Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00195 004854 15200847 na godz. na dobę w sumie
Kodeks cywilny. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks cywilny. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 1880
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-744-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Pobierz fragment publikacji
Oddajemy do rąk Czytelników nowy komentarz do Kodeksu cywilnego, napisany przez zespół wybitnych prawników praktyków i teoretyków, pod redakcją prof. J. Ciszewskiego.
Nowoczesny układ oraz konsekwentne uporządkowanie treści pozwalają polecić tę publikację przede wszystkim młodym prawnikom i aplikantom. Komentarz z pewnością sprosta również oczekiwaniom prawników profesjonalistów – sędziów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników, którzy szukają zwięzłych, a zarazem wyczerpujących odpowiedzi na nurtujące ich kwestie prawne z zakresu prawa cywilnego materialnego.Syntetyczne ujęcie tematu i przytoczone przez Autorów przykłady z orzecznictwa i poglądy doktryny dadzą Czytelnikowi pełne wyjaśnienie sprawiającego trudności problemu, a jednolity i przejrzysty układ książki pozwoli na szybkie odnalezienie potrzebnego zagadnienia.
Komentarz uwzględnia wszystkie zmiany ustawodawcze, które weszły w życie do czasu jego wydania. Jego ogromną zaletą jest ujęcie obszernego materiału w jednym tomie. Poręczny format i doskonała jakość tej publikacji sprawiają, że częste korzystanie z niej jest wygodne, nawet poza biurem.
Dr hab. Jerzy Ciszewski, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Katedry Prawa Handlowego i Międzynarodowego Prawa Prywatnego na Wydziale Prawa i Administracji tego uniwersytetu, jest także długoletnim praktykiem: był sędzią, radcą prawnym i adwokatem, a obecnie jest notariuszem. Autor licznych artykułów i monografii z prawa cywilnego i handlowego.
Autorzy są pracownikami naukowymi Katedry Prawa Cywilnego i Katedry Prawa Handlowego i Międzynarodowego Prawa Prywatnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz praktykami specjalizującymi się w prawie cywilnym.

Stan prawny na 31 października 2012 roku.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kodeks cywilny Komentarz Jerzy Ciszewski • Kamil Jędrej Grzegorz Karaszewski • Jakub Knabe Piotr Nazaruk • Beata Ruszkiewicz Grzegorz Sikorski • Anna Stępień-Sporek pod redakcją Jerzego Ciszewskiego Wydanie 1 Stan prawny na 31 października 2012 roku Warszawa 2013 Poszczególne części komentarza opracowali: Jerzy Ciszewski – art. 126–243, art. 922–1088 Kamil Jędrej – art. 535–646, art. 774–804, art. 835–8599 Grzegorz Karaszewski – art. 353–44911, art. 888–9022 Jakub Knabe – art. 922–1088 Piotr Nazaruk – art. 1–125, art. 659–773, art. 860–875, art. 9211–92116 Grzegorz Sikorski – art. 244–352, art. 498–526, art. 805–834, art. 876–887, art. 903–921 Beata Ruszkiewicz – art. 450–486, art. 647–658 Anna Stępień-Sporek – art. 487–497, art. 527–534 Opracowanie redakcyjne: Zespół Opracowanie techniczne: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Anna Gogolewska © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-744-3 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    9 Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   17 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – KODEKS CYWILNY (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)   19 KSIĘGA PIERWSZA. CZĘŚĆ OGÓLNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   19 Tytuł I. Przepisy wstępne (art. 1–7) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   19 Tytuł II. Osoby (art. 8–4310) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   37  Dział I. Osoby fizyczne (art. 8–32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   38   Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych (art. 8–24) . . . . . . .   38   Rozdział II. Miejsce zamieszkania (art. 25–28) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   64   Rozdział III. Uznanie za zmarłego (art. 29–32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   65  Dział II. Osoby prawne (art. 33–43) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   73  Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia (art. 431–4310) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   90 Tytuł III. Mienie (art. 44–554) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  106 Tytuł IV. Czynności prawne (art. 56–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  134  Dział I. Przepisy ogólne (art. 56–65) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  134  Dział II. Zawarcie umowy (art. 66–721) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  155  Dział III. Forma czynności prawnych (art. 73–81) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  180  Dział IV. Wady oświadczenia woli (art. 82–88) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  193  Dział V. Warunek (art. 89–94) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  206  Dział VI. Przedstawicielstwo (art. 95–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  212   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 95–97) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  213   Rozdział II. Pełnomocnictwo (art. 98–109) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  218   Rozdział III. Prokura (art. 1091–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  234 Tytuł V. Termin (art. 110–116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  248 Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń (art. 117–125) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  254 KSIĘGA DRUGA. WŁASNOŚĆ I INNE PRAWA RZECZOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  271 Tytuł I. Własność (art. 126–231) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  271  Dział I. Przepisy ogólne (art. 126–139) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  271  Dział II. Treść i wykonywanie własności (art. 140–154) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  271  Dział III. Nabycie i utrata własności (art. 155–194) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  297   Rozdział I. Przeniesienie własności (art. 155–171) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  298   Rozdział II. Zasiedzenie (art. 172–178) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  315   Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności (art. 179–194) . . . . . . . . . . .  324  Dział IV. Współwłasność (art. 195–221) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  337  Dział V. Ochrona własności (art. 222–231) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  372 Tytuł II. Użytkowanie wieczyste (art. 232–243) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  389 Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone (art. 244–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  414  Dział I. Przepisy ogólne (art. 244–251) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  414 5 Spis treści  Dział II. Użytkowanie (art. 252–284) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   440   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 252–265) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   441   Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne (art. 266–2701) . . . . . . . . . . . . . . .   460   Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne (art. 271–282) . .   465   Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania (art. 283–284) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   475  Dział III. Służebności (art. 285–3054) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   476   Rozdział I. Służebności gruntowe (art. 285–295) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   477   Rozdział II. Służebności osobiste (art. 296–305) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   497   Rozdział III. Służebność przesyłu (art. 3051–3054) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   507  Dział IV. Zastaw (art. 306–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   513   Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych (art. 306–326) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   514   Rozdział II. Zastaw na prawach (art. 327–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   549 Tytuł IV. Posiadanie (art. 336–352) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   554 KSIĘGA TRZECIA. ZOBOWIĄZANIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   577 Tytuł I. Przepisy ogólne (art. 353–3651) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   577 Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli (art. 366–383) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   613  Dział I. Zobowiązania solidarne (art. 366–378) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   613  Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne (art. 379–383) . . . . . . . . . . . . . . . .   631 Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych (art. 384–396) . . . . . . . . . . . .   636 Tytuł IV. Obowiązek zawierania umów między jednostkami gospodarki uspołecznionej (art. 397–404) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   673 Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie (art. 405–414) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   673 Tytuł VI. Czyny niedozwolone (art. 415–449) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   693 Tytuł VI1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (art. 4491–44911) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   769 Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania (art. 450–497) . . . . . . . .   784  Dział I. Wykonanie zobowiązań (art. 450–470) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   784  Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań (art. 471–486) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   821  Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych  (art. 487–497) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   863 Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu (art. 498–508) . . . . . . . . . . . . .   885 Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika (art. 509–526) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   910  Dział I. Zmiana wierzyciela (art. 509–518) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   910  Dział II. Zmiana dłużnika (art. 519–526) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   932 Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika (art. 527–534) . . . . .   946 Tytuł XI. Sprzedaż (art. 535–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   961  Dział I. Przepisy ogólne (art. 535–5551) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   961  Dział II. Rękojmia za wady (art. 556–576) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   979  Dział III. Gwarancja jakości (art. 577–582) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   996  Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży (art. 583–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1001   Rozdział I. Sprzedaż na raty (art. 583–588) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1001   Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę   (art. 589–592) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1004   Rozdział III. Prawo odkupu (art. 593–595) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1007   Rozdział IV. Prawo pierwokupu (art. 596–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1010 Tytuł XII. Zamiana (art. 603–604) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1016 Tytuł XIII. Dostawa (art. 605–612) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1018 Tytuł XIV. Kontraktacja (art. 613–626) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1023 Tytuł XV. Umowa o dzieło (art. 627–646) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1032 Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane (art. 647–658) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1057 Tytuł XVII. Najem i dzierżawa (art. 659–709) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1100  Dział I. Najem (art. 659–692) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1100 6 Spis treści   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 659–679) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1101   Rozdział II. Najem lokalu (art. 680–692) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1131  Dział II. Dzierżawa (art. 693–709) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1147 Tytuł XVII1. Umowa leasingu (art. 7091–70918) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1161 Tytuł XVIII. Użyczenie (art. 710–719) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1193 Tytuł XIX. Pożyczka (art. 720–724) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1201 Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego (art. 725–733) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1206 Tytuł XXI. Zlecenie (art. 734–751) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1221 Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (art. 752–757) . . . . . . . . . . . . . .  1241 Tytuł XXIII. Umowa agencyjna (art. 758–7649) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1247 Tytuł XXIV. Umowa komisu (art. 765–773) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1276 Tytuł XXV. Umowa przewozu (art. 774–793) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1284  Dział I. Przepisy ogólne (art. 774–775) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1284  Dział II. Przewóz osób (art. 776–778) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1286  Dział III. Przewóz rzeczy (art. 779–793) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1288 Tytuł XXVI. Umowa spedycji (art. 794–804) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1298 Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia (art. 805–834) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1306  Dział I. Przepisy ogólne (art. 805–820) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1306  Dział II. Ubezpieczenia majątkowe (art. 821–828) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1339  Dział III. Ubezpieczenia osobowe (art. 829–834) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1358 Tytuł XXVIII. Przechowanie (art. 835–845) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1365 Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady (art. 846–852) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1374 Tytuł XXX. Umowa składu (art. 853–8599) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1381 Tytuł XXXI. Spółka (art. 860–875) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1389 Tytuł XXXII. Poręczenie (art. 876–887) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1420 Tytuł XXXIII. Darowizna (art. 888–902) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1443 Tytuł XXXIII1. Przekazanie nieruchomości (art. 9021–9022) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1466 Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie (art. 903–916) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1469  Dział I. Renta (art. 903–907) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1469  Dział II. Dożywocie (art. 908–916) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1479 Tytuł XXXV. Ugoda (art. 917–918) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1496 Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne (art. 919–921) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1502 Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe (art. 9211–92116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1507  Dział I. Przekaz (art. 9211–9215) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1507  Dział II. Papiery wartościowe (art. 9216–92116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1513 KSIĘGA CZWARTA. SPADKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1539 Tytuł I. Przepisy ogólne (art. 922–930) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1540 Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe (art. 931–940) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1572 Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci (art. 941–9901) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1594  Dział I. Testament (art. 941–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1594   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 941–948) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1595   Rozdział II. Forma testamentu (art. 949–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1614    Oddział 1. Testamenty zwykłe (art. 949–951) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1615    Oddział 2. Testamenty szczególne (art. 952–955) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1631    Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych    (art. 956–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1646  Dział II. Powołanie spadkobiercy (art. 959–967) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1653  Dział III. Zapis i polecenie (art. 968–985) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1668   Rozdział I. Zapis zwykły (art. 968–981) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1668   Rozdział II. Zapis windykacyjny (art. 9811–9816) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1683   Rozdział III. Polecenie (art. 982–985) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1694 7 Spis treści  Dział IV. Wykonawca testamentu (art. 986–9901) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1699 Tytuł IV. Zachowek (art. 991–1011) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1706 Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku (art. 1012–1024) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1737 Tytuł VI. Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy (art. 1025–10291) . . . . . . . . . . . .  1754 Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe (art. 1030–10343) . . . . . . . . . . . . . . . .  1775 Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku (art. 1035–1046) . . . . . . . .  1789 Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku (art. 1047–1057) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1821 Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych (art. 1058–1088) . .  1835 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1863 Wykaz skrótów ze zm.) handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – nieobowiązujące I. AKTY PRAWNE – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr  16, poz.  93 k.c. – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934 r. – Kodeks k.h. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) k.k. – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. k.k.s. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, k.k.w. – ustawa z 18 września 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. k.m. – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. k.p. – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego k.p.a. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. k.p.c. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, k.p.k. – dekret z 18 lipca 1945 r. – Kodeks postępowania niespornego (Dz.U. Nr 27, k.p.n. – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., k.r.o. – ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, k.s.h. k.z. – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 1933 r. – Konstytucja RP – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. ord. pod. p.a.s.c. – ustawa z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. – ustawa z 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34, p.o.p.c. p.p.m. – ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, p.p.m. z 1965 r. – ustawa z 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) poz. 557 ze zm.) Nr 217, poz. 1689 ze zm.) Nr 21, poz. 94 ze zm.) (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Nr 43, poz. 296 ze zm.) poz. 555 ze zm.) poz. 169 ze zm.) – uchylony poz. 788) poz. 1037 ze zm.) Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) – uchylony Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) z 2012 r., poz. 749) Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264) poz. 311 ze zm.) poz. 432) Nr 46, poz. 290 ze zm.) – nieobowiązująca 9 Wykaz skrótów nistracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Dz.U. z 2012 r., poz. 1112) Nr 72, poz. 665 ze zm.) Nr 243, poz. 1623 ze zm.) Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) poz. 981) z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 ze zm.) Nr 189, poz. 1158 ze zm.) z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.) ze zm.) – uchylony ze zm.) – uchylony z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.) ze zm.) Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) Dz.U. 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admi- p.p.s.a. – ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. p.u.n. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. pr.bank. – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. pr.bud. – ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo czekowe (Dz.U. Nr 37, poz. 283 ze zm.) pr.czek. – ustawa z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. pr.geod.i kart. – ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, pr.geol. i górn. – ustawa z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. pr.łow. – ustawa z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. pr.not. – ustawa z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. pr.przew. – dekret z 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 pr.rzecz. – dekret z 8 października 1946 r. – Prawo spadkowe (Dz.U. Nr 60, poz. 328 pr.spad. – ustawa z  16  września 1982  r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz.U. pr.spółdz. – ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 pr.weksl. – ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. pr.wł.przem. przep.wprow.k.c. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny p.z.p. – ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.Urz. UE 2006 C 321E/37) TWE – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. u.g.n. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) u.k.s.c. – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. u.k.u.r. Dz.U. z 2012 r., poz. 803 ze zm.) – ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. u.k.w.h. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) u.KRej.S – ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) – ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziem- u.n.n.c. ców (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) u.o.d.s. – ustawa z 16 listopada 2000 r. o domach składowych oraz o zmianie Ko- deksu cywilnego, Kodeksu postępowania cywilnego i innych ustaw (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) – uchylona – ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66 ze zm.) – ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) u.o.d.u. u.o.k.k. 10 Wykaz skrótów u.o.u.o. u.ochr.lok. – ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpiecze- niowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komu- nikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.) – ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) – ustawa z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr 130, u.p.e. poz. 1450 ze zm.) – ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. u.p.o.l. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – ustawa z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst u.p.p. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.) – ustawa z 22 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst u.s.d.g. jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) – ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. u.s.m. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. u.s.p. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst u.u.s.r. jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) – ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. u.w.l. Nr 80, poz. 903 ze zm.) – ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst u.z.n.k. jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) – ustawa z 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługu- u.z.w.u.SP jących Skarbowi Państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 493 ze zm.) – ustawa z 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych u.zab.fin. (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 942) u.zast.rej. – ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) ustawa o SKOK – ustawa z 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kre- dytowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) Najwyższego) II. CZASOPISMA I PUBLIKATORY Apel. W-wa AUW Biul. SN Gd.St.Praw. Gd.St.Praw.-Prz.Orz. – „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” KPP KZS Legalis Lex LexPolonica MoP NKPK NP NPN ONSA OSA – „Apelacja. Sąd Apelacyjny w Warszawie” – „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” – Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego (od 1988 r. – Biuletyn Sądu – „Gdańskie Studia Prawnicze” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – system informacji prawnej wydawnictwa C.H. Beck – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska sp. z o.o. – „Monitor Prawniczy” – „Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego” – „Nowe Prawo” – „Nowy Przegląd Notarialny” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych 11 Wykaz skrótów OSAB OSAiSN OSAK OSAŁ OSN OSNAPiUS OSNC OSNCP OSNKW OSNP OSNPG OSP OSPiKA OSwSG OTK OwSS PES PiP PiZS PN POP POSAG PP PPC PPE PPH PPiA PPP PPW Pr. NTech. Pr.Bank. Pr.Gosp. Pr.Sp. Prok. i Pr. Prz.Sejm. PS PUG RPE RPEiS SC Sł.Prac. ST St.Prawn. TPP Zam.Pub.Dor. ZNSA ZNUJ ZNUŁ ZNUMK ZNUŚ 12 i Spraw Publicznych (od 2003 r.) pieczeń Społecznych (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach i Sądów Okręgowych – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (do 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubez- – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna oraz Izba Administracyj- na, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wykroczeń – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Sądów w Sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – „Problemy Egzekucji Sądowej” – „Państwo i Prawo” – „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” – „Przegląd Notarialny” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – „Przegląd Orzecznictwa Apelacyjnego w Gdańsku” – „Problemy Praworządności” – „Polski Proces Cywilny” – „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Przegląd Prawa i Administracji” – „Przegląd Prawa Publicznego” – „Prawo Papierów Wartościowych” – „Prawo Nowych Technologii” – „Prawo Bankowe” – „Prawo Gospodarcze” – „Prawo Spółek” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sejmowy” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Ruch Prawniczy i Ekonomiczny” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Studia Cywilistyczne” – „Służba Pracownicza” – „Samorząd Terytorialny” – „Studia Prawnicze” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „Zamówienia Publiczne Doradca” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego” Wykaz skrótów III. LITERATURA 1. Komentarze G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 1, 2006 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2006 G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 2, 2006 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2006 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 2, 2007 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do ko- deksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2007 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 1, 2009 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Ko- deksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2009 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 2, 2009 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Ko- deksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2009 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 1, 2011 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Ko- deksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2011 G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 2, 2011 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2011 S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2009 – S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2009 S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2011 – S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2011 E. Gniewek (red.), Kodeks…, t. 2, 2004 – B. Burian, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz do artykułów 535–1088, red. E. Gniewek, Warszawa 2004 E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2006 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebińczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2006 E. Gniewek (red.), Kodeks..., 2008 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebinczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2008 E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2011 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebinczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2011 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 4, 2008 – E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. t. IV. Spadki, red. A. Kidyba, Warszawa 2008 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2009 – Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Część ogólna, t. I, red. A. Kidyba, Warszawa 2009 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2009 – K. Dadańska, T. Filipiak, Kodeks cywilny. Komen- tarz. t. II. Własność i inne prawa rzeczowe, red. A. Kidyba, Warszawa 2009 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 3, cz. ogólna, 2010 – Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł, A. Olej- niczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. t. III. Zobowiązania. Część ogólna, red A. Kidyba, Warszawa 2010 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 3, cz. szczególna, 2010 – Z. Gawlik, A. Janiak, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komen- tarz. t. III. Zobowiązania. Część szczególna, red A. Kidyba, Warszawa 2010 13 Wykaz skrótów A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 4, 2012 – E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. t. IV. Spadki, red. A. Kidyba, Warszawa 2012 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 1999 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pietrzykowski, War- szawa 1999 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2000 – Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2000 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2002 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2002 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2005 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450– 1088, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2008 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. I. Komentarz do art.1–44911, red. K. Pietrzy- kowski, Warszawa 2008 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2009 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450–1088, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2009 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2011 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. I. Komentarz do art. 1–44910, red. K. Pietrzy- kowski, Warszawa 2011 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2011 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, J. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450–1088, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2011 M. Pyziak-Szafnicka (red.), Kodeks cywilny… – B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewasz- kiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak- -Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, red. M. Pyziak-Szafnicka, Warszawa 2009 S. Rudnicki, Komentarz…, 2006 – S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2006 S. Rudnicki, Komentarz…, 2008 – S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2008 S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz… – S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywil- nego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2009 Kodeks spółek…, t. 1, 2006 – S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spół- ek handlowych. t. I. Komentarz do art. 1–150, Warszawa 2006 Kodeks spółek…, t. 5, 2008 – S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, W. Giezek, K. Oplustil, M. Tarska, A. Helin, P. Kardas, I.B. Mika, A. Rachwał, M. Spyra, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. t. V. Pozakodeksowe prawo handlowe, Warszawa 2008 2. Systemy Prawa Cywilnego System P.C., t. 3, cz. 2, 1976 – System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. III, cz. II, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. tomu S. Grzybowski, Ossolineum 1976 System P.C. t. 2, 1977 – S. Wójcik, J. Wasilkowski, J.S. Piątowski, M. Madey, M. Gersdorf, J. Ignatowicz, Z.K. Nowakowski, J. Winiarz, A. Wąsiewicz, A. Kunicki, System prawa cy- 14 Wykaz skrótów wilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. tomu J. Ignatowicz, Ossolineum 1977 System P.C., t. 3, 1981 – S. Grzybowski, T. Dybowski, E. Łętowska, Z. Radwański, A. Ohanowicz, W. Czachórski, J. Dąbrowa, K. Gandor, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. III, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. tomu Z. Radwański, Ossolineum 1981 System P.C., t. 1, 1985 – B. Gawlik, S. Grzybowski, J. Ignatowicz, B. Lewaszkiewicz-Petrykow- ska, Z. Radwański, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. I, Część ogólna, red. tomu S. Grzybowski, Ossolineum 1985 System P.C., t. 4, 1986 – J.S. Piątowski, S. Wójcik, J. Kosik, E. Drozd, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. IV, Prawo spadkowe, red. tomu J.S. Piątowski, Ossolineum 1986 3. Systemy Prawa Prywatnego System P.P., t. 2, 2002 – E. Drozd, B. Kordasiewicz, M. Pazdan, Z. Radwański, A. Zieliński, Sys- tem Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 2002 System P.P., t. 7, 2004 – A. Brzozowski, J. Frąckowiak, W.J. Katner, M. Korzycka-Iwanow, J. Napierała, M. Nesterowicz, A. Olejniczak, J. Pisuliński, E. Rott-Pietrzyk, M. Stec, L. Stecki, A. Stelmachowski, J.A. Strzępka, L. Ogiegło, System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowią- zań – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2004 System P.P., t. 4, 2005 – A. Cisek, E. Gniewek, J. Gołaczyński, R. Mikosz, K. Pietrzykowski, J. Pi- suliński, K. Zaradkiewicz, System Prawa Prywatnego, t. 4, Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, Warszawa 2005 System P.P., t. 8, 2004 – R. Budzinowski, A. Janiak, A. Koch, A. Lichorowicz, M. Olechowski, M. Orlicki, J. Panowicz-Lipska, J. Poczobut, M. Pyziak-Szafnicka, W. Pyzioł, Z. Radwański, K. Zawada, J. Pisuliński, A. Suchoń, System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2004 System P.P., t. 5, 2006 – M. Bednarek, A. Brzozowski, P. Drapała, T. Dybowski, M. Krajewski, E. Łętowska, P. Machnikowski, A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, M. Pyziak-Szafnicka, System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. E. Łętowska, Warszawa 2006 System P.P., t. 1, 2007 – Z. Banaszczyk, J. Frąckowiak, L. Górnicki, W.J. Katner, E. Łętowska, T. Pajor, M. Pazdan, T. Pietrzykowski, M. Pyziak-Szafnicka, Z. Radwański, W. Rozwadow- ski, M. Safjan, M. Zieliński, System Prawa Prywatnego, t. 1, Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2007 System P.P., t. 3, 2007 – E. Gniewek, P. Machnikowski, A. Stelmachowski, R. Mikosz, T. Dy- bowski, System Prawa Prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, red. T. Dybowski, Warszawa 2007 System P.P., t. 4, 2007 – E. Gniewek, A. Cisek, K. Pietrzykowski, K. Zaradkiewicz, R. Mikosz, J. Gołaczyński, J. Pisuliński, System Prawa Prywatnego, t. 4, Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, Warszawa 2007 System P.P, t. 2, 2008 – M. Pazdan, E. Drozd, A. Zieliński, B. Kordasiewicz, Z. Radwański, System Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 2008 System P.P, t. 16, 2008 – M. Asłanowicz, A. Herbet, M. Litwińska-Werner, J.P. Naworski, W. Po- piołek, M. Romanowski, T. Siemiątkowski, S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, System Prawa Prywatnego, t. 16, Prawo spółek osobowych, red. A. Szajkowski, Warszawa 2008 System P.P., t. 6, 2009 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, M. Jagielska, M. Kaliński, P. Machnikow- ski, P. Mostowik, M. Pyziak-Szafnicka, A. Śmieja, K. Zawada, F. Zoll, System Prawa Prywat- nego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2009 System P.P., t. 10, 2009 – A. Doliwa, A. Kawałko, B. Kordasiewicz, J. Kremis, H. Witczak, F. Zoll, M. Kłos, J. Wierciński, J.S. Piątowski, E. Skowrońska-Bocian, S. Wójcik, System Prawa Pry- watnego, t. 10, Prawo spadkowe, red. B. Kordasiewicz, Warszawa 2009 System P.P., t. 6, suplement, 2010 – P. Drapała, F. Zoll, System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna. Suplement, red. A. Olejniczak, Warszawa 2010 System P.P., t. 18, 2010 – M.H. Koziński, J. Łopuski, M. Orlicki, M. Romanowski, W. Pyzioł, System Prawa Prywatnego, t.18, Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Warszawa 2010 15 Wykaz skrótów System P.P., t. 7, 2011 – A. Brzozowski, J. Frąckowiak, W.J. Katner, M. Korzycka-Iwanow, J. Napierała, M. Nesterowicz, A. Olejniczak, J. Pisuliński, E. Rott-Pietrzyk, M. Stec, L. Stecki, A. Stelmachowski, J.A. Strzępka, L. Ogiegło, System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowią- zań – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2011 System P.P., t. 8, 2011 – R. Budzinowski, A. Janiak, A. Koch, A. Lichorowicz, M. Olechowski, M. Orlicki, J. Panowicz-Lipska, J. Poczobut, M. Pyziak-Szafnicka, W. Pyzioł, Z. Radwański, K. Zawada, J. Pisuliński, A. Suchoń, System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2011 System P.P., t. 1, 2012 – W. Rozwadowski, M. Safjan, L. Górnicki, T. Pajor, Z. Radwański, M. Zieliński, M. Pyziak-Szafnicka, E. Łętowska, T. Pietrzykowski, Z. Banaszczyk, M. Pazdan, J. Frąckowak, W.J. Katner, K. Osajda, P. Machnikowski, System Prawa Prywatnego, t. 1, Pra- wo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2012 System P.P., t. 12, 2012 – M. Andrzejewski, E. Holewińska-Łapińska, T. Smyczyński, W. Stoja- nowska, J. Strzebinczyk, System Prawa Prywatnego, t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze, red. T. Smyczyński, Warszawa 2012 System P.P., t. 5, 2012 – M. Bednarek, A. Brzozowski, P. Drapała, T. Dybowski, M. Krajewski, E. Łę- towska, P. Machnikowski, A. Olejniczak, K. Osajda, A. Pyrzyńska, M. Pyziak-Szafnicka, System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. E. Łętowska, Warszawa 2012 IV. INNE Dz.U. ETS M.P. NSA SA SN SOKiK – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów SW TK UOKiK – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów WSA Zb.Orz. – Zbiór Orzeczeń Uwaga: Artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami Kodeksu cywilnego. – Dziennik Ustaw – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Monitor Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Sąd Wojewódzki – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny Przedmowa Kodeks cywilny jest jednym z głównych aktów prawnych w polskim systemie prawa. W niniej- szej publikacji przedstawiono najważniejsze osiągnięcia badawcze doktryny prawa cywilnego, koncentrując się przede wszystkim na problemach praktyki prawniczej. Komentarz obejmuje objaśnienia do przepisów księgi pierwszej (część ogólna), księgi drugiej (własność i inne prawa rzeczowe), księgi trzeciej (zobowiązania) oraz księgi czwartej (spadki) Kodeksu cywilnego. Wszystkie uwagi do artykułów zostały opracowane w sposób niezwykle przejrzysty i syntetyczny. Podział komentarzy do poszczególnych artykułów na: „Zagadnienia ogólne”, „Zagadnienia szczegółowe i problemy praktyczne” oraz „Wybrane tezy z orzecznictwa” i „Poglądy doktryny”, pozwoli Czytelnikowi szybko odnaleźć informacje, których poszukuje. W opracowaniu przedstawiono komentarz autorski do omawianych przepisów, wykorzystując jednocześnie najnowszy dorobek doktryny i judykatury. Założeniem Autorów było opracowanie komentarza na najwyższym poziomie merytorycznym, który jednocześnie będzie miał walor praktyczny. Chodziło również o zapewnienie Czytelnikowi szybkiego dostępu do obecnie obowiązujących przepisów, orzecznictwa i poglądów doktryny, w szczególności w sytuacjach, gdy ograniczony jest dostęp do opracowań systemowych i pu- blikacji elektronicznych. Niniejsza publikacja jest dziełem zbiorowym. W jej opracowaniu wzięli udział pracownicy naukowi Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz prawnicy praktycy specjalizujący się w prawie cywilnym. Autorzy oraz Wydawnictwo mają nadzieję, że Kodeks cywilny. Komentarz będzie stanowił cenne źródło wiedzy nie tylko dla osób, które w swojej działalności zawodowej zajmują się stosowaniem i wykładnią przepisów prawa cywilnego, lecz także dla aplikantów i studentów prawa oraz wszystkich zainteresowanych szeroko pojętym prawem cywilnym. Pierwsze wydanie komentarza uwzględnia stan prawny na 31 października 2012 r. Gdańsk, październik 2012 r. dr hab. Jerzy Ciszewski, prof. UG USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY (Dz.U. Nr 16, poz. 93; zm.: Dz.U. z 1971 r. Nr 27, poz. 252; z 1976 r. Nr 19, poz. 122; z 1982 r. Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147, Nr 30, poz. 210; z 1984 r. Nr 45, poz. 242; z 1985 r. Nr 22, poz. 99; z 1989 r. Nr 3, poz. 11, Nr 33, poz. 175; z 1990 r. Nr 34, poz. 198, Nr 55, poz. 321, Nr 79, poz. 464; z 1991 r. Nr 107, poz. 464, Nr 115, poz. 496; z 1993 r. Nr 17, poz. 78; z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 105, poz. 509, Nr 84, poz. 386, Nr 85, poz. 388; z 1995 r. Nr 83, poz. 417, Nr 141, poz. 692; z 1996 r. Nr 114, poz. 542, Nr 139, poz. 646, Nr 149, poz. 703; z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 68, poz. 439, Nr 115, poz. 741, Nr 117, poz. 751, Nr 157, poz. 1040; z 1998 r. Nr 117, poz. 758, Nr 106, poz. 668; z 1999 r. Nr 52, poz. 532; z 2000 r. Nr 22, poz. 271, Nr 74, poz. 855 i 857, Nr 88, poz. 983, Nr 114, poz. 1191; z 2001 r. Nr 11, poz. 91, Nr 71, poz. 733, Nr 130, poz. 1450, Nr 145, poz. 1638; z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 141, poz. 1176; z 2003 r. Nr 49, poz. 408, Nr 60, poz. 535, Nr 64, poz. 592, Nr 124, poz. 1151; z 2004 r. Nr 91, poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 162, poz. 1692, Nr 172, poz. 1804, Nr 281, poz. 2783; z 2005 r. Nr 48, poz. 462, Nr 157, poz. 1316, Nr 172, poz. 1438; z 2006 r. Nr 133, poz. 935, Nr 164, poz. 1166; z 2007 r. Nr 80, poz. 538, Nr 81, poz. 554, Nr 82, poz. 557, Nr 181, poz. 1287; z 2008 r. Nr 116, poz. 731, Nr 163, poz. 1012, Nr 220, poz. 1425 i 1431, Nr 228, poz. 1506; z 2009 r. Nr 42, poz. 341, Nr 79, poz. 662, Nr 131, poz. 1075; z 2010 r. Nr 40, poz. 222, Nr 155, poz. 1037; z 2011 r. Nr 80, poz. 432, Nr 85, poz. 458, Nr 230, poz. 1370). KSIĘGA PIERWSZA CZĘŚĆ OGÓLNA Tytuł I PRZEPISY WSTĘPNE Literatura: M. Bąba, Swoistość odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. PiP 2009, nr 9; W. Borysiak, Zastrzeżenie kary umownej a kompensacja niemajątkowych uszczerbków wierzyciela, „Palestra” 2007, nr 5–6; K. Czerwińska-Koral, Pozwy osadzonych o zapłatę odszkodowań i zadośćuczynień – przyczyny i skutki, PPP 2008, nr 11; W. Dajczak, Zasady współży- cia społecznego czy dobra wiara?, „Rejent” 2001, nr 1; S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2011; J. Gajda, Pojęcie dobrej wiary w przepisach kodeksu cywilnego, SP 1997, nr 2; E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2011, uwagi do art. 1–7; S. Grzybowski, w: System P.C., t. 1, 1985; A. Harla, Ciężar dowodu a podstawy rewizyjne w postępowaniu cywilnym, PiP 1990, nr 8; J. Jacyszyn, Zadatek wzmacnia umowę, „Rzeczpospolita” 1996, nr 2, H. Jakimko, W. Jakimko, Rozkład ciężaru dowodowego i jego konsekwencje w polskim procesie cywilnym, Acta Universitatis Wratislaviensis, PPiA 2001, nr 46; B. Janiszewska, O potrzebie zmiany klauzuli zasad współżycia społecznego (głos w dyskusji), PUG 2003, nr 4; B. Janiszewska, Pojęcie dobrej wiary w rozumieniu obiektywnym a zasady współżycia społecznego, PUG 2003, nr 9; T. Justyński, Nadużycie prawa, Kraków 2000; A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2009, uwagi do art. 1–7; A. Klein, Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego, Wrocław 2005; L. Leszczyński, Dobre obyczaje zamiast zasad współżycia społecznego, „Rzeczpospolita” 1998, nr 25; J. Lipski, O zasadzie niedziałania prawa wstecz w prawie polskim, „Biuletyn Ekspertyzy i Opinie Prawne Kancelarii Sejmu” 2002, nr 2; W. Łączkowski, Zasada lex retro non agit jako problem konstytucyjny w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Studia i Materiały Trybunału Konstytucyj- nego” 1996, t. 2; E. Łętowska, O potrzebie zmiany poglądów na znaczenie art. 3 k.c., w: Studia z prawa gospodarczego i handlowego, Kraków 1996; E. Łętowska, Podstawy prawa cywilnego, Warszawa 1999; E. Łętowska, Prawo cywilne a prawo administracyjne, w: Rozprawy z polskiego i europejskiego prawa prywatnego, Kraków 1994, E. Morawska, Ciężar dowodu – niektóre problemy dowodowe, SC 1982; E. Morawska, Zasada lex retro non agit w orzecznictwie Try- bunału Konstytucyjnego, PS 2002, nr 4; M. Pazdan, Dobra lub zła wiara osoby prawnej, w: Studia z prawa prywatnego. 19 Piotr Nazaruk Art. 1 Księga pamiątkowa poświęcona Profesor Birucie Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, red. W. Katner, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, A. Szpunar, E. Wojnicka, Łódź 1997; M. Pazdan, Kodeks spółek handlowych a kodeks cywilny, PiP 2001, nr 2; K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2011, uwagi do art. 1–7; T. Pietrzykowski, Zasada nieretroakcji w kodeksie cywilnym (art. 3 k.c.), SP 1999, nr 3; M. Pyziak-Szafnicka, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, Warszawa 2009, uwagi do art. 1–7; M. Pyziak-Szafnicka, System P.P., t. 1, 2007; Z. Radwański, Pojęcie prawa cywilnego w świetle kodeksu cywilnego (uwagi de lege lata i de lege ferenda), w: Polskie prawo prywatne w dobie przemian, Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Jerzemu Młynarczykowi, Gdańsk 2005; Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2011; Z. Radwański (red.), System P.P., t. 2, 2008; Z. Radwański, Uwagi de lege ferenda o klauzulach generalnych w prawie prywatnym, „Przegląd Legislacyjny” 2001; Z. Radwański, Założenia dal- szych prac kodyfikacyjnych na obszarze prawa cywilnego, PiP 2004, nr 3; Z. Radwański (red.), Zielona księga. Opty- malna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2006; M. Safjan, Klauzule generalne w prawie cywilnym (przyczynek do dyskusji), PiP 1990, nr 11; M. Safjan (red.), System P.P., t. 1, 2012; M. Sawczuk (red.), Czterdzieści Lat Kodeksu Cywilnego. Materiały z Ogólnopolskiego Zjazdu Cywilistów w Rzeszowie (8–10.10.2004 r.), Kraków–Warszawa 2006; W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1977; A. Sikorska, Ciężar dowodu w przypadku odstąpienia od umowy sprzedaży przez kupującego z powodu wad rzeczy lub niezgodności towaru z umową, „Radca Prawny” 2005, nr 1; S. Sołtysiński, Kodeks spółek…, t. 1, 2006; A. Stelmachowski, Wstęp do teorii prawa cywilnego, Warszawa 1984; A. Stelmachowski, Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998; B. Swaczyna, Prawne konsekwencje wielopodmiotowości stron umowy sprzedaży. Zagadnienia wybrane, TPP 2001, nr 2; A. Szpunar, Dobra wiara jako przesłanka nabycia własności nieruchomości od nieuprawnionego, PiP 1997, nr 7; A. Szpunar, Uwagi o nadużyciu prawa podmiotowego, II Kongres Notariuszy Rzeczpospolitej Polskiej, red. R. Sztyk, Kluczbork 1999; Uwagi o nadużyciu prawa podmiotowego, wyd. II, Kongres Notariuszy RP – teksty i opracowania, Warszawa 1999; M. Tyrakowska, Podmiotowość cywilnoprawna osób ustawowych na przykładzie spółki jawnej, teza nr 1, PPH 2010, nr 5; T. Zieliński (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2001; A. Wolter, I. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 2003; Z. Ziembiński, Desuetudo, PiP 1994, nr 11; Z. Ziembiński, O metodzie analizowania „stosunku prawnego”, PiP 1967, nr 2. ZAKRES REGULACJI Art. 1. Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. Zagadnienia ogólne 1. Ustawa – Kodeks cywilny z 1964 r. jest formą kodyfikacji, tak jak inne polskie regu- lacje tego typu (np. Kodeks karny, Kodeks pracy), jest aktem prawnym o charakterze „ustawy organicznej”. W Kodeksie tym nie jest jednak i nie może być zrealizowana zasada zupełności, według której powinien on obejmować wszystkie przepisy z zakresu prawa cywilnego, jako odrębnej gałęzi prawa. Kodeks nie jest aktem wyższego rzędu w stosunku do innych ustaw. Jest on traktowany na równi z innymi ustawami i nie jest aktem normatywnym hierarchicznie nadrzędnym w stosunku do innych ustaw regulujących stosunki cywilnoprawne. Jest natomiast aktem o najszerszym zakresie regulacji, obejmującym podstawowe instytucje prawa cywilnego, opartym na jednolitych założeniach ogólnych. 2. Na pojęcie prawa cywilnego, którego podstawową regulacją prawną jest Kodeks cy- wilny, składają się trzy elementy, a mianowicie: 1) podmioty działające w ramach prawa, 2) przedmiot regulacji i 3) metoda regulacji stosunków prawnych. Cechą szczególną tego Ko- deksu jest to, że obejmuje on podstawowe przepisy regulujące stosunki cywilnoprawne, czyli stosunki zaliczane – zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze – do spraw cywilnych. Kryteria rozgraniczenia między stosunkiem cywilnoprawnym i innymi stosunkami prawnymi nie są określone w art. 1, a w konsekwencji – między prawem cywilnym a innymi gałęziami prawa. W doktrynie wskazuje się przede wszystkim na dwa takie kryteria: metody oraz przedmiotu regulacji stosunków społecznych. 3. Zakres zastosowania Kodeksu cywilnego wymaga wskazania dwóch kryteriów: 1) przed- miotowego, czyli majątkowego lub osobistego charakteru stosunku prawnego i 2) charaktery- stycznej, równorzędnej dla stron tego stosunku metody jego regulacji (tak E. Łętowska, Podstawy prawa…, s. 23). Oba kryteria są ze sobą ściśle funkcjonalnie i logicznie związane w ten sposób, 20 Księga I. Część ogólnaPiotr Nazaruk Art. 1 że wskazana cywilnoprawna metoda regulacji może zaistnieć tylko w przestrzeni wyznaczonej występowaniem stosunków prawa prywatnego. Z uwagi na tę niesamodzielność metody regulacji nie do końca przekonujące są próby eksponowania jej, jako jedynego kryterium wyodrębnienia prawa cywilnego (tak A. Stelmachowski, Wstęp do teorii…, s. 14 i n.). 4. Stosunek cywilnoprawny uregulowany w art. 1 to taki złożony stosunek prawny, w którym podmioty zachowują autonomiczną względem siebie pozycję; nie występuje zatem w tym układzie uprawnień i obowiązków zjawisko władczego określania przez jedną ze stron sytuacji prawnej drugiej strony (A. Stelmachowski, Zarys teorii…, s. 35 i n.). Jest to jedynie zasada, od której występują wyjątki – sytuacje, gdy jedna ze stron stosunku cywilnoprawnego ma kompetencję do samodzielnego zaktualizowania, zniesienia czy określenia treści upraw- nień lub obowiązków drugiej strony (tzw. uprawnienie kształtujące). Element ten jednak ma zawsze w stosunku cywilnoprawnym znaczenie drugorzędne względem podstawowego układu uprawnień i obowiązków, zbudowanego na zasadzie autonomiczności. 5. Treść stosunku cywilnoprawnego określa wzajemne zachowania jego stron, przez wska- zanie praw i obowiązków majątkowych oraz niekiedy praw i obowiązków niemajątkowych, odnoszących się do dóbr osobistych. Stosunki cywilnoprawne mogą mieć zatem charakter stosunków prawnych majątkowych lub niemajątkowych. Prawa i obowiązki stron oraz po- wstanie, zmiana i ustanie stosunku cywilnoprawnego zależą od charakteru zdarzeń prawnych, a w szczególności od treści czynności prawnych oraz czynności faktycznych stron. 6. Podmiotami prawa cywilnego są wskazane w treści norm cywilnoprawnych oraz wymie- nione w sformułowaniach norm prawnych osoby, na których rzecz ma być podjęte nakazane adresatowi zachowanie czy też czynności, których obowiązek prawny adresata jest uzależniony od określonego działania lub zachowania. Występują oni zatem jako strony stosunków praw- nych. Wbrew sformułowaniu art. 1 prawo cywilne zna nie dwa, lecz trzy rodzaje podmiotów. Największe znaczenie mają niewątpliwie wymienione w komentowanym przepisie osoby fi- zyczne (zob. uwagi do art. 8 i n.) oraz osoby prawne (zob. uwagi do art. 33 i n.). Oprócz nich jednak normy prawa cywilnego nakładają obowiązki i przyznają uprawnienia ściśle określonym jednostkom organizacyjnym nieuznanym przez przepisy za osoby prawne. Jednostki te można uznać za trzecią kategorię podmiotów prawa cywilnego, choć art. 331 odsyła w tym przypad- ku do przepisów o osobach prawnych (zob. uwagi do art. 331). Chodzi tu głównie o osobowe spółki handlowe. 7. Obecnie Kodeks cywilny traktuje na równi osoby fizyczne i osoby prawne. Nie zawsze tak było. Do 1 października 1990 r., to jest do dnia wejścia w życie ustawy z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321 ze zm.), art. 1 przewidywał odrębne regulacje stosunków cywilnoprawnych między jednostkami gospodarki uspołecznionej, między osobami fizycznymi oraz między jednostkami gospodarki uspołecznionej a osobami fizycznymi (§ 1). Zmiana art. 1 – dokonana ustawą z 28 lipca 1990 r. – polegająca na nadaniu mu nowego brzmienia, połączona ze zmianą wielu innych przepisów tego Kodeksu, miała na celu zniesienie dotychczasowego nierównego traktowania podmiotów stosunków cywilnoprawnych, w zależ- ności od reprezentowanego przez nie typu własności (państwowej, społecznej, indywidualnej, osobistej), które dotychczas podlegały zróżnicowanej ochronie. Cel ten został w zasadzie zre- alizowany, i to zarówno w stosunkach prawnorzeczowych, jak i zobowiązaniowych. 8. Kodeks cywilny nie jest jedynym źródłem prawa cywilnego i nie normuje całości stosunków cywilnoprawnych. Poza Kodeksem istnieją liczne akty normatywne wyrażające normy prawa cywilnego. Te pozakodeksowe źródła prawa cywilnego można podzielić na dwie grupy: 1) akty normatywne wyrażające wyłącznie lub przynajmniej głównie normy prawa cywilnego (np. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks wykroczeń, Kodeks spółek handlowych, ustawa z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach, ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo czekowe, ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów), 2) tzw. akty normatywne kompleksowe 21 Tytuł I. Przepisy wstępne Piotr Nazaruk Art. 1 – regulujące we względnie całościowy sposób poszczególne dziedziny stosunków społecznych i wyrażające zarówno normy prawa cywilnego, jak i prawa administracyjnego, a często także karnego (np. ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, ustawa z 16 listopada 2000 r. o domach składowych oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, Kodeksu postępowania cywilnego i innych ustaw). 9. Stosowanie Kodeksu cywilnego do stosunków cywilnoprawnych normowanych aktami pozakodeksowymi przedstawia się różnie w odniesieniu do poszczególnych aktów pozakodeksowych. Część z nich zawiera przepisy przesądzające o konieczności uzupełniającego stosowania do regulowanej danym aktem materii przepisów Kodeksu cywilnego (np. art. 1 ust. 2 u.w.l.), inne takiego odesłania nie zawierają, a o sposobie i zakresie stosowania przepisów Kodeksu cywilnego rozstrzyga przedmiot regulacji danej ustawy szczególnej. Zasadą jest stoso- wanie wprost (nie odpowiednio) na całym obszarze prawa cywilnego przepisów księgi I (części ogólnej) Kodeksu cywilnego. Ponadto, do uregulowanych poza Kodeksem stosunków prawnych o charakterze zobowiązaniowym mają zastosowanie wprost przepisy tzw. części ogólnej prawa zobowiązań, normujące zagadnienia wspólne dla wszystkich stosunków prawnych tego rodzaju (art. 353–534 k.c.), a do uregulowanych poza Kodeksem praw rzeczowych ograniczonych mają zastosowanie wprost kodeksowe przepisy ogólne o tych prawach (art. 244–251 k.c.). 10. Postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego zostało uregulowane w Kodeksie postępowania cywilnego. Pojęcie spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 k.p.c. obejmuje ponadto sprawy ze stosunków z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, prawa ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zagadnienia szczegółowe i problemy praktyczne 11. Przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się w sprawie cywilnej w każdym wypadku, gdy przepisy szczególne, regulujące stosunki cywilnoprawne, nie normują jakiegoś zagadnienia (np. zdolności do czynności prawnych, terminów, przedawnienia). Część ogólna Kodeksu cy- wilnego ma w tym wypadku szczególne znaczenie; jej przepisy łączą niejako w jedną całość normy cywilnoprawne zawarte różnych aktach normatywnych. Umożliwia to stosowanie tych przepisów według jednolitych zasad. 12. Od 1
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks cywilny. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: