Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00882 011769 7450247 na godz. na dobę w sumie
Karty z mego życia - ebook/pdf
Karty z mego życia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne Język publikacji: polski
ISBN: 9788365210227 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pisanie tych wspomnień odkładałem wiele razy. Różne obowiązki zmuszały mnie do zajęcia się innymi tematami. Jednak chęć opowiedzenia bez upiększeń o własnym życiu wciąż we mnie tkwiła. Chciałem w nich bez fryzowana pokazać moje dorosłe życie.


 To przeświadczenie i raz po raz ponawiane zachęty znajomych do spisania tego, co przeżyłem, wciąż powracały, w jakimś momencie stawały się pewnego rodzaju duchową potrzebą. Moje życie ułożyło się trochę odmiennie od innych. Różne okoliczności wpłynęły na to, że po 1945 roku pozostałem na ziemi urodzenia. Ukończyłem studia i świadomie dałem się wciągnąć w polską kulturę. Dojrzewałem w trudnym, szczególnie tu na Warmii i Mazurach, czasie. Jako młody człowiek zetknąłem się ze środowiskiem ludzi związanych silnie z Kościołem katolickim, którzy obecni byli w różnych przestrzeniach życia publicznego, od kultury po gospodarkę. Wierzyli w to, byli przekonani o tym, że nauka społeczna Kościoła będzie miała znaczący wpływ na tworzenie wspólnoty Polaków po zakończeniu II wojny światowej na dawnych terenach Prus Wschodnich.


Młodość ma to do siebie, że żywi się marzeniami, a starość właśnie wspomnieniami. Ukończyłem pisanie tych kart w siedemdziesiątym siódmym roku życia. Wiele w nim się wydarzyło. Nie mnie oceniać; czy moje życie było aktywne. Czuję się do pewnego stopnia człowiekiem spełnionym. Mam za sobą pięćdziesiąt pięć lat pracy zawodowej, a w ostatnich latach dość aktywnie współpracowałem z Towarzystwem Naukowym im. Wojciecha Kętrzyńskiego i Społecznym Komitetem Ratowania Dawnych Cmentarzy na Warmii i Mazurach, którego zresztą byłem współzałożycielem i od dwóch kadencji prezesem. Z tego powodu mam poczucie udziału w powojennym życiu publicznym na Warmii i Mazurach. Tym samym mogę napisać, że mam jakiś udział w powojennym życiu publicznym na ziemi mego urodzenia.


 Nie były to lata spokojne ani sprzyjające ludziom z moim rodowodem.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Wprowadzenie 1 Karty z mego życia (Wspomnienia) 2 Karty z mego życia Wprowadzenie 3 Jan Chłosta Karty z mego życia (Wspomnienia) Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne 2016 4 Karty z mego życia Za zgodą Kurii Metropolitalnej Archidiecezji Warmińskiej Olsztyn, 4 stycznia 2016 r. L.dz. 2/2016 Redakcja wydawnicza Alicja Bartosik Ks. Krzysztof Bielawny Projekt okładki, łamanie Bogdan Grochal © Copyright by Jan Chłosta ISBN 978-83-65210-18-0 Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne ul. Wyszyńskiego 9 10-457 Olsztyn Druk i oprawa: Mazowieckie Centrum Poligrafii ul. Słoneczna 3C 05-270 Marki Wprowadzenie 5 1. Wprowadzenie Pisanie tych wspomnień odkładałem wiele razy. Różne obowiązki zmuszały mnie do zajęcia się innymi tematami. Jednak chęć opowie- dzenia bez upiększeń o własnym życiu wciąż we mnie tkwiła. Chciałem w nich bez fryzowana pokazać moje dorosłe życie. To przeświadczenie i raz po raz ponawiane zachęty znajomych do spisania tego, co przeżyłem, wciąż powracały, w jakimś momencie sta- wały się pewnego rodzaju duchową potrzebą. Moje życie ułożyło się trochę odmiennie od innych. Różne okoliczności wpłynęły na to, że po 1945 roku pozostałem na ziemi urodzenia. Ukończyłem studia i świa- domie dałem się wciągnąć w polską kulturę. Dojrzewałem w trudnym, szczególnie tu na Warmii i Mazurach, czasie. Jako młody człowiek ze- tknąłem się ze środowiskiem ludzi związanych silnie z Kościołem ka- tolickim, którzy obecni byli w różnych przestrzeniach życia publiczne- go, od kultury po gospodarkę. Wierzyli w to, byli przekonani o tym, że nauka społeczna Kościoła będzie miała znaczący wpływ na tworzenie wspólnoty Polaków po zakończeniu II wojny światowej na dawnych terenach Prus Wschodnich. Młodość ma to do siebie, że żywi się marzeniami, a starość właśnie wspomnieniami. Ukończyłem pisanie tych kart w siedemdziesiątym siódmym roku życia. Wiele w nim się wydarzyło. Nie mnie oceniać; czy moje życie było aktywne. Czuję się do pewnego stopnia człowie- kiem spełnionym. Mam za sobą pięćdziesiąt pięć lat pracy zawodowej, a w ostatnich latach dość aktywnie współpracowałem z Towarzystwem 6 Karty z mego życia Naukowym im. Wojciecha Kętrzyńskiego i Społecznym Komitetem Ratowania Dawnych Cmentarzy na Warmii i Mazurach, którego zresz- tą byłem współzałożycielem i od dwóch kadencji prezesem. Z tego powodu mam poczucie udziału w powojennym życiu publicznym na Warmii i Mazurach. Tym samym mogę napisać, że mam jakiś udział w powojennym życiu publicznym na ziemi mego urodzenia. Nie były to lata spokojne ani sprzyjające ludziom z moim rodo- wodem. Urodziłem się jeszcze przed wybuchem drugiej wojny w Olsztynie, na południowej Warmii. Pierwsze słowa, które wypowiedziałem wcale nie były polskie. Język polski nie mógł być mową moich pierwszych lat życia. Posługiwali się nim jednak moi przodkowie, wrośnięci od poko- leń w tę ziemię. Oni świadomie przechowywali zwyczaje warmińskie, które po latach opisywałem. Trudno mi powiedzieć; czy opisane fragmenty mego życia zasługu- ją na upowszechnienie, czy wnoszą one coś interesującego? Do napi- sania tych tekstów namówili mnie współpracownicy, którzy uznali, że brakuje wspomnień osób urodzonych w Olsztynie przed 1939 rokiem i mieszkających na Warmii dzisiaj. Większość osób z rodowodem po- dobnym do mojego w różnych okresach po roku 1945 opuściła swą ziemię rodzinną. Mieszkają dziś w Niemczech. Na pewno mieli ła- twiejszy start w dorosłe życie. Mnie przyszło tutaj pokonywać różnego rodzaju bariery: językowe, ideowe czy wyznaniowe. Znaczny wpływ na moje życie miały: ostatnia faza wojny i pierwsze lata po 1945 roku. Był to dla rodzimej ludności czas niedostatku i nie- ukrywanej często wrogości wobec Warmiaków i Mazurów. Najczęściej traktowano miejscowych tu tak, jakby to oni ponosili wyłącznie winę za wszelkie nieszczęścia, które spotkały Polaków z innych regionów. Pragnąłem, aby te wspomnienia stały się opisem mego autentycz- nego wrastania w kulturę polską. Odbywało się ono z pomocą innych ludzi, szkoły i wciąż odkrywaniu złożonej historii tej ziemi. Pisałem je jako historyk, może bardziej obeznany z dziejami tej ziemi, z jej piś- miennictwem polskim i niemieckim od przeciętnych mieszkańców regionu, opisywałem je w książkach i artykułach naukowych, wreszcie w wielu publikacjach prasowych. Wprowadzenie 7 Próbowałem w ostatnim ćwierćwieczu być także depozytariu- szem dziedzictwa tej ziemi. Nie będę ukrywał, że przysłużyłem się do uczczenia ważnych wydarzeń historycznych i związanych z nimi lu- dzi. Potwierdziłem to zresztą oraz potwierdzam nadal wieloma pub- likacjami i pracą na rzecz ratowania tego, co zostało po przodkach. Szkoda, że okres PRL trwał tak długo. Stosunek decydentów do prze- szłości Warmii i Mazur doprowadził do pewnej zatraty wielu ważnych pomników wspólnej przeszłości, m. in. zniszczenia pałaców, zamków, ewangelickich cmentarzy na Mazurach. Obowiązujące zapisy cenzu- ry nie pozwoliły na zarejestrowanie w druku prawdziwych przeżyć mieszkańców tych ziem. Nie wszystko zapewne teraz uda się odtwo- rzyć. Wraz z innymi dokładam starań, aby odnaleźć i upublicznić za- pomniane lub tłumione zasoby pamięci. Są one pouczające i ważne w zrozumieniu przeszłości. Wspomnienia mogą być cennym źródłem wiedzy o kształtowaniu się olsztyńskiego środowiska humanistycz- nego. Przywołałem w tej książce ludzi często mało znanych, kilku z nich urodziło się jeszcze w XIX wieku, ale byli aktywni po powsta- niu Polski Ludowej. Dawali świadectwo swojego polskiego rodowo- du. Doczekali się wydania swoich wierszy i tekstów prozatorskich, w większości wspomnień. Miały one charakter, używając określenia profesora Stefana Kieniewicza, „publicystyki pamiętnikarskiej”. Były opisem udziału autorów o ważnych wydarzeniach historycznych na tych ziemiach i miały cel propagandowy, który służył kształtowaniu opinii publicznej. Dominował w tych memuarach nurt ściśle związany z działalnością organizacji polskich, rozwijających swoją pracę niekie- dy obok niemieckiego, głównego nurtu życia społeczno-politycznego i gospodarczego na tych ziemiach. 8 Karty z mego życia Szemiel 9 2. Szemiel Święta Bożego Narodzenia w 1944 roku nie mogły być radosne. Zbliżał się koniec wojny. Opa Józef Guski, czyli mój dziadek, jednak robił wszystko, aby podtrzymać przedświąteczny nastrój. Najpierw za- mówił u wujka Juliusa choinkę, potem wciągnął mnie do przystrajania drzewka. Miały to być dla mnie pierwsze bardziej świadome święta. Nie przestałem wierzyć w świętego Mikołaja, czy jak się wtedy mówiło Nikolausa, ale dobrze zapamiętałem wydarzenia tamtego roku. Trzy dni po wigilii ukończyłem szósty rok życia. Także z tej okazji jeszcze jesienią ojciec zapowiedział swój przyjazd z frontu. Właściwie ojca znałem tylko z fotografii. Był cały czas poza domem. Ciotka Augusta wciąż tylko powtarzała, że jestem bardzo do niego po- dobny. Potem nadszedł telegram, że mimo obietnicy przełożonych, nie otrzymał zgody na przyjazd do domu. Była to ostatnia wiadomość od ojca. Po przeczytaniu kartki mama z dziadkiem wymienili kilka zdań w niezrozumiałym dla mnie języku. Po latach okazało się, że mówi- li między sobą po polsku, abym nie zrozumiał tego, co wypowiadali o wojnie, i o tym, co miało wkrótce nastąpić. Od jakiegoś czasu mieszkaliśmy u dziadka na skraju Starych Włók, przy szosie prowadzącej z Wartemborka, czyli Barczewa, do Jezioran. Ten domek zbudował wujek Julius, który jako najstarszy z pierwszego małżeństwa mojej babki Augusty przejął gospodarstwo na wybudo- waniu, czyli kolonii, i matce oraz ojczymowi kupił pół hektara ziemi w samej wsi, gdzie postawił domek z murowaną obórką. Zamieszkaliśmy 10 Karty z mego życia tam chyba z mamą po śmierci babci. Moja mama, jako jedyna cór- ka dziadka, stała się mu najbliższą osobą i spadkobierczynią domku, o który po zakończeniu wojny raczej nie chciała się upomnieć. Nie wiem, dlaczego nie podjęła starań, aby po wyjeździe do Niemiec córek ciotki Marty, Irmgardy i Renaty, podjąć starania o odzyskanie ojcowi- zny. Siostry Beuth sprzedały po prostu użyczoną przez mamę notarial- nie zapisaną posiadłość. Zresztą one nikomu nie zwierzyły się ze swego zamiaru opuszczenia Polski. W wigilię 1944 roku nie pojawili się, jak zapowiadał dziadek, ko- lędnicy. Jeszcze w połowie grudnia wszystkich nieco starszych chłop- ców ze wsi powołano do służby pomocniczej przy różnych formacjach Wehrmachtu, także nie można było nawet skompletować skromnej kompanii – miała powiedzieć w sklepie stara Willowa. Z ubiegło- rocznych kolędników pozostali tylko kulawy Klomfas, co wcielał się w żebraczkę, i mały Jagiełko. Gdyby nie zabrali chorowitego Kuniberta Teschnera, co w ostatnich latach odtwarzał tańczącego szemla, to mo- gliby nawet w trzech chodzić, ale bez szemla − co to za słudzy … Pod choinką znalazły się tym razem bardziej praktyczne prezenty. Poza drewnianym samochodem, Mikołaj pozostawił wełniane swe- try dziadkowi i mnie. Kiedy po kolacji dziadek przymierzał sweter, to mama mimochodem powiedziała, że wkrótce może mu się bardzo przyda! Nie rozumiałem, o czym mówili. Kilkanaście dni po świętach dziadek koniecznie chciał mi zre- kompensować nieobecność kolędników z szemlem i przywiózł mi z Wartemborka drewnianego konika na biegunach. Był biały jak szem- iel z kompanii kolędników z poprzedniego roku, tylko na biegunach. Bardzo mi się podobał ten siwy konik. Był ostatnim podarkiem dziad- ka przed opuszczeniem Starych Włók. Z wyjazdem to było tak. Kiedy już wyraźnie dochodziły odgłosy wystrzałów armatnich, naraz przed domem dziadka pojawił się drabi- niasty wóz pokryty plandeką, zaprzężony w dwa konie. Przyjechał nim Francuz zatrudniony w gospodarstwie wujka Juliusa. Francuz pomógł załadować zapakowane w nocy walizki. Chciałem koniecznie zabrać na wóz konika na biegunach, ale dziadek powiedział, że za dwa dni po- wrócimy do domu, tak jak było w 1914 roku, jak z najbliższymi ukryli Szemiel 11 się w lesie w stronę Kiersztanowa. Tym razem jednak się mylił. Mama podarowała jeszcze Francuzowi wełniany sweter, który zrobiła ojcu. Niech wam dobrze służy − powiedziała. Tym wozem odbyliśmy pierwszy odcinek naszej ucieczki przed Rosjanami. Pamiętam, że zaczął padać drobny śnieg. Dziadek na siłę, przy wcale przyjaznych okrzykach innych woźniców, wcisnął się w kolumnę furmanek. W ciągu blisko czterech godzin ujechaliśmy zaledwie siedem kilometrów. W Jezioranach wozy konne skierowa- no na boczne drogi. W tej sytuacji mama zdecydowała, że pozosta- wimy konie z wozem i ona, jako żona żołnierza przebywającego na froncie, zwróci się do dowódcy kolumny samochodowej, aby dalszą ucieczkę odbyć w jednym z ciężarowych samochodów. Początkowo żołnierz chciał nas rozdzielić z dziadkiem, ale kiedy zacząłem płakać, machnął ręką i pozwolił dziadkowi zająć miejsce pod plandeką. Tak dojechaliśmy do Mehlsacku, teraz noszącego nazwę − Pieniężno. Tam umieszczono nas z innymi kobietami, starcami i dziećmi w szkole. W każdej z klas znajdowało się od 15 do 20 osób. Na korytarzu roz- dawano grochówkę i czarną kawę z mlekiem. Ciepła kawa postawiła wszystkich na nogi. Nasz pobyt w Pieniężnie trwał może pięć dni. Potem samochodami dojechaliśmy do Pilawy, dzisiejszego Bałtyjska, a stamtąd transporto- wym okrętem o nazwie „Adler” do Gdańska. W obawie przed nalotami rosyjskich samolotów − płynęliśmy nocą. Z dużej odległości na brzegu widać było łuny ognia, a w Gdańsku panowała grobowa cisza. Kilka godzin przed naszym przybyciem miał miejsce nalot. Gdzieniegdzie dopalały się jeszcze domy. Większość rannych dołączono do odpływa- jących na zachód okrętów. Dla nas nie było już miejsca. W Gdańsku mama natknęła się na rodzinę Willów, która furmanką przemierzy- ła zamarznięty Zalew Wiślany. Ich przejazdowi towarzyszyły nalo- ty i ostrzeliwania z brzegu. Przeżyli prawdziwe piekło. Z kolumny wypadały uszkodzone wozy. Wielu tam straciło życie. Ludzie wołali o pomoc, której nikt nie mógł im udzielić. Willom udało się pokonać Zalew. Jechali blisko cztery godziny. − Proszę sobie wyobrazić, sześć, siedem kilometrów w ciągu czte- rech godzin – powtarzała Willowa. Zamiast zakończenia 183 Spis treści Wprowadzenie ........................................................................................... 5 Szemiel ........................................................................................................ 9 Mój rodowód ........................................................................................... 17 Lata szkolne ............................................................................................. 29 W stronę Kościoła warmińskiego ........................................................ 49 Moja droga do Polski ............................................................................. 65 Jak zostałem urzędnikiem ..................................................................... 73 Najpierw było „Słowo na Warmii i Mazurach” .................................. 79 Od PAX-u do Civitas Christiana ........................................................ 107 Przechodzę do pracy w Warszawie .................................................... 137 Mój Olsztyn ........................................................................................... 149 Moi najbliżsi i dalsi ............................................................................... 161 Zamiast zakończenia ............................................................................ 181
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Karty z mego życia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: