Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00254 005577 18999716 na godz. na dobę w sumie
Kijów i Czarnobyl. Travelbook. Wydanie 2 - książka
Kijów i Czarnobyl. Travelbook. Wydanie 2 - książka
Autor: , Liczba stron: 168
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-6672-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po kontynentach i regionach
Porównaj ceny (książka, ebook (-30%), audiobook).

Kijów i Czarnobyl

Kijów najczęściej kojarzy się z takimi hasłami, jak Majdan, pomarańczowa rewolucja, rewolucja godności... W polskich mediach zwykle pojawia się przy okazji kolejnych wystąpień Ukraińców dopominających się na ulicach o swoje prawa do wolności i godności. Widzom serwisów informacyjnych może się wydawać, że to miasto, które należy omijać szerokim łukiem. Nic bardziej mylnego. Wystarczy przyjechać nad Dniepr, by przekonać się, jak fascynującym miejscem jest ukraińska stolica. Kijów pełen jest nakrytych złotymi kopułami cerkwi, wiekowych zabytków, muzeów ze znakomitymi kolekcjami, a także otwartych mieszkańców i doskonałej kuchni.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Autorzy przewodnika: Aleksander Strojny, Andrzej Kłopotowski Redaktor prowadzący: Łukasz Karolewski Redakcja: Barbara Gąsiorowska Korekta: Eliza Kubiak, Izabela Sieranc Opracowanie kartograficzne: Małgorzata Czopik, Krzysztof Trojan, Jan Leja Rysunek Ławry Peczersko-Kijowskiej: Wojciech Kwiecień -Janikowski Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Skład i fotoedycja: MSP Studio Magdalena Suchy-Polańska Okładka: materiały zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fo- tograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydaw- nictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wy- korzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bekij2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie II ISBN: 978-83-283-6672-5 Copyright © Helion, 2020 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 I C Ś E R T S I P S Spis treści ATRAKCJE KIJOWA _____________________________________ 8 INFORMACJE PRAKTYCZNE __________ 13 PRZED WYJAZDEM ____________________________________ 14 Wybór czasu podróży __________________________________________ 14 Przewodniki, mapy, rozmówki ____________________________________ 15 Pieniądze ___________________________________________________ 16 Ubezpieczenie________________________________________________ 16 Formalności wizowo-paszportowe ________________________________ 16 DOJAZD _____________________________________________ 17 Podróż samolotem ____________________________________________ 17 Podróż pociągiem _____________________________________________ 17 Podróż autobusem ____________________________________________ 18 Podróż samochodem __________________________________________ 18 NA MIEJSCU _________________________________________ 20 Transport publiczny ___________________________________________20 Nocleg _____________________________________________________ 21 Pamiątki ____________________________________________________22 INFORMATOR A–Z ____________________________________ 23 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE _______ 27 KRAJOZNAWCZE ABC _________________________________ 28 X Ukraina po pomarańczowej rewolucji i konflikt z Rosją __ 34 SPOŁECZEŃSTWO ____________________________________ 36 Język _______________________________________________________36 Ludność i religia ______________________________________________36 KULTURA I SZTUKA ___________________________________ 37 Architektura _________________________________________________ 37 Sztuka ______________________________________________________38 KUCHNIA ____________________________________________ 39 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T S I P S ZWIEDZANIE KIJOWA _______________ 41 TRASA 1. STARY GRÓD _________________________________ 42 Złota Brama __________________________________________________ 42 Jarosławowy Wał ______________________________________________ 46 Pomnik Bohdana Chmielnickiego _________________________________ 47 Sobór Sofijski ________________________________________________ 48 Zaułek Dziesięcinny ____________________________________________ 52 Ulica Zjazd św. Andrzeja ________________________________________ 54 Cerkiew św. Andrzeja __________________________________________ 55 Kisielówka ___________________________________________________ 58 Dom Michaiła Bułhakowa _______________________________________ 58 Sobór Michajłowski ____________________________________________ 60 X Sztuka w przestrzeni miasta _________________________ 64 TRASA 2. UKRAIŃSKA METROPOLIA _____________________ 66 Majdan Niezależności __________________________________________ 66 Pomnik Przyjaźni Narodów ______________________________________ 71 Stadion Dynama Kijów _________________________________________ 72 Pałac Mariański _______________________________________________ 74 Dom z Chimerami i Pałac Prezydencki ______________________________ 76 Targowisko Bessarabka _________________________________________ 78 Chreszczatyk _________________________________________________ 79 TRASA 3. BRZEG DNIEPRU I PADÓŁ ______________________ 82 Padół_______________________________________________________ 82 Plac Pocztowy ________________________________________________ 84 Plac Kontraktowy _____________________________________________ 86 Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy Pyrohoszczej ___________ 88 Akademia Kijowsko-Mohylańska __________________________________ 90 Klasztor Floriwski _____________________________________________ 91 Muzuem Hetmaństwa __________________________________________ 92 TRASA 4. PECZERSK ___________________________________ 94 Stacja Metra Arsenalna _________________________________________ 94 Plac Chwały __________________________________________________ 97 Ławra Peczersko-Kijowska _____________________________________ 100 Kup książkę Poleć książkę 5 I C Ś E R T S I P S Ławra Górna ________________________________________________ 107 Muzeum Historii Ukrainy w Czasie II Wojny Światowej _________________ 116 X Kilka słów o sztuce cerkiewnej ______________________ 118 TRASA 5. WOKÓŁ HISTORYCZNEGO CENTRUM __________ 120 Narodowy Akademicki Teatr Opery I Baletu _________________________ 120 Sobór św. Włodzimierza _______________________________________ 121 Kijowski Uniwersytet Narodowy _________________________________ 122 Muzeum Sztuki ______________________________________________ 124 Narodowy Kompleks Sportowy __________________________________ 125 POZA CENTRUM _____________________________________126 Kijowskie cmentarze __________________________________________ 127 Babi Jar ____________________________________________________ 128 Cerkiew św. Cyryla ____________________________________________ 129 Ogród Botaniczny ____________________________________________ 131 Monaster Wydubicki __________________________________________ 132 Muzeum Lotnicze ____________________________________________ 135 Wyspa na Dnieprze ___________________________________________ 136 Muzeum Architektury Ludowej i Tradycji Ukrainy ____________________ 136 X Kijowskie metro __________________________________ 138 MEŻYHIRIA _________________________________________140 CZARNOBYL ______________________ 143 CZARNOBYL ________________________________________ 144 Historia Czarnobyla ___________________________________________ 144 Historia katastrofy ____________________________________________ 146 Tło polityczne _______________________________________________ 149 Skutki wybuchu _____________________________________________ 150 Świat po Czarnobylu __________________________________________ 152 Zwiedzanie _________________________________________________ 155 SŁOWNICZEK POLSKO-UKRAIŃSKI _____________________158 INDEKS _____________________________________________164 O AUTORACH _______________________________________ 166 Kup książkę Poleć książkę PERŁY ARCHITEKTURY Dom z Chimerami Fasady tego niezwykłego budynku, wznie- sionego wg projektu Władysława Horo- deckiego, zdobią płaskorzeźby dzikich zwierząt, m.in. nosorożców, węży i słoni. Kenesa Karaimska świątynia, która wnosi do centrum Kijowa odrobinę Orientu. To ko- lejne z dzieł architekta Władysława Ho- rodeckiego. Padół Leżąca nad brzegiem Dniepru dzielnica przyciąga odwiedzających pięknymi cerkwiami i zabytkowymi kamienicami. Za sprawą studentów przez całą dobę tętni życiem. Chreszczatyk Główna ulica Kijowa ze spójną, socreali- styczną zabudową z lat 50. XX w. Kup książkę Poleć książkę KIJÓW WŁADZY I  REWOLUCJI Pałac Prezydencki Siedziba głowy ukraińskiego państwa. Gmach z końca XIX w., zbudowany dla dowództwa Kijowskiego Okręgu Wojsko- wego. Po wojnie urzędowali w nim par- tyjni sekretarze. Meżyhiria Nazywana symbolem korupcji rezydencja znienawidzonego przez społeczeństwo Wiktora Janukowycza. Dziś dostępna dla zwiedzających jako obiekt muzealny. Pałac Mariański Carski pałac zbudowany w połowie XVIII w. z rozkazu Elżbiety I. Otacza go rozległy park, popularne miejsce odpoczynku mieszkań- ców Kijowa. Majdan Niezależności Symbol zmian władzy na Ukrainie. W ostat- nich latach ludzie kilkukrotnie wychodzili na Majdan, aby wyrazić swój sprzeciw wobec działań polityków. Tu w 2004 r. miała miejsce pokojowa pomarańczowa rewolucja. Także tu na przełomie 2013 i 2014 r. odbyły się pro- testy przeciwko rządom Wiktora Janukowy- cza, które zakończyły się śmiercią wielu osób. Kup książkę Poleć książkę 94 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i TRASA 4. Peczersk Stacja metra Arsenalna – mogiła Askolda – plac Chwały – cerkiew Zbawiciela na Berestowie – Ławra Peczersko-Kijowska – Muzeum Historii Ukrainy w Czasie ii Wojny Światowej ze stacji naszą uwagę zwraca kamienny cokół, na szczycie którego stoi niewiel- kie działo, pomnik Powstania Bolsze- wickiego (пам’ятник арсенальцям). To pamiątka mało znaczącego powstania z 1918 r. przeciwko Ukraińskiej Centralnej Radzie. Działo umieszczono tu w 1923 r. na miejscu dawnego pomnika kozackich do- wódców Iwana Iskry i Wasyla Koczubeja, Peczersk (Печерськ) to dzielnica Kijowa, której nazwa nawiązuje do pieczar nad- dnieprzańskich w XI w. zamieszkiwanych przez pierwszych mnichów greckich. Z ich obecnością w tym miejscu wiążą się początki słynnego w całym wschod- nim chrześcijaństwie klasztoru. Wokół monasteru i rezydencji na Berestowie wyrosła szybko osada, funkcjonująca obok odległego o 4 km starego Kijowa aż do najazdu Batu-chana w 1240 r. Osada ta została odbudowana w czasach no- wożytnych jako swoiste przyklasztorne miasteczko. Nazwa okolicy przetrwała do naszych czasów dzięki funkcjonują- cym tu w XVIII i XIX w. tzw. Twierdzom Peczerskim, starej i nowej. stacja metra arsenalna Trasa prowadzi do najsłynniejszej atrakcji Kijowa, a zarazem najważniejszego miej- sca dla prawosławnego Wschodu – Ławry Peczersko-Kijowskiej. Tu bije serce Rusi. Do Peczerska dojeżdżamy „czerwoną” linią metra. Zwiedzanie zaczynamy na stacji Arsenalna (Арсенальна) zbudo- wanej w latach 60. XX w. – to położona najgłębiej pod ziemią stacja kijowskiego metra. Jej nazwa, tak jak i nazwa placu, przy którym się znajduje, pochodzi od mieszczących się tu w XIX w.: fabryki broni, gmachu komendantury oraz jed- nej z bram wiodących do twierdzy ki- jowskiej (XVIII–XIX w.). Zaraz po wyjściu Kup książkę Poleć książkę 95 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i którzy w 1708 r. w Kijowie zostali ścięci za zdradę hetmana Iwana Mazepy na rzecz Moskwy. Ich płytę nagrobną z wierszem Aleksandra Puszkina Połtawa można zo- baczyć na terenie Ławry Peczerskiej. Kierujemy się w stronę ulicy Iwana Mazepy, przechodzącej w ulicę Ławr- ską – do niedawna była to ulica Powsta- nia Styczniowego (Січневого повстання). Ulica ta ciągnie się równolegle do brzegu rzeki. W drodze do ławry mijamy duży, futurystyczny budynek hotelu Salut (готель Салют), pochodzący z czasów radzieckich. W tym miejscu stał nie- gdyś XVII-wieczny, dawny wojskowy so- bór Nikołajewski, jeden z najlepszych przykładów baroku ukraińskiego, wy- sadzony w powietrze w czasach stali- nowskich, w latach 30. XX w. Nasza trasa wiedzie dalej na południe, można z niej jednak zboczyć w kierunku rzeki, by zo- baczyć miejsce zwane Mogiłą Askolda (Аскольдова могила). Dochodzi się do niego aleją Bohaterów Krut (алея Героїв Крут). To teren Uroczyska Uhorskiego. W IX w. miał tędy przebiegać szlak wę- drówki Węgrów z Powołża na teren obec- nych Węgier. Uroczysko znane jest z odno- towanego w latopisach faktu, iż w 882 r. został tu pochowany legendarny władca Kijowa, książę Askold, którego wraz z księ- ciem Direm zabito z rozkazu zdobywcy ▼▼ Mogiła Askolda Kup książkę Poleć książkę 96 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i pomnik Powstania Bolszewickiego hotel Salut А н и щ е н к а пл. Слави (plac Chwały) (Suworowa) Суворова cerkiew greckokatolicka św. Mikołaja Днiп р о в с ь к и й у з вiз ( pomnik Nieznanego Żołnierza D nie p r o w s ki Zja z d ) Narodowe Muzeum „Pamięć O(cid:22)ar Wielkiego Głodu” Л а в р с ь к а ( Ł a w r s k a ) Arsenał Sztuki – Muzeum Sztuki Współczesnej Лейпцизька а н ь л е д а т и Ц y ( C t a d elna) cerkiew św. Teodozego budynek Starego Arsenału Реута cerkiew Zbawiciela na Berestowie Ławra Peczersko-Kijowska pomnik Kronikarza Nestora cerkiew Zmartwychwstania Muzeum Iwana Honczara pomnik weteranów wojny w Afganistanie Н а б е р е ж н е ш о с е Д н i п р о ( D n i e p r ) Панфiловцiв (Panfiłowci w) С т а р Р е д у т н о н а (Redutna) аводницька (Staronawodnicka) ( N a b e r e ż n e S z o s e ) Stara Twierdza Peczerska Matka-Ojczyzna Muzeum Historii Ukrainy w Czasie II Wojny Światowej Muzeum Twierdzy Kijowskiej r o d ó w ) y N a b ż u ( D r д i в о р и Н а у ж б р Д В и д у б и ц ь к а ( W y d u b i c k a ) Monastyr Wydubicki Trasa 4 0 200 m grodu, kniazia Olega. W czasach Rusi Ki- jowskiej istniała tu drewniana cerkiew, murowana po 1810 r., z nekropolią wy- bitnych mieszkańców miasta. W 1935 r. teren został splantowany, a groby prze- niesiono na inne cmentarze. Miejsce to utrwalił w swej twórczości m.in. Aleksiej Wierstowski (1799–1862), kompozytor ro- syjski, autor opery Mogiła Askolda z 1835 r. Obecnie stoi tu nowo wzniesiona nie- wielka owalna cerkiew greckokatolicka św. Mikołaja. Kup książkę Poleć książkę plac chwały Po lewej stronie, wśród drzew, znajduje się plac Chwały (Слави площа), miejsce znane z latopisów jako jedno z najstarszych targo- wisk. W XVII w. plac nazywany był Włodzimier- skim, a potem Sobornym. Stoi tu imponujący 27-metrowy obelisk upamiętniający działa- nia Armii Czerwonej w czasie II wojny świa- towej – to pomnik Nieznanego Żołnierza (Монумент невідомому солдату). W 1957 r. marszałek Wasyl Czujkow (1900–82) zapalił na nim wieczny ogień, który płonie do dziś. Warto wspomnieć o Czujkowie jako o wete- ranie wojny z Polską i Finlandią w 1939 r., który przyjął kapitulację niemieckiej załogi w Ber- linie w 1945 r., zaś później był m.in. dowódcą kijowskiego okręgu wojskowego i wicemini- strem obrony ZSRR. W memoriale pochowano 34 bohaterów obrony i wyzwolenia Kijowa w 1941 i 1944 r. Z platformy przed pomnikiem rozciąga się piękny widok na Dniepr. ▼▼ Wieczny ogień pod pomnikiem Nieznanego Żołnierza 97 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i Kup książkę Poleć książkę 98 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i Książę Jurij Długoręki Książę Jurij Dołgoruki był władcą o da- lekosiężnych ambicjach politycznych, od czego wziął się jego przydomek Długoręki (Довгорукий). W wielolet- nich zmaganiach o Kijów kilkakrotnie przejmował on władzę senioralną i no- sił tytuł księcia kijowskiego. Jemu też przypisuje się założenie Moskwy (ok. 1147 r.), o czym przypomina symbo- liczny monument wzniesiony z okazji święta 800. rocznicy powstania stolicy wielkich książąt, potem carów i sekre- tarzy, a obecnie „nie mniej wielkich” prezydentów. Obok pomnika ma siedzibę Na- rodowe Muzeum „Pamięć Ofiar Wiel- kiego Głodu”  Музей „Меморіал жертв Голодомору”, Лаврська 3; www.memo- rialholodomor.org.ua; pn.–nd. 10.00– 18.00; wstęp 18 UAH, ulgowy 11 i 9 UAH. Placówka dokumentuje jedną z najwięk- szych tragedii, której doświadczyła Ukra- ina w XX stuleciu. Przed wejściem do mu- zeum usytuowanym w zagłębieniu terenu ustawiono wymowny pomnik wygłodnia- łej dziewczynki. Tuż za placem Chwały zlokalizowana jest znana w dziejach Rusi cerkiew Zba- wiciela na Berestowie (церква Спаса на Берестові). Berestów był staroruską osadą, podkijowską rezydencją książęcą Włodzi- mierza I, Jarosława Mądrego i Włodzimie- rza Monomacha. Jego nazwa odnosi się do rosnących tu w dużej liczbie wiązów – drzewo to określa się czasem mianem brzo- stu (берест). Według latopisu Powieść mi- nionych lat właśnie tu miał dokonać żywota sam św. Włodzimierz. Pierwsza świątynia, która istniała w tym miejscu od 1008 r., miała ▼▲ Pomnik wygłodniałej dziewczynki wezwanie św. św. Piotra i Pawła. Obecna cerkiew Zbawiciela pochodzi z końca XI w. Ponoć złożono w niej szczątki księcia Jurija Dołgorukiego. Cerkwi na Berestowie nie oszczędził najazd Batu-chana w 1240 r. Ocalał z niej jedynie narteks (przedsionek), w którym nabożeństwa odprawiano aż do połowy XVII w. Wówczas z inicjatywy metropolity Piotra Mohyły odbudowano korpus świą- tyni. O wydarzeniu tym przypomina zacho- wane XVII-wieczne przedstawienie metro- polity w ujęciu donacyjnym – klęczącego przed Chrystusem i ofiarującego mu minia- turową bryłę cerkwi. W XVIII w. świątynia zyskała dzisiejszy, pięciokopułowy kształt, zaś po wojnie z Napoleonem dobudowano do niej klasycystyczną dzwonnicę. Cerkiew ma aktualnie status muzeum. W trakcie prac nad przewodnikiem przechodziła remont. Kup książkę Poleć książkę 99 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i Kolejny obiekt położony na naszej tra- sie to Arsenał Sztuki – Muzeum Sztuki Współczesnej  Мистецький арсенал, Лаврська 10–12; https://artarsenal.in.ua; wt.–nd. 11.00–20.00; wstęp 80 UAH, ulgowy 40 UAH. Muzeum usytuowane jest naprze- ciwko ławry. Prezentuje aktualne trendy w sztuce. ▼▼ Arsenał Sztuki Kup książkę Poleć książkę 100 . 4 A S A R T | A W o J i ławra peczersko-kijowska Ulicą Ławrską dochodzimy już do głównego wejścia do Ławry Peczersko-Kijowskiej (Києво-Печерська лавра) – „matki” pra- wosławnych monasterów słowiańskiego Wschodu. Ten spory, blisko 30-hektarowy zespół kilkudziesięciu budowli o przezna- czeniu kultowym, mieszkalnym i gospo- darczym składa się z dwóch części. Pierw- sza z nich to Ławra Górna (Верхня лавра), druga – Ławra Dolna – bywa określana jako ▼▼ Ławra Peczersko-Kijowska „pieczary”. Cały kompleks w 1990 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Pierwszymi mnichami kijowskimi byli Antoni i Teodozjusz Peczorscy, późniejsi święci prawosławni. Antoni (983–1073) pochodził z Lubecza koło Czernihowa, w XI w. najbardziej znaczącego po Kijowie grodu staroruskiego. Podczas wędrówek po Grecji poznał życie monasterskie i ok. 1028 r. został mnichem na górze Athos. Wy- słany przed 1051 r. na Ruś z misją założenia ośrodka monasterskiego, Antoni osiadł i K e n A Z D e W Z i Kup książkę Poleć książkę w naddnieprzańskiej pieczarze zwanej Wa- reską (ponoć Waregowie, czyli przybysze ze Skandynawii, mieli w niej chować swe skarby). Szybko zgromadził wokół siebie naśladowców, którzy zamieszkali na wy- niosłym wzgórzu nad Dnieprem w olbrzy- mim labiryncie wydrążonych pod ziemią korytarzy i pieczar, w których utworzyli liczne kaplice, a później grobowce. Gdy liczba braci wzrosła do dwunastu, Antoni powołał igumena (przełożonego wspól- noty), sam zaś, jako anachoreta (pustel- nik), zdecydował się resztę życia spędzić w odosobnionej, własnoręcznie wydrą- żonej pieczarze. Cerkiew wspomina św. Antoniego 14 lipca. Jednym z uczniów Antoniego był Teo- dozy (Teodozjusz). Po wyborze na igu- mena dokonał wielu zmian w organizacji życia monasterskiego. Jako zwolennik ce- nobityzmu (życia wspólnotowego) porzu- cił anachoretyzm i położył podwaliny pod wspólnotę klasztorną opartą na regule za- konu studyckiego wywodzącego się z klasz- toru Studion w Konstantynopolu i z my- śli św. św. Bazylego Wielkiego i Teodora 101 . 4 A S A R T | A W o J i i i K e n A Z D e W Z Kup książkę Poleć książkę 102 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i P S O N M K I J H E G F B D R T L B A C i k s w o k i n a J - ń e i c e i w K . W . s y r , a k s w o j i K - o k s r e z c e i P a r w a Ł „ a i l o p o r k e N i y c i z d o r u g o B a n e z d o r a N w e i k r e C j i e i k s ń a r k U y t i l o p o r t e m a b i z d e S i y n n A . w ś a i c ę z c o P w e i k r e C a c i n n o w z D j e n w a ł s o w a r P i w k r e C a i c y Ż a ł d ó r Ź w e i k r e C OPRST l e n a t i l l o p o r t e m e a s i i k n y d u B w ó h c i n M h c i k t s y z s W w e i k r e C a t a ł a P a n z e p a r T h c i k s r e z c e P i i k ż ą i s K m u e z u M o g e i k s ń a P a n a w o r a i f i O w e i k r e C i a ż y z r K a n e z s ż y w d o P w e i k r e C HIJK LMN y c j ó r T j i e t ę w Ś a n m a r b d a n w e i k r e C i w k r e c j l e i k s l o k i N s k e p m o k y n w a D w ó h c i n m e e C l i h c y t ę w Ś h c i k t s y z s j l e n a t i p z s W w e i k r e C i i k s ń e p s U r ó b o S a c i n n o w z D a k l e W i i i a n r a k e p a n w a D A BC DEFG Kup książkę Poleć książkę 103 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i Zwiedzanie ławry Ławra Górna ma charakter muzealny. Prócz cerkwi do obejrzenia jest tu kilka ekspozycji i wystaw czasowych. Z kolei Ławra Dolna jest miejscem kultu i za- mieszkania mnichów. Na terenie górnej części kompleksu nie obowiązują specjalne zasady dotyczące stroju, wystarczy ubiór zasłaniający kolana i ramiona. Ale już na terenie Ławry Dolnej najlepiej mieć w przypadku mężczyzn dłu- gie spodnie, a w przypadku kobiet – spód- nicę i chustkę. Można je wypożyczyć przed wejściem do cerkwi i pieczar. Pieczary nie są oświetlone sztucznym światłem. Wierni i turyści poruszają się po nich ze świeczkami. Wytyczono tu osobne, oznaczone trasy dla turystów i dla wiernych, choć w praktyce turyści mieszają się z wiernymi. W całej Ławrze Dolnej zabronione jest fotografowanie, jednak niewielu zwraca na to uwagę. Ka- tegoryczny zakaz robienia zdjęć obowią- zuje w pieczarach. Osobom cierpiącym na klaustrofobię odradza się schodzenie do wąskich i dusznych podziemnych ko- rytarzy wypełnionych zapachem topią- cego się wosku. Kompleks muzealny Ławry Peczersko- -Kijowskiej  Національний Києво- Печерський iсторико-культурний заповідник, Лаврська 9; www.kpla- vra.kiev.ua; pn.–nd. 9.00–18.00, dzwon- nica pn.–nd. 10.00–18.00; Muzeum Hi- storii Ławry pn.–nd. 9.00–17.00; Muzeum Miniatur Mykoły Siadrystego śr. –pn. 9.00–18.00; wstęp na teren kompleksu 30 UAH, wstęp na dzwonnicę 60 UAH, ulgowy 30 UAH, wstęp na wystawę mi- niatur 50 UAH, ulgowy 25 UAH; fotogra- fowanie 200 UAH. Studyty. Jej najważniejszymi zasadami były posłuszeństwo i ubóstwo oraz praca na rzecz społeczności, m.in. prowadzenie biblioteki, przytułku i domu gościnnego. Teodozy zmarł w 1074 r. w aurze świętości. Razem z Antonim jest uważany za twórcę monastycyzmu ruskiego. Jego szczątki w 1091 r. zostały przeniesione z pieczar do soboru Uspieńskiego, a już w 1108 r. nastą- piła jego kanonizacja. Wspomnienie Teo- dozego obchodzone jest 3 maja. Klasztor od początku swego istnie- nia był zależny od polityki. Około 1069 r. Antoni został zmuszony do opuszcze- nia zgromadzenia w obliczu zajęcia Ki- jowa przez księcia Izasława. Przygarnął go w Czernihowie książę Światosław, z któ- rym świątobliwy mnich wrócił do „zło- tego grodu” po wygnaniu Izasława. Mo- naster nie mógł powstać bez poparcia księcia Jarosława Mądrego, a w kolejnych latach korzystał z opieki jego następców, nie pozwalając jednak na żadne zakusy na swą niezależność. Teodozy, umierając, powierzył go opiece księcia Światosława. W 2. poł. XII w. dzięki kniaziowi Jurijowi Dołgorukiemu oraz jego synowi Andrze- jowi Bogolubskiemu klasztor uzyskał tytuł archimandrytii i stauropigii, czyli protekto- ratu patriarszego i wielkoksiążęcego. W tym okresie w ławrze powstały jedne z najsłyn- niejszych dzieł literatury staroruskiej, Pate- ryk Kijowsko-Peczerski i Kronika minionych lat. Do najbardziej znanych mnichów na- leżeli m.in.: Nestor, Nikon, Sylwester, Iwan, Agapit, Alimpij i Gregoryj. Dzieje ławry stanowią odbicie dziejów całej Rusi Kijowskiej i prawosławia na tych ziemiach. Klasztor popadł w ruinę na sku- tek walk między książętami i w rezultacie Kup książkę Poleć książkę ▼▼ Sobór Zaśnięcia Bogurodzicy 104 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i najazdu Batu-chana w 1240 r. Duch chrze- ścijański jednak przetrwał. Kryjący się po lasach mnisi potajemnie odprawiali służbę bożą w ruinach monasteru. Klasztor nie przestał działać, jednak przechodził kry- zys, przez co utracił miano najstarszego, czyli najważniejszego na Rusi, na rzecz monasteru Narodzenia Bogurodzicy we Włodzimierzu nad Klaźmą. O dalszym funkcjonowaniu klasztoru świadczy jedna z nielicznych wzmianek w źródłach z tego okresu, relacja mnicha Zosima, pielgrzy- mującego z klasztoru Troicko-Sergiejew- skiego (podmoskiewskiej ławry) do Ziemi Świętej w 1419 r. Klasztor, tak jak całe mia- sto, zaczął się odradzać po okresie mongol- skiej napaści dopiero w 1440 r., kiedy Kijów stał się udzielnym księstwem litewskich Olelkowiczów. Odbudowali oni główny sobór ławry i zamienili go na swą rodową nekropolię. W 1482 r. wielkie spustoszenie przyniósł klasztorowi najazd chana Men- gli I Gireja– Tatarzy spalili wówczas sobór Uspieński i sporą część zabudowań. W kilku momentach historycznych ławra odegrała trudną do przecenienia rolę w rozwoju ruskiej kultury, przyczyniając się do odro- dzenia duchowego i ideowego cerkwi pra- wosławnej. Było to możliwe dzięki jej nieza- leżności. Warto w tym miejscu wspomnieć, że klasztor Peczerski formalnie otrzymał miano ławry w 1598 r., zaś w 1688 r. synod diecezjalny jedynie potwierdził przyznanie tego tytułu (tę drugą datę błędnie podaje wiele popularnych opracowań). Przywilej królewski z 1522 r. zakazywał wojewodom kijowskim ingerowania w sprawy ławry, zwalniał mnichów z obowiązku świadcze- nia stacji i podwód (czyli dostarczenia koni) dla urzędników i posłów, a wybór przeło- żonego ławry pozostawiał w gestii samych mnichów i miejscowej szlachty. W 1567 r. Kup książkę Poleć książkę 105 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i w związku z licznymi sporami z lokalną władzą klasztor otrzymał bezpośredni kró- lewski protektorat. Wielki bój o monaster rozegrał się po- między prawosławnymi a unitami na prze- łomie XVI i XVII w. Opiekunami świętego miejsca były wówczas najpotężniejsze rody Rzeczypospolitej, m.in. Ostrogscy, Wiśnio- wieccy, Koreccy, Holszańscy, Sanguszko- wie i Czetwertyńscy, co spowodowało, że klasztor uległ wpływom kultury łacińskiej. W tym samym czasie ławra osiągnęła szczy- towy moment rozkwitu. Stało się tak mimo wielu wojen, które wówczas nawiedzały te tereny. We władaniu monasteru znalazły się trzy miasta, siedem miasteczek oraz 12 tys. wiosek i chutorów z 56 tys. poddanych, a także kilka innych klasztorów, papiernie, cegielnie, huty, młyny i in. W ławrze i przy- należnych do niej klasztorach żyło w tym okresie ok. 1000 mnichów. Apogeum swej świetności w XVII w. ławra zawdzięczała dwóm archimandrytom, Elizjuszowi Plete- nieckiemu (1599–1624), zwycięzcy w walce z unitami i założycielowi drukarni peczer- skiej, oraz Piotrowi Mohyle (1627–47), dzięki któremu w 1615 r. przy kijowskim bractwie cerkiewnym powstała pierwsza szkoła. Były to początki Kijowskiego Kolegium, które następnie przekształciło się w słynną Aka- demię Kijowską zwaną od jej znamienitego protektora Akademią Mohylańską. Piotrowi Mohyle zawdzięczamy również uroczystą kanonizację stu mnichów, którzy zostali pochowani w tutejszych pieczarach. W 2. poł. XVII w. ławra pozostawała pod opieką kolejnych hetmanów kozackich. Klasztor przeżywał wówczas okres stagna- cji i przechodził, razem z tą częścią Ukrainy, pod panowanie carów moskiewskich. Jego niezależność została ograniczona mimo jej nominalnego potwierdzenia w 1688 r. Kup książkę Poleć książkę 106 . 4 A S A R T | A W o J i i K e n A Z D e W Z i W końcu swój protektorat nad ławrą roz- postarł patriarcha Moskwy, ograniczając możliwość wyboru archimandryty i zarzą- dzając kontrole wysłanników moskiew- skich. Względną niezawisłość klasztor od- zyskał dopiero sto lat później, w 1786 r., za rządów Katarzyny II, która połączyła urząd zwierzchnika ławry z godnością metropolity kijowskiego. W tym czasie wyższe ducho- wieństwo wywodziło się najczęściej z ob- szarów rosyjskich. Zanim zbudowano Pa- łac Mariański, goszczący w Kijowie władcy Rosji mieszkali w pałacu archimandryty peczerskiego. W XVIII w. wielkie spustoszenie poczy- niły klasztorowi powtarzające się pożary – ogień dwukrotnie strawił drukarnie i księgo- zbiory, powodując niepowetowane straty. Wiek XIX przyniósł klasztorowi pozycję głównego centrum religijno-pielgrzymko- wego. Z całego imperium Romanowów ściągały tu rzesze wiernych, którzy chcieli oddać cześć relikwiom świętych mężów peczerskich. Sprzyjało to bogaceniu się i stabilizacji mieszkańców ławry. W tym czasie przeprowadzono wiele prac reno- wacyjnych. Tak zastała klasztor rewolucja. XX-wieczne losy ławry są mało znane. Już od 1919 r. zaczęło się powolne rozkrada- nie (tzw. „wyłączenia”) majątku klasztoru, które od 8 marca 1922 r. zostały usankcjo- nowane przez Wszechukraiński Centralny Komitet Wykonawczy. Pod pretekstem pomocy głodującym specjalna komisja zaczęła „wyłączać” z ławry kielichy, ramy ikon, mitry, naczynia liturgiczne i inne wartościowe elementy wyposażenia. Mało prawdopodobne, by umierający z głodu Ukraińcy cokolwiek z nich otrzymali, poza tym w styczniu tego roku czerńcy (zakon- nicy) dobrowolnie oddali na ich rzecz część swych skarbów. Całość zrabowanych kosz- towności wyceniono, pomijając wartość historyczną i artystyczną, na 164 657 ru- bli w złocie. W 1926 r. w ławrze założono muzeum, które istnieje do dziś. Zgromadzono w nim ocalałą część znacjonalizowanej kolekcji ukraińskich pamiątek historycznych Pawła Płatonowicza Potockiego (1857–1938), ge- nerała artylerii z Połtawszczyzny, miłośnika kozaczyzny, który jako 81-letni starzec zo- stał zamęczony w łukianowskim więzieniu w okresie czystek stalinowskich. Pozostałą część jego zbiorów, bogatych w dziesiątki tysięcy starodruków i rycin, setki obra- zów, monet i unikalnych rękopisów, roz- kradziono. Potężna ławra, za którą stały rzesze wiernych oraz ukraińska inteligen- cja, musiała być przysłowiową „solą w oku” sowieckiej władzy. Dowodem tego była intryga przeprowadzona w celu likwidacji „konkurencyjnego centrum walki o rząd dusz”. W 1929 r. wytoczono proces prze- ciwko dwojgu duchownym, archidiako- nowi peczerskiemu Jewładyjowi Czechu- nowi oraz mniszce z klasztoru Floriwskiego Lubie Woronkowej, którzy mieli rzekomo dokonać zabójstwa dawnej kochanki ar- chidiakona Paszy Barusznikowej. Dopro- wadziło to do ich wygnania na początku 1930 r. Później, w czasie okupacji hitlerow- skiej w 1942 r., wrócili jeszcze na krótko do Kijowa, lecz po 1960 r. znów musieli opuścić miasto i przenieść się do Poczajowa oraz Bałty koło Odessy. Ławra ostała się mimo zniszczeń od- niesionych w czasie II wojny światowej, ale już bez swoich prawowitych mieszkańców. Taki stan utrzymał się aż do 1988 r., kiedy przemiany epoki Gorbaczowa zezwoliły na powrót czerńców, jednak tylko do Ławry Dolnej. W tamtym czasie przeprowadzono także wiele prac renowacyjnych. Dziś jest siedzibą Ukraińskiego Kościoła Prawosław- nego Patriarchatu Moskiewskiego. Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kijów i Czarnobyl. Travelbook. Wydanie 2
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: