Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00457 008165 11207250 na godz. na dobę w sumie
Kazirodztwo - ebook/pdf
Kazirodztwo - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-456-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Problemy poruszone w publikacji dotyczą m.in. analizy dogmatycznej przestępstwa kazirodztwa oraz zagadnień prawnoporównawczych, kryminologicznych, psychologicznych i wiktymologicznych kazirodztwa. Przedstawiono w niej również wiele innych interesujących kwestii związanych z omawianą tematyką, takich jak:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów.................................................................................................... 9 Wstęp................................................................................................................... 11 Karol Dąbrowski Kazirodztwo.w.pomnikach.europejskiego.prawa.karnego.. do.XVIII.wieku (Incest in the monuments of European criminal law until the 18th century)...... 1 Grzegorz Smyk Kazirodztwo jako przedmiot regulacji nowożytnych kodyfikacji . prawa.karnego (Incest as the object of regulation of modern criminal law codifications)............. 32 Patrycja Kozłowska-Kalisz Racjonalizacja.penalizacji.kazirodztwa (Justification for incest penalization).................................................................... 47 Katarzyna Nazar Analiza ustawowych znamion przestępstwa kazirodztwa (Analysis of the statutory features of the offence of incest).................................. 62 Wiesław Kozielewicz Ustawowe znamiona przestępstwa kazirodztwa w.orzecznictwie.. Sądu Najwyższego (Statutory features of the offence of incest in the Supreme Court jurisdiction)................................................................................................ 81 Aneta Michalska-Warias Kazirodztwo.a.pokrewieństwo prawne i.biologiczne (Incest and the legal and biological relationship)................................................. 92  Spis treści Marek Kulik Przestępstwo kazirodztwa w.wybranych państwach (The offence of incest in selected countries)........................................................ 110 Monika Płatek Kodeksowe ujęcie kazirodztwa – pozorny zakaz i.pozorna.ochrona (The statutory incest – sham prohibition and sham protection)........................ 124 Marek Mozgawa Przestępstwo kazirodztwa w.świetle badań empirycznych (The offence of incest in the light of empirical research)..................................... 164 Magdalena Budyn-Kulik Psychologiczne i.wiktymologiczne aspekty kazirodztwa (Psychological and victimological aspects of incest)........................................... 196 Ksenia Kakareko Kazirodztwo.a.zmiany społeczno-kulturowe rodziny (Incest and social and cultural changes of the family)........................................ 223 Agnieszka Szczekala Przeszkody małżeńskie pokrewieństwa i.przysposobienia . oraz ustalenie stanu cywilnego a.zakaz.kazirodztwa (Consanguinity and adoption impediments to marriage, and the civil status and prohibition of incest).................................................... 240 Jacek Sobczak Bioetyka a.kazirodztwo..W.kwestii.dobra.chronionego.. w.odniesieniu do przestępstwa kazirodztwa (Bioethics and incest. About the protected value in case of the offence of incest)........................................................................................ 2 Marzanna Ciesielka Kazirodztwo.w.ujęciu genetycznym (Incest from the genetics point of view).............................................................. 271 Hanna Bis Wencel, Bożena Nowakowicz-Dębek, Agnieszka Rowicka, Łukasz Wlazło Kojarzenia.krewniacze.i.ich.konsekwencje.w.świecie zwierząt (Pairings of genetically closely related organisms and their consequences in the animal world)........................................................................................... 281 6 Jolanta Kociuba Psychospołeczne i.kulturowe.uwarunkowania.kazirodztwa (Psychological, social and cultural conditions of incest).................................... 308 Bibliografia....................................................................................................... 329 Spis treści 7 8 k.c. k.k. k.k..z.1932.r. k.k..z.1969.r. k.p.c. k.p.k. k.r.o. p.a.s.c. 1997.r..(Dz..U. Nr.78,.poz..483.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.23.kwietnia.1964.r. – Kodeks cywilny (tekst.jedn.:.Dz..U..z.2014.r..poz..121.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.6.czerwca.1997.r. – Kodeks karny (Dz..U.. Nr.88,.poz..3.z.późn. zm.) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z.dnia. 11.lipca.1932.r. – Kodeks karny (Dz..U. Nr.60,.poz..71. z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.19.kwietnia.1969.r. – Kodeks karny (Dz..U.. Nr.13,.poz..94.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.17.listopada.1964.r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz..U..z.2014.r..poz..101. z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.6.czerwca.1997.r. – Kodeks postępowania karnego.(Dz..U. Nr.89,.poz...z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.2.lutego.1964.r. – Kodeks rodzinny i.opie- kuńczy (tekst jedn.: Dz..U..z.201.r..poz..2082.z.późn. zm.) – ustawa z.dnia.28.listopada.2014.r. – Prawo o.aktach. stanu cywilnego (Dz..U..poz..1741.z.późn. zm.) Wykaz skrótów Akty prawne Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z.dnia.2.kwietnia. ustawa.z.2009.r. – ustawa z.dnia..listopada.2009.r..o.zmianie ustawy – Ko- deks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wykonawczy, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz..U.. Nr.206,.poz..189.z.późn. zm.) 9 Wykaz skrótów Czasopisma i publikatory CPKiNP Dz..U. Dz..Urz. WE/UE – Dziennik Urzędowy Wspólnoty Europejskiej/Unii . – Czasopismo Prawa Karnego i.Nauk Penalnych – Dziennik Ustaw KZS OTK PiP Prok..i.Pr. PPK PS RPEiS WPP Europejskiej – Krakowskie Zeszyty Sądowe – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Państwo i.Prawo – Prokuratura i.Prawo – Przegląd Prawa Karnego – Przegląd Sądowy – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i.Socjologiczny – Wojskowy Przegląd Prawniczy Organy SA – sąd apelacyjny SN – Sąd Najwyższy TK – Trybunał Konstytucyjny 10 Wstęp 7.grudnia.201.r. na Wydziale Prawa i.Administracji.UMCS.w.Lublinie. odbyło się VII Lubelskie Seminarium Karnistyczne pt. „Kazirodztwo”, zor- ganizowane przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości oraz Katedrę Prawa Karnego.i.Kryminologii UMCS. W.niniejszej książce prezentowane są na- ukowe rezultaty tej konferencji. W pierwszej części konferencji obradom przewodniczył prof. dr hab. Marek.Mozgawa,.a.zaprezentowane zostały następujące referaty: dr. Karola Dąbrowskiego (UMCS Lublin) pt. Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku; prof. dr. hab. Grzegorza Smyka (UMCS Lublin) pt..Kazirodztwo jako przedmiot regulacji nowożytnych kodyfikacji prawa karnego;. dr Patrycji Kozłowskiej-Kalisz (UMCS Lublin) pt. Racjonalizacja penalizacji kazirodztwa oraz dr Katarzyny Nazar (UMCS Lublin) pt. Analiza ustawowych znamion przestępstwa kazirodztwa.. W drugiej części obradom przewodniczyła prof. dr hab. Monika Płatek (UW),.a.referaty wygłosili: sędzia SN Wiesław Kozielewicz pt. Ustawowe znamiona przestępstwa kazirodztwa w orzecznictwie Sądu Najwyższego;.dr.Aneta. Michalska-Warias (UMCS Lublin) pt. Kazirodztwo a pokrewieństwo prawne i biologiczne;.dr.hab..Marek.Kulik.(UMCS.Lublin).pt..Przestępstwo kazirodztwa w wybranych państwach oraz prof. dr hab. Wiaczesław Nawrocki (profe- sor emerytowany) i.dr Mikołaj Seńko (Lwowski Narodowy Uniwersytet im..Iwana.Franki).pt..Kazirodztwo w ujęciu ukraińskiego prawa karnego..Ten. ostatni referat nie znalazł się w.niniejszym opracowaniu z.uwagi na fakt, iż autorzy nie złożyli go do druku. W części trzeciej konferencji obradom przewodniczył prof. dr hab. Jacek Sobczak (SN, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny w.War- szawie),.a.przedstawiono następujące referaty: prof. dr hab. Monika Pła- tek.(UW).pt..Kodeksowe ujęcie kazirodztwa – pozorny zakaz i pozorna ochrona;.. 11 Wstęp prof. dr hab. Marek Mozgawa (UMCS Lublin, IWS Warszawa) pt. Przestęp- stwo kazirodztwa w świetle badań empirycznych; dr hab. Magdalena Budyn-. -Kulik (UMCS Lublin, IWS Warszawa) pt. Psychologiczne i wiktymologicz- ne aspekty kazirodztwa;.dr.Ksenia.Kakareko.(UW).pt..Kazirodztwo a zmiany społeczno-kulturowe rodziny.oraz.dr.Agnieszka.Szczekala.(UMCS.Lublin). pt..Przeszkody małżeńskie pokrewieństwa i przysposobienia oraz ustalenie stanu cywilnego a zakaz kazirodztwa.. W czwartej, ostatniej części seminarium obradom przewodniczył sę- dzia SN Wiesław Kozielewicz, a.zaprezentowano następujące referaty: Bioetyka a kazirodztwo. W kwestii dobra chronionego w odniesieniu do przestępstwa kazirodztwa – prof. dr hab. Jacek Sobczak; Kazirodztwo w ujęciu genetycznym. – dr Marzanna Ciesielka (Uniwersytet Medyczny Lublin); Kojarzenia krew- niacze i ich konsekwencje w świecie zwierząt – prof. dr hab. Hanna Bis Wencel, prof..dr hab. Bożena Nowakowicz-Dębek, mgr Agnieszka Rowicka, dr Łu- kasz Wlazło (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie) .oraz.Psychospołeczne i kulturowe uwarunkowania kazirodztwa – dr hab. Jolanta.Kociuba.(UMCS.Lublin). W dyskusji poruszono wiele wątków związanych z.problematyką będącą przedmiotem konferencji, koncentrując się przede wszystkim na kwestii zasadności karalności kazirodztwa. Szereg intersujących uwag po- czyniono w.aspekcie genetycznej racjonalizacji penalizacji kazirodztwa. W.szerokim zakresie uczestnicy seminarium odnieśli się do wyników badań kryminologicznych dotyczących analizowanego zjawiska. Wskazano, iż pe- nalizacja określonych zachowań stanowi ultima ratio.i.możliwe zwiększenie liczby związków kazirodczych w.pierwszym rzędzie powinno być elimi- nowane przez odpowiednią edukację społeczeństwa. Wskazano również, że pozakarnymi sankcjami dotyczącymi zachowań zabronionych przez art..201.k.k. dysponuje prawo cywilne, w.szczególności przez uregulowanie przeszkód małżeńskich w.art..14.i.1.k.r.o..i.pozbawienie władzy rodziciel- skiej (w pewnych sytuacjach stosunki kazirodcze mogłyby być uznane za rażące nadużycie tej władzy); racją takich sankcji jest zasada dobra dzie- cka.i.dobra rodziny. Podniesiono również niektóre kwestie historyczne, wskazując m.in., że w.ujęciu historycznym konsekwencje kazirodztwa bywały bardziej dolegliwe w.prawie cywilnym niż w.prawie karnym (jak np..w.Kodeksie Napoleona, który pozbawiał dzieci ze związków kazirod- czych wielu praw rodzinnych). Przedstawione referaty podkreśliły wielopłaszczyznowość podniesio- nej problematyki, jak również niezwykłą złożoność zagadnień pojawiają- 12 Wstęp cych się w.procesie analizy dogmatycznej oraz w.praktycznym stosowaniu prawa..Kazirodztwo.(i.jego.ocena,.zarówno.prawnokarna,.jak.i.moralna). zdaje się jednym z.najbardziej kontrowersyjnych problemów społecznych. Można sądzić, że materiały będące pokłosiem konferencji mogą stać się inspiracją do dalszej, jeszcze bardziej pogłębionej dyskusji nad problema- tyką kazirodztwa i.pozwolą Czytelnikowi na zajęcie własnego stanowiska w.tej.materii. Prof. dr hab. Marek Mozgawa 13 14 Karol Dąbrowski Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku Pod pojęciem „pomniki europejskiego prawa karnego” będę rozumieć zbiory aktów prawnych i.pojedyncze akty prawne, uznawane w.literaturze. historyczno-prawnej za najważniejsze dla rozwoju europejskiego prawa karnego. Rozważania rozpocznę od kodyfikacji justyniańskiej, a.zakończę na.Terezjanie.(Constitutio.Criminalis.Theresiana).z.1768 roku. Kodyfikacje karne, takie jak Józefina (Allgemeines Gesetz über Verbrechen und dersel- ben Bestrafung) czy część karna Landrechtu pruskiego z.1794 roku, przy- należą już do kolejnej epoki rozwoju prawa karnego – wielkich kodyfikacji i.zostaną omówione w.niniejszym zbiorze w.rozdziale autorstwa Grzegorza Smyka. Skupię się więc na przedstawieniu historycznych odpowiedników obecnie obowiązującego polskiego art..201.k.k.1 Pominę zarazem regulacje karne sytuujące się czasowo między Caroliną (Contitutio Criminalis Caro- lina).a.Terezjaną, np. ordynacje poszczególnych krajów niemieckich czy Landrecht.Wschodniopruski.z.1721 roku. Dostrzegalne związki między Ferdinandeą z.1656 roku, Leopoldiną z.167.roku.a.Terezjaną zasługują na osobne.opracowanie2. 1 „Kto dopuszcza się obcowania płciowego w.stosunku do wstępnego, zstępnego, przyspo- sobionego, przysposabiającego, brata lub siostry, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. 2 S. Hehenberger, „... Ich bin mit diesem Knecht geschwistrigt Kinder...”. Das Prozeß gegen Maria Stumvollin und Johann Scherb (Freistadt/Weinberg) als Beispiel der Strafpraxis beim Delikt „Inzest” im 18. Jahrhundert, Jahrbuch des OÖ. Musealvereines Gesellschaft für Landeskunde 1999, t..144,.s..202. 1 Karol Dąbrowski 1. Kazirodztwo w prawodawstwie rzymskim W prawie rzymskim kazirodztwo mieściło się w.pojęciu incestum,. które „oznaczało w.sensie szerokim każdy akt niemoralny, haniebny i.bez- bożny, sprzeczny z.dobrymi obyczajami. W.sensie ścisłym obejmowało swoim zakresem dwa przestępstwa. Po pierwsze – złamanie nakazu za- chowania czystości przez westalkę (...); po drugie – współżycie seksualne pomiędzy najbliższymi krewnymi i.powinowatymi, pomiędzy którymi zabronione było małżeństwo, a.zatem współcześnie rozumiane kazirodz- two”3. Osoby pozostające w.związku kazirodczym nie były małżonkami, związek kazirodczy nie był małżeństwem, a.instytucja małżeństwa ka- zirodczego nie istniała, do zawarcia małżeństwa nie dochodziło, czyli innymi słowy uznanie związku kazirodczego za małżeństwo było niedo- puszczalne. Zakazy małżeńskie sformułowane w.Instytucjach Justyniana z.533 roku mogą wydawać się obecnie skomplikowane, a.to ze względu na powiązanie ich z.instytucją władzy ojcowskiej i.możliwości uwolnienia spod niej (emancypacji). Dotyczyło to na przykład małżeństwa między mężczyzną i.kobietą, która stała się jego siostrą wskutek przysposobienia przez.jego.ojca.(Instytucje 1, 10, 2): „(...).jeśliby [kobieta] jakaś stała się dla ciebie przez przysposobienie siostrą, jak długo oto trwa przysposobie- nie, małżeństwo między tobą a.nią nie może oczywiście istnieć; kiedy przysposobienie natomiast ulegnie rozwiązaniu przez uwolnienie [jej] od podległości władzy ojca, będziesz mógł ją pojąć za żonę. Ale też jeżeli ty zostaniesz uwolniony od tej podległości, nic nie stoi na przeszkodzie małżeństwu”4. W przypadkach kazirodztwa rozumianego jako zawarcie małżeństwa między zstępnym a.wstępnym, bratem a.siostrą, przysposabiającym a.przy- sposobioną w.Instytucjach powiedziano wprost: „nie ma męża ani żony, ani małżeństwa, ani związku małżeńskiego, ani posagu. Zatem ci, co rodzą się z.takiego związku, nie podlegają władzy ojca, lecz są takimi, jeśli chodzi o.władzę ojcowską, jakimi są ci, których matka poczęła przygodnie” (Insty- tucje 1,.10,.12). Pojawiła się więc kara utraty władzy ojcowskiej wobec dzieci 3 J. Misztal-Konecka, Konsekwencje kazirodztwa na gruncie rzymskiego prawa prywatnego.(w:).A..Dę- biński, M. Wójcik (red.), Współczesna romanistyka prawnicza w Polsce,.Lublin.2004, s..176. 4. Instytucje Justynianiana, tłum. C. Kunderewicz, Warszawa 1986, s..29. Identycznie w.oparciu. o.to samo źródło: J. Warylewski, Przestępstwa seksualne, Gdańsk 2001, s..228; tenże, Zakaz kazirodztwa w kodeksie karnym oraz w ujęciu porównawczym,.PS.2001,.nr.,.s..69. . Instytucje...,.s..31.. 16 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku pochodzących z.kazirodczego związku6..Z.tym wiązały się – w.uproszczeniu. – wyłączenia w.zakresie.spadkobrania.i.alimentacji. Ściśle zaś biorąc od strony karnoprawnej, sankcje za kazirodztwo ule- gały w.prawie rzymskim różnym zmianom. Do.okresu.dominatu.regulacje. w.tej mierze nie były jasne i.nie pozwalają na kategoryczne stwierdzenie, iż w.przypadku kazirodztwa kara śmierci groziła mężczyźnie, a.kara wygnania kobiecie albo odpowiedzialność za czyn spadała wyłącznie na mężczyznę7.. Kwalifikacja kazirodztwa pojawia się w.konstytucjach cesarskich późnego Rzymu, ale sankcje nie były precyzyjne. Jedynie upraszczając, można uznać, że sprawca podlegał deportacji. Wprawdzie Teodozjusz I Wielki (panujący w.latach 347–395) przewidział konfiskatę majątku i.spalenie żywcem dzieci rodzeństwa, które zawarło małżeństwo, ale kara ta została rychło złago- dzona przez jego synów, Arkadiusza i.Honoriusza8. Ich konstytucja z.roku. 396, „potwierdzając zakazy związków pomiędzy najbliższymi krewnymi i.powinowatymi, w.miejsce kary śmierci i.konfiskaty majątku wprowadziła łagodniejsze dolegliwości majątkowe. Podstawową sankcją stał się przepa- dek posagu na rzecz fiskusa. Równocześnie wprowadzone zostały ograni- czenia swobody testowania i.rozporządzania majątkiem, uniemożliwiające uposażenie dzieci pozamałżeńskich i.kazirodczego partnera”9. Nastąpiła więc – jak napisała Joanna Misztal-Konecka – „znacząca modyfikacja kon- cepcji polityki państwowej wobec kazirodztwa. W.miejsce.instrumentów. ściśle penalnych ustawodawca opowiedział się za nałożeniem na winnych szeregu niedogodności majątkowych i.cywilnoprawnych”10. Wzmiankowany Justynian Wielki po wydaniu Instytucji zróżnicował w.noweli.nr.12.sankcje.karne.wobec.sprawców.kazirodztwa.w.zależności od tego, czy sprawca posiadał dzieci z.legalnego związku i.do jakiej klasy społecznej przynależał. Na surowsze kary składały się: konfiskata majątku, chłosta i.wygnanie; na lżejsze – przekazanie majątku legalnym zstępnym z.jednoczesną ich emancypacją, a.kolejno.utrata.stanowisk.i.wygnanie. Ponadto łagodniej traktowano mieszkańców wschodniej części imperium (w tym zamieszkałych tam Żydów), którym Justynian zadedykował nowelę nr.139. Inna znowuż nowela nr.14.dla.prowincji.Mezopotamia.i.Osroene. 6 J. Misztal-Konecka, Konsekwencje kazirodztwa...,.s..18. 7 D.C.A. Gründler, Systematische Entwickelung der Lehre von der Verjährung der peinlichen Strafe nach gemeinen und besonderen Rechten, Halle 1796, s..13. 8 J. Misztal-Konecka, Zakaz kazirodztwa w prawie rzymskim i prawodawstwie kościelnym (III–VI w.),. Zeszyty Prawnicze UKSW 2011, z..11.1,.s..223. 9 J. Misztal-Konecka, Incestum w prawie rzymskim,.Lublin.2007, s..178. 10 Tamże. 17 Karol Dąbrowski (obejmującej tereny północnej Syrii między Tygrysem a.Eufratem) była zdecydowanie surowsza, gdyż przewidywała karę śmierci i.konfiskatę dóbr dla sprawcy, jego żony i.dzieci..Ani.podmiot,.ani.sankcja.karna.kazi- rodztwa.w.ustawodawstwie justyniańskim nie były więc ściśle określone11. Przełożyło się to – o.czym będzie niżej mowa – na prawo feudalnej Europy kontynentalnej. 2. Kazirodztwo w prawach plemion germańskich i prawie Franków Interpretacja rozwiązań karnych odnoszących się do kazirodztwa w.okresie wczesnego średniowiecza tylko pozornie wydaje się łatwa. Trud- ność wiąże się z.tym, iż nomenklatura znana z.prawa rzymskiego została przeniesiona do praw germańskich za pośrednictwem prawa kościelnego. Kompilatorzy nie zawsze używali precyzyjnego słownictwa, a.rękopisy różnią się między sobą, co dotyczy choćby tak fundamentalnego źródła, jakim.jest.prawo.salickie12. Co do zakresu pojęciowego osób, które mogły popełnić ów czyn, też pojawiły się w.literaturze spory13. Pojęcie incestum.w.zbiorach praw germańskich uległo zmianie. Pod wpływem katolicyzmu zaczęło obejmować również stosunek płciowy z.za- konnicą, kobietą lub wdową, które złożyły śluby czystości14..Z.porównania. prawa.salickiego.i.rypuarskiego dokonanego w.I połowie XIX przez Ernsta Laspeyresa1 wynika, iż termin ten pojawił się w.prawie rypuarskim (w.tek- ście źródłowym umieszczono go w.§.2 tytułu 69). Czyn ten był zagrożony karą wygnania i.konfiskatą majątku i.na tle innych praw germańskich 11 Tamże, s..182. 12. Zob..Prawo salickie podług textu rękopisu Biblioteki Głównej Warszawskiej, wyd. R. Hube, War- 2008, s..189. 18 szawa.1867,.s..LXXXIV. 13 A. Cameron, B. Ward-Perkins, M. Whitby (red.), The Cambridge Ancient History,.vol..14,.Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600,.Cambridge.2000,.s..406..O.różnicach pojęciowych: G..Lubich,.Verwandtsein: Lesarten einer politisch-sozialen Beziehung im Frühmittelalter.(6.–11. Jahrhundert),. Köln–Weimar–Wien 2008, s..42. 14. K..Ubl,.Inzestverbot und Gesetzgebung: Die Konstruktion eines Verbrechens (300–1100),.Berlin. 1 Ernst Adolf Theodor Laspeyres (1800–1869), niemiecki historyk prawa, rektor Uniwersytetu w.Halle, badacz dawnego prawa niemieckiego, prawa kościelnego i.prywatnego państw niemieckich, wydawca tekstów źródłowych, sędzia wyższego sądu apelacyjnego wolnych miast Rzeszy: Bremy, Frankfurtu n. Menem, Hamburga i.Lubeki. Zob. H. Brandt, Laspeyres, Adolph.(w:).Neue Deutsche Biographie.1982,.t..13,.s..659, http://www.deutsche-biographie.de/sfz48316.html. Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku regulacja ta wyróżniała się łagodnością16. Kazirodztwo łączono z.zakazami. małżeńskimi, co było widoczne w.Galii merowińskiej. Od początku VI do połowy VII wieku problematyka małżeństw między krewnymi była bardzo często poruszana na synodach do tego stopnia, że Karl Ubl porównał to do.obsesji17. Cytowana uprzednio J. Misztal-Konecka ujęła to zagadnienie w.bardziej wyważony sposób, pisząc, iż „tematyka związków kazirodczych (...) pobieżnie regulowana w.III–V wieku, pojawiła się dopiero na szerszą skalę w.wieku.VI.w.prawodawstwie synodów kościelnych pod panowaniem Merowingów”18. Regulacje kanoniczne wpłynęły na rozszerzenie adresatów normy prawnej, sankcjonującej kazirodztwo, gdyż rozszerzyło się grono osób, które nie mogły zawrzeć małżeństwa, inaczej mówiąc: których związki nie były traktowane jak małżeństwo albo których małżeństwa były od począt- ku nieważne, a.współżycie płciowe uznawane za kazirodcze. Wiązano to z.dążeniem Kościoła do przełamania germańskiej obyczajowości. W.nie- których wersjach prawa salickiego małżeństwo z.bratanicą, siostrzenicą, szwagierką i.kuzynką było karalne, ale infamia dotykała nie małżonków, a.potomstwo.zrodzone.z.takiego związku. Król Franków, Childebert II, wprowadził inną karę, jaką było przekazanie majątku legalnym krewnym19.. Kara śmierci groziła za małżeństwo z.macochą. Zignorowanie zakazów biskupich zawierania małżeństw z.żoną brata, siostrą żony, żoną wuja sank- cjonowano ekskomuniką20. Normy z.49.r. sygnowane przez Childeberta II przypominają rozwiązania rzymskie21..Oprócz.ekskomuniki.postanowienia. synodów merowińskich przewidywały zakaz pełnienia funkcji publicznych oraz – wspomniane uprzednio – przekazanie mienia rodzinie. Kary doty- kały oboje sprawców, nie tylko mężczyznę22..W.VIII wieku wpływ ustawo- 16 E.A.T. Laspeyres (red.), Lex salica ex variis quae supersunt recensionibus una cum lege ripuariorum synoptice,.b.m.w..1833,.s..43. 17. K..Ubl,.Inzestverbot...,.s..137. 18 J. Misztal-Konecka, Zakaz kazirodztwa...,.s..221. 19 Tamże, s..180. 20. K.F..Drew.(red.),.The Laws of the Salian Franks, Pennsylvania 1991, s..41. Tekst źródłowy w.języku angielskim: tamże, s..156. Datowanie dekretu Childeberta II jest sporne. Sytuuje się go po prostu ok. roku 495. Zob. też: Y. Fox, Power and Religion in Merovingian Gaul: Columbanian Monasticism and the Formation of the Frankish Aristocracy,.Cambridge.2014,.s..104. 21. Decretio Childeberti Regis.(w:).Lex salica ex variis..., s..167. Zob. też interpretację kazirodztwa w:.U..Wesel,.Rechtsethnologie.(w:).H. Beck, D. Guenich, H. Steuer (red.), Reallexikon der germanischen Altertumskunde,.t..14,.Berlin.2003,.s..249. 22. J..Oko,.Przeszkody małżeńskie w VI i VII wieku na podstawie postanowień synodów merowińskich,. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 2009, t..42,.z..2, s..171. 19 Karol Dąbrowski dawstwa kanonicznego na prawodawstwo frankońskie stał się wyraźny, gdy Pepin Krótki wprowadził zakazy małżeńskie, ustalone na synodzie z.743.roku, do swoich kapitularzy. Objęły one w.szczególności małżeństwo z.macochą, synową i.siostrą brata23..W.Lex Salica Karolina24,.zredagowanej.za. Karola.Wielkiego,.wspomniano.o.karze wygnania dla sprawcy małżeństwa z.siostrą, córką brata, kuzynką, żoną brata, żoną brata matki i.karze infamii dla.dzieci.z.takiego związku2. Podobne rozwiązania znaleźć można w. prawie. longobardzkim.. W.edyktach Rotara z.643.roku.i.Liutpranda (panującego w.latach 712–744) z.początku VIII wieku małżeństwa zawarte z.naruszeniem.zakazów.uwa- żane były – jak pisał Karol Koranyi – za małżeństwa kazirodcze i.zabro- nione. Zaliczano do nich małżeństwa z.macochą, pasierbicą, siostrą żony, wdową po bratanku lub po jego synu, a.kolejno – co już było wyraźnym wpływem Kościoła – chrzestną matką, chrzestną córką i.córką chrzest- nej.matki..Zjawiskiem,.którego.przez.wiele.wieków.przedstawicielom. Kościoła nie udało się zwalczyć, było snochactwo26. Zakazy małżeństwie upowszechniły się jednak w.ciągu wieków na obszarze Europy zachodniej, obejmując przeszkody z.pokrewieństwa, powinowactwa i.wspomnianego. pokrewieństwa duchowego, czyli z.chrztu.i.bierzmowania. Przeszkody z.pokrewieństwa rozszerzono do siódmego stopnia komputacji kano- nicznej, ale złagodzono w.okresie późnego średniowiecza po Soborze Laterańskim z.121.roku27. Znany francuski historyk Jean-Louis Flandrin ocenił je zresztą jako absurdalne28. 23 J. McNamara, S.F. Wemple, Marriage and Divorce in the Frankish Kingdom.(w:).S.M..Stuart. (red.),.Women in Medieval Society, Pennsylvania 1993, s..101. 24 Lex Salica Karolina należy odróżnić od Lex Salica Emendata. Pierwsza wersja oznaczana jest jako rękopis E z.roku 798 liczący 99/100 tytułów, a.druga jako rękopis K z.roku.802/803.o.70 tytułach, co miejscami zmienia cytowanie treści prawa salickiego. Zob. M. Elsakkers, Abortion, Poisoning, Magic and Contraception in Eckhardt’s Pactus Legis Salicae, Amsterdamer Beiträge zur Älteren Germanistik 2003,.t..7,.s..236. 2. K.F..Drew.(red.),.The Laws of the Salian Franks...,.s..190. 26 K. Koranyi, Powszechna historia prawa, oprac. K. Sójka-Zielińska, Warszawa 1976, s..39..Iden- tycznie (w oparciu o.tę samą literaturę): J. Warylewski, Przestępstwa...,.s..229; tenże, Zakaz kazirodztwa...,. s..69–70 oraz K. Marzec-Holka, Przemoc seksualna wobec dziecka. Studium pedagogiczno-kryminologiczne,. Kraków.2011,.s..24. 27 K. Koranyi, Powszechna...,.s..75. K. Sójka-Zielińska, Historia prawa,.Warszawa.2008,.s..104.. W.przypadku komputacji kanonicznej liczy się liczba urodzeń od wspólnego przodka po dłuższej stronie.drzewa.genealogicznego..W.komputacji rzymskiej liczy się liczba urodzeń po obu stronach drzewa genealogicznego. Dlatego rodzeństwo cioteczne będzie się znajdowało w.czwartym stopniu pokrewieństwa rzymskiego, a.drugim.kanonicznego. 28 J.-L. Flandrin, Historia rodziny, tłum. A. Kuryś, Warszawa 1998, s..33 oraz odwołanie do literatury francuskiej w.rozdziale autorstwa Moniki Płatek. 20 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku Podsumowując: wczesnośredniowieczne prawo karne znało przestęp- stwo.kazirodztwa.i.sankcjonowało je karą śmierci lub wygnania, a.dodatko- wo konfiskatą majątku i.infamią29. Kara śmierci dotyczyła przede wszystkim stosunków płciowych między zstępnymi lub rodzeństwem30. Karę grzywny przyniosły zaś wieki późniejsze31. 3. Kazirodztwo w bamberskiej ordynacji kryminalnej i Carolinie Constitutio.Criminalis.Carolina z.1532 roku, czyli kodeks karny cesarza Karola V, został poprzedzony przez Constitutio Criminalis Bam- bergensis (Bambergische Peinliche Halsgerichtsordnung) z.107.roku.. Był to kodeks karny opracowany przez Johanna von Schwarzenberga32. na polecenie biskupa Bambergu, Georga von Limpurg33..Bamberska. ordynacja stała się wzorcem dla Caroliny i.nie można wykluczyć, iż . J. von Schwarzenberg brał udział w.przygotowaniu jej wczesnych pro- jektów34. Bamberski kodeks karny w.art..142 „Straff der vnkeusch mit nahent gesipten freunden” penalizował kazirodztwo3. Stosunek płcio- 29 K. Koranyi, Powszechna...,.s..7.i.96. 30. S..Bdeiwi,.Beischlaf zwischen Verwandten (§ 173 StGB). Reform und Gesetzgebung seit 1870,. Berlin.2014,.s..12. 31. B..Wojciechowska, Ekskomunikowani w świetle średniowiecznego prawa kanonicznego – pozycja społeczna, religijna i prawna, Studia Historica Gedanensia 2013, t..4, s..33. 32 Johann von Schwarzenberg (1463–1528), niemiecki szlachcic na służbie cesarskiej i.bisku- pa Bambergu (przewodniczący sądu nadwornego, mistrz dworu), zwolennik reformacji, potem na służbie margrabiów brandenburskich, autor powiastek poetyckich. A. Deutsch, Schwarzenberg, Johann (der Starke) Freiherr von S. und Hohenlandsberg.(w:).Neue Deutsche Biographie.2010,.t..24,.s..20–21, http://www.deutsche-biographie.de/sfz120105.html. 33 Georg III von Limpurg (1470–1522), biskup Bambergu w.latach 1505–1522, doradca cesarza Maksymiliana, znany dzięki swej korespondencji z.Lutrem.i.innymi humanistami oraz wydania bamberskiej ordynacji kryminalnej. Zob. L. Ruickbie, Faustus: The Life and Times of a Renaissance Magician, The History Press 2012, b.p. 34. F.Ch..Schroeder,.Kryminalna ordynacja sądowa cesarza Karola V (Carolina) z 1532 roku,.Acta. Universitatis.Wratislaviensis.1992,.t..1247,.Prawo.nr.194,.s..83–101 i.oparty na tym artykule tekst: M.L..Klementowski,.Rogaty Zygfryd i jego dzieło: Constitutio Criminalis Carolina z 1532 roku,.Zamojskie. Studia.i.Materiały 2005, t..3.(18),.Prawo.i.Administracja, z..1,.s..104. Szerzej: G. Radbruch, Gesamtaus- gabe.(w:).A. Kaufmann (red.), Strafrechtsgeschichte,.t..11, Heidelberg 2001, s..31.(Zur Einführung in die Carolina.i.pozostałe teksty). Zob. też S. Salmonowicz, Wizerunek kodeksu: Constitutio Criminalis Carolina (1532 r.).(w:).S..Salmonowicz,.Studia z historii prawa (XVI–XX wiek), Bydgoszcz 2010, s..9. 3. J..von.Schwarzenberg,.Bambergische Peinliche Halsgerichtsordnung,.Bamberg.107,.http://www. uni-mannheim.de/mateo/desbillons/bambi.html. 21 Karol Dąbrowski wy z.pasierbicą, synową i.macochą był karany tak jak za cudzołóstwo, określone w.art..145. J. von Schwarzenberg zastosował jakże powszechną współcześnie technikę legislacyjną, gdyż art..142 odsyłał do art..14.. Cudzołóstwo, a.co za tym idzie kazirodztwo było więc karane śmiercią. Stosunek płciowy osób bliżej spokrewnionych niż ojczym, teść i.pasierb,. czyli na przykład między bratem a.siostrą, podlegał kwalifikowanej karze śmierci36. Zaostrzenie kary śmierci argumentowano w.takim wypadku większą obrazą moralności. Twórcy Constitutio Criminalis Carolina cesarza Karola V z.132.roku. przestępstwo kazirodztwa ujęli podobnie w.art..117.o.prawie identycznym tytule: „Straff der vnkeusch mit nahende gesipten freunden”37..Znamiona. czynu wypełniał każdy, kto wedle prawa kanonicznego zawarł nieważne małżeństwo bez otrzymania dyspensy, tzn. krewni w.prostej.linii,.krewni. do.czwartego.stopnia.linii.bocznej.oraz.powinowaci38. Carolina nie była jednak precyzyjna ani co do kwalifikowanej kary śmierci dla najbliższych krewnych, ani w.ogóle co do kary śmierci za kazirodztwo. W.praktyce występowała kara śmierci, w.katolickich państwach niemieckich stoso- wana co do zasady, a.w.protestanckich zawężająco, gdyż – jak można domniemywać – stosunki płciowe między dalszymi krewnymi nie były ścigane39. Trudno jest jednak jednoznacznie stwierdzić, jakie konkretnie kary groziły za kazirodztwo, gdyż sędziowie korzystali z.dużego zakresu swobody w.orzekaniu,.a.praktyka w.poszczególnych państwach Rzeszy mogła była różna. Z.drugiej jednak strony prawnicy niemieccy pozostawali pod wpływem prawa rzymskiego i.Caroliny, nawet jeśli lokalni władcy starali się zastąpić ją własnymi ordynacjami kryminalnymi, więc zasadni- czą karą pozostawała kara śmierci. Zdaniem Urlicha Siebera za stosunek płciowy między zstępnymi i.wstępnymi groziła śmierć przez ścięcie, zaś za stosunek płciowy między rodzeństwem przeważnie konfiskata majątku, 36. S..Bdeiwi,.Beischlaf zwischen Verwandten...,.s..14. 37. J.Ch..Koch.(red.),.Hals- oder Peinliche Gerichtsordnung Kaiser Carls V. und des H. Röm. Reichs,. Giessen 1781, s..171;.Kaiser Karls des Fünten Peinliche Gerichtsordnung nebst der Bamberger und Branden- burger Halsgerichtsordnung,.Jena.1826,.s..48. Porównanie przepisów ordynacji bamberskiej z.Caroliną: G. Radbruch, Gesamtausgabe...,.s..660. 38. Komentarze:.B..Carpzov,.Practicae.Novae Imperialis Saxonicae Rerum Criminalium,.t..2,. Vvittebergӕ 1670, s..172;.F.B..Carpzov,.De poena excisionis iure positivo universali in incestas nuptias statuta,. Vitembergae.1738,.s..11; C.F. Gerstlacher, Handbuch der teutschen Reichsgesetze nach dem möglichst ächten Text in sistematischer Ordnung,.cz..1,.rozdz..1,.Stuttgart.1793,.s..2637;.J.P..Kress,.Commentatio Succincta In Constitutionem Criminalem Caroli V. Imperatoris, Hanoverae 1760, s..338. 39. S..Bdeiwi,.Beischlaf zwischen Verwandten...,.s..1. 22 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku chłosta albo wygnanie40. Co do lżejszej kwalifikacji spółkowania przez rodzeństwo można mieć wątpliwości. Bezsporne jest za to stosowanie okoliczności łagodzących wobec związków między dalszymi krewnymi. Dla przykładu: w.Karpaczu.w.1701.r. skazano na karę śmierci przez ścięcie rodzeństwo pozostające w.związku kazirodczym oraz ich rodziców w.sy- tuacji popełnienia kazirodztwa i.dzieciobójstwa. Zanotowano: „1 kwietnia 1701.roku.w.Karpaczu, małej wiosce należącej do Miłkowa, przydarzyło się coś niespotykanego. Mieszkał tu mężczyzna zwany przez wszystkich Szlifierzem Grzegorzem, miał on syna i.córkę. Popełnili oni zły czyn, po- nieważ spali ze sobą, a.siostra zaszła w.ciążę z.bratem. Narodzone dziecko zabiła stara matka i.pogrzebała pod ścianą domu. Utrzymywano jednak, że do kazirodztwa między rodzeństwem dochodziło wielokrotnie, a.córka. siedząc w.więzieniu była ponownie w.ciąży, czego jednak nie udowod- niono. Oprócz tego rodzina ta dopuściła się kradzieży, jak i.innych złych uczynków, które nie zostały wyciągnięte na światło dzienne”41. Komentujący Carolinę Carl Friedrich Gerstlacher42, dla wyjaśnienia zawiłości penalizacji kazirodztwa, przywołał wzmiankowane uprzednio nowele Justyniana. Było to wymownym przykładem stosowania ius commu- ne43. Argumentował, iż z.powodu różnic w.przypisaniu kazirodztwu rodzaju i.wymiaru kary część państw niemieckich wprowadziła karę śmierci, ale za kazirodztwo między krewnymi w.linii prostej. Natomiast za kazirodztwo między powinowatymi oraz między ojczymem a.pasierbicą – karę chło- sty i.wygnania. Kary były również stopniowane, w.zależności od stopnia pokrewieństwa: od bezterminowego wygnania przez czasowe wygnanie i.kary więzienia do kary grzywny. Stosowano karę pozbawienia honoro- wych urzędów, a.także karę twierdzy od 3 do 5 lat dla zstępnych, którzy doprowadzili swoje dzieci lub wnuki do kazirodztwa, oraz karę aresztu od 6.miesięcy do roku dla dzieci (wnuków), które ukończyły 18. rok życia. We- dle tych reguł dzieci poniżej 18. roku życia nie podlegały karze, uznawano je bowiem za pokrzywdzone przez dorosłych, tj. ofiary, a.nie.sprawców. 40. U..Sieber,.Rechtslage in Deutschland.(w:).H.-J. Albrecht, U. Sieber (red.), Stellungnahme zu dem Fragenkatalog des Bundesverfassungsgerichts in dem Verfahren 2 BvR 392/07 zu § 173 Abs. 2 S. 2 StGB – Beischlaf zwischen Geschwistern,.Freiburg.im.Breisgau.2007,.s..6. 41. D..Wojtucki,.S..Zobniów,.Pomniki dawnego prawa karnego na pograniczu polsko-czeskim,.Wroc- ław 2007, s..21. 42 Carl Friedrich Gerstlacher (1732–1795), niemiecki prawnik, adwokat w.Stuttgarcie, profesor Uniwersytetu w.Tybindze, sędzia i.badeński radca dworu. Zob. H. Müller, Gerstlacher, Karl Friedrich. (w:).Allgemeine Deutsche Biographie.1879,.t..9,.s..67, http://www.deutsche-biographie.de/sfz20748.html. 43 M. Kuryłowicz, A. Wiliński, Rzymskie prawo prywatne: Zarys wykładu,.Warszawa.2013, s..19. 23 Karol Dąbrowski kazirodztwa. Związki kazirodcze między dojrzałym rodzeństwem karano karą twierdzy lub aresztu od jednego do dwóch lat. Łagodniej traktowano związki między niezamężnymi krewnymi. Oczywistą sankcją było zakoń- czenie kazirodczego związku. Trzeba mieć jednak na uwadze, że C.F. Gerst-. lacher stał na stanowisku, iż zarówno w.prawie rzymskim, jak i.w.prawie. cesarskim za kazirodztwo nie groziła kara śmierci. Dobitnie stwierdził, że „sędziowie i.wyrokujący tym samym nikogo na karę śmierci nie powinni skazywać”44. Nie można też zapominać, iż był on prawnikiem oświecenio- wym, wyznającym zgoła inne zasady polityki karnej niż twórcy feudalnych ordynacji karnych i.nie wszyscy przedstawiciele ówczesnej doktryny prawa byli z.nim.zgodni4. Interesujące, że cytowany autor pisał o.Carolinie.w.taki. sposób, jakby ciągle jej przepisy były w.użyciu, a.przecież był to koniec wieku.XVIII..W.doktrynie nie było też zgody co do okresu przedawnienia przestępstwa kazirodztwa. Podawano rozbieżne okresy: od lat 5 do 20. Cały czas autorzy odwoływali się do reguł prawa rzymskiego46. W ówczesnym prawodawstwie znano okoliczności łagodzące prze- stępstwo kazirodztwa, do których zaliczano brak świadomości istniejącego pokrewieństwa. W.przypadku małoletniej córki okolicznością wyłączającą odpowiedzialność karną było podjęcie współżycia z.ojcem.w.sytuacji za- leżności od niego47. Uważa się też, że reformacja zmieniła nastawienie do kazirodztwa. Mimo deklarowanego bezpośredniego odwołania do Biblii punkt ciężkości przesunął się na zabezpieczenie małżeństwa, które zostało zdesakralizowane..W.miejsce.incestum weszło Blutschande48..Claudia.Jarze- bowski obliczyła na podstawie zachowanych archiwaliów, iż w.Branden- burgii.i.na Śląsku w.latach 1720–1785 przeprowadzono około 220 procesów o.kazirodztwo. Pewne jest, że w.80 sprawach oskarżonymi byli ojczym i.pa- sierbica,.a.15 – ojciec i.córka..Po.1740.roku.w.postępowaniach tego rodzaju dominowały zresztą sprawy przeciwko ojczymowi i.pasierbicy49. 44 C.F. Gerstlacher, Handbuch der teutschen Reichsgeseze...,.s..2643. 4 Por. D.C.A. Gründler, Systematische Entwickelung..., s..138; J.H.Ch. von Selchow, Juristische Bibliothek von neuen juristischen Büchern und Abhandlungen,.t..1, Göttingen 1764, s..687. 46 D.C.A. Gründler, Systematische Entwickelung...,.s..XI.i.70. 47 Tamże, s..2643–2644. 48. C..Jarzebowski,.Legitime Nähe, illegitime Sexualität? Einige Überlegungen zu Vorstellungen von Inzest im 18. Jahrhundert.(w:).A. Hilbig, C. Kajatin, I. Miethe (red.), Frauen und Gewalt. Interdisziplinäre Untersuchungen zu geschlechtsgebundener Gewalt in Theorie und Praxis, Würzburg 2003, s..78. 49 Tamże, s..80. Artykuł C. Jarzebowski stanowi wartościową prawno-historycznie analizą problematyki kazirodztwa w.dawnym prawie niemieckim, gdyż autorka nie tylko przedstawiła oświe- ceniową dyskusję w.doktrynie, ale też opisała akta spraw z.zasobów.Preussischer.Kulturbesitz. 24 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku 4. Kazirodztwo w Terezjanie Constitutio.Criminalis.Theresiana.z.1768 roku przejęła liczne instytucje prawne.znane.z.szesnastowiecznej Caroliny, lecz w.kwestii.kazirodztwa. była precyzyjniejsza i.obszerniejsza0..W.art..7.§.5 określono kazirodztwo mianem.plugawego.grzechu.przeciwko.Bogu.i.naturze1. Zstępni i.wstępni dopuszczający się kazirodztwa, również tacy, między którymi pokrewień- stwo zachodziło wskutek pochodzenia nieślubnego, lub tkwiący faktycznie w.konkubinacie podlegali karze śmierci. Zaznaczono, iż karze podlegają oboje ze sprawców. Kary cielesne groziły zaś za kazirodztwo w.pierwszym lub drugim stopniu pokrewieństwa linii bocznej, tj. za stosunek płciowy między rodzeństwem, córką siostry lub brata, siostrą ojca lub matki itd., jak również między ojczymem a.pasierbicą, macochą a.pasierbem,.powi- nowatymi pierwszego stopnia. Karalne było utrzymywanie stosunków płciowych między krewnymi dalszych stopni wedle – jak można sądzić – zakazów kanonicznych2. Okoliczności zaostrzające odpowiedzialność karną (art..7.§.6).to:. kazirodztwo jako czyn ciągły z.jedną osobą, kazirodztwo połączone z.cu- dzołóstwem, utrzymywanie przez mężczyznę stosunków kazirodczych z.wieloma.krewniaczkami..O.ile pierwszy i.drugi przypadek odnosił się do sprawców obojga płci, o.tyle trzeci tylko do mężczyzn. Do okoliczności łago- dzących (art..7.§.7) zaliczano: brak świadomości istnienia pokrewieństwa lub powinowactwa, stosunek zależności między córką a.ojcem (łagodzący odpowiedzialność córki), podstęp ze strony osoby dorosłej (łagodzący od- powiedzialność małoletniego), usprawiedliwiona nieświadomość karalności czynu (odnośnie do np. osoby niepełnosprawnej intelektualnie) oraz – co odróżniało Terezjanę od omówionych uprzednio regulacji karnych – usi- łowanie nieukończone („Gdy cielesny czyn wprawdzie został podjęty, lecz nie został wprowadzeniem członka ukończony”3). 0 Przychylając się do stanowiska Karla Hillera, pomijam ewentualne związki między Tere- zjaną a.bawarskim kodeksem karnym (Codex Iuris Bavarici criminalis) z.171.r.: K. Hiller, Österreich. (w:).F..von.Liszt.(red.),.Die Strafgesetzgebung Der Gegenwart in Rechtsvergleichender Darstellung,.t..1,.Das Strafrecht des Staaten Europas,.Berlin.1894,.s..115–116. 1. Constitutio Criminalis Theresiana,.Wien.1769,.s..210. 2 Zob. też: Ch. Müting, Sexuelle Nötigung; Vergewaltigung (§ 177 STGB). Reformdiskussion und Saamens vollbracht worden”. Gesetzgebung seit 1870,.Juristische.Zeitgeschichte,.t..37,.Berlin.2010,.s..17. 3 „Wenn das fleischliche Werk zwar angemasset, jedoch nicht wirklich mit Einlassung des 2 Karol Dąbrowski Dlatego ówcześni – odwołując się przede wszystkim do prawa karne- go obowiązującego w.państwach Rzeszy – dokonywali wykładni zwrotów emissio seminis.(Auslassung des Saamens,.Samenabgang).oraz.immissio seminis (Einlassung des Saamens)4. Pierwszy odnoszono do ejakulacji, a.drugi.do. wprowadzenia członka do pochwy, co nierzadko kwalifikowano jedynie jako usiłowanie popełnienia przestępstwa. Autorzy Terezjany uznali za karalne oba te zachowania, wprowadzając możliwość złagodzenia kary, a.na pewno nie odstąpienia od jej wymierzenia, jak można by było odnieść wrażenie po lekturze głosów doktryny6. Na wykładnię zawężającą oce- nę zgwałcenia, a.co za tym idzie i.zgwałcenia kazirodczego wpływ miało ówczesne stanowisko lekarzy uznających za gwałt wyłącznie deflorację o.wyraźnie przemocowym charakterze, nieprowadzącą – zdaniem Ma- ren Lorenz – w.dodatku do ciąży7. Kategorycznie przecinał te dywagacje Regnerus.Engelhard8, argumentując logicznie, iż skoro do skazania za cudzołóstwo wystarcza złapanie sprawcy na gorącym uczynku, to immissio seminis nie jest koniecznym znamieniem tego czynu9. Przywoływano też dla porównania.art..119 Caroliny odnoszący się do przestępstwa zgwałcenia, do popełnienia którego wystarczało pozbawienie kobiety czci czystości bez względu na sposób, w.jaki zostało to dokonane60..Twórca.bawarskiego. 4 Np. L. Frey, Entwurf zu einem republikanischen Strafgesetzbuch,.Bern.183,.s..31; W.E. Henke, Handbuch des Criminalrechts und der Criminalpolitik,.cz..2, Berlin–Stettin 1826, s..13;.J.Ch..von.Quistorp,. Grundsätze des teutschen Peinlichen Rechts,.Ch..Roß.(red.),.t..3,.Leipzig.1828,.s..314.i.32;.O.L.W..Richter,. Handbuch des Straf-Verfahrens in den Königl. Preußischen Staaten mit Ausnahme der Provinzen in welchen noch französisches Recht gilt,.t..2,.Königsberg.1830,.s..97;.Ch.J.L..Steltzer,.Lehrbuch des teutschen Crimi- nalrechts, Halle 1793, s..258; D.G. Strube, Rechtliche Bedenken. Systematisch geordnet, ergänzt, berichtigt und mit Anmerkungen begleitet,.t..3, Hannover 1828, s..53. Współcześnie w.odniesieniu.do.penalizacji. homoseksualizmu.i.zgwałcenia: Ch. Müting, Sexuelle Nötigung...,.s..14; Ch. Schäfer, „Widernatürliche Unzucht” (§§ 175, 175a, 175b, 182 a.F. StGB). Reformdiskussion und Gesetzgebung seit 1945,.Juristische. Zeitgeschichte,.t..26,.Berlin.2006,.s..22. . Pierer’s Universal-Lexikon,.t..6,.Altenburg.188,.s..346–347. 6. Zob..np..krótki.komentarz.do.art..75 Terezjany: P.K. Jaksch, Gesetzlexikon im Geistlichen, Religions- und Toleranzfache, wie auch in Güter-Stiftungs-Studien- und Zensursachen für das Königreich Böhmen von 1601 bis Ende 1800,.t..1,.Prag.1828,.s..330. 7. .M..Lorenz,. „... da der anfängliche Schmerz in Liebeshitze übergehen kann...”. Das Delikt der „Notzucht” im gerichtsmedizinischen Diskurs des 18. Jahrhunderts,.http://www.goethezeitportal.. de/db/wiss/epoche/lorenz_nothzucht.pdf. 8 Regnerus Engelhard (1717–1777), niemiecki prawnik, heski urzędnik i.jednocześnie geograf-. -topograf. Zob. C. Altmüller, Engelhard: Regnerus.(w:).Allgemeine Deutsche Biographie.1887,.t..6,.s..138,. dostęp online w.Bayerische Staatsbibliothek. 9. R..Engelhard,.Versuch eines allgemeinen peinlichen Rechtes aus den Grundsätzen der Weltweisheit und besoderst des Rechtes der Natur, Frankfurt–Lepzig 1756, s..0. 60. C.A..Tittmann,.Handbuch der Strafrechtswissenschaft und der deutschen Strafgesetzkunde,.cz..2,. Halle 1807, s..214. 26 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku kodeksu.karnego,.Paul.Johann.Anselm.von.Feuerbach61, zwrócił uwagę, że owo rozróżnienie pozwalało penalizować zachowania o.różnym charakte- rze: 1) takie przestępstwa cielesne, które nie są popełniane z.użyciem części ciała w.sposób sprzeczny z.naturą (czyli właśnie immissio seminis);.2).takie,. których karalność wynika z.ich sprzeczności z.naturą i.ich popełnienie wiąże się z.Auslassung des Saamens62. Rozważania te nie były i.nie są skądinąd obce polskiemu wymiarowi sprawiedliwości63. Staje się widoczne, iż w.Terezjanie,.w.porównaniu do wieków wcześ- niejszych, uporządkowano i.doprecyzowano penalizację kazirodztwa64.. Być może ułatwiło to pracę kodyfikatorom późniejszych austriackich prze- pisów karnych („Józefina”, „Franciszkana”), którzy nie napotykali takich problemów, na jakie natrafiali przedstawiciele doktryny prawnej państw niemieckich. Kończąc, warto przywołać stan faktyczny opisany przez Susanne He- henberger..W.1783 roku we Freistadt (Górna Austria) sądzono 30-letniego Johanna.i.jego bratanicę 18-letnią Marię oskarżonych o.kazirodztwo,.czego. dowodem była ciąża Marii. Za pierwszym razem sąd skazał wyłącznie Johanna, przypisując mu czterotygodniową karę pracy przymusowej z.za- mknięciem w.areszcie..Z.zeznań wynikało, iż Johann dwukrotnie wymusił na Marii stosunek płciowy. W.związku z.tym, iż sąd krajowy w.Weinberg. nie zatwierdził wyroku, sąd we Freistadt wznowił postępowanie. Po ponow- nym przesłuchaniu oskarżonych i.wyjawieniu nowych faktów (następują- cych po sobie w.różnym czasie i.okolicznościach trzykrotnych stosunków płciowych, przyznaniu się oskarżonej do współwiny) oraz zasięgnięciu opinii biegłych w.prawie jurystów z.Linz sąd nakazał przetrzymać Johanna kolejne 4 tygodnie w.areszcie.z.obowiązkiem przymusowej pracy, z.czego. przez trzy dni w.tygodniu o.chlebie.i.wodzie. Marię skazano na czterotygo- 61 Paul Johann Anselm von Feuerbach (1775–1833), niemiecki prawnik, profesor uniwersyte- tów.w.Jenie,.Kilonii.i.Monachium, uważany za jednego z.twórców szkoły klasycznej prawa karnego. Zob..Nowa encyklopedia powszechna PWN,.t..2,.Warszawa.199,.s..338. 62. P.J.A..von.Feuerbach,.Lehrbuch des gemeinen in Deutschland geltenden Peinlichen Rechts, Giessen 1801,.s..389. 63 Por. wyrok SN z.dnia.30.lipca.1986.r.,.Rw.30/86,.LEX.nr.22034; J. Nisenson, M. Siewierski, Kodeks karny i prawo o wykroczeniach. Komentarz, orzecznictwo, przepisy wprowadzające i związkowe, Łódź 1949,.s..176; J. Śliwowski, Prawo karne,.Warszawa.1979,.s..398. Zob. też rozdział autorstwa Katarzyny Nazar-Gutowskiej. 64 Zob. też klasyczny podręcznik do prawa karnego autorstwa znanego profesora prawa Franza.von.Liszta:.F..von.Liszt,.Lehrbuch des Deutschen Strafrechts,.Berlin.1900,.s..370..W.najnowszej. literaturze: R. Maurach, F.-Ch. Schroeder, M. Maiwald, Strafrecht. Besonderer Teil,.t..2,.Straftaten gegen Gemeinschaftswerte..Lehrbuch, Heidelberg 2012, s..17. 27 Karol Dąbrowski *** dniową karę pracy przymusowej z.zamknięciem w.areszcie,.z.czego.przez. dwa.dni.w.tygodniu o.chlebie.i.wodzie. Na oboje nałożono obowiązek pokrycia kosztów postępowania i.pobytu w.areszcie, łagodniej – zdaje się – traktując w.tej kwestii Marię. Nie jest za to pewne, czy oboje skazano na zakucie.w.kajdany, czy tylko Marię6. Mimo więc kategorycznych przepisów Terezjany sędzia – w.tym przypadku – korzystał z.zakresu sędziowskiego uznania66. Twórcy pomników dawnego europejskiego prawa karnego byli zgod- ni, iż kazirodztwo między krewnymi linii prostej, bocznej i.powinowatymi zasługuje na karę. Co do zasady czyn ten zagrożony był karą śmierci. Nie byli w.stanie jednakże precyzyjnie określić swego stanowiska, co rodziło na styku prawa rzymskiego, kanonicznego i.prawa obowiązującego w.Rzeszy wątpliwości interpretacyjne. Na tym tle regulacje zawarte w.Terezjanie – au- striackim kodeksie karnym wyróżniły się swą poprawnością legislacyjną. Naturalnie przepisy normujące przestępstwo kazirodztwa występo- wały w.praktyce w.realnym zbiegu z.innymi przepisami, które – używając dzisiejszej nomenklatury – można odnieść do: zgwałcenia, seksualnego wykorzystania bezradności lub niepoczytalności, nadużycia stosunku zależ- ności, seksualnego wykorzystania małoletniego. Karnoprawna ocena takich czynów, jak się wydaje, była prostsza, gdyż i.tak prawodawcy zmierzali do wymierzania za nie kary śmierci. Wiedza potoczna podpowiada, iż łatwiej było skierować ostrze represji karnej przeciwko rodzeństwu uprawiające- mu kazirodztwo niż zgwałceniu kazirodczemu popełnionemu przez ojca. Inne było uzasadnienie penalizacji kazirodztwa, gdyż oprócz – używanych i.współcześnie – argumentów obyczajowych, nie sięgano po argumenty dobra rodziny, promowania zróżnicowania kulturowego czy genetyczne albo.religijne67. Można szukać potwierdzenia dla tezy, jakoby kazirodztwo – w.sytuacji gdy prowadziło do pokrzywdzenia drugiej strony – i.tak było „konsumowane” przez inne przepisy karne. Moim zdaniem najważniejszą zmianą – w.ocenie kazirodztwa – stała się nie depenalizacja na przykład stosunków homoseksualnych, a.ograniczenie kręgu krewnych bocznych, których zaliczano do podmiotów tego przestępstwa. Dobrowolny stosunek płciowy między biseksualnym ojcem a.dorosłym homoseksualnym synem 6 S. Hehenberger, „... Ich bin...”, s..211. 66 Tamże, s..224. 67 Zob. interesującą argumentację zawartą w.amerykańskim Model Penal Code – J. Wary- lewski, Przestępstwa...,.s..23. 28 Kazirodztwo w pomnikach europejskiego prawa karnego do XVIII wieku cały czas podlega przecież karze. Być może okoliczności łagodzące karę, wskazane przez przodków, pozwalają uchwycić kierunek rozwoju prawno- karnej polityki wobec kazirodztwa. Wydaje się, że penalizacja kazirodztwa odbiega.od.jego.najprostszego.potocznego.rozumienia.(jako.stosunków. płciowych między rodzeństwem), nie pełni funkcji odstraszającej, a.jedynie następczą. Karze się czyn, który i.tak jest obyczajowo potępiany i.podej- mowany przez sprawców ze świadomością jego społecznego potępienia. Trafnie napisał Radosław Krajewski: „to, że istnieje karnoprawny zakaz kazirodztwa, nie sprawia, że przypadków takich jest mniej”68..W.ówczes- nej literaturze spotkać można bardzo podobne dylematy obecne dziś, na przykład odnośnie do dobrowolnego utrzymywania stosunków seksual- nych o.charakterze kazirodczym przez osoby dorosłe; surowszej oceny kazirodztwa.z.rezultatem finalnym w.postaci spłodzenia potomstwa, po- pełnianego przez krewnych w.linii.prostej.oraz.wieku,.w.jakim.dochodzi. do.kontaktów.o.charakterze seksualnym69. Jakże racjonalnie na tym tle wypadają uwagi przedwojennej Komisji Kodyfikacyjnej, ograniczającej kazirodztwo do spółkowania między najbliższymi krewnymi, ponieważ „społeczeństwo nie ma powodu zajmować się miłosnymi komplikacjami na tle życia rodzinnego”70. 68. R..Krajewski,.Kryminalizacja kazirodztwa – niezbędność czy przejaw nadmiernej ingerencji prawa karnego w sferę seksualną człowieka?.(w:).B. Sygit, T. Koczur (red.), Aktualne problemy kryminalizacyjne,. Toruń 2013, s..140. 69 Zob. np. wyważone stanowisko w.przedmiocie dekryminalizacji kazirodztwa: M. Bu- dyn-Kulik, Prawnokarna problematyka kazirodztwa w ujęciu paternalistycznym, WPP.2012,.nr.1–2, s..71.. Sceptycznie: V. Konarska-Wrzosek, Przedmiot ochrony przy typie przestępstwa kazirodztwa,.(w:).Ł. Pohl (red.),.Aktualne problemy prawa karnego. Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu 70. urodzin Profesora Andrzeja J. Szwarca, Poznań 2009, s..296. Interesująca analiza genomu w.przypadkach kazirodczych: E..Raczek,.Kazirodztwo – ujęcie sądowo-genetyczne, Archiwum Medycyny Sądowej i.Kryminologii 2012,.t..62,.nr.1,.s... 70 Cytat za: M. Filar, Przestępstwa seksualne w polskim prawie karnym, Toruń 1985, s..88.oraz. J..Warylewski, Przestępstwa...,.s..236. 29 Streszczenie Kazirodztwo.w.prawie rzymskim zawierało się w.pojęciu incestum. – aktu niemoralnego, haniebnego, bezbożnego i.sprzecznego.z.dobrymi obyczajami. W.prawach państw germańskich i.prawie Franków wpływ na rozszerzenie kręgu podmiotów, między którymi podejmowane stosunki płciowe były uznawane za kazirodcze, uległ rozszerzeniu wskutek oddzia- ływania prawa kanonicznego. Regulacje prawa rzymskiego i.prawa.kano- nicznego przenikały się i.wpływały na treść późniejszego prawa Rzeszy. Penalizacja.kazirodztwa.w.Constitutio Criminalis Carolina nie była jasna, doktryna prawa była pod wpływem powszechnego prawa rzymskiego (ius commune),.a.w.drodze wykładni przywoływano zdanie autorytetów (Carpzov). Zróżnicowaną ocenę kazirodztwa przyniosła Constitutio Crimi- nalis.Theresiana.z.rozbudowanym katalogiem okoliczności zaostrzających i.łagodzących odpowiedzialność karną. 30 Incest in the monuments of European criminal law until the 18th century In the Roman law, incest was described by the notion of incestum – an im- moral, disgraceful and godless act contravening good practices. In the legal systems of the Germanic states and in the law of the Franks, the circle of individuals between whom the sexual intercourse was regarded as incestuous was extended under the influence of the Canon law. The regulations of the Roman law and the Canon law merged and shaped the content of the later law of the Reich. Penalization of incest in Constitutio Criminalis Carolina was not clear as the doctrine of law was under the influence of the general Roman law (ius commune) and the opinions of authorities were quoted in the process of law interpretation (Carpzov). A diversified evaluation of incest was presented in Constitutio Criminalis Theresiana with an extensive list of circumstances aggravating and mitigating criminal responsibility. 31 Grzegorz Smyk Kazirodztwo jako przedmiot regulacji nowożytnych kodyfikacji prawa karnego 1..Kazirodztwo.(incestus), ujmowane jako świadomy stosunek cielesny między krewnymi lub powinowatymi w.stopniu,.w.którym małżeństwo nie jest dozwolone, od czasów najdawniejszych zaliczano powszechnie do kategorii czynów nierządnych, godzących w.trwałość rodziny, związku małżeńskiego i.prawidłowego rozwoju społeczeństwa1. Samo pojęcie czynu nierządnego na przestrzeni dziejów zmieniało swoje znaczenie w.zależności od aktualnych norm moralno-obyczajowych obowiązujących w.zakresie. stosunków seksualnych w.społeczeństwach danej epoki. W.przeszłości ujmowane było szeroko, jako każde działanie zmierzające do zaspokojenia popędu płciowego, popełnione w.zetknięciu z.ciałem innej osoby przy uży- ciu przemocy, groźby bezprawnej, podstępu względem osoby pozbawionej całkowicie lub w.znacznym stopniu zdolności rozpoznawania znaczenia czynu, jak również przez nadużycie stosunku zależności lub wyzyskanie jej krytycznego położenia. W.pojęciu tym mieściły się też zarówno czyny z.elementem seksualnym popełnione publicznie, w.obecności nieletniego, jak.i.prostytucja, stręczycielstwo, sutenerstwo i.kuplerstwo,.a.także pede- rastia, sodomia, cudzołóstwo oraz kazirodztwo2. Spoglądając w.przeszłość, można zauważyć, że pierwotnie stosun- ki seksualne jednostki oceniane były przez prawo karne albo z.punktu. widzenia dobra rodziny, albo ze względu na zachowanie powszechnie akceptowanych w.danej epoce obyczajów i.zasad moralnych, utwierdza- 1 S. Budziński, O przestępstwach w szczególności. Wykład porównawczy z uwzględnieniem praw obowiązujących w Królestwie Polskim i Galicji austriackiej,.Warszawa.1883,.s..246. 2. Nowa Encyklopedia Powszechna PWN,.t..4,.Warszawa.1996,.s..481. 32 Kazirodztwo jako przedmiot regulacji nowożytnych kodyfikacji prawa karnego nych zakazami i.nakazami religijnymi. W.czasach przedchrześcijańskich wyraźnie dominowało to pierwsze podejście. Za najbardziej naganne, i.co. za tym idzie najsurowiej karane, uznawane były te czyny z.elementem. seksualnym, które godziły w.trwałość związku małżeńskiego i.interesy majątkowe rodziny. Wśród nich na pierwszym miejscu wskazywano zdradę małżeńską (cudzołóstwo), porwanie i.uwiedzenie panny – karane zwykle śmiercią – zaś w.dalszej kolejności (i surowości kar) czyny, takie jak nierząd czy kazirodztwo3. Pod wpływem przyjęcia chrześcijaństwa nastąpiła wyraźna zmia- na.w.ocenie zachowań seksualnych jednostki, ujmowanych teraz przede wszystkim od strony ich zgodności z.nakazami.i.nauką Kościoła, oraz stałe zaostrzanie grożących za nie kar. Od początku Średniowiecza państwo wkraczało w.tę sferę nie tylko jako obrońca ustalonego ładu społecznego, ale także jako ramię karzące za grzech przeciw przykazaniom boskim. Pociągało to za sobą rozszerzenie katalogu czynów kwalifikowanych jako przestęp- stwa przeciwko moralności i.dobrym obyczajom, do których u.progu.epoki. 3 Najstarszym kodeksem obejmującym przestępstwa seksualne był babiloński Kodeks Ham- murabiego.z.lat 1792–1750 p.n.e. Wśród nich wymieniał: cudzołóstwo, porwanie panny, nierząd i.kazirodztwo. Za cudzołóstwo groziło kobiecie zamężnej uduszenie wespół z.kochankiem, zaś mąż cudzołożnik był karany tylko grzywną. Za uwiedzenie panny będącej narzeczoną innego uwodziciel podlegał karze śmierci jako złodziej cudzego mienia. Podobną karę wymierzano sprawcy porwania nieletniej. Kobieta zamężna za uprawianie tajnego nierządu była topiona w.wodzie..Za. kazirodztwo.ojca.z.córką ojcu groziło wygnanie, a.matki.z.synem – kara śmierci obojga na stosie. Najstarsze egipskie przepisy pochodzą z.ok..130.r..p.n.e..i.są jednocześnie najstarszymi znanymi dotąd uregulowaniami prawnymi. Należy do nich ustawa karna wydana przez faraona Hormheba (1319–1292 p.n.e.), która wymienia karę tylko za cudzołóstwo – dla mężczyzny tysiąc batów, a.dla. kobiety zmiażdżenie nosa. Ustawa to nie przewidywała natomiast karania kazirodztwa ze względu na dopuszczalność małżeństw braci z.siostrami, występujących często w.królewskim rodzie faraonów (tzw. kazirodztwo dynastyczne). Wyjątkowo dużą rozmaitość w.dziedzinie przestępstw seksualnych odnaleźć można w.Starym Testamencie i.prawie rabinicznym starożytnych Izraelitów. W.księgach Mojżesza kara śmierci groziła za cudzołóstwo, zgwałcenie i.za.kazirodztwo..W.prawie rabinicznym utrzymano karę śmierci za cudzołóstwo i.kazirodztwo, do którego zaliczano też bigamię; natomiast zgwałcenie pociągało za sobą jedynie grzywnę i.wynagrodzenie za cierpienia ofiary, a.w.pewnych wypadkach obowiązek jej poślubienia. Uprawianie prostytucji karane było chłostą, a.w.razie recy- dywy śmiercią lub obcięciem nosa, powiek i.uszu..W.prawie starożytnej Grecji cudzołóstwo karane było grzywną, ale gdy mąż złapał żonę na gorącym uczynku, mógł ja bezkarnie zabić. Za kazirodztwo groziła kara śmierci; porwanie gwałt i.uwiedzenie karane były grzywną; pederastia – utratą praw politycznych; bigamia nie była karana. We wczesnym prawie rzymskim za cudzołóstwo odpowia- dała tylko żona, a.karę wymierzał pater familias, który mógł zabić i.współwinowajcę, o.ile przyłapał ich oboje na gorącym uczynku. Z.czasem za cudzołóstwo odpowiadał także i.mąż – zwykle karany grzywną. Ponadto prawo rzymskie przewidywało też karalność nierządu, kazirodztwa i.czynów lubieżnych, por. M. Kuryłowicz, Prawa antyczne. Wykłady z historii najstarszych prawa świata, Lublin. 2006,.s..38–43, 75, 87–88, 99–100, 145; W. Nestorowicz, Przestępstwa płciowe w dawnych kodeksach karnych,. Głos Sądownictwa 1937, nr.12,.s..987–989. 33 Grzegorz Smyk nowożytnej zaliczano: gwałt, porwanie kobiety, uwiedzenie, cudzołóstwo, nierząd, bigamię, konkubinat, pederastię, sodomię, nekrofilię oraz kazirodz- two. Tendencja ta utrzymała się w.epoce następnej. Od czasów reformacji aż po schyłek XVIII stulecia prawo karne w.dziedzinie oceny obyczajów i.zachowań seksualnych cechowało się niespotykaną wcześniej w.takiej.skali. surowością oceniania ludzkich poczynań i.drastycznością wymierzanych kar. Zdecydowana większość czynów przeciwko moralności płciowej, w.tym kazirodztwo, kwalifikowana była do kategorii przestępstw ciężkich, za które groziła zwykle kara śmierci, rzadziej chłosta, więzienie czy grzywna4. 2. Wyraźne przewartościowanie oceny czynów z.elementem.seksual- nym, takich jak kazirodztwo, i.ich kwalifikacji w.prawie karnym nastąpiło dopiero na przełomie XVIII i.XIX w. Pod wpływem szkoły humanitarnej czyny takie uznawano co prawda nadal za karygodne, ale już nie „ze wzglę- du na obrazę praw boskich”, ale „z powodu poniżenia człowieczeństwa”, postulując karanie ich – w.myśl filozofii racjonalistycznej – „zgodnie z.ich. naturą”, a.więc karami przewidzianymi za przestępstwa lekkie, zaliczane – poza zbrodnią zgwałcenia – do kategorii występków lub wykroczeń. Istotną rolę w.propagowaniu tej nowej, oświeceniowej ideologii odegrała Encyklopedia francuska, w.której.wprost.zalecano.zerwanie.z.– uzasadnianą wcześniej motywami religijnymi – represyjnością prawa karnego w.stosun- ku do karygodnych czynów seksualnych jednostki: „Zbrodnie przeciw oby- czajom. Zalicza się do nich przestępstwa przeciw obyczajności publicznej i.osobistej, których dotyczą stosowne ustawy o.przyjemnościach zmysło- wych i.stosunkach cielesnych. Również kary za te przestępstwa powinny być zgodne z.naturą rzeczy i.polegać na przykład na pozbawieniu korzyści związanych z.zachowaniem czystości obyczajów, na grzywnach, odosobnie- niu, niesławie, wygnaniu z.miasta lub nawet poza granice państwa oraz na wszystkich karach, które orzekają sądy poprawcze. Są to wystarczające kary 4 Pozostające pod wpływem rozwiązań rzymskich prawo kanoniczne za przestępstwa sek- sualne przewidywało kary kościelne – zwykle pokutę, zaś w.najbardziej drastycznych przypadkach – ekskomunikę, a.dla duchownych – zamknięcie w.klasztorze..O.wiele bardziej surowe było prawo świeckie. W.Constitutio.Criminalis.Carolina z.132.r..i.w.pozostającym pod jej wpływem prawie miejskim karą za większość tych przestępstw była kara śmierci: ścięcie mieczem, łamanie kołem, spalenie na stosie, zakopanie żywcem, utopienie, które groziły za: gwałt, cudzołóstwo, bigamię, kazirodztwo, pederastię i.sodomię. Lżejsze kary: chłosty, wystawienia pod pręgierzem lub wygnania z.miasta, przewidziano za pokątną prostytucję i.stręczenie do nierządu. Natomiast nie podlegało karaniu zawodowe uprawianie prostytucji w.domu publi
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kazirodztwo
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: