające prawo do mieszkania w budynkach szkolnych i użytkowa- nych przez szkoły, w tym również po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczyciel- skie świadczenie kompensacyjne, 4 j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1054 z późn. zm. 15 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem ■■ art. 63 – określające prawo do korzystania z ochrony przewidzianej dla funkcjona- riuszy publicznych na podstawie przepisów ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, ■■ art. 86 – określające prawo do zaliczenia pracy nauczyciela jako pracy w szczegól- ■■ art. 88 – określające prawo nauczyciela do przejścia na wcześniejszą emeryturę, bez nym charakterze, względu na wiek, ■■ art. 90 – określające prawo nauczyciela do dodatku do emerytury lub renty z tytułu prowadzenia w czasie okupacji tajnego nauczania. Kolejną grupę osób objętych Kartą Nauczyciela stanowią nauczyciele mianowani lub dyplomowani zatrudnieni w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz okręgo- wych komisjach egzaminacyjnych. Do zadań Centralnej Komisji Egzaminacyjnej należy w szczególności przygotowywanie i ustalanie materiałów egzaminacyjnych, przygotowywanie i ustalanie zasad oceniania rozwiązań zadań, wykorzystywanych do przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalne- go, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie oraz egzaminów eksterni- stycznych, w celu zapewnienia porównywalności oceniania, ogłaszanie komunika- tów na stronie Biuletynu Informacji Publicznej CKE i wiele innych. Z kolei do zadań okręgowych komisji egzaminacyjnych należy przede wszystkim przeprowadzanie egzaminów, jak również przygotowywanie propozycji zadań i arkuszy egzamina- cyjnych. W zakresie określonym Kartą Nauczyciela przepisy tej ustawy należy stosować do nauczycieli zatrudnionych w publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli szkół artystycznych oraz publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli przed- miotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych. Mowa tu o części placówek resortowych, które mogą być zakładane i prowadzone przez właściwych mi- nistrów. Nauczyciele zatrudnieni w wymienionych placówkach resortowych podlegają Karcie Nauczyciela w zakresie określonym jej przepisami. Na podstawie zapisu art. 5 ust. 3b pkt 1 lit. b ustawy o systemie oświaty, minister właściwy do spraw oświaty i wy- chowania zakłada i prowadzi publiczne placówki doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego zakłada i prowadzi publiczne szkoły artystyczne oraz publiczne placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamiesz- kania dla uczniów szkół artystycznych, a także placówki doskonalenia nauczycieli szkół artystycznych. Natomiast minister właściwy do spraw rolnictwa może zakładać i prowadzić publiczne placówki doskonalenia nauczycieli przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych. Do nauczycieli mianowanych i dyplomowanych zatrudnionych w Centralnej Ko- misji Egzaminacyjnej oraz okręgowych komisjach egzaminacyjnych, do zajmowania których wymagane są kwalifikacje pedagogiczne, jak również w publicznych placów- kach doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym, publicznych placówkach doskonalenia nauczycieli szkół artystycznych oraz publicznych placówkach doskona- 16 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 lenia nauczycieli przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych, mają zastosowanie przepisy: ■■ art. 9a–9i – dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, ■■ art. 30 ust. 5 – stanowiące delegację dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do określenia w drodze rozporządzenia wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia nauczycieli. Oznacza to, że do nauczycieli tych mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wyna- grodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy, z zastrzeżeniem art. 32, ■■ art. 32 – określające zasady przyznawania dodatków do wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w wymienionych jednostkach, ■■ art. 33 – określające prawo do dodatku za wysługę lat, ■■ art. 47 – określające prawo do nagrody jubileuszowej, ■■ art. 49 ust. 1 pkt 3 – określające obowiązek tworzenia specjalnego funduszu nagród w budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, z przeznaczeniem na wypłaty nagród tego ministra, ■■ art. 51 – określające prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, ■■ art. 58–60 – określające prawo do mieszkania w budynkach szkolnych i użytkowa- nych przez szkoły, w tym również po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczyciel- skie świadczenie kompensacyjne, ■■ art. 63 – określające prawo do korzystania z ochrony przewidzianej dla funkcjona- riuszy publicznych na podstawie przepisów k.k., ■■ art. 86–88 – określające prawo do zaliczenia pracy nauczyciela jako pracy w szcze- gólnym charakterze, odprawy oraz przejścia na emeryturę, bez względu na wiek, ■■ art. 90 – określające prawo nauczyciela do dodatku do emerytury lub renty z tytułu prowadzenia w czasie okupacji tajnego nauczania. Kolejną grupą nauczycieli, do których zastosowanie Karty Nauczyciela wyznaczo- ne jest jej przepisami, są nauczyciele zatrudnieni w publicznych szkołach i szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej. Szkoły podstawowe, gimnazja i licea ogólnokształcące oraz zespoły tych szkół przy: ■■ przedstawicielstwach dyplomatycznych, ■■ urzędach konsularnych, ■■ przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego, określoną w przepisach w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół. Z kolei, jak wynika z wymienionego prze- pisu, szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, umożliwiają uczniom uczęszczającym do szkół działających w systemach oświaty 17 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem innych krajów uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej, gim- nazjum i liceum ogólnokształcącego, zgodnie z ramami programowymi kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych i planami nauczania. Szkoły, zespoły szkół oraz szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczy- pospolitej Polskiej zakłada i prowadzi minister właściwy do spraw oświaty i wychowa- nia – zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 3b pkt 1 lit. a ustawy o systemie oświaty. Z nauczy- cielami na czas skierowania do pracy w szkołach europejskich nawiązuje się stosunek pracy na podstawie umowy o pracę w jednostce organizacyjnej, której zadaniem statutowym jest organizacja i koordynacja funkcjonowania tych szkół. W okresie wyko- nywania pracy w tych szkołach nauczycielom przysługuje wynagrodzenie w wysokości równej ekwiwalentowi pieniężnemu za urlop wypoczynkowy, ustalonemu według za- sad określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli. Należy również dodać, że okres wykonywania pracy w wymienionych szkołach jest zaliczany do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia nauczyciela wynikające ze stosunku pracy. Podstawy prawne funkcjonowania szkół i punktów konsultacyjnych przy przed- stawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej określają przepisy rozporządzenia z 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przeby- wających za granicą.5 Szerzej na ten temat patrz: komentarz do art. 17 Karty Na- uczyciela. Zgodnie z art. 91a ust. 4 Karty Nauczyciela, do nauczycieli zatrudnionych w pub- licznych szkołach i szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych mają zastosowanie następujące przepisy Karty Nauczyciela: ■■ rozdział 2–4 – określające obowiązki nauczycieli, wymaganie kwalifikacyjne, awans zawodowy nauczycieli, a także nawiązanie, zmiany i rozwiązanie stosunku pracy, ■■ art. 31 – określające prawo do jednorazowej gratyfikacji pieniężnej nauczycielowi dyplomowanemu, który uzyskał tytuł honorowy profesora oświaty, ■■ art. 42 ust. 1, 2 i 7a – określające czas pracy nauczyciela, ■■ art. 51 Karty Nauczyciela – określający prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, ■■ art. 63–67 – dotyczące prawa do korzystania z ochrony przewidzianej dla funk- cjonariuszy publicznych na podstawie przepisów k.k., a także prawo do urlopu wypoczynkowego, ■■ rozdziały 8–11 – czyli rozdziały poświęcone ochronie zdrowia, Dniu Edukacji Naro- dowej, odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz uprawnieniom emerytalnym. O tym, które konkretnie przepisy Karty Nauczyciela mają zastosowanie do nauczy- cieli zatrudnionych w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach prowadzo- nych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu 5 j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 454 18 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 terytorialnego, jak również zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych, niepub- licznych placówkach, działających na podstawie przepisów ustawy o systemie oświa- ty oraz szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, decyduje zapis art. 91b ust. 2 Karty Nauczyciela. Dokonując wykładni wspomnianych przepisów, należy wobec tego stwierdzić, że: ■■ do nauczycieli zatrudnionych w publicznych przedszkolach i szkołach prowadzo- nych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, jak również zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych oraz szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych – bez względu na wymiar zatrudnienia – mają zastosowanie przepisy: a) art. 6 – formułujące obowiązki nauczycieli, b) art. 9 – określające wymagania kwalifikacyjne, c) art. 11a – regulujące prawo nauczyciela do posiadania legitymacji służbowej, d) art. 26 – określające przypadki wygaśnięcia stosunku pracy, e) art. 63 – określające prawo ochrony nauczyciela podczas lub w związku z peł- nieniem obowiązków służbowych (w takiej sytuacji nauczyciel korzysta z ochro- ny przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych, na zasadach określonych w k.k.; szczegółowe wyjaśnienia w tym zakresie patrz: komentarz do art. 63 Karty Nauczyciela), f) art. 75–85z – określające zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli; ■■ do nauczycieli zatrudnionych w publicznych i niepublicznych placówkach pro- wadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samo- rządu terytorialnego – bez względu na wymiar zatrudnienia – mają zastosowanie: art. 6, art. 9, art. 26, art. 63, art. 75–85z; ■■ do nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach publicznych, a także w szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, jak rów- nież w placówkach publicznych i niepublicznych – prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, zatrudnionych co najmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, mają zastosowanie przepisy Karty Nauczyciela: a) art. 9a–9i – dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, b) art. 22 ust. 3 i 4 – stanowiący o wyłączeniu niektórych przepisów ustawy w związ- ku z brakiem zatrudnienia w jednej szkole w wymiarze co najmniej 1/2 etatu. Dotyczy tych nauczycieli, którzy są zatrudnieni w kilku szkołach, łącznie w wy- miarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, jednak w żadnej z tych szkół nie posiadają zatrudnienia w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. W takiej sytuacji nauczyciel może odbyć staż, a opiekuna wyzna- cza organ sprawujący nadzór pedagogiczny (patrz: komentarz do art. 22 Karty Nauczyciela), c) art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 – określający obowiązek tworzenia w budżetach wojewo- dów oraz w budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania spe- cjalnego funduszu na nagrody dla nauczycieli za ich osiągnięcia dydaktyczno- -wychowawcze, d) art. 51 – stanowiący prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, 19 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem e) art. 70a ust. 3, 4 i 6 – określający obowiązek wyodrębnienia środków na dofinan- sowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w budżetach wojewodów oraz w budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, f) art. 86 – regulujące kwestię zaliczenia pracy nauczyciela jako pracy w szczegól- nym charakterze, g) art. 88 – określający prawo nauczyciela do przejścia na wcześniejszą emeryturę, h) art. 90 – określający prawo nauczyciela do dodatku do emerytury lub renty z ty- tułu prowadzenia w czasie okupacji tajnego nauczania; ■■ w przypadku nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach niepublicznych w wy- miarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, w tym do nauczyciela zatrudnionego na stanowisku dyrektora, mają zastosowanie opisane wcześniej przepisy: art. 9a–9i, art. 22 ust. 3 i 4, art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 51, art. 70a ust. 3, 4 i 6 oraz art. 88 Karty Nauczyciela. Jednocześnie warto podkreślić, że przepisy Karty Nauczyciela w niektórych za- pisach wprost stanowią, że pewne kwestie stosuje się do nauczycieli zatrudnionych w jednej z wymienionych instytucji. Przykładem jest art. 32 ust. 1 Karty Nauczyciela, który ma zastosowanie do nauczycieli mianowanych i dyplomowanych zatrudnio- nych na stanowiskach, dla których wymagane są kwalifikacje pedagogiczne, w urzę- dach organów administracji rządowej i kuratoriach oświaty. Nowelizacja Karty Nauczyciela dokonana ustawą zmieniającą z 18 marca 2016 r. wprowadziła przepis art. 91b ust. 2b, skutkiem którego z nauczycielem zatrudnionym w publicznym przedszkolu, szkole i placówce oraz niepublicznym przedszkolu lub pla- cówce oraz szkole niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej – prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego, nie może być nawiązany stosunek pracy, jeżeli nauczyciel ten nie spełnia warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 2–5 Karty Nauczyciela, co oznacza, że nauczyciel ten musi spełniać następujące przesłanki: 1) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych, 2) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne, 3) nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, 4) nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 3, w okresie 3 lat przed nawiązaniem stosunku pracy, albo karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4, 5) posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska. W celu potwierdzenia spełnienia warunku niekaralności nauczyciel, przed nawią- zaniem stosunku pracy, jest obowiązany przedstawić dyrektorowi szkoły informację z Krajowego Rejestru Karnego, natomiast w celu potwierdzenia spełnienia warunku nieukarania karą dyscyplinarną nauczyciel, przed nawiązaniem stosunku pracy, jest obowiązany przedstawić dyrektorowi szkoły informację z centralnego rejestru orze- czeń dyscyplinarnych. W zakresie określonym Kartą Nauczyciela, przepisom tej ustawy podlegają na- uczyciele urlopowani na podstawie przepisów ustawy o związkach zawodowych. 20 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, pracownikowi powołane- mu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze pracownika, przysługuje – na wniosek organizacji związkowej – prawo do urlopu bezpłatnego. Z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego w celu pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w cha- rakterze pracownika, może wystąpić do pracodawcy organizacja związkowa, w której pracownik ma pełnić daną funkcję, co najmniej na 14 dni przed proponowanym terminem rozpoczęcia urlopu bezpłatnego, wskazując okres, na jaki ma być on udzie- lony. Pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu bezpłatnego na okres wskazany przez organizację związkową. Udzielenie urlopu bezpłatnego w innym terminie może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn, na podstawie porozumienia pracodawcy z or- ganizacją związkową. Szczegółowy tryb udzielania urlopu bezpłatnego określają prze- pisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy.6 Zgodnie z art. 91a ust. 3 Karty Nauczyciela, nauczycielom urlopowanym przysługu- ją uprawnienia, o których mowa w: ■■ art. 9a–9i – dotyczącym awansu zawodowego nauczycieli, ■■ art. 30 – określającym zasady wynagradzania, ■■ art. 31 – przewidującym wypłatę jednorazowej gratyfikacji pieniężnej dla nauczy- ciela dyplomowanego, który uzyskał tytuł honorowy profesora oświaty, ■■ art. 33 – określającym zasady przyznawania dodatku za wysługę lat, ■■ art. 49 – określającym zasady tworzenia specjalnego funduszu nagród dla nauczy- cieli (w budżetach organów prowadzących, wojewodów, ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania), ■■ art. 51 – stanowiącym prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, ■■ art. 58–60 – określających prawo do mieszkania w budynkach szkolnych i użytko- wanych przez szkoły, w tym również po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczy- cielskie świadczenie kompensacyjne, ■■ art. 73 – określającym zasady przyznawania urlopu dla poratowania zdrowia, ■■ art. 86–88 – regulujących uprawnienia emerytalne nauczycieli, ■■ art. 90 – określającym prawo nauczyciela do dodatku do emerytury lub renty z ty- tułu prowadzenia w czasie okupacji tajnego nauczania. Przepisy Karty Nauczyciela mają w pewnym zakresie zastosowanie również wobec pracowników zatrudnionych u pracodawców niebędących szkołami lub wymieniony- mi wyżej placówkami, pełniących funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz kierowników praktycznej nauki zawodu, posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz wykonujący pracę dydaktyczną i wy- chowawczą w wymiarze przewidzianym dla tych nauczycieli, a także pracownicy 6 Dz.U. Nr 71, poz. 336 21 art. 1 Karta Nauczyciela z komentarzem zatrudnieni w Ochotniczych Hufcach Pracy na stanowiskach wychowawców, pe- dagogów oraz na stanowiskach kierowniczych, posiadający kwalifikacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, wykonujący pracę dydaktyczną i wy- chowawczą co najmniej w połowie obowiązującego ich czasu pracy. Zasadą jest, że zajęcia praktyczne wykonują nauczyciele. Zajęcia praktyczne mogą być również prowadzone przez instruktorów praktycznej nauki zawodu. Instruktorami praktycznej nauki zawodu są: ■■ pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodo- cianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, ■■ pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące in- dywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykony- wana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy. Szczegółowe kwalifikacje wymagane od instruktorów praktycznej nauki zawodu określają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.7 Ochotnicze Hufce Pracy są instytucjami rynku pracy. Są to państwowe jednostki budżetowe wyspecjalizowane w działaniach na rzecz młodzieży, w szczególności młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym, oraz bezrobotnych do 25 roku życia. Mocą art. 91b ust. 2a Karty Nauczyciela do tych grup pracowników mają zastoso- wanie następujące przepisy Karty Nauczyciela: ■■ art. 6 – określający obowiązki nauczyciela, ■■ art. 51 – stanowiący prawo nauczyciela do otrzymania „Medalu Komisji Edukacji Narodowej”, ■■ art. 63 – określający prawo do korzystania z ochrony przewidzianej dla funkcjona- riuszy publicznych na podstawie k.k., ■■ art. 64 ust. 3 – określający prawo do urlopu wypoczynkowego w szkołach, w któ- rych nie są przewidziane ferie szkolne, w wymiarze 35 dni roboczych, ■■ art. 86–88 – określające uprawnienia emerytalne nauczyciela, ■■ art. 90 – określający prawo nauczyciela do dodatku do emerytury lub renty z tytułu prowadzenia w czasie okupacji tajnego nauczania. W kwestii stosowania przepisów Karty Nauczyciela do instruktorów praktycznej nauki zawodu wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2012 r.8 Z wyrażo- nej przez SN tezy wynika, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu nie stanowią podgrupy nauczycieli praktycznej nauki zawodu. W treści uzasadnienia SN zwrócił uwagę, że do instruktorów praktycznej nauki zawodu przepisy Karty Nauczyciela mają zastosowanie w ograniczonym zakresie. Warunkiem jest posiadanie przez tych instruktorów wymaganych kwalifikacji. W treści uzasadnienia SN zwrócił uwagę na 7 Dz.U. Nr 244, poz. 1626 z późn. zm. 8 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2012 r. (sygn. akt II UK 126/11) 22 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 1 różnicę, jaka występuje pomiędzy instruktorami a nauczycielami praktycznej nauki zawodu. Instruktorzy podlegają przepisom Karty Nauczyciela tylko w zakresie w niej określonym. Okres pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu może być uznany za okres pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 88 Karty Nauczyciela dopiero od 1 września 1988 r. – a więc od wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 10 sierpnia 1988 r. w sprawie rozciągnięcia niektórych przepisów Karty Nauczyciela na instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz na nie- których innych pracowników uspołecznionych zakładów pracy, prowadzących prace pedagogiczne i wychowawcze.9 Rozważana przez Sąd Najwyższy kwestia ma decydujące znaczenie w przedmio- cie nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Okres pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu nie jest okresem wliczanym do okresu pracy wymaganym do nabycia prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W tym miejscu warto również przytoczyć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2013 r.10, w którym TK uznał, że art. 2 pkt 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o na- uczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w zakresie, w jakim nie uwzględnia wśród uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego instrukto- rów praktycznej nauki zawodu, zatrudnionych w innych jednostkach niż wskazane w tym przepisie, jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wymienione grupy nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicz- nych podlegają przepisom Karty Nauczyciela w przypadku, gdy są zatrudnieni – a więc gdy wiąże ich z pracodawcą stosunek pracy. W ujęciu kodeksowym (art. 22 § 1 k.p.) przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywil- noprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy. Jednak tak kategoryczne sformułowanie należy odnosić przede wszystkim do na- uczycieli, o których mowa w art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela. W przypadku nauczycieli szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dopuszczalne jest nawią- zanie umowy cywilnoprawnej. Tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z 20 września 1994 r.11 Z treści uzasadnienia uchwały wynika, że do grupy nauczycieli szkół nie- publicznych o uprawnieniach szkół publicznych przepisy Karty Nauczyciela stosuje się tylko w zakresie określonym tą ustawą. Wśród tej grupy przepisów nie znajduje się art. 10 określający podstawę zatrudniania nauczycieli na podstawie umowy o pracę lub mianowania. Wobec tego należy uznać, że z nauczycielami szkół nie- publicznych o uprawnieniach szkół publicznych mogą być zawierane umowy inne niż przewidziane w k.p., w szczególności umowy o świadczenie usług podobnych do zlecenia (art. 750 k.c.). 9 Dz.U. Nr 34, poz. 261 – uchylony 10 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2013 r. (sygn. akt SK 49/12) 11 Uchwała Sądu Najwyższego z 20 września 1994 r. (sygn. akt I PZP 37/94) 23 art. 2 Karta Nauczyciela z komentarzem Art. 2. [Wyłączenia stosowania ustawy] Przepisów ustawy nie stosuje się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz funkcjonariuszy Policji i pożarnictwa: 1) zajmujących stanowiska nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowo­ ­wychowawczych wojskowych i prowadzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz organy podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowane; 2) wyznaczonych do wykonywania zadań poza wojskiem oraz służbami podleg­ łymi lub nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na stanowiskach wymienionych w art. 1. Powołany przepis informuje, że przepisy Karty Nauczyciela nie mają zastosowania do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz funkcjonariuszy Policji i pożarnictwa, zajmujących stanowiska nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowo-wychowaw- czych wojskowych i prowadzonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz organy podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowane. Przepisów Karty Nauczyciela nie stosuje się również do nauczycieli wyznaczonych do wykonywania zadań poza wojskiem oraz służbami podległymi lub nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Art. 3. [Definicje ustawowe] Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) nauczycielach bez bliższego określenia – rozumie się przez to nauczycieli, wy­ chowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przed­ szkolach, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1; 2) szkołach bez bliższego określenia – rozumie się przez to przedszkola, szkoły i placówki oraz inne jednostki organizacyjne wymienione w art. 1 ust. 1, a tak­ że odpowiednio ich zespoły; 3) stażu – rozumie się przez to okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz innych jednostkach organizacyjnych, o których mowa w art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiąz­ kowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a, z tym że w przypadku nauczycieli, o których mowa w art. 9e ust. 1–3, równoważny z odbywaniem stażu jest odpowiednio okres zatrudnienia na tych stanowiskach lub czas urlopowania lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy; 4) związkach zawodowych – rozumie się przez to związek zawodowy, którego członkiem jest nauczyciel, a jeżeli nauczyciel nie jest członkiem żadnego związ­ ku, to związek zawodowy zrzeszający nauczycieli wskazany przez nauczyciela; 5) ustawie o systemie oświaty – rozumie się ustawę, o której mowa w art. 1 ust. 1 6) stopniu naukowym doktora – rozumie się przez to także stopień doktora pkt 1; sztuki. 24 Karta Nauczyciela z komentarzem art. 3 1. Komentowany przepis zawiera definicję legalną pojęć użytych w przepisach Karty Nauczyciela. Wyjaśnienie pojęć pozwala na ustalenie znaczenia użytych w ustawie sformułowań i stanowi wskazówkę co do zakresu ich stosowania. 2. Pojęcie „nauczyciel” użyte w Karcie Nauczyciela bez bliższego określenia oznaczałoby także wychowawcę i innego pracownika pedagogicznego. Jednak usta- wodawca, wyjaśniając znaczenie słowa „nauczyciel”, ograniczył się tylko do osób wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela – a więc nauc
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Karta Nauczyciela
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: