Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00650 009048 11014377 na godz. na dobę w sumie
Kasy rejestrujące. Komentarz problemowy - ebook/pdf
Kasy rejestrujące. Komentarz problemowy - ebook/pdf
Autor: , , , , , Liczba stron: 288
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3067-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Prezentowana publikacja odpowiada na pytania: czy, kiedy i w jaki sposób poszczególne transakcje powinny zostać zaewidencjonowane za pomocą kasy rejestrującej przez zobligowanych do tego podatników. W książce omówiono katalog zwolnień podmiotowych i przedmiotowych, ulgi na zakup kas rejestrujących, kryteria i warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać kasy, a także sankcje podatkowe i karnoskarbowe. Autorzy wyjaśniają również wiele praktycznych aspektów stosowania kas rejestrujących, m.in.: ewidencjonowanie usług medycznych objętych kontraktem z NFZ, dokumentowanie bonifi kat udzielanych przez aptekę, zastosowanie kas rejestrujących w gastronomii oraz przy sprzedaży wysyłkowej, dokonywanie korekty sprzedaży zarejestrowanej w kasie rejestrującej. Książka jest przeznaczona dla doradców podatkowych, księgowych i osób prowadzących biura rachunkowe, prawników i pracowników aparatu skarbowego oraz wszystkich podatników zobowiązanych do korzystania z kas rejestrujących. Publikacja jest pełnym, ale również niezwykle dogłębnym, studium przepisów prawnych związanych z analizowanym tematem. W odróżnieniu od poradnikowych publikacji, których treść ogranicza się niejednokrotnie do odtworzenia brzmienia przepisów, recenzowana publikacja zawiera analizę wszelkich wątpliwości związanych z omawianym tematem. Autorzy wykorzystali w pracy bogate orzecznictwo sądowe i dokonali analizy interpretacji organów podatkowych . Dr hab. Ryszard Sowiński, UAM w Poznaniu
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W SERII UKAZAŁY SIĘ: Prawne i podatkowe aspekty prowadzenia działalności w Specjalnych Strefach Ekonomicznych redakcja naukowa Agnieszka Tałasiewicz Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawnej podatków redakcja naukowa Mieczysław Goettel i Mariola Lemonnier Restrukturyzacje spółek kapitałowych. Aspekty podatkowe redakcja naukowa Katarzyna Klimkiewicz Komentarz problemowy Agnieszka Derkacz, Alicja Kurowska Ewa Piechota-Oloś, Aleksandra Sędkowska Iwona Siergiej, Piotr Stanisławiszyn Warszawa 2011 Stan prawny na 1 września 2011 r. Recenzent: Dr hab. Ryszard Sowiński, UAM w Poznaniu Wydawca: Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący: Adam Choiński Opracowanie redakcyjne: JustLuk Łamanie: JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2011 ISBN: 978-83-264-1507-4 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści 5 Spis treści Wykaz skrótów .................................................................................................................. 9 Wprowadzenie ................................................................................................................. 11 Rozdział 1 Część ogólna. Podstawowe pojęcia i zasady związane z powstaniem obowiązku w zakresie podatku od towarów i usług (Agnieszka Derkacz, Alicja Kurowska)................................................................................ 13 Rozdział 2 Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących (podmioty zobowiązane, zwolnienia podmiotowe) (Iwona Siergiej) ......................16 2.1. Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących ..................................................................16 2.2. Zwolnienia podmiotowe z obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących .................. 25 2.3. Terminy instalacji kas rejestrujących ................................................................... 39 Rozdział 3 Zwolnienia przedmiotowe (Agnieszka Derkacz) .......................................................... 42 3.1. Sprzedaż towarów lub świadczenie usług zwolnione do dnia 30 kwietnia 2011 r. ................................................................................................... 43 3.2. Sprzedaż towarów lub świadczenie usług zwolnione do dnia 31 grudnia 2012 r. .................................................................................................... 62 3.3. „Sprzedaż dotycząca szczególnych czynności” ................................................. 84 Rozdział 4 Ulga na zakup kasy rejestrującej (Aleksandra Sędkowska) ......................................... 95 4.1. Zasady odliczania ulgi na zakup kasy rejestrującej .......................................... 95 4.2. Warunki skorzystania z ulgi na zakup kasy rejestrującej ................................ 98 4.3. Korzystanie z ulgi przez podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku lub zwolnionych od podatku podmiotowo ............... 104 4.4. Obowiązek zwrotu ulgi na zakup kasy rejestrującej ...................................... 106 Spis treści 6 Rozdział 5 Kryteria i warunki techniczne kas rejestrujących ..................................................110 5.1. Kasa rejestrująca – podział kas ze względu na konstrukcję (Ewa Piechota-Oloś) .................................................................................................111 5.2. Kasa rejestrująca – szczegółowe kryteria i warunki techniczne (Ewa Piechota-Oloś) .................................................................................................112 5.3. Fiskalizacja kasy. Likwidacja pamięci kasy i samej kasy rejestrującej (Ewa Piechota-Oloś) .................................................................................................116 5.4. Potwierdzenie ministra właściwego do spraw finansów publicznych o spełnieniu przez kasy kryteriów i warunków technicznych (do dnia 31.08.2011 r.) (Ewa Piechota-Oloś) ...........................................................117 5.5. Paragon fiskalny (Ewa Piechota-Oloś) ..................................................................118 5.6. Obowiązki podatników przy prowadzeniu ewidencji kasowej (Ewa Piechota-Oloś) ................................................................................................ 124 5.7. Serwis kas rejestrujących (Ewa Piechota-Oloś) .................................................. 133 5.8. Kasy o zastosowaniu specjalnym przeznaczone do prowadzenia ewidencji przy świadczeniu usług przewozu osób i ładunków taksówkami (Ewa Piechota-Oloś) ......................................................................... 135 5.9. Kasy elektroniczne (Ewa Piechota-Oloś) ............................................................. 139 5.10. Zmiany dokonane w art. 111 ustawy o VAT, odnoszące się do kryteriów i warunków technicznych kas rejestrujących (Alicja Kurowska) .................... 139 Rozdział 6 Sankcje w zakresie podatku VAT z tytułu naruszenia obowiązków związanych z ewidencjonowaniem obrotu za pomocą kasy rejestrującej (Aleksandra Sędkowska) .....................................................................................................143 Rozdział 7 Sankcje karnoskarbowe w zakresie kas rejestrujących (Piotr Stanisławiszyn) ...... 150 7.1. Zagadnienia wstępne ........................................................................................... 150 7.2. Nieprowadzenie kasy rejestrującej (księgi) ...................................................... 155 7.3. Nierzetelne i wadliwe prowadzenie kasy rejestrującej (księgi) .................... 156 7.4. Sprzedaż z pominięciem kasy rejestrującej i niewydanie dokumentu z kasy rejestrującej .................................................................................................160 7.5. Udaremnienie lub utrudnianie kontroli skarbowej .........................................161 7.6. Postępowanie mandatowe ................................................................................... 164 Rozdział 8 Praktyczne aspekty stosowania kas rejestrujących (Alicja Kurowska) ..................174 8.1. Korekta sprzedaży zarejestrowanej w kasie rejestrującej ...............................174 8.2. Kasa rejestrująca przy sprzedaży nieruchomości .............................................176 Spis treści 7 8.3. Wznowienie działalności gospodarczej ............................................................ 177 8.4. Wynajem lokalu mieszkalnego a kasa rejestrująca ......................................... 177 8.5. Sprzedaż wycieczki w imieniu biura organizatora wycieczki ...................... 179 8.6. Ewidencja za pomocą kasy rejestrującej dostawy towarów używanych (lombard) ................................................................................................................ 180 8.7. Kasa rejestrująca w gastronomii ..........................................................................182 8.8. Sprzedaż towarów na aukcjach internetowych ............................................... 183 8.9. Zaliczka od osoby fizycznej ................................................................................. 184 8.10. Kasy rejestrujące w przedsiębiorstwie wielozakładowym ............................ 185 8.11. Kasa rejestrująca przy sprzedaży wysyłkowej ................................................. 186 8.12. Ewidencjonowanie obrotu przez osobę trzecią (dystrybutora) w kasie rejestrującej dostawcy towaru i w lokalu należącym do dystrybutora .........189 8.13. Rejestracja za pośrednictwem kasy rejestrującej wpłat od klientów dokonywanych na rachunek bankowy.............................................................. 191 8.14. Nieodpłatne przekazanie płyt CD ...................................................................... 192 8.15. Odpłatne świadczenie na rzecz pracowników usług przewozowych ......... 193 8.16. Dokumentowanie za pomocą kasy rejestrującej bonifikat udzielanych przez aptekę ........................................................................................................... 196 8.17. Świadczenie przez lekarzy (przychodnie) usług medycznych objętych kontraktem z NFZ a obowiązek ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej ................................................................................................... 199 Akty prawne Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących ...................................................................................................... 201 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących ....... 212 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania ........................................................ 215 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania ........... 255 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (wyciąg) ....... 256 Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach (wyciąg) ................................................ 263 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe .................................................................................................................... 265 Spis treści 8 Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (wyciąg) .......... 273 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (wyciąg) ... 282 Bibliografia ...................................................................................................................... 285 O Autorach ...................................................................................................................... 287 Wykaz skrótów 9 Wykaz skrótów Akty prAwne dyrektywa 2006/112/WE k.c. k.k.s. k.p.k. o.p. r.n.k.g.m. r.o.z.k.r. r.w.f. r.w.t.k.r. r.z.k.r. u.r. ustawa o VAT – dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w spra- wie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, s. 1, z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 2011 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu kar- nego za wykroczenia skarbowe (Dz. U. Nr 94, poz. 552) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 grudnia 2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących (Dz. U. Nr 257, poz. 1733) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawia- nia faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od po- datku od towarów i usług (Dz. U. Nr 68, poz. 360) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz. U. Nr 212, poz. 1338 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w spra- wie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastoso- waniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 138, poz. 930) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) Wykaz skrótów 10 CzAsopismA i publikAtory Biul. Skarb. Dz. U. Dz. Urz. MF EP M. Pod. ONSA OSNKW OTK Prok. i Pr. Prz. Pod. S. Podat. ZNSA inne CBOSA ETS GIIF GIKS GUM KRS LEX NBP NIK NIP NSA SKO SN TK WDT WSA – Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Ministra Finansów – Edukacja Prawnicza – Monitor Podatkowy – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Prokuratura i Prawo – Przegląd Podatkowy – Serwis Podatkowy – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (od 01.12.2009 r. Trybu- nał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – Generalny Inspektor Informacji Finansowej – Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej – Główny Urząd Miar – Krajowy Rejestr Sądowy – System informacji prawnej – Narodowy Bank Polski – Najwyższa Izba Kontroli – Numer Identyfikacji Podatkowej – Naczelny Sąd Administracyjny – Samorządowe Kolegium Odwoławcze – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów – Wojewódzki Sąd Administracyjny Wprowadzenie 11 Wprowadzenie Dynamika obrotu gospodarczego oraz bogactwo zdarzeń zachodzących w jego ramach stawia przed podatnikami, a także organami podatkowymi i organami kontroli skarbowej wiele wyzwań interpretacyjnych. Poszczególne zdarzenia gospodarcze mogą sprawiać i sprawiają problemy interpretacyjne zarówno organom podatkowym, jak i podatnikom. Do wielu dylematów związa- nych z praktycznymi aspektami stosowania prawa podatkowego można zaliczyć wcale niełatwe zagadnienia związane z interpretacją i stosowaniem przepisów dotyczących kas rejestrujących. Z pewnością nie ułatwiają tego również często zmieniające się przepisy prawa. Niejednokrotnie w przypadku braku jasnych regulacji prawnych, konieczne staje się przystosowanie zaistniałych stanów faktycznych (praktycznych problemów podatników) do aktualnie istniejących regulacji prawnych. Celem niniejszego opracowania jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy, kiedy i w jaki sposób poszczególne transakcje winny zostać zaewidencjonowane za pomocą kasy rejestrującej przez zobligowanych do tego podatników. W pierw- szej kolejności zatem wyjaśnione zostaną Czytelnikom pojęcia podatnika VAT oraz działalności gospodarczej na podstawie przepisów krajowych i dorobku wspólnotowego. Następnie dokonana zostanie analiza istotnych okoliczności w świetle tak sformułowanych pojęć, by szczegółowo omówić zagadnienia doty- czące powstania obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku na- leżnego przy zastosowaniu kasy rejestrującej. System ewidencjonowania oparty jest na jednolitej podstawie, od której odstępstwa są enumeratywnie określone przez ustawodawcę, zatem w niniejszym opracowaniu pragniemy przedstawić Czytelnikom szczegółowo zasady stosowania zwolnień podmiotowych i przed- miotowych w ww. zakresie, a także omówić praktyczne aspekty stosowania kas rejestrujących, przydatne w codziennym stosowaniu przepisów aktów wyko- nawczych. Na tle powyższych zagadnień rodzą się także wątpliwości dotyczące sprecyzowania szczegółowych kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące. Na potrzeby jak najszerszego zastosowa- nia opracowania została przedstawiona także problematyka sankcji zawartych w ustawie o VAT oraz sankcji karnoskarbowych zawartych w k.k.s., związanych z nieewidencjonowaniem przy pomocy kasy rejestrującej lub ewidencjonowa- niem w nieprawidłowy sposób obrotu i kwot podatku należnego. Niniejszy komentarz skierowany jest przede wszystkim do osób profesjo- nalnie zajmujących się stosowaniem przepisów prawa podatkowego: radców 12 Wprowadzenie prawnych, doradców podatkowych, właścicieli biur rachunkowych, pracowni- ków organów podatkowych i organów kontroli skarbowej. Przede wszystkim jednak wydaje się, że będzie szczególnie przydatny przedsiębiorcom, tj. osobom samodzielnie prowadzącym działalność gospodarczą, jak i wszystkim zainte- resowanym problematyką ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kasy rejestrującej. Idea komentarza narodziła się w ramach współpracy Forum Prawa Finan- sowego Stowarzyszenia Prawa Finansowego „Aureus”, działającego przy Wy- dziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego. Autorami komentarza są w przeważającej części praktycy związani z aparatem skarbowym (Urzędem Kontroli Skarbowej w Opolu) oraz sędzia i radcowie prawni, stosujący w co- dziennej pracy regulacje dotyczące kas rejestrujących. Komentarz zawiera efekt ich wieloletnich doświadczeń, przemyśleń i refleksji w stosowaniu tych regulacji, wsparty dorobkiem doktryny oraz orzecznictwa sądowego. Mamy nadzieję, że przyjęty układ treści i wyjaśnienia powyższych zagad- nień sprzyjać będzie optymalnemu i praktycznemu wykorzystaniu opracowania. W naszym zamiarze prezentowany komentarz ma być kompleksowym omówieniem przepisów dotyczących kas rejestrujących i jako autorzy mamy nadzieję, że w tym zakresie spełni on oczekiwania Czytelników. Opracowanie zawiera stan prawny na dzień 1 września 2011 r., uwzględ- niając w niniejszym opracowaniu ostatnią nowelizację ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), wpro- wadzoną ustawą z dnia 18 marca 2011 r.1, którą dokonano m.in. zmian w art. 111 ustawy o VAT, dotyczących warunków stosowania kas przez podatników oraz wprowadzono nowe procedury badań spełnienia przez kasy rejestrujące okre- ślonych przepisami wymagań, zgodnie z nowymi przepisami prowadzone przez Główny Urząd Miar. 1 Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz usta- wy – Prawo o miarach (Dz. U. Nr 64, poz. 332). Rozdział 1. Część ogólna. Podstawowe pojęcia i zasady związane z powstaniem obowiązku... 13 Rozdział 1 Część ogólna. Podstawowe pojęcia i zasady związane z powstaniem obowiązku w zakresie podatku od towarów i usług Kasy rejestrujące, zwane także kasami fiskalnymi, stosowane przez po- szczególne grupy podatników są urządzeniami służącymi do szczególnego rodzaju ewidencji podatkowej. Ewidencja obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących ma charakter ewidencji sprzedaży, gdyż rejestruje się w niej transakcje podlegające opodatkowaniu realizowane przez podatnika. Ustawodawca zatem zobowiązuje podatnika prowadzącego działal- ność gospodarczą, dokonującego transakcji handlowych, w ściśle określonych warunkach do ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy za- stosowaniu kas rejestrujących. Wprowadzenie wymogu stosowania przez poszczególne grupy podatni- ków kas rejestrujących miało na celu przede wszystkim zapewnienie kontroli nad rzetelnością deklarowanych podstaw opodatkowania przez pewne grupy podatników. Rzetelne ewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu kas re- jestrujących zapobiega działaniu w „szarej strefie” i propagowaniu nieuczciwej konkurencji – co więcej, ma dyscyplinować podatników i przeciwdziałać przy- padkom zaniżania obrotów. Obowiązek wprowadzenia dla ewidencji obrotu i kwot podatku należnego kas rejestrujących nie wygasa wskutek tego, że w dniu, w którym powinien być wykonany, podatnik nie dokonuje czynności podlegających opodatkowa- niu. Podjęcie przez podatnika po upływie tego terminu sprzedaży towarów lub świadczenia usług na rzecz określonych podmiotów powinno uwzględniać re- jestrowanie obrotów i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestru- jących. Obowiązek ewidencjonowania w kasie fiskalnej dotyczy bowiem tych transakcji, w przypadku których nie ma bezwzględnego obowiązku wystawia- nia faktur je dokumentujących (faktury wystawiane są wyłącznie na żądanie na- bywców – osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej). W tym przypadku – przy braku innych form dokumentowania transakcji (utrwalania tego, że miały one miejsce) – istniałoby realne niebezpieczeństwo zaniżania obrotów (podstawy opodatkowania). Ewentualne wykrycie tego faktu byłoby 14 Rozdział 1. Część ogólna. Podstawowe pojęcia i zasady związane z powstaniem obowiązku... znacznie utrudnione w przypadku, gdyby sprzedaż bezfakturowa nie została udokumentowana w żaden inny sposób1. W przepisach VI dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących po- datków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: jednolita podstawa opodatkowania (Dz. Urz. WE L 145 z 13.06.1977, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 23, z późn. zm.) nie został wprost wyrażony obowiązek prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kasy rejestru- jącej (lub innego podobnego urządzenia), podobnie jak od 1 stycznia 2007 r. obowiązku tego nie regulowały przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, s. 1, z późn. zm.). Jednakże podstawy prawnej dla przedmiotowego obowiązku należy upatrywać w przepisie art. 2422 dyrek- tywy Rady 2006/112/WE. Zgodnie z ww. przepisem, prawodawca zobowiązuje do prowadzenia ewidencji w sposób na tyle szczegółowy, aby umożliwiała ona stosowanie podatku od towarów i usług oraz dla umożliwienia kontroli przez organy (władze) podatkowe. Stąd właśnie forma ewidencjonowania za pomo- cą kas rejestrujących obrotu i kwot podatku należnego jest w tym przypadku spowodowania koniecznością umożliwienia kontroli przez organy podatkowe i organy kontroli skarbowej deklarowanych podstaw opodatkowania. Na gruncie polskich przepisów obowiązek stosowania kas rejestrujących w działalności gospodarczej wynika z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT. W rozu- mieniu ww. przepisu obowiązek ten ciąży na podatnikach, którzy dokonują sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. W rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Natomiast w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obej muje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także dzia- łalność osób wykonujących wolne zawody również wówczas, gdy czynność zo- stała wykonana jednorazowo lub w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niema- terialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Oznacza to, że każdy, kto prowadzi zarobkową działalność w sposób zorga- nizowany i ciągły – choćby nie była ona zarejestrowana – prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów podatkowych. Z przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o VAT należy wyprowadzić wniosek, że dokonanie choćby pojedynczej sprzedaży na rzecz osoby fizycznej niepro- wadzącej działalności gospodarczej oraz rolnika ryczałtowego powoduje, co 1 A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, LEX/el. 2009, komentarz do art. 111 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.). 2 Odpowiednio art. 22 ust. 2 lit. a VI dyrektywy. Rozdział 1. Część ogólna. Podstawowe pojęcia i zasady związane z powstaniem obowiązku... do zasady, konieczność zaewidencjonowania sprzedaży za pomocą kasy reje- strującej. Ustawodawca zatem zobowiązuje podatnika do zaewidencjonowania wszelkich czynności, które kreują obrót i podatek należny. Należy także pod- kreślić, że obowiązek ewidencjonowania w kasie rejestrującej dotyczy nie każdej poszczególnej sprzedaży dokonanej przez podatnika, ale wyłącznie sprzedaży dokonanej na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. 15 Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... 16 Rozdział 2 Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących (podmioty zobowiązane, zwolnienia podmiotowe) 2.1. obowiązek prowAdzeniA ewidenCji obrotu i kwot podAtku nAleżnego przy zAstosowAniu kAs rejestrująCyCh Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących wynika wprost z brzmienia przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z treścią ww. przepisu ustawy o VAT – w brzmieniu obowiązują- cym od dnia 1 czerwca 2005 r. – podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałto- wych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek ten dotyczy podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz dwóch grup pod- miotów, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych (grupy te nazwać można ogólnie ludnością). Nie podlega więc ewidencjonowaniu w kasie rejestrującej sprzedaż na rzecz podmiotów go- spodarczych, także w przypadkach gdy są to osoby fizyczne. Ewidencji w kasie rejestrującej podlega natomiast sprzedaż na rzecz osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w sytuacji, gdy w odniesieniu do konkretnej transakcji występuje ona jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. W kasie rejestrującej ewidencjonowana jest więc przede wszystkim sprzedaż nieudokumentowana fakturami. Warto w tym miejscu zauważyć, że negatywne skutki, jakie zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy o VAT związane są z nierozpoznaniem statusu nabyw- cy i w konsekwencji brakiem zaewidencjonowania sprzedaży w kasie fiskalnej (ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiada- jącej 30 kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług), zawsze będą obciążać podatnika, niezależnie od tego, z jakich powodów sprzedaż nie została zaewidencjonowana. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się. Obowiązek ewidencjonowania określonego rodzaju sprzedaży w kasie re- jestrującej ma charakter bezwzględny. W sytuacji gdy ewidencjonowanie obrotu 17 2.1. Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... w kasie jest niemożliwe, podatnik nie może dokonywać sprzedaży. Sprzedaż z pominięciem kasy rejestrującej jest przez ustawodawcę zabroniona, nawet wówczas, gdy podatnik mógłby zaewidencjonować sprzedaż w inny sposób. W przypadku gdy z przyczyn niezależnych od podatnika nie może być pro- wadzona ewidencja obrotu i kwot podatku należnego, przepisy ustawy o VAT (art. 111 ust. 3 ustawy o VAT) pozwalają podatnikowi jedynie na korzystanie z kasy rezerwowej. Obowiązek stosowania kas rejestrujących dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz podmiotów wskazanych w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, nawet jeżeli sprzedaż taka prowadzona jest sporadycznie lub jest to sprzedaż jednorazowa. Definicję pojęcia sprzedaży ustawodawca sformułował w przepisie art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, który stanowi, iż przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. W kasie rejestrującej powinna być zatem ewidencjonowana – co do zasa- dy – każda odpłatna dostawa towarów i każde odpłatne świadczenie usług na rzecz podmiotów wskazanych w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, niezależnie od miejsca (kraju) zamieszkania nabywcy, gdyż jedynym kryterium decydującym o obowiązku ewidencjonowania jest rodzaj odbiorcy sprzedawanej przez po- datnika usługi lub towaru, natomiast nieistotny jest adres zamieszkania czy pochodzenie kupującego. Z powyższej definicji sprzedaży wynika także, iż zarówno eksport towa- rów, jak i WDT, które zrównane zostały ze sprzedażą towarów, winny być – co do zasady – zaewidencjonowane w kasie rejestrującej. Podobnie wypowiada- ją się organy podatkowe (interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2005 r., PI/005-90/05/Z/09, interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 26 września 2008 r., IBPP2/443-884/08/ASz, www.mf.gov.pl). Jeżeli natomiast jakaś czynność nie jest uznawana za sprzedaż, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, to podatnikowi dokonującemu ta- kiej czynności nie można przypisać obowiązku zaewidencjonowania jej w kasie rejestrującej. Taką czynnością było, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 kwiet- nia 2011 r., przekazanie przez podatnika towarów na cele związane z prowa- dzonym przez niego przedsiębiorstwem. Potwierdzeniem takiego stanowiska są liczne orzeczenia sądów administracyjnych, np. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2007 r., III SA/Wa 984/07, M. Pod. 2007, nr 10, poz. 2, stwier- dził, że: „Nieodpłatne przekazywanie towarów na cele związane z przedsię- biorstwem nie stanowi sprzedaży w rozumieniu VATU, a co za tym idzie nie musi być ewidencjonowane za pomocą kas rejestrujących”. Konsekwencją takie- go stanowiska było uznanie, że czynność taka nie musi być ewidencjonowana w kasie rejestrującej. Natomiast od dnia 1 kwietnia 2011 r. zmieniono brzmienie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT i zgodnie z treścią tego przepisu za dostawę towarów uznaje się każde przekazanie nieodpłatne przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego 18 Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... przy nabyciu tych towarów. Przekazania takie są więc – co do zasady – objęte obowiązkiem ewidencji za pomocą kas rejestrujących. Zauważyć należy, że powyższe przekazanie towarów zwolnione zostało jednak przez ustawodawcę z obowiązku ewidencjonowania w kasie rejestrującej na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z poz. 44 załącznika do rozporządze- nia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 138, poz. 930), w której to pozycji umieszczone zostały m.in. czynności wymienione w art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Obowiązek ewidencjonowania sprzedaży z zastosowaniem kasy dotyczy nie tylko dostaw towarów w kraju, ale również – co do zasady – dostaw, w ramach których towar wysyłany jest za granicę, a więc także sprzedaży wysyłkowej z te- rytorium kraju oraz eksportu towarów. Natomiast pomimo tego, że w ustawowej definicji sprzedaży zawiera się również WDT, to jednak dostawa taka, zdefiniowa- na w art. 13 ustawy o VAT, nie będzie z reguły powodowała obowiązku ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej. Nabywcami towarów sprzedawa- nych przez podatnika w ramach WDT są bowiem, w zasadzie tylko, podatnicy po- datku od wartości dodanej oraz osoby prawne (art. 13 ust. 2 pkt 1–3 ustawy o VAT). W komentarzach wskazuje się, że „co prawda definicja sprzedaży obejmuje również wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, jednakże w tym przypadku nie powstanie obowiązek ewidencjonowania w kasie, gdyż wewnątrzwspól- notowa dostawa nie może być zasadniczo wykonana na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie indywidualnych gospodarstw rolnych”1. Natomiast obowiązek taki występuje – zdaniem autorów – w odniesieniu do WDT dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu (art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT). Co prawda można się spotkać ze zdaniem, że treść przepisu art. 106 ust. 5 ustawy o VAT – wskazująca, iż w przypadku WDT nowych środków transportu występuje obowiązek potwierdzania takiej sprzedaży w każdym przypadku fakturą – pozwala przyjąć, iż sprzedaż taka nie podlega obowiązkowi ewidencji w kasie rejestrującej. Jest to jednak pogląd odosobniony i nie zasługuje on w opinii autorów na aprobatę. Sam fakt dokumentowania takiej sprzedaży fakturą nie jest bowiem wystarczający do zwolnienia sprzedawcy z obowiązku zaewidencjonowania transakcji w kasie rejestrującej, gdyż sprzedaż taka spełnia dyspozycję przepi- su art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, a więc co do zasady podlega ona obowiązkowi ewidencji w kasie rejestrującej. Inną kwestią mogącą budzić wątpliwości jest zagadnienie dotyczące ewi- dencji w kasie rejestrującej sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju zdefi- niowanej w art. 2 pkt 23 ustawy o VAT, gdyż w znacznej części przypadków sprzedaż wysyłkowa będzie związana z dostawą towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, którymi często będą osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. 1 A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Warszawa 2009, s. 1122. 19 2.1. Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku sprzedaży wysyłko- wej z terytorium kraju dostawę towarów uznaje się za dokonaną na terytorium państwa członkowskiego przeznaczenia dla wysyłanych lub transportowanych towarów, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast ust. 2 stanowi, że w przypadku sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju dostawę towarów uznaje się za doko- naną na terytorium kraju, jeżeli całkowita wartość towarów innych niż wyroby akcyzowe wysyłanych lub transportowanych do tego samego państwa człon- kowskiego w ramach sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju, pomniejszona o kwotę podatku, jest mniejsza lub równa w danym roku od kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej kwocie ustalonej przez państwo członkowskie prze- znaczenia dla wysyłanych lub transportowanych towarów. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tego problemu ma więc wska- zanie miejsca, w którym świadczona jest sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju. W związku z powyższym, jeżeli dostawę towarów uznaje się za do- konaną na terytorium kraju, dostawa taka opodatkowana jest w Polsce, co oznacza, że sprzedawca opodatkowuje sprzedaż jak krajową, według stawki obowiązującej w Polsce i tutaj ją rozlicza na zasadach obowiązujących w pol - skiej ustawie o VAT. W związku z tym sprzedaż wysyłkowa będzie podlegała zaewidencjonowaniu w kasie rejestrującej tylko wówczas, gdy miejscem jej świadczenia będzie Polska. W literaturze można się spotkać z opinią, że ze względu na treść przepisu art. 106 ust. 4 i 5 ustawy o VAT sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju nie musi być ewidencjonowana w kasie rejestrującej, gdyż sprzedaż ta w każdym przypadku musi być potwierdzona fakturą. Jednakże pogląd ten – w ocenie au- torów – jest błędny, ponieważ sam fakt dokumentowania sprzedaży wysyłkowej fakturą nie zwalnia podatnika z obowiązku zaewidencjonowania tej sprzedaży także w kasie rejestrującej. Natomiast podatnik dokonujący sprzedaży wysyłkowej może korzystać bądź ze zwolnienia podmiotowego (ze względu na osiągnięty obrót): kwota obrotu 40 000 zł (§ 3 ust. 1 pkt 2 r.z.k.r.) lub 20 000 zł (§ 3 ust. 7 r.z.k.r.), bądź też ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie § 2 ust. 1 w zw. z poz. 36 załącz- nika do r.z.k.r. Nie będzie natomiast zobowiązany do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kasy rejestrującej podatnik podatku od wartości dodanej dokonujący sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju, która to sprzedaż zdefiniowana została w art. 2 pkt 24 ustawy o VAT. W przypadku bowiem dostaw towarów w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju cały proces sprzedaży będzie realizowany poza terytorium kraju, a podatnik podatku od wartości dodanej nie będzie podlegać przepisom ustawy o VAT. Podobnie wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpre- tacji z dnia 31 sierpnia 2009 r., IPPP2/443-725/09-2/IK, www.mf.gov.pl: „Art. 111 ust. 1 ustawy określa obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących dla podatników dokonujących sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Przepis ten nie odnosi się jednak do sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju”. Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... 20 Obowiązek prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących dotyczy także odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Warto tutaj jednak zwrócić uwagę, że usług świadczonych na rzecz pod- miotów wskazanych w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, których miejscem świad- czenia, zgodnie z zapisami ustawy o VAT, nie jest terytorium kraju, nie doty- czy obowiązek ewidencji w kasie rejestrującej. Określenie miejsca świadczenia niektórych usług poza terytorium kraju powoduje bowiem, że usługi takie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. Należy przy tym zauważyć, że w świetle przepisów ustawy o VAT faktyczne miejsce wykonywania danej czynności, dla celów opodatkowania podatkiem VAT, nie w każdym przypadku jest zgodne z miejscem jej świadczenia. Zgodnie z art. 28c ust. 1 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2011 r.) miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 oraz art. 28d, 28e, 28f ust. 1, 2 i 3, art. 28g ust. 2i art. 28h–28n ustawy o VAT. Zasada dotycząca miejsca świadczenia określona w ww. przepisie nie dotyczy więc m.in. usług związanych z nieruchomościami (art. 28e ustawy o VAT) ani też usług restauracyjnych i cateringowych (art. 28i ustawy o VAT). W tym miejscu powołać się można na interpretację Naczelnika Pierw- szego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 9 maja 2005 r., PP/443-44-2-2/05, S. Podat. 2005, nr 12, s. 57, która chociaż wydana została przed zmianą przepi- sów dotyczących miejsca świadczenia przy świadczeniu usług (obowiązującą od 1 stycznia 2010 r.), jest nadal aktualna. Naczelnik wywiódł w niej, że „[…] w przypadku świadczenia usług związanych z konkretną nieruchomością po- łożoną na terytorium Niemiec, czynności te nie będą opodatkowane (polskim) podatkiem od towarów i usług. Miejscem świadczenia tych usług jest miejsce po- łożenia nieruchomości, w opisanym stanie faktycznym Niemcy, w konsekwencji opodatkowanie nastąpi na terytorium tego państwa według zasad w państwie tym obowiązujących. Tak więc, jeżeli będzie Pan świadczył usługi montażu schodów wraz z ich dostawą na konkretnej nieruchomości na terenie Niemiec, a nabywcą będzie osoba fizyczna to będzie Pan zobowiązany dokonać rejestracji w kraju położenia nieruchomości. Oznacza to, że w konsekwencji opodatko- wanie nastąpi na terytorium tego państwa według zasad w państwie tym obo- wiązujących. W przypadku rejestracji w kraju członkowskim należy natomiast stosować takie zasady ewidencjonowania jakie obowiązują w kraju rejestracji”. Warto też zauważyć, iż część usług korzystać może ze zwolnień przedmio- towych (czynności zwolnione z obowiązku ewidencjonowania). Usługi powyż- sze wymienione zostały w załączniku do r.z.k.r. Z brzmienia przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że nie mają obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zasto- sowaniu kas rejestrujących podmioty, które nie są podatnikami w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Obowiązek ewidencjonowania nie dotyczy także rol- ników ryczałtowych będących podmiotami, do których odnoszą się szczególne procedury zawarte w przepisach art. 115–118 ustawy o VAT. 21 2.1. Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... Potwierdzeniem takiego stanowiska są liczne interpretacje organów podatkowych, m.in. interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 października 2008 r., ITPP1/443-621/08/AJ, S. Podat. 2008, nr 12, s. 58, stwierdzająca, że: „Wspólnoty mieszkaniowe, które nie są podatnikami po- datku od towarów i usług, nie mają obowiązku prowadzenia ewidencji sprze- daży przy zastosowaniu kas rejestrujących z tytułu pobierania od członków wspólnot opłat na pokrycie kosztów zarządu”, czy też interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2009 r., ITPP1/443-1145/08/MN, www.mofnet.gov.pl, w której wskazano, że: „Sprzedaż przez rolnika ryczałtowe- go artykułów rolnych pochodzących z prowadzonego gospodarstwa rolnego nie podlega obowiązkowi ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej”. Pogląd taki ugruntowany jest nie tylko w orzecznictwie organów podatko- wych, ale także wśród przedstawicieli doktryny. Pogląd taki prezentuje w swoim komentarzu Tomasz Michalik, stwierdzając, „[…] iż można przyjąć, że rolnicy ryczałtowi (ale tylko ci, którzy nie zrezygnowali ze zwolnienia w trybie okre- ślonym w art. 43 ust. 3 ustawy o VAT), w zakresie prowadzonej działalności rolniczej, sprzedając produkty rolne, są w zw. z art. 117 ustawy o VAT zwolnieni z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej. Wynika to z fak- tu, iż na podstawie art. 117 pkt 2 ustawy o VAT są oni zwolnieni z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży i zakupu towarów i usług”2. Do rozważenia pozostaje także kwestia obowiązku stosowania kas rejestru- jących dla podatników korzystających ze zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług lub wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od VAT. Z treści przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o VAT można z jednej strony wysnuć wniosek, że dotyczy on wszystkich podatników, a zatem zarówno podatników VAT czynnych, jak i podatników VAT zwolnionych, jednak z drugiej strony przepis ten stanowi o ewidencji obrotu i kwot podatku należnego, natomiast w przypadku podatników VAT zwolnionych podmiotowo, a także przedmio- towo podatek należny nie występuje. Stanowisko, iż obowiązek stosowania kas rejestrujących dotyczy wszyst- kich podatników VAT, a więc zarówno podatników VAT czynnych, jak i podat- ników VAT zwolnionych, można oprzeć zarówno na wykładni celowościowej przepisu art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, jak również na brzmieniu art. 111 ust. 5 ustawy o VAT, a także § 5 r.z.k.r. Należy bowiem zauważyć, że podmioty wskazane w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT nie są zainteresowane otrzymaniem faktury, gdyż nie służy im prawo do odliczenia podatku. Podmioty te nie są również objęte podatkiem dochodowym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, a zatem faktura nie ma dla nich waloru dokumentu kosztowego. Dlatego też, aby zapobiec przypadkom unikania opodatkowania w zakresie transakcji realizowanych dla tych pod- miotów, wprowadzono generalny obowiązek ewidencjonowania sprzedaży na ich rzecz w kasie rejestrującej. Natomiast z treści przepisu art. 111 ust. 5 ustawy o VAT wynika, że w przy- padku gdy podatnik rozpoczął ewidencjonowanie obrotu w obowiązujących ter- 2 T. Michalik, VAT. Komentarz. Rok 2004, Warszawa 2004, s. 643. Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... 22 minach i wykonuje wyłącznie czynności zwolnione od podatku lub jest podatni- kiem zwolnionym od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9, urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty określonej w ust. 4 na rachunek bankowy podatnika. Z kolei przepis § 5 r.z.k.r. stanowi, że podatnicy, o których mowa w art. 111 ust. 5 ustawy o VAT, osiągnięty obrót ewidencjonują jako obrót zwolniony od podatku od towarów i usług. Ponadto, porównując limity obrotów do zwolnienia podmiotowego w za- kresie kas rejestrujących (odpowiednio 40 000 zł i 20 000 zł) z limitami obro- tów do zwolnienia podmiotowego w podatku od towarów i usług (w 2011 r. – 150 000 zł), można zauważyć, że zamiarem ustawodawcy jest objęcie obowiąz- kiem prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Dlate- go też autorzy niniejszej publikacji stoją na stanowisku, że podatnicy zwolnieni podmiotowo oraz przedmiotowo od VAT mogą być jednocześnie obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej. Podobnie wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w Kielcach w inter- pretacji z dnia 15 lutego 2007 r., PP2-443-9/2007, www.mofnet.gov.pl, wskazując, iż „[…] podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT, osiągnięty obrót ewidencjonują jako obrót zwolniony od podatku”. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest także wyrok WSA w Byd- goszczy z dnia 15 marca 2011 r., I SA/Bd 19/11, LEX nr 787021, w którym Sąd orzekł, że „[…] rezultatem wykładni gramatycznej, systemowej wewnętrznej, celowościowej i historycznej art. 111 ust. 1 i ust. 5 ustawy o VAT jest konstatacja, iż obowiązkiem prowadzenia ewidencji przy pomocy kasy rejestrującej obcią- żeni są nie tylko podatnicy czynni, ale także zwolnieni od podatku od towarów i usług ze względu na przedmiot transakcji lub podmiot dokonujący czynności (art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT)”. Występuje także pogląd, iż podmioty będące podatnikami VAT zwol- nionymi od tego podatku nie mają obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu w formie kas rejestrujących. Tak wypowiedzieli się Tomasz Michalik: „[…] To zaś oznacza, w szczególności, iż podatnicy wykonujący wyłącznie czynności zwolnione jak również podatnicy zwolnieni podmiotowo nie mają obowiązku instalowania kas rejestrujących i ewidencjonowania obrotu za ich pomocą […]”3, oraz Adam Bartosiewicz i Ryszard Kubacki: „Uznać należy, że podmioty będące «podatnikami VAT zwolnionymi» nie będą miały obowiązku prowadzenia ewi- dencji w formie kas rejestrujących. Kasa rejestrująca jest bowiem urządzeniem ewidencyjnym, a obowiązku prowadzenia ewidencji nie mają podmioty będące podatnikami VAT zwolnionymi”4. Jednakże – w ocenie autorów niniejszej publikacji – podzielić należy ww. stanowisko sądu oraz organów podatkowych, że podatnicy zwolnieni pod- miotowo od podatku VAT mogą być jednocześnie obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących. Ponadto trudno uznać 3 Tamże, s. 636. 4 A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Kraków 2004, s. 1177. 23 2.1. Obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... słuszność twierdzenia, że podatnicy zwolnieni od VAT nie mają obowiązku prowadzenia ewidencji, gdyż zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o VAT są oni obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży za dany dzień. Jak wynika z treści interpretacji organów podatkowych dotyczących kas rejestrujących, jedną z kwestii często występujących w zapytaniach podatników jest problem dotyczący obowiązku stosowania kas rejestrujących w sytuacji po- nownego (po przerwie lub uprzednim zakończeniu działalności gospodarczej) rozpoczęcia wykonywania czynności opodatkowanych. Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje, iż zaprzestanie wykonywa- nia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wyniku likwidacji działalności przez osobę fizyczną, a następnie ponowne rozpoczęcie ich wykonywania, bez względu na to, czy o tym samym profilu, czy innym, powoduje, iż mamy do czynienia z tym samym podatnikiem posługu- jącym się tym samym numerem identyfikacji podatkowej (NIP). Stanowisko organów podatkowych w tej sprawie jest jednolite i wynika z niego, że podatnik, u którego występował obowiązek ewidencji sprzedaży za pomocą kasy rejestrującej, mimo zaprzestania wykonywania czynności opo- datkowanych, ponownie je podejmując, nie może korzystać ze zwolnienia od ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej, co oznacza, iż od momentu pierwszej sprzedaży winien ją ewidencjonować w kasie. I tak, w interpretacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 1 czerwca 2007 r., PP-406/13/2007/VAT, www.mofnet.gov.pl, organ stwierdził, iż: „Podatnik, zobligowany w 2005 r. do ewidencji obrotu za pomocą kasy rejestru- jącej, rozpoczynając działalność gospodarczą w 2007 r. ma obowiązek ewidencji obrotu za pomocą kasy rejestrującej od pierwszego dnia sprzedaży”. Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z dnia 12 lutego 2009 r., IBPP4/443-181/08/AZ, www.mofnet.gov.pl, wywiódł, że: „Wzno- wienie działalności po rocznej przerwie spowodowanej likwidacją działalności w rozumieniu odrębnych przepisów, nie ma wpływu na byt osoby fizycznej jako podatnika podatku od towarów i usług. Ustanie bytu prawnopodatkowe- go w zakresie podatku od towarów i usług powoduje bowiem zmiana formy prawnej prowadzonej działalności, np. zlikwidowanie działalności prowadzo- nej jednoosobowo jako osoba fizyczna i podjęcie w formie spółki cywilnej lub odwrotnie, a nie zaniechanie na pewien czas wykonywania czynności opodat- kowanych”. Problem powyższy był także przedmiotem wyroku WSA w Kielcach z dnia 17 kwietnia 2008 r., I SA/Ke 21/08, LEX nr 451247, w którym Sąd stwierdził, że: „Skutkiem ponownego rozpoczęcia wykonywania czynności opodatkowanych, nie jest stan, w którym mamy do czynienia z nowym podatnikiem, rozpoczyna- jącym wykonywanie czynności opodatkowanej, lecz tym samym podatnikiem. Skoro podatnik do momentu likwidacji działalności gospodarczej prowadził ewidencję obrotu przy pomocy kasy rejestrującej, po czym w tym samym mie- siącu podjął działalność ponownie, nie może być uznany za podatnika rozpo- czynającego sprzedaż”. Możliwość ponownego skorzystania ze zwolnienia od ewidencjonowania mają natomiast podatnicy, którzy dobrowolnie rozpoczęli ewidencjonowanie ob- 24 Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... rotu w kasie rejestrującej. Nie jest błędem, jeśli podatnik ewidencjonuje w kasie rejestrującej sprzedaż, która nie podlegała takiemu obowiązkowi. Przepisy usta- wy o VAT nie sprzeciwiają się bowiem sytuacji, w której podatnik ewidencjonuje w kasie inne dodatkowe transakcje, co do których nie ma takiego obowiązku. Powyższe twierdzenie można także wywieść z treści przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 r.z.k.r. Wynika z niego, że zwolnieni są z obowiązku ewidencjonowa- nia podatnicy, u których kwota obrotu z działalności, wymieniona w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 40 000 zł i jeżeli wcześniej nie powstał wobec nich obowiązek ewidencjonowania. Ponieważ w przepisie mowa jest o obowiązku ewidencjonowania, podatnicy, którzy dobrowolnie rozpoczęli ewidencjonowanie obrotu w kasie rejestrującej, jeżeli nie przekroczą kwoty obrotu w wysokości 40 000 zł, mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 r.z.k.r. Podobnie stwierdził Naczelnik Urzędu Skarbowego w Łęcznej w interpre- tacji z dnia 18 sierpnia 2006 r., PE-443/23/06, www.mofnet.gov.pl: „Rozpoczęcie przez podatniczkę ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kasy rejestrującej miało więc charakter dobrowolny. Tym samym podatniczka może nadal ko- rzystać ze zwolnienia od ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas reje- strujących. Podstawę zwolnienia od dnia 1 stycznia 2006 r., stanowi cytowany wyżej przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie kas rejestrujących. Kwota obrotu za 2005 r. nie przekroczyła bowiem u podatniczki 40 000 zł oraz nie powstał wcześniej wobec niej obowią- zek ewidencjonowania”. Natomiast w odmiennej sytuacji są podatnicy, u których w danym roku podatkowym powstał obowiązek ewidencjonowania sprzedaży w kasie reje- strującej, a w następnym roku ich obrót na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, nie przekroczył kwoty 40 000 zł. Podatnicy tacy nie mają możliwości powrotu do zwolnienia podmiotowego, co wynika z treści przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 r.z.k.r. Ponadto treść przepisu § 3 ust. 8 pkt 1 r.z.k.r. wska- zuje, że zwolnień podmiotowych w zakresie kas rejestrujących nie stosuje się do podatników, którzy przed dniem 1 stycznia 2011 r. utracili prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Jedną z ważniejszych kwestii w zakresie obowiązku ewidencjonowa- nia obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących jest wielkość oraz sposób ustalenia obrotu wyznaczającego ten obowiązek, a zwłaszcza to, jaka sprzedaż wliczana jest do obrotu i w jaki sposób należy ten obrót wyliczyć. Do obrotu wyznaczającego obowiązek ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących wlicza się sprzedaż ze wszystkich czynności wykonywanych na rzecz osób fizycznych nieprowa- dzących działalności gospodarczej i rolników ryczałtowych, w ramach jednej firmy czy też wykonywanych przez danego podatnika będącego osobą fizyczną. Podatnik, wyliczając powyższą kwotę obrotu, uwzględnia także sprzedaż przed- miotowo zwolnioną z obowiązku ewidencjonowania. Należy zwrócić uwagę, że do wyliczenia kwoty obrotu wyznaczającego obowiązek ewidencjonowania 25 2.2. Zwolnienia podmiotowe z obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... przyjmuje się obroty netto, czyli bez podatku VAT, i wyłącznie na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczał- towych. Podatnicy zwolnieni od podatku VAT sumują całą wartość sprzedaży na rzecz ww. podmiotów (obrót netto = obrót brutto). W powyższej kwestii wielokrotnie wypowiadały się organy podatkowe. I tak, Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku w interpretacji z dnia 3 lipca 2007 r., PI/443-4/07/Z/03, www.mofnet.gov.pl, stwierdził, że: „Kryterium zwolnienia podmiotowego jest wielkość uzyskanych obrotów. Kwotę obrotów uprawnia- jących do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania za pomocą kas rejestru- jących określa się sumując całą sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowa- dzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Obliczając powyższą kwotę obrotu nie wyłącza się sprzedaży towarów i usług, które na mocy rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących jako wymienione w załącz- niku do rozporządzenia zostały przedmiotowo zwolnione z obowiązku ewi- dencjonowania. Do obrotu wlicza się zatem kwoty sprzedaży ze wszystkich czynności wykonywanych na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działal- ności gospodarczej i rolników ryczałtowych (wszystkie rodzaje działalności), w ramach jednej firmy, posiadającej jeden numer NIP”. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lubaniu w interpretacji z dnia 10 maja 2006 r., PP/443-6/06/1, www.mofnet.gov.pl, stwierdził, że „[…] w przy- padku sprzedaży środka trwałego, będącego środkiem trwałym firmy, na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności fizycznej, będzie miał zastosowanie art. 111 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż przedmiotem odpłat- nej dostawy jest towar (art. 2 pkt 6 tej ustawy)”. 2.2. zwolnieniA podmiotowe z obowiązku prowAdzeniA ewidenCji obrotu i kwot podAtku nAleżnego przy zAstosowAniu kAs rejestrująCyCh Zwolnienia podmiotowe znoszą obowiązek ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących dla określonych podmiotów, tj. zwalniają podatnika z obowiązku ewidencjonowania w zakresie całej prowadzonej przez niego działalności – zwolnieniu od ewidencjonowania podlega cała sprzedaż dokonywana przez danego podatnika. Podatnik, żeby korzystać z ww. zwolnienia ze względu na obroty, nie musi spełniać żadnych dodatkowych warunków, w tym np. wystawiać faktur VAT. Obecnie zwolnienia podmiotowe z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas reje- strujących określone są w przepisach rozporządzenia wydanego na podstawie art. 111 ust. 8 ustawy o VAT. Od dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązuje r.z.k.r. Na podstawie przepisów powyższego rozporządzenia do dnia 31 grudnia 2012 r. z obowiązku ewidencjonowania zwolnieni są podatnicy m.in. ze względu na kwotę obrotu, tj. 40 000 zł (§ 3 ust. 1 pkt 2) lub 20 000 zł (§ 3 ust. 7), a także ze względu na osiągany procent udziału obrotów z tytułu sprzedaży towarów i usług wymienionych w poz. 1–32 załącznika do rozporządzenia do obrotów ogółem z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, tj. 80 (§ 3 ust. 1 pkt 1). 26 Rozdział 2. Obowiązek prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących... Natomiast do dnia 30 kwietnia 2011 r. obowiązywało zwolnienie podmio- towe dla podatników opłacających zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej (§ 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) – jeżeli wcześniej nie powstał wobec nich obowiązek ewidencjonowania – w zakresie działalności wymienionej: a) w części I w lp. 1, 10, 12, 26, 31–34, 40–45, 47–50, 54, 58, 65, 74, 77, 78, 84, 92–95, w części V w lp. 3 i 4 – usługi w zakresie transportu osób na rzece Dunajec przez flisaków pienińskich, w części VII w lp. 1 i 2, w części X i XI załącznika nr 3 do ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.), wykonywanej bez zatrudniania pracowników, z wyjątkiem małżonka, tj.: ślusarstwa, kotlarstwa, mechaniki maszyn i urządzeń rolniczych, witrażownictwa, bednarstwa, koszykarstwa, wytwarzania mioteł, wytwarzania wyrobów z gałęzi i słomy, gręplarstwa, bieliźniarstwa, gorseciarstwa, czapnictwa i kapelusznictwa męskiego, modniarstwa, krawiectwa, cerowania i naprawy odzieży, obciągania guzików, okręt- kowania, mereżkowania, plisowania, cholewkarstwa, szewstwa mia- rowego, ortopedycznego i naprawkowego, rymarstwa (z wyjątkiem produkcji plandek), wytwarzania waty z cukru, prażenia kukurydzy, wyrobu i naprawy instrumentów muzycznych elektrycznych i elek- tronicznych, zduństwa dla ludności, obsługi maszynowej produkcji rolniczej i ogrodniczej, zwalczania szkodników roślin i zwierząt, ko- miniarstwa, sprzątania wnętrz, ważenia osób, radiestezji, usług świad- czonych w gospodarstwach domowych, przewozów pasażerskich z wy- korzystaniem ludzkiej i zwierzęcej siły pociągowej, transportu osób na Dunajcu przez flisaków pienińskich, sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach do 10 na dobę, sprzedaży posiłków do 20 na dobę, opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi, udzielania lekcji na godziny – dodatkowym warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest wykonywanie powyższej działalności bez zatrudniania pracownika, z wyjątkiem małżonka; b) w części I w lp. 2, 7, 28, 35–39, 60–64, 79 i w części VIII załącznika nr 3 do ustawy, o której mowa w tiret pierwszym, tj.: wyrobu i naprawy naczyń blaszanych, pobielania kotłów i naczyń, kołodziejstwa, kilimiarstwa, koronkarstwa (z wyjątkiem maszynowego), hafciarstwa, dziewiarstwa na drutach i szydełkach, repasacji pończoch, lutnictwa, organomistrzo- stwa, wyrobu i naprawy instrumentów dętych, perkusyjnych, harmo- niowych i fortepianowych, utrzymania i pielęgnacji zwierząt, świad- czenia usług z zakresu ochrony zdrowia ludzkiego (lekarze i lekarze stomatolodzy, felczerzy, technicy dentystyczni, pielęgniarki i położne). Ponadto na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia do dnia 30 kwiet- nia 2011 r. z obowiązku ewidencjonowania zwolnieni byli podatnicy dokonujący sprzedaży towarów i usług wymienionych w poz. 1–33 załącznika do rozpo- rządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 224, poz. 1797), jeżeli w 2010 r. udział obrotów z tytułu tej sprzedaży 2.2. Zwolnienia podmiotowe z obowiązku prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego... 27 w obrotach ogółem podatnika z działalności określonej w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, był wyższy niż 70 . Zauważyć należy, że podatnicy wykonujący ww. czynności będą mogli nadal korzystać ze zwolnienia podmiotowego w przypadku nieprzekroczenia obrotu na poziomie 40 000 zł. Na podstawie r.z.k.r. z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowa- niu kas rejestrujących do dnia 31 grudnia 2012 r. zwolnieni zostali następujący podatnicy: 1) podatnicy dokonujący sprzedaży towarów i usług wymienionych w poz. 1–32 załącznika do r.z.k.r., jeżeli w poprzednim roku podatko- wym udział obrotów z tytułu tej sprzedaży w obrotach ogółem podat- nika z działalności określonej w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT był wyższy niż 80 (§ 3 ust. 1 pkt 1); 2) podatnicy, u których kwota obrotu z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 40 000 zł i jeżeli wcześniej nie powstał wobec nich obowiązek ewidencjonowania (§ 3 ust. 1 pkt 2); 3) podatnicy rozpoczynający po dniu 31 grudnia 2010 r. sprzedaż, o której mowa w poz. 1–32 załącznika do r.z.k.r., w przypadkach gdy przewi- dywany przez podatnika udział obrotów z tytułu tej sprzedaży w ob- rotach ogółem podatnika z działalności określonej w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, do zrealizowania do końca roku, w którym rozpoczęto wykonywanie sprzedaży, będzie wyższy niż 80 (§ 3 ust. 1 pkt 3); 4) podatnicy rozpoczynający sprzedaż w danym roku podatkowym (2011 lub 2012), z tym że w przypadku przekroczenia kwoty obrotów w wy- sokości 20 000 zł, z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, zwolnienie obowiązuje do dnia przekroczenia tej kwoty (§ 3 ust. 7). Zauważyć należy, że zwolnień powyższych (pkt 1–3) nie stosuje się do po- datników, którzy przed dniem 1 stycznia 2011 r. utracili prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie rozporządzenia oraz do podatników, w odniesieniu do których przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie rozporządzenia
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: