Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00491 006351 11255413 na godz. na dobę w sumie
Kobiety w Policji. Teoria i praktyka - ebook/pdf
Kobiety w Policji. Teoria i praktyka - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7462-559-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kobiety stanowią bezcenny kapitał każdej organizacji, dlatego tak ważna jest ich aktywizacja oraz właściwe zidentyfikowanie
potrzeb związanych z rozwojem zawodowym, szkoleniem
i doskonaleniem ich umiejętności.
Niniejsza publikacja jest wielopłaszczyznową próbą ukazania problematyki kobiet w Policji. Zawiera autorskie badania dotyczące
postrzegania kobiet w Policji przez otoczenie, a więc osoby niezwiązane ze służbami mundurowymi, oraz postrzeganie policjantek oczami współpracowników policjantów. Są to badania, których nie można ze sobą porównać w sposób
dosłowny ze względu na istotne różnice metodologiczne, co nie zmienia faktu, że wskazują one na pewne istotne tendencje zachodzące w świadomości społecznej. Dlatego
intencją autorów było podjęcie tej problematyki w sposób możliwie wielopłaszczyznowy, co, jak zorientuje się czytelnik, nie wyczerpuje w pełni podjętego tematu. Można nawet powiedzieć, że wnioski z badań stanowią początek do szerszej
dyskusji dotyczącej problematyki płci we wszystkich służbach mundurowych w Polsce.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dominik Hryszkiewicz, Judyta Kubiak Kobiety w Policji Teoria i praktyka Szczytno 2016 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzent Ľudmila Gregušová Redakcja Wydawcy Justyna Zaryczna Robert Ocipiński Projekt okładki Agnieszka Kamińska © Wszelkie prawa zastrzeżone — WSPol Szczytno ISBN 978-83-7462-558-6 e-ISBN 978-83-7462-559-3 Druk i oprawa: Dział Wydawnictw i Poligrafii Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie 12-100 Szczytno, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 111 tel. 089 621 51 02, fax 089 621 54 48, e-mail: wwip@wspol.edu.pl Objętość: 6,34 ark. wyd. (1 ark. wyd. = 40 tys. znaków typograficznych) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Wstęp ............................................................................................................. 5 Rozdział I Instytucja Policji ......................................................................................... 9 1. Historia formowania się policji ............................................................. 9 2. Obecny model organizacyjny polskiej policji ...................................... 14 3. Obecność kobiet w obszarze bezpieczeństwa na przestrzeni lat ....... 20 Rozdział II Policja jako grupa dyspozycyjna .............................................................. 27 1. Idea powstawania grup dyspozycyjnych .............................................. 27 2. Rola i zadania grup dyspozycyjnych w zapewnieniu bezpieczeństwa ............................................................. 33 3. Specyfika procesu zarządzania w służbach mundurowych .............. 39 Rozdział III Kobieta w policji .......................................................................................... 49 1. Psychofizyczne predyspozycje kobiet a kryteria doboru do policji ................................................................... 49 2. Stereotyp kobiety policjanta .................................................................. 57 3. Wizerunek kobiety w policji .................................................................. 63 Rozdział IV Metodologia badań własnych .................................................................... 103 1. Przedmiot i cel badań ............................................................................. 103 2. Problemy badawcze ................................................................................. 105 3. Metoda, technika i narzędzie badawcze ............................................... 107 4. Organizacja i teren badań ...................................................................... 110 Rozdział V Analiza i wyniki badań własnych ............................................................ 113 3 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Zakończenie ................................................................................................. 133 Bibliografia .................................................................................................. 135 Literatura przedmiotu............................................................................. 135 Akty prawne ............................................................................................. 141 Inne źródła ............................................................................................... 142 Strony internetowe .................................................................................. 142 Aneks Spis wykresów .......................................................................................... 147 Spis tabel ................................................................................................... 150 Ankieta. Wizerunek kobiet w polskiej Policji ...................................... 151 Kwestionariusz ankiety ........................................................................... 154 4 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wstęp Instytucja Policji z racji swojej misji zajmuje centralne miejsce w sys- temie bezpieczeństwa wewnętrznego. Zaspokaja jedną z najważniejszych potrzeb społecznych — potrzebę bezpieczeństwa. Podjęcie problematyki służby w aspekcie płci jest podyktowane zarówno społecznymi oczekiwa- niami w tym zakresie, jak i zmianą postrzegania roli oraz wizerunku kobiet w służbach mundurowych. Podkreślić należy rosnące w ostatnim okresie zainteresowanie tą problematykę oraz szereg inicjatyw podejmowanych w tym obszarze przez środowiska kobiece w formacjach mundurowych. Kobiety stanowią bezcenny kapitał każdej organizacji, dlatego tak ważna jest ich aktywizacja oraz właściwe zidentyfikowanie potrzeb zwią- zanych z rozwojem zawodowym, szkoleniem i doskonaleniem ich umie- jętności. Zarówno w środowiskach naukowym, jak i związanym ze służbami mundurowymi przeprowadzane są różne badania, których tematyka oscy- luje wokół problemów kobiet w służbach. Zasadne wydaje się skanalizowa- nie oraz uporządkowanie badań w tym obszarze, a także przeprowadzanie cyklicznych analiz porównawczych we wszystkich służbach mundurowych. Obecnie głosy funkcjonariuszek z jednostek terenowych, dotyczące różnych problemów w życiu zawodowym czy osobistym, sugerują potrzebę stworzenia wspólnego dla wszystkich służb tzw. forum dobrych praktyk, dostępnego dla wszystkich funkcjonariuszek czy pracownic cywilnych. Tego typu platforma wymiany doświadczeń i wzajemnego wspierania się wydaje się zasadną inicjatywą. W kwietniu 2014 r. w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie odbyła się konferencja naukowa, która była jednym z głównych przedsięwzięć orga- nizacyjnych w tym obszarze. W spotkaniu uczestniczyły pracownice oraz funkcjonariuszki przede wszystkim Policji (z różnych jednostek i komórek organizacyjnych), Służby Więziennej, wojska, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej oraz takich uczelni, jak Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Uniwersytet Gdański, Akademia Marynarki Wojen- nej w Gdyni, Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 5 Uczestnicy konferencji doszli zgodnie do wniosku, że potencjał kobiet w zarządzaniu w służbach mundurowych nie jest w pełni wykorzystywany. Powodów, dla których warto poruszać problematykę płci w formacjach mundurowych, jest co najmniej kilka. Rozwój społeczny, ekonomiczny i gospodarczy końca XX w. spowodował liczne przemiany w społeczeń- stwie, które wymogły konieczność stworzenia nowego zasobu kompetencji niezbędnych w życiu społeczno -zawodowym, tak aby odpowiadały potrze- bom całej społeczności, niezależnie od płci, pozycji społecznej, rasy, kul- tury, pochodzenia czy języka. Odpowiednie przygotowanie policjantek i policjantów do radzenia sobie z wyzwaniami społeczeństwa informacyjnego, wielokulturowego i tolerancyjnego zadecyduje o sukcesie w zapewnianiu bezpieczeństwa spo- łecznego w jego strategicznych obszarach. Kompetencja, rozumiana jako wiedza i  umiejętność praktyczna, powinna wyróżniać daną osobę pod względem poziomu sprawności, a także skuteczności odpowiadającej oczekiwaniom jakościowym pod- czas realizacji zadań służbowych. Człowiek kompetentny jest odpowied- nio przygotowany do określonych działań. Kompetencja jest złożoną, prak- tyczną i ważną umiejętnością, która dotyczy nie tylko samego działania (systemu czynności), lecz przede wszystkim zdolności danej osoby. Czy można zatem dzielić kompetencje ze względu na płeć, czy też warto zacząć odróżniać cechy od kompetencji? Policja wpisuje się w realizację strategii równości szans w Unii Euro- pejskiej, z uwzględnieniem zróżnicowanych sytuacji życiowych obu płci. Wskaźnik zatrudnienia kobiet w formacji jest bliski 15 i z każdym rokiem wzrasta. Z drugiej strony, pokolenia kobiet, które dopiero kilka lat temu zaczęły dynamizować procesy kadrowe, już pokazują swój profesjona- lizm — zarówno w codziennej służbie patrolowej, plutonach bojowych kontyngentów policyjnych, jak i zarządzając lub współzarządzając garni- zonami szczebla wojewódzkiego, szkołami Policji czy komórkami orga- nizacyjnymi Komendy Głównej Policji. Kariery policyjne kobiet, kiedyś wyjątkowe i przykuwające uwagę mediów, dziś coraz wyraźniej wpisują się w naturalny krajobraz struktury zatrudnienia w Policji. Biorąc pod uwagę krajowe oraz międzynarodowe uregulowania prawne, mające na celu wprowadzanie równości szans dla kobiet i męż- czyzn w różnych aspektach życia społeczno -zawodowego, komendant główny Policji podjął decyzję o powołaniu w strukturze Komendy Głównej Policji Zespołu ds. strategii równych szans w Policji, aby móc w sposób sys- temowy analizować kwestie i zagadnienia równościowe w formacji. Celem 6 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kobiety w Policji. Teoria i praktyka Wstęp zespołu ma być ustanowienie grupy analityczno -wdrożeniowej ds. wyrów- nywania szans w Policji oraz równego traktowania bez względu na płeć, reprezentowanie Policji w gremiach zewnętrznych (w tym międzynaro- dowych) w przedmiotowym zakresie oraz prowadzenie Banku Dobrych Praktyk. Istotną rolę odgrywa także zapewnienie spójnej komunikacji oraz profesjonalnego public relations, między innymi w zakresie prowadzenia kampanii informacyjnych. Niniejsza publikacja jest wielopłaszczyznową próbą ukazania proble- matyki kobiet w Policji. Zawiera autorskie badania dotyczące postrzega- nia kobiet w Policji przez otoczenie, a więc osoby niezwiązane ze służbami mundurowymi oraz postrzeganie policjantek oczami współpracowników policjantów. Są to badania, których nie można ze sobą porównać w sposób dosłowny ze względu na istotne różnice metodologiczne, co nie zmienia faktu, że wskazują one na pewne istotne tendencje zachodzące w świado- mości społecznej. Dlatego intencją autorów było podjęcie tej problematyki w sposób możliwie wielopłaszczyznowy, co, jak zorientuje się czytelnik, nie wyczerpuje w pełni podjętego tematu. Można nawet powiedzieć, że wnio- ski z badań stanowią początek do szerszej dyskusji dotyczącej problematyki płci we wszystkich służbach mundurowych w Polsce. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rozdział I Instytucja Policji 1. Historia formowania się policji Społeczne oczekiwania wobec administracji państwowej, jak rów- nież zmieniające się z biegiem lat relacje na gruncie obywatel — państwo wywarły niewątpliwie znaczący wpływ na kształtowanie pojęcia „policja”. Do przełomu XVIII i XIX w. termin ten obejmował znacznie szerszy zakres niż tylko działalność związaną z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Początkowo kompetencje policji dotyczyły niemalże całości szeroko rozumianej działalności państwowej. W późniejszych latach zostały one zredukowane głównie do zadań związanych z finansami, wojskiem oraz wymiarem sprawiedliwości1. Jednakże dopiero pod koniec XVIII w. okre- ślenie „policja” zyskało znaczenie zbliżone do jego współczesnego pojmo- wania, utożsamianego z rodzajem instytucji, organu władzy, zajmującej się problematyką bezpieczeństwa. Okres panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego to przede wszyst- kim pierwsza poważna próba zreformowania i modernizacji aparatu pań- stwowego, w tym jak można się domyślić organów policyjnych. W 1775 r. utworzona została Rada Nieustająca, składająca się z 5 departamentów, wśród których znajdował się Departament Policji, jako organ państwowy sprawujący nadzór oraz kontrolujący wszystkie inne organy o charakte- rze policyjnym na terenie całego kraju2. Niemniej jednak, jak zaznaczyli Arkadiusz Letkiewicz i Piotr Majer, „Najistotniejsza z dzisiejszego punktu widzenia działalność Departamentu Policji, jaką powinno być zapobieganie i zwalczanie przestępczości, była jego najsłabszą stroną”3. 1 A. Misiuk, J. Gierszewski (red. nauk.), Z problemów bezpieczeństwa. Policja a zagrożenia globalne, Chojnice 2010, s. 7. 2 A. Misiuk, Instytucje policyjne w Polsce. Zarys dziejów. Od X wieku do współczesności, Szczytno 2006, s. 17–18. 3 A. Letkiewicz, P. Majer, Polska policja, Szczytno 2011, s. 26. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 9 W 1789 r. Rada Nieustająca, w wyniku decyzji Sejmu Wielkiego, została rozwiązana, a wraz z nią zakończył działalność wspomniany Departament Policji. Dwa lata później, w miejsce departamentu powołana została Komi- sja Policji Obojga Narodów, której priorytetowymi zadaniami była dba- łość o ogólne bezpieczeństwo, spokój oraz tzw. wygodę publiczną. Ponadto przysługiwały jej również uprawnienia z zakresu sądownictwa. Członkami komisji byli marszałek, jako przewodniczący, wspomagany przez 15 komi- sarzy powoływanych na okres 2 lat4. Komisja Policji Obojga Narodów funkcjonowała niespełna ponad rok. Działania targowiczan w 1792 r. przyniosły zniesienie wszystkich orga- nów powstałych na mocy ustaleń Sejmu Wielkiego, w tym komisji. Jednak przez ten krótki okres zapoczątkowała wiele ważnych działań związanych z porządkiem publicznym: podjęto walkę z żebractwem, powołano spe- cjalną komisję do opracowywania zasad higieny podczas epidemii, spra- wowano kontrolę nad placami, ulicami i innymi miejscami publicznymi5. Podczas insurekcji kościuszkowskiej powstało wiele instytucji o charak- terze policyjnym. Władzom powstańczym udało się stworzyć własny wyspe- cjalizowany aparat ścigania. W skład Rady Najwyższej Narodowej, podpo- rządkowanej naczelnikowi powstania, wchodziły trzy wydziały: porządku, sprawiedliwości i bezpieczeństwa. Najbardziej „policyjny” charakter miał Wydział Bezpieczeństwa, który zajmował się rewizjami w domach, aresz- towaniami, nadzorem nad więźniami, a  także kontrolą paszportów6. Co więcej, w celu zagwarantowania porządku w stolicy ustanowiono dwa organy o charakterze policji wojskowej: czterystuosobowy Korpus Policji, z dowódcą mjrem Felicjanem Starczewskim, oraz milicję jako rodzaj pospo- litego ruszenia. Ponadto funkcjonowały lokalne komisje porządkowe, anga- żujące się między innymi w rozwiązywanie problemu żebractwa7. Długi okres niewoli, jaki nastąpił po III rozbiorze Polski, przeszko- dził dalszym reformom ustrojowym, a co za tym idzie, rozwojowi sku- tecznego aparatu ścigania. Rosja, Austria i Prusy wprowadziły na obsza- rach okupowanych własne instytucje i organy. Dopiero po narodzinach Księstwa Warszawskiego na nowo podjęto starania zmierzające do zre- formowania i doskonalenia administracji państwowej, w tym organów 4 Tamże, s. 26. 5 F.  Koneczny, Dzieje administracji w  Polsce w  zarysie, Komorów 1999, 6 P. Majer (red.), Komendanci główni polskiej policji (1918–2009), Szczytno 7 A. Misiuk, Historia policji w Polsce…, wyd. cyt., s. 42–44. s. 124–127. 2009, s. 8–9. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kobiety w Policji. Teoria i praktyka I. Instytucja Policji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. W konsekwencji, powołany został minister Policji, przeprowadzający kontrolę nad przestrzeganiem porządku publicznego. Organem wykonawczym, wspierającym działania ministra, była milicja zwana Gwardią Narodową. Ponadto departamentami, na jakie podzielono Księstwo Warszawskie, kierowali urzędnicy zwani prefektami, którym podporządkowana była policja polityczna oraz porządkowa8. Na kongresie wiedeńskim w 1815 r., w miejsce Księstwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie, którego najistotniejszym organem admini- stracyjnym była Rada Stanu. W jej skład wchodziła Rada Administracyjna oraz Zgromadzenie Ogólne. Radzie Administracyjnej podlegało pięć rzą- dowych komisji, między innymi Komisja Spraw Wewnętrznych i Policji9. Równolegle do władz administracyjnych powołanych na podstawie Konstytucji Królestwa Polskiego działało wiele formacji policyjnych ściśle współpracujących i podporządkowanych carowi. Ich głównym celem było tłumienie ewentualnej „nadmiernej” aktywności społecznej Polaków oraz przeciwdziałanie tworzeniu organizacji i stowarzyszeń zmierzających do próby odzyskania niepodległości10. Mimo wszystko, jak pokazuje historia, działania te nie odznaczały się zbyt wysoką skutecznością. Budowę zawodowej formacji o charakterze policyjnym wyraźnie utrud- nił wybuch powstania listopadowego. Przebieg walk w Warszawie wymu- sił na władzach powstańczych decyzję o utworzeniu, ich zdaniem skutecz- niejszych, formacji półwojskowych. Jako pierwszą zorganizowano Gwardię Narodową Warszawską, do której należeli przedstawiciele klasy boga- tej mieszczańskiej. Do jej zadań porządkowych należało dbanie o bezpie- czeństwo zakładów publicznych oraz gmachów, a także codzienne patrole na ulicach. Ponadto miała ściśle współpracować z armią. Kolejno powstały Gwardia Miejska, którą stanowili mieszczanie pochodzenia żydowskiego, oraz pełniąca funkcję pomocniczą Straż Bezpieczeństwa, rekrutująca się spośród najbiedniejszej warstwy społecznej, co przekładało się przede wszystkim na jej proste uposażenie11. W czasie powstania styczniowego nie było mowy o powstaniu oficjal- nych władz, które mogłyby powoływać organy zajmujące się kwestiami bezpieczeństwa. Powstańcy nie byli w stanie opanować ziem znajdujących 8 R. Socha, A. Letkiewicz, P. Guła, Policyjne oddziały i pododdziały zwarte w Polsce. Historia i teraźniejszość, Szczytno 2010, s. 31. 9 J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, Warszawa 1985, s. 333. 10 A. Letkiewicz, P. Majer, Polska policja…, wyd. cyt., s. 29. 11 P. Majer (red.), Komendanci…, wyd. cyt., s. 9–10. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 11 się pod zaborem rosyjskim, co skutkowało ciągłymi działaniami w ukry- ciu. Jednakże pomimo konspiracyjnych warunków, w powstałym Rządzie Narodowym wyodrębniony został Wydział Policji obejmujący trzy sekcje: warszawską, prowincjonalną oraz straży narodowej i żandarmerii. Do jego podstawowych obowiązków należały sprawy związane z bezpieczeństwem podziemnego państwa, między innymi ściganie osób mogących przyczynić się do dekonspiracji całego aparatu administracyjnego, jak również odziały- wanie na świadomość społeczną w interesie władz powstańczych12. Działalność Wydziału Policji w czasie powstania listopadowego, oce- niana z perspektywy czasu, wydaje się być jedną z bardziej profesjonal- nych, a przede wszystkim skutecznych struktur organizacyjnych dbających o sprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego w tamtym okresie. Zakończenie I wojny światowej przyniosło niepodległej Polsce moż- liwość podjęcia odbudowy całości aparatu administracyjnego państwa, w  tym struktur policyjnych. Ówczesna sytuacja polityczna sprawiła, że w początkowym okresie funkcje policji pełniły dwie formacje: Mili- cja Ludowa, powstała w 1918 r., oraz instytucja porządkowa o charakte- rze samorządowym — Policja Komunalna, powołana do życia rok póź- niej13. Działalność obu tych struktur policyjnych została zakończona wraz z uchwaleniem 24 lipca 1919 r. ustawy o Policji Państwowej14. Zgodnie z ustawą Policja Państwowa była organem wykonawczym zarówno władz państwowych, jak i samorządowych, mającym na celu ochronę bezpieczeństwa, spokoju oraz porządku publicznego. Podlegała ona ministrowi spraw wewnętrznych, a pod względem organizacyjnym i szkoleniowym miała charakter wojskowy. W jej strukturach, zgodnie z podziałem administracyjnym państwa, wyodrębniono komendy okrę- gowe, powiatowe, komisariaty oraz posterunki stałe w gminach. Ponadto przy komendach okręgowych funkcjonowały urzędy śledcze zajmujące się dochodzeniami15. Ustawa o Policji Państwowej z 1919 r. przestała obowiązywać wraz z wejściem w życie rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej o Policji 12 A. Misiuk, Historia policji w Polsce…, wyd. cyt., s. 61–62. 13 A. Misiuk, Policja Państwowa 1919–1939. Powstanie, organizacja, kierunki działania, Warszawa 1996, s. 15. 14 Ustawa z 24 lipca 1919 r. o Policji Państwowej (DZP PP nr 61, poz. 363) [w:] P. Majer, Ustawy polskiej policji (1791–2011). Źródła z komentarzem, Szczytno 2013, s. 123–128. 15 Tamże. 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kobiety w Policji. Teoria i praktyka I. Instytucja Policji Państwowej z 28 marca 1928 r.16 Zmiany w policji koncentrowały się przede wszystkim wokół jej pozycji ustrojowej. Militaryzacja oraz redukcja wpływu samorządu terytorialnego, jak również organów administracji specjalnej, skutkowały tym, że nastąpiło ograniczenie zakresu jej kompetencji do peł- nienia funkcji wykonawczych wyłącznie w zakresie bezpieczeństwa i spo- koju publicznego. Natomiast zadania związane z utrzymaniem porządku publicznego sprowadzały się jedynie do nadzoru i udzielania wsparcia orga- nom bezpośrednio za te kwestie odpowiedzialnym. Warto jednak zazna- czyć, że obszar działania Policji Państwowej obejmował cały kraj, za wyjąt- kiem województwa śląskiego (uzyskanie autonomii), gdzie rolę tego organu pełniła Policja Województwa Śląskiego17. Po zakończeniu II wojny światowej obóz polityczny, który w tym czasie objął władzę w Polsce, stworzył formację zwaną Milicją Obywatelską (MO), zastępującą rozwiązaną w 1944 r. Policję Państwową. Formalnie stało się to 7 października 1944 r., jednak faktycznie milicja funkcjonowała już od lipca tego roku. Obok MO istniał tzw. aparat bezpieczeństwa publicznego18. Początkowo władze komunistyczne zapewniały, że aparat policyjny w Polsce będzie funkcjonował w formie zdecentralizowanej, jednakże pod- ległość MO kierownikowi Resortu Bezpieczeństwa Publicznego wyrażona w art. 4 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 7 paździer- nika 1944 r. o Milicji Obywatelskiej w praktyce oznaczała scentralizowany i hierarchiczny system organizacyjny tej formacji19. Zakres obowiązków MO nie ograniczał się jedynie do pełnienia funkcji typowo policyjnych. Obejmował on również zadania wykonywane zwykle przez cywilne organy administracji, takie jak prowadzenie ewidencji lud- ności czy wydawanie dowodów osobistych20. Jak podkreślił P. Majer, „Milicja Obywatelska, wbrew nazwie własnej, nie odwoływała się do aktywności obywatelskiej na rzecz dobra wspólnego, lecz była organem państwowym scentralizowanym, zhierarchizowanym, 16 Rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej z 6 marca 1928 r. o Policji Państwowej, DzU RP nr 28, poz. 257. 17 A. Letkiewicz, P. Majer, Polska policja…, wyd. cyt., s. 64. 18 E. Moczuk, Policja. Socjologiczne studium funkcjonowania instytucji, Rze- szów 2013, s. 23. 19 P. Majer, Komendanci…, wyd. cyt., s. 89. 20 J. Widacki (red.), Ustrój i organizacja policji w Polsce oraz jej funkcje i zada‑ nia w ochronie bezpieczeństwa i porządku, cz. 1: Reforma policji, Warszawa–Kra- ków 1998, s. 35–37. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 13 negującym zasadę apolityczności i  powiązanym z  aparatem bezpie- czeństwa”21. Kształtowanie się organów mających na celu dbałość o bezpieczeństwo w Polsce na przestrzeni wieków oraz ewolucja ich charakteru podyktowane zostały przede wszystkim zmianami politycznymi, społecznymi oraz tery- torialnymi. Z perspektywy czasu można pokusić się o ocenę skuteczno- ści czy jakość wykonywanych zadań policji. Jednakże historia pokazuje, że to rok 1990 stał się dla niej początkiem nowej ery. Jak zauważył Euge- niusz Moczuk, „Współczesna Policja nie jest tą samą, jaką była jeszcze 20 lat temu. Dzisiaj po okrzepnięciu i scaleniu jest inna, nowoczesna, reagująca szybciej i sprawniej na wszystko, co dzieje się w polskim społeczeństwie. Współczesny policjant jest wyposażony na miarę XXI w. […] i o wiele lepiej radzi sobie z zadaniami, jakie są stawiane policji”22. 2. Obecny model organizacyjny polskiej policji Transformacja ustrojowo -gospodarcza wynikająca ze zmian sił poli- tycznych, jakie dokonały się w Polsce po 1989 r., spowodowała, że więk- szość instytucji wykonujących zadania z zakresu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego przeszła gruntowne modyfikacje przede wszyst- kim w sferze ich struktur organizacyjnych. W miejsce dotychczasowo funk- cjonujących służb podporządkowanych ministrowi spraw wewnętrznych wprowadzono nowe, oparte na rozwiązaniach dostosowanych do zmienia- jącej się rzeczywistości i potrzeb nowoczesnego i demokratycznego społe- czeństwa. Jednym z kluczowych rozstrzygnięć dotyczących ochrony bezpieczeń- stwa i porządku publicznego w państwie była decyzja o likwidacji Mili- cji Obywatelskiej, pełniącej w poprzednim systemie politycznym funkcję organu wykonawczego władzy. W jej miejsce ustawą z 6 kwietnia 1990 r. powołano Policję jako: „umundurowaną i uzbrojoną formację, służącą spo- łeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzy- mywania bezpieczeństwa i porządku publicznego”23. 21 P. Majer, Komendanci…, wyd. cyt., s. 89. 22 E. Moczuk, Policja…, wyd. cyt., s. 28. 23 Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, DzU nr 30, poz. 179 (dalej: ustawa o Policji), art. 1 ust. 1. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kobiety w Policji. Teoria i praktyka I. Instytucja Policji W  modelu organizacyjnym polskiej Policji nastąpiły dwie istotne zmiany. Przede wszystkim wprowadzono podział na  poszczególne jej rodzaje: policję kryminalną (w  skład której wchodziły służby: dochodzeniowo -śledcza, techniki kryminalistycznej, operacyjno-rozpo- znawcza i techniki operacyjnej), policję ruchu drogowego i prewencji, odziały prewencji i pododdziały antyterrorystyczne, policję specjalistyczną oraz lokalną. Po drugie zaś, uregulowano system organów policji w ujęciu terytorialnym. Ustawa określała komendanta głównego Policji jako cen- tralny organ administracji rządowej, podległy ministrowi spraw wewnętrz- nych, zarządzający pracą wszystkich funkcjonariuszy Policji. Odpowie- dzialność za realizację zadań w terenie spoczywała natomiast kolejno na komendantach wojewódzkich, rejonowych oraz komisariatów24. Istotne znaczenie dla funkcjonowania instytucji Policji miały przepisy zawarte w rozdziale trzecim ustawy o Policji, formułujące podstawowe uprawnienia policjanta. Czynności realizowane przez policję w ramach jej ustawowych zadań zostały podzielone na: operacyjno -rozpoznawcze, dochodzeniowo -śledcze, administracyjno -porządkowe, a także te wyko- nywane z polecenia prokuratora, sądu, organów administracji państwowej oraz organów samorządu terytorialnego. Ponadto unormowaniu zostały poddane takie czynności służbowe, jak legitymowanie, przeszukiwanie osób, pomieszczeń, zatrzymywanie czy kontrola osobista. Oddzielnie zaś opisano kwestie związane z użyciem środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej25. Nieprzyjemne doświadczenia w postaci licznych nadużyć, jeszcze nie tak dawno dokonywanych przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, sprawiły, że ustawodawca jednoznacznie podkreślił obowiązek szanowa- nia godności obywateli oraz respektowania praw człowieka. Wyrażało się to chociażby w określeniu podstawy prawnej kontroli korespondencji czy też stosowania tzw. środków techniki operacyjnej, uruchamianych jedynie przez ministra spraw wewnętrznych po uzyskaniu zgody prokuratora gene- ralnego. Inną formą kontroli nad działalnością policji było prawo organów administracji ogólnej i samorządu terytorialnego do żądania wyjaśnień od organów policji i przywrócenia stanu zgodnego z prawem26. 24 D. Hryszkiewicz, Społeczna odpowiedzialność Policji. Teoria i praktyka, Szczytno 2012, s. 75–76. 25 A. Misiuk, Instytucje policyjne…, wyd. cyt., s. 146. 26 A. Letkiewicz, P. Majer, Zarys dziejów polskiej policji, Szczytno 2010, s. 141. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 15 Ustawa była niejednokrotnie modyfikowana, jednakże istotne zmiany mające znaczący wpływ na strukturę organizacyjną Policji dokonały się w 1995 r. Do najważniejszych z nich należała między innymi likwida- cja policji lokalnej. Ponadto zrezygnowano z dotychczasowego podziału struktur Policji na rzecz bardziej funkcjonalnego podziału obejmującego służby: kryminalną, prewencyjną, wspomagającą oraz sądową. Rozsze- rzono także katalog uprawnień funkcjonariuszy, dając im większe moż- liwości w  przypadków użycia broni palnej, stosowania podsłuchu czy kontroli korespondencji. Dodatkowo, dzięki nowelizacji, policja zyskała podstawę prawną do pobierania, gromadzenia oraz wykorzystywania odcisków śladów linii papilarnych, zdjęć i innych danych osobowych. Wprowadzona została również instytucja zakupu kontrolowanego i prze- syłki kontrolowanej. Postawiono raczej na działania długofalowe, rezy- gnując z szybkich i prostych, acz nieskutecznych recept na poprawę sku- teczności działań policji27. Oceniając skuteczność wyodrębnianych na przestrzeni lat departa- mentów, biur czy jednostek Policji, warto wspomnieć o Centralnym Biurze Śledczym powołanym w 1997 r., a formalnie funkcjonującym od stycznia 2001 r. Jak zaznaczył P. Majer, „CBŚ stał się jednostką nie tylko efektywną w realizacji swojej misji — rozpracowania i zwalczania przestępczości zor- ganizowanej — ale stanowiącą również rozpoznawalną, dobrą wizytówkę całej Policji”28. Reforma podziału organów administracji rządowej i samorządowej w styczniu 1999 r. przyniosła kolejne istotne zmiany ustawy o Policji. Struk- tura organów Policji została dopasowana do nowego podziału terytorialno- -administracyjnego przez wprowadzenie na każdym jego szczeblu odpo- wiednich jednostek Policji, tj.  komisariatów, komend powiatowych, komend wojewódzkich. Pojawiła się także możliwość wprowadzania rewi- rów dzielnicowych. Zapoczątkowano również system konkursowy, będący nowym sposobem powoływania komendantów poszczególnych jednostek. Ponadto znaczna decentralizacja Policji umożliwiła jej efektywniejsze dzia- łania na poziomie terytorialnym29. Obecnie funkcjonujący model organizacyjny polskiej Policji charak- teryzuje się praworządnością, hierarchicznością, strukturą organizacyjną 27 P. Majer, Ustawy…, wyd. cyt. s. 259–260. 28 P. Majer, Komendanci…, wyd. cyt., s. 166. 29 A. Misiuk, Model Policji w Polsce w latach transformacji systemowej po 1990 roku [w:] A. Szymaniak, W. Ciepiela (red.), Policja w Polsce. Stan obecny i perspektywy, t. 1, Poznań 2007, s. 61–62. 16 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kobiety w Policji. Teoria i praktyka
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kobiety w Policji. Teoria i praktyka
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: