Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00501 007515 13583714 na godz. na dobę w sumie
Kodeks cywilny. Komentarz. Wydanie 2 - ebook/pdf
Kodeks cywilny. Komentarz. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 1869
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0559-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Stan prawny na 1 maja 2014 roku

Niniejszy komentarz do Kodeksu cywilnego to szczegółowe i obszerne opracowanie adresowane przede wszystkim do młodych prawników i aplikantów, które z pewnością sprosta również oczekiwaniom prawników profesjonalistów – sędziów, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, prokurentów, którzy szukają zwięzłych, a zarazem wyczerpujących odpowiedzi na nurtujące ich kwestie prawne z zakresu prawa cywilnego materialnego.

Publikacja przedstawia najważniejsze osiągnięcia badawcze doktryny prawa cywilnego, koncentrując się przede wszystkim na problemach praktyki prawniczej.

Syntetyczne ujęcie tematu, a także przytoczone przez Autorów przykłady z orzecznictwapoglądy doktryny dadzą Czytelnikowi pełne wyjaśnienie sprawiającego trudności problemu, a jednolity i przejrzysty układ książki pozwoli na szybkie odnalezienie potrzebnego zagadnienia.

Komentarz uwzględnia wszystkie zmiany ustawodawcze, które weszły w życie do czasu jego wydania. Jego ogromną zaletą jest ujęcie obszernego materiału w jednym tomie. Poręczny format i doskonała jakość tej publikacji sprawiają, że częste korzystanie z niej jest wygodne, nawet poza biurem.

Dr hab. Jerzy Ciszewski – długoletni praktyk: był sędzią, radcą prawnym i adwokatem, a obecnie jest notariuszem; autor licznych artykułów i monografii prawniczych z prawa cywilnego i handlowego, profesor Uniwersytetu Gdańskiego.

Autorzy są prawnikami praktykami specjalizującymi się w prawie cywilnym, a także pracownikami naukowymi Katedry Prawa Cywilnego i Katedry Prawa Handlowego i Międzynarodowego Prawa Prywatnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .    9 Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   17 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – KODEKS CYWILNY (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   19 KSIĘGA PIERWSZA. CZĘŚĆ OGÓLNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   19   Tytuł I. Przepisy wstępne (art. 1–7) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   19   Tytuł II. Osoby (art. 8–4310) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   37    Dział I. Osoby fizyczne (art. 8–32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   38     Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych (art. 8–24) . . . . . . .   38     Rozdział II. Miejsce zamieszkania (art. 25–28) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   64     Rozdział III. Uznanie za zmarłego (art. 29–32) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   68    Dział II. Osoby prawne (art. 33–43) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   72    Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia (art. 431–4310) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   89   Tytuł III. Mienie (art. 44–554) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  104  Tytuł IV. Czynności prawne (art. 56–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  131   Dział I. Przepisy ogólne (art. 56–65) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  131   Dział II. Zawarcie umowy (art. 66–721) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  152   Dział III. Forma czynności prawnych (art. 73–81) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  176   Dział IV. Wady oświadczenia woli (art. 82–88) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  188   Dział V. Warunek (art. 89–94) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  201   Dział VI. Przedstawicielstwo (art. 95–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  207    Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 95–97) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  208    Rozdział II. Pełnomocnictwo (art. 98–109) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  212    Rozdział III. Prokura (art. 1091–1099) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  228  Tytuł V. Termin (art. 110–116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  242  Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń (art. 117–125) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  248  KSIĘGA DRUGA. WŁASNOŚĆ I INNE PRAWA RZECZOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  264  Tytuł I. Własność (art. 126–231) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  264   Dział I. Przepisy ogólne (art. 126–139) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  264   Dział II. Treść i wykonywanie własności (art. 140–154) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  264   Dział III. Nabycie i utrata własności (art. 155–194) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  289    Rozdział I. Przeniesienie własności (art. 155–171) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  290    Rozdział II. Zasiedzenie (art. 172–178) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  306    Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności (art. 179–194) . . . . . . . . . . . .  315   Dział IV. Współwłasność (art. 195–221) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  327   Dział V. Ochrona własności (art. 222–231) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  361  Tytuł II. Użytkowanie wieczyste (art. 232–243) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  378  Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone (art. 244–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  401   Dział I. Przepisy ogólne (art. 244–251) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  401  5 Spis treści  Dział II. Użytkowanie (art. 252–284) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   428     Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 252–265) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   430     Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne (art. 266–2701) . . . . . . . . . . . . . . .   450     Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne (art. 271–282) . .   455     Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania (art. 283–284) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   466    Dział III. Służebności (art. 285–3054) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   467     Rozdział I. Służebności gruntowe (art. 285–295) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   468     Rozdział II. Służebności osobiste (art. 296–305) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   492     Rozdział III. Służebność przesyłu (art. 3051–3054) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   502    Dział IV. Zastaw (art. 306–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   510     Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych (art. 306–326) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   511     Rozdział II. Zastaw na prawach (art. 327–335) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   548   Tytuł IV. Posiadanie (art. 336–352) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   553   KSIĘGA TRZECIA. ZOBOWIĄZANIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   578   Tytuł I. Przepisy ogólne (art. 353–3651) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   578   Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli (art. 366–383) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   613    Dział I. Zobowiązania solidarne (art. 366–378) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   613    Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne (art. 379–383) . . . . . . . . . . . . . . . .   631   Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych (art. 384–396) . . . . . . . . . . . .   635   Tytuł IV. Obowiązek zawierania umów między jednostkami gospodarki uspołecznionej (art. 397–404) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   673   Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie (art. 405–414) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   673   Tytuł VI. Czyny niedozwolone (art. 415–449) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   693   Tytuł VI1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (art. 4491–44911) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   769   Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania (art. 450–497) . . . . . . . .   783    Dział I. Wykonanie zobowiązań (art. 450–470) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   783    Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań (art. 471–486) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   823    Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych  (art. 487–497) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   867   Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu (art. 498–508) . . . . . . . . . . . . .   889   Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika (art. 509–526) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   916    Dział I. Zmiana wierzyciela (art. 509–518) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   916    Dział II. Zmiana dłużnika (art. 519–526) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   940   Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika (art. 527–534) . . . . .   954   Tytuł XI. Sprzedaż (art. 535–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   970    Dział I. Przepisy ogólne (art. 535–5551) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   970   Dział II. Rękojmia za wady (art. 556–576) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .   987   Dział III. Gwarancja jakości (art. 577–582) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1006   Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży (art. 583–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1011    Rozdział I. Sprzedaż na raty (art. 583–588) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1011   Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę   (art. 589–592) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1014   Rozdział III. Prawo odkupu (art. 593–595) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1017   Rozdział IV. Prawo pierwokupu (art. 596–602) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1019 Tytuł XII. Zamiana (art. 603–604) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1026 Tytuł XIII. Dostawa (art. 605–612) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1028 Tytuł XIV. Kontraktacja (art. 613–626) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1033 Tytuł XV. Umowa o dzieło (art. 627–646) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1042 Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane (art. 647–658) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1069 Tytuł XVII. Najem i dzierżawa (art. 659–709) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1109  Dział I. Najem (art. 659–692) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1109 6 Spis treści   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 659–679) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1110   Rozdział II. Najem lokalu (art. 680–692) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1138  Dział II. Dzierżawa (art. 693–709) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1152 Tytuł XVII1. Umowa leasingu (art. 7091–70918) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1165 Tytuł XVIII. Użyczenie (art. 710–719) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1196 Tytuł XIX. Pożyczka (art. 720–724) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1203 Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego (art. 725–733) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1208 Tytuł XXI. Zlecenie (art. 734–751) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1222 Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (art. 752–757) . . . . . . . . . . . . . .  1241 Tytuł XXIII. Umowa agencyjna (art. 758–7649) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1247 Tytuł XXIV. Umowa komisu (art. 765–773) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1274  Tytuł XXV. Umowa przewozu (art. 774–793) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1282  Dział I. Przepisy ogólne (art. 774–775) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1282  Dział II. Przewóz osób (art. 776–778) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1284  Dział III. Przewóz rzeczy (art. 779–793) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1286 Tytuł XXVI. Umowa spedycji (art. 794–804) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1296 Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia (art. 805–834) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1304  Dział I. Przepisy ogólne (art. 805–820) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1304  Dział II. Ubezpieczenia majątkowe (art. 821–828) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1338  Dział III. Ubezpieczenia osobowe (art. 829–834) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1359 Tytuł XXVIII. Przechowanie (art. 835–845) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1366 Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady (art. 846–852) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1375 Tytuł XXX. Umowa składu (art. 853–8599) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1382 Tytuł XXXI. Spółka (art. 860–875) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1390 Tytuł XXXII. Poręczenie (art. 876–887) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1419 Tytuł XXXIII. Darowizna (art. 888–902) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1443 Tytuł XXXIII1. Przekazanie nieruchomości (art. 9021–9022) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1466 Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie (art. 903–916) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1469  Dział I. Renta (art. 903–907) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1469  Dział II. Dożywocie (art. 908–916) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1480 Tytuł XXXV. Ugoda (art. 917–918) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1497 Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne (art. 919–921) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1504 Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe (art. 9211–92116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1510  Dział I. Przekaz (art. 9211–9215) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1510  Dział II. Papiery wartościowe (art. 9216–92116) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1516 KSIĘGA CZWARTA. SPADKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1540 Tytuł I. Przepisy ogólne (art. 922–930) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1540 Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe (art. 931–940) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1574 Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci (art. 941–9901) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1594  Dział I. Testament (art. 941–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1594   Rozdział I. Przepisy ogólne (art. 941–948) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1594   Rozdział II. Forma testamentu (art. 949–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1613    Oddział 1. Testamenty zwykłe (art. 949–951) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1613    Oddział 2. Testamenty szczególne (art. 952–955) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1629    Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych    (art. 956–958) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1644  Dział II. Powołanie spadkobiercy (art. 959–967) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1649  Dział III. Zapis i polecenie (art. 968–985) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1663   Rozdział I. Zapis zwykły (art. 968–981) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1663   Rozdział II. Zapis windykacyjny (art. 9811–9816) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1677   Rozdział III. Polecenie (art. 982–985) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1690 7 Spis treści  Dział IV. Wykonawca testamentu (art. 986–9901) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1695 Tytuł IV. Zachowek (art. 991–1011) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1701 Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku (art. 1012–1024) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1731 Tytuł VI. Stwierdzenie nabycia spadku lub przedmiotu zapisu windykacyjnego, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy (art. 1025–10291) . . . . . . . . . . . .  1748 Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe (art. 1030–10343) . . . . . . . . . . . . . . . .  1768 Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku (art. 1035–1046) . . . . . . . .  1782 Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku (art. 1047–1057) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1812 Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych (art. 1058–1088) . .  1825 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  1853 Wykaz skrótów poz. 121) handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – uchylone I. AKTY PRAWNE – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., k.c. – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934 r. – Kodeks k.h. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) k.k. – ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. k.k.s. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, k.k.w. – ustawa z 18 września 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., k.m. – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. k.p. – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego k.p.a. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst k.p.c. – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, k.p.k. – dekret z 18 lipca 1945 r. – Kodeks postępowania niespornego (Dz.U. Nr 27, k.p.n. – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. k.r.o. – ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. k.s.h. k.z. – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 1933 r. – Konstytucja RP – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. ord.pod. p.a.s.c. – ustawa z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. – ustawa z 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34, p.o.p.c. p.p.m. – ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, p.p.m. z 1965 r. – ustawa z 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2013 r., poz. 186 ze zm.) poz. 557 ze zm.) poz. 758 ze zm.) Nr 21, poz. 94 ze zm.) (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101) poz. 555 ze zm.) poz. 169 ze zm.) – uchylony Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze sprost.) Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) – uchylony Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) z 2012 r., poz. 749 ze zm.) Dz.U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 ze zm.) poz. 311 ze zm.) – uchylona poz. 432) Nr 46, poz. 290 ze zm.) – uchylona 9 Wykaz skrótów nistracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) poz. 1376 ze zm.) poz. 1409 ze zm.) ze zm.) Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) poz. 981 ze zm.) z 2013 r., poz. 1226 ze zm.) poz. 164 ze zm.) z 2012 r., poz. 1173 ze zm.) ze zm.) – uchylony ze zm.) – uchylony z 2013 r., poz. 1443) ze zm.) Dz.U. z 2013 r., poz. 1410) (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) Dz.U. z 2013 r., poz. 907 ze zm.) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admi- p.p.s.a. – ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. p.u.n. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., pr.bank. – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., pr.bud. – ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo czekowe (Dz.U. Nr 37, poz. 283 pr.czek. – ustawa z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. pr.geod.i kart. – ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, pr.geol. i górn. – ustawa z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (tekst jedn. Dz.U. pr.łow. – ustawa z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., pr.not. – ustawa z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. pr.przew. – dekret z 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 pr.rzecz. – dekret z 8 października 1946 r. – Prawo spadkowe (Dz.U. Nr 60, poz. 328 pr.spad. – ustawa z  16  września 1982  r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn. Dz.U. pr.spółdz. – ustawa z 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 pr.weksl. pr.wł.przem. – ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. przep.wprow.k.c. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny p.z.p. – ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z 4 lipca nr 650/2012 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykony- wania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzedowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego po- świadczenia spadkowego (Dz.Urz. UE 2012 L 201/107 ze zm.) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz.Urz. UE 2006 C 321E/37) – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 803 ze zm.) – ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) – ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.) – ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziem- ców (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) TWE u.g.n. u.k.s.c. u.k.u.r. u.k.w.h. u.KRej.S u.n.n.c. 10 Wykaz skrótów u.o.d.s. u.ochr.lok. u.o.d.u. u.o.k.k. u.o.u.o. – ustawa z 16 listopada 2000 r. o domach składowych oraz o zmianie Ko- deksu cywilnego, Kodeksu postępowania cywilnego i innych ustaw (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) – uchylona – ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 950 ze zm.) – ustawa z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpiecze- niowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komu- nikacyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 392 ze zm.) – ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 150) – ustawa z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (tekst jedn. Dz.U. u.p.e. z 2013 r., poz. 262) – ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. u.p.o.l. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – ustawa z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst u.p.p. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1384) – ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. u.s.d.g. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) – ustawa z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. u.s.m. Dz.U. z 2013 r., poz. 1222) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst u.s.p. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) – ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst u.u.s.r. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.) – ustawa z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. u.w.l. Nr 80, poz. 903 ze zm.) – ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst u.z.n.k. jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) – ustawa z 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługu- u.z.w.u.SP jących Skarbowi Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1224) – ustawa z 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych u.zab.fin. (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 942 ze zm.) u.zast.rej. – ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.) ustawa o SKOK – ustawa z 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kre- dytowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) – uchylona II. CZASOPISMA I PUBLIKATORY Apel. W-wa AUW Biul. SN CBOSA Gd.St.Praw. Gd.St.Praw.-Prz.Orz. – „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” IC KPP KZS – „Apelacja. Sąd Apelacyjny w Warszawie” – „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” – Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego (od 1988 r. – Biuletyn Sądu – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – „Gdańskie Studia Prawnicze” – Izba Cywilna. Biuletyn Sądu Najwyższego – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” Najwyższego) 11 Wykaz skrótów Lexis.pl MoP NKPK NP NPN ONSA OSA OSAB OSAiSN OSAK OSAŁ OSN OSNAPiUS OSNC OSNCP OSNC-ZD OSNKW OSNP OSNPG OSP OSPiKA OSwSG OTK OwSS Pal. PES PiP PiZS PN POP POSAG PP PPC PPE PPH PPiA PPP PPW Pr. NTech. Pr.Bank. Pr.Gosp. Pr.Sp. Prok. i Pr. Prz.Sejm. PS PUG Rej. RPiE RPEiS SC SIP 12 pieczeń Społecznych (od 1995 r.) i Spraw Publicznych (od 2003 r.) cyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska sp. z o.o. – „Monitor Prawniczy” – „Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego” – „Nowe Prawo” – „Nowy Przegląd Notarialny” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Katowicach i Sądów Okręgowych – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (do 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubez- – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna oraz Izba Administra- – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Zbiór Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wykroczeń – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Sądów w Sprawach Gospodarczych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – „Palestra” – „Problemy Egzekucji Sądowej” – „Państwo i Prawo” – „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” – „Przegląd Notarialny” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – „Przegląd Orzecznictwa Apelacyjnego w Gdańsku” – „Problemy Praworządności” – „Polski Proces Cywilny” – „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Przegląd Prawa i Administracji” – „Przegląd Prawa Publicznego” – „Prawo Papierów Wartościowych” – „Prawo Nowych Technologii” – „Prawo Bankowe” – „Prawo Gospodarcze” – „Prawo Spółek” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sejmowy” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Rejent” – „Ruch Prawniczy i Ekonomiczny” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Studia Cywilistyczne” – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer Wykaz skrótów SIP1 Sł.Prac. ST St.Prawn. TPP Zam.Pub.Dor. ZNSA ZNUJ ZNUŁ ZNUMK ZNUŚ – system informacji prawnej Wydawnictwa C.H. Beck – „Służba Pracownicza” – „Samorząd Terytorialny” – „Studia Prawnicze” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „Zamówienia Publiczne. Doradca” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego” III. LITERATURA 1. Komentarze G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 1, 2006 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2006 G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 2, 2006 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2006 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 2, 2007 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodek- su cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2007 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 1, 2009 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Kodek- su cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2009 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 2, 2009 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Kodek- su cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2009 G. Bieniek i in., Komentarz… Zobowiązania, t. 1, 2011 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do Kodek- su cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 1, red. G. Bieniek, Warszawa 2011 G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 2, 2011 – G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gu- dowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. 2, red. G. Bieniek, Warszawa 2011 S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2009 – S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2009 S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2011 – S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2011 E. Gniewek (red.), Kodeks…, t. 2, 2004 – B. Burian, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz do artykułów 535–1088, red. E. Gniewek, Warszawa 2004 E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2006 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebinczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2006 E. Gniewek (red.), Kodeks..., 2008 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebinczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2008 E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2011 – B. Burian, A. Cisek, W. Dubis, E. Gniewek, J. Gołaczyński, J. Jezioro, J. Kremis, P. Machnikowski, J. Nadler, J. Strzebinczyk, K. Zagrobelny, Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2011 13 Wykaz skrótów J. Gudowski i in., Kodeks…, Zobowiązania, cz. 1, 2013 – T. Bielska-Sobkowicz, G. Bieniek, H. Ciepła, P. Drapała, J. Gudowski, M. Sychowicz, R. Trzaskowski, T. Wiśniewski, C. Żuław- ska, Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania, t. III, cz. 1, red. J. Gudowski, Warszawa 2013 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 4, 2008 – E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. t. IV. Spadki, red. A. Kidyba, Warszawa 2008 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2009 – Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Część ogólna, t. I, red. A. Kidyba, Warszawa 2009 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2009 – K. Dadańska, T. Filipiak, Kodeks cywilny. Komen- tarz. t. II. Własność i inne prawa rzeczowe, red. A. Kidyba, Warszawa 2009 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 3, cz. ogólna, 2010 – Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł, A. Olej- niczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz . t. III. Zobowiązania. Część ogólna, red. A. Kidyba, Warszawa 2010 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 3, cz. szczególna, 2010 – Z. Gawlik, A. Janiak, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komen- tarz . t. III. Zobowiązania. Część szczególna, red. A. Kidyba, Warszawa 2010 A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 4, 2012 – E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. t. IV. Spadki, red. A. Kidyba, Warszawa 2012 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 1999 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Sza- chułowicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 1999 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2000 – Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2000 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2002 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2002 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2005 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450– 1088, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2008 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. I. Komentarz do art.1–44911, red. K. Pietrzy- kowski, Warszawa 2008 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2009 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, J. Szachułowicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450–1088, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2009 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2011 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. I. Komentarz do art. 1–44910, red. K. Pietrzy- kowski, Warszawa 2011 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2011 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, J. Mojak, L. Ogiegło, M. Pazdan, K. Pietrzykowski, W. Popiołek, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, K. Zaradkiewicz, K. Zawada, Kodeks cywilny. t. II. Komentarz do art. 450–1088, red. K. Pie- trzykowski, Warszawa 2011 M. Pyziak-Szafnicka (red.), Kodeks cywilny… – B. Giesen, W.J. Katner, P. Księżak, B. Lewasz- kiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak- -Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, red. M. Pyziak-Szafnicka, Warszawa 2009 S. Rudnicki, Komentarz…, 2006 – S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2006 14 Wykaz skrótów S. Rudnicki, Komentarz…, 2008 – S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2008 S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz…, 2009 – S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2009 Kodeks spółek…, t. 1, 2006 – S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. t. I. Komentarz do art. 1–150, Warszawa 2006 Kodeks spółek…, t. 5, 2008 – S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, W. Giezek, K. Oplustil, M. Tarska, A. Helin, P. Kardas, I.B. Mika, A. Rachwał, M. Spyra, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. t. V. Pozakodeksowe prawo handlowe, Warszawa 2008 2. Systemy Prawa Cywilnego System P.C., t. 3, cz. 2, 1976 – System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. III, cz. II, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. tomu S. Grzybowski, Ossolineum 1976 System P.C. t. 2, 1977 – S. Wójcik, J. Wasilkowski, J.St. Piątowski, M. Madey, M. Gersdorf, J. Ignatowicz, Z.K. Nowakowski, J. Winiarz, A. Wąsiewicz, A. Kunicki, System prawa cywilne- go, red. nacz. W. Czachórski, t. II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, red. tomu J. Igna- towicz, Ossolineum 1977 System P.C., t. 3, 1981 – S. Grzybowski, T. Dybowski, E. Łętowska, Z. Radwański, A. Ohanowicz, W. Czachórski, J. Dąbrowa, K. Gandor, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. III, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. tomu Z. Radwański, Ossolineum 1981 System P.C., t. 1, 1985 – B. Gawlik, S. Grzybowski, J. Ignatowicz, B. Lewaszkiewicz-Petry- kowska, Z. Radwański, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. I, Część ogólna, red. tomu S. Grzybowski, Ossolineum 1985 System P.C., t. 4, 1986 – J.St. Piątowski, S. Wójcik, J. Kosik, E. Drozd, System prawa cywilnego, red. nacz. W. Czachórski, t. IV, Prawo spadkowe, red. tomu J.St. Piątowski, Ossolineum 1986 3. Systemy Prawa Prywatnego System P.P., t. 2, 2002 – E. Drozd, B. Kordasiewicz, M. Pazdan, Z. Radwański, A. Zieliński, System Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 2002 System P.P., t. 7, 2004 – A. Brzozowski, J. Frąckowiak, W.J. Katner, M. Korzycka-Iwanow, J. Napierała, M. Nesterowicz, A. Olejniczak, J. Pisuliński, E. Rott-Pietrzyk, M. Stec, L. Stecki, A. Stelmachowski, J.A. Strzępka, L. Ogiegło, System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowią- zań – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2004 System P.P., t. 4, 2005 – A. Cisek, E. Gniewek, J. Gołaczyński, R. Mikosz, K. Pietrzykowski, J. Pi- suliński, K. Zaradkiewicz, System Prawa Prywatnego, t. 4, Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, Warszawa 2005 System P.P., t. 8, 2004 – R. Budzinowski, A. Janiak, A. Koch, A. Lichorowicz, M. Olechowski, M. Orlicki, J. Panowicz-Lipska, J. Poczobut, M. Pyziak-Szafnicka, W. Pyzioł, Z. Radwański, K. Zawada, J. Pisuliński, A. Suchoń, System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2004 System P.P ., t. 5, 2006 – M. Bednarek, A. Brzozowski, P. Drapała, T. Dybowski, M. Krajewski, E. Łętowska, P. Machnikowski, A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, M. Pyziak-Szafnicka, System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. E. Łętowska, Warszawa 2006 System P.P., t. 1, 2007 – Z. Banaszczyk, J. Frąckowiak, L. Górnicki, W.J. Katner, E. Łętowska, T. Pajor, M. Pazdan, T. Pietrzykowski, M. Pyziak-Szafnicka, Z. Radwański, W. Rozwadow- ski, M. Safjan, M. Zieliński, System Prawa Prywatnego, t. 1, Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2007 System P.P., t. 3, 2007 – E. Gniewek, P. Machnikowski, A. Stelmachowski, R. Mikosz, T. Dybow- ski, System Prawa Prywatnego, t. 3, Prawo rzeczowe, red. T. Dybowski, Warszawa 2007 System P.P., t. 4, 2007 – E. Gniewek, A. Cisek, K. Pietrzykowski, K. Zaradkiewicz, R. Mikosz, J. Gołaczyński, J. Pisuliński, System Prawa Prywatnego, t. 4, Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, Warszawa 2007 15 Wykaz skrótów System P.P, t. 2, 2008 – M. Pazdan, E. Drozd, A. Zieliński, B. Kordasiewicz, Z. Radwański, Sys- tem Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 2008 System P.P, t. 16, 2008 – M. Asłanowicz, A. Herbet, M. Litwińska-Werner, J.P. Naworski, W. Po- piołek, M. Romanowski, T. Siemiątkowski, S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, Sys- tem Prawa Prywatnego, t. 16, Prawo spółek osobowych, red. A. Szajkowski, Warszawa 2008 System P.P., t. 6, 2009 – Z. Banaszczyk, A. Brzozowski, M. Jagielska, M. Kaliński, P. Machnikow- ski, P. Mostowik, M. Pyziak-Szafnicka, A. Śmieja, K. Zawada, F. Zoll, System Prawa Prywatne- go, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2009 System P.P., t. 10, 2009 – A. Doliwa, A. Kawałko, B. Kordasiewicz, J. Kremis, H. Witczak, F. Zoll, M. Kłos, J. Wierciński, J.St. Piątowski, E. Skowrońska-Bocian, S. Wójcik, System Prawa Pry- watnego, t. 10, Prawo spadkowe, red. B. Kordasiewicz, Warszawa 2009 System P.P., t. 6, suplement, 2010 – P. Drapała, F. Zoll, System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna. Suplement, red. A. Olejniczak, Warszawa 2010 System P.P., t. 18, 2010 – M.H. Koziński, J. Łopuski, M. Orlicki, M. Romanowski, W. Pyzioł, System Prawa Prywatnego, t.18, Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Warszawa 2010 System P.P., t. 7, 2011 – A. Brzozowski, J. Frąckowiak, W.J. Katner, M. Korzycka-Iwanow, J. Napierała, M. Nesterowicz, A. Olejniczak, J. Pisuliński, E. Rott-Pietrzyk, M. Stec, L. Stecki, A. Stelmachowski, J.A. Strzępka, L. Ogiegło, System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowią- zań – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2011 System P.P., t. 8, 2011 – R. Budzinowski, A. Janiak, A. Koch, A. Lichorowicz, M. Olechowski, M. Orlicki, J. Panowicz-Lipska, J. Poczobut, M. Pyziak-Szafnicka, W. Pyzioł, Z. Radwański, K. Zawada, J. Pisuliński , A. Suchoń, System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2011 System P.P., t. 1, 2012 – W. Rozwadowski, M. Safjan, L. Górnicki, T. Pajor, Z. Radwański, M. Zieliński, M. Pyziak-Szafnicka, E. Łętowska, T. Pietrzykowski, Z. Banaszczyk, M. Pazdan, J. Frąckowak, W.J. Katner, K. Osajda, P. Machnikowski, System Prawa Prywatnego, t. 1, Pra- wo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2012 System P.P., t. 12, 2012 – M. Andrzejewski, E. Holewińska-Łapińska, T. Smyczyński, W. Sto- janowska, J. Strzebinczyk, System Prawa Prywatnego, t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze, red. T. Smyczyński, Warszawa 2012 System P.P., t. 5, 2012 – M. Bednarek, A. Brzozowski, P. Drapała, T. Dybowski, M. Krajewski, E. Łętowska, P. Machnikowski, A. Olejniczak, K. Osajda, A. Pyrzyńska, M. Pyziak-Szafnicka, System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. E. Łętowska, Warszawa 2012 IV. INNE Dz.U. ETS M.P. NSA SA SN SOKiK – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów SW TK UOKiK – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów WSA Zb.Orz. – Zbiór Orzeczeń Uwaga: Artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami Kodeksu cywilnego. – Dziennik Ustaw – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Monitor Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Sąd Wojewódzki – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny 16 Przedmowa Kodeks cywilny jest jednym z głównych aktów prawnych w polskim systemie prawa. W niniej- szej publikacji przedstawiono najważniejsze osiągnięcia badawcze doktryny prawa cywilnego, koncentrując się przede wszystkim na problemach praktyki prawniczej. Komentarz obejmuje objaśnienia do przepisów księgi pierwszej (część ogólna), księgi drugiej (własność i inne prawa rzeczowe), księgi trzeciej (zobowiązania) oraz księgi czwartej (spadki) Kodeksu cywilnego. Wszystkie uwagi do artykułów zostały opracowane w sposób niezwykle przejrzysty i syntetyczny. Podział komentarzy do poszczególnych artykułów na: „Zagadnienia ogólne”, „Zagadnienia szczegółowe i problemy praktyczne” oraz „Wybrane tezy z orzecznictwa” i „Poglądy doktryny”, pozwoli Czytelnikowi szybko odnaleźć informacje, których poszukuje. W opracowaniu przedstawiono komentarz autorski do omawianych przepisów, wykorzystując jednocześnie najnowszy dorobek doktryny i judykatury. Założeniem Autorów było opracowanie komentarza na najwyższym poziomie merytorycznym, który jednocześnie będzie miał walor praktyczny. Chodziło również o zapewnienie Czytelnikowi szybkiego dostępu do obecnie obowiązujących przepisów, orzecznictwa i poglądów doktryny, w szczególności w sytuacjach, gdy ograniczony jest dostęp do opracowań systemowych i pu- blikacji elektronicznych. Niniejsza publikacja jest dziełem zbiorowym. W jej opracowaniu wzięli udział pracownicy naukowi Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz prawnicy praktycy specjalizujący się w prawie cywilnym. Autorzy oraz Wydawnictwo mają nadzieję, że Kodeks cywilny. Komentarz będzie stanowił cenne źródło wiedzy nie tylko dla osób, które w swojej działalności zawodowej zajmują się stosowaniem i wykładnią przepisów prawa cywilnego, lecz także dla aplikantów i studentów prawa oraz wszystkich zainteresowanych szeroko pojętym prawem cywilnym. Gdańsk, kwiecień 2014 r. dr hab. Jerzy Ciszewski, prof. UG USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY (tekst pierw. Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93; tekst jedn. Dz.U. z 23 stycznia 2014 r., poz. 121). KSIĘGA PIERWSZA CZĘŚĆ OGÓLNA Tytuł I PRZEPISY WSTĘPNE Literatura: M. Bąba, Swoistość odpowiedzialności z art. 299 k.s.h., PiP 2009, nr 9; W. Borysiak, Zastrzeżenie kary umownej a kompensacja niemajątkowych uszczerbków wierzyciela, Pal. 2007, nr 5–6; K. Czerwińska-Koral, Glosa do uchwały SN z 26 października 2007 r., III CZP 30/07, PPP 2008; K. Czerwińska-Koral, Pozwy osadzonych o zapłatę odszkodowań i zadośćuczynień – przyczyny i skutki, PPP 2008, nr 11; W. Dajczak, Zasady współżycia społecznego czy dobra wiara?, Rej. 2001, nr 1; S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz…, 2011; J. Gajda, Pojęcie dobrej wiary w prze- pisach kodeksu cywilnego, SP 1997, nr 2; E. Gniewek (red.), Kodeks…, 2011, uwagi do art. 1–7; S. Grzybowski, w: System P.C., t. 1, 1985; A. Harla, Ciężar dowodu a podstawy rewizyjne w postępowaniu cywilnym, PiP 1990, nr 8; J. Jacyszyn, Zadatek wzmacnia umowę, „Rzeczpospolita” 1996, nr 2; H. Jakimko, W. Jakimko, Rozkład ciężaru dowodowego i jego konsekwencje w polskim procesie cywilnym, Acta Universitatis Wratislaviensis, PPiA 2001, nr 46; B. Janiszewska, Glosa do postanowienia SN z 18 listopada 2004 r., I CK 230/04, Rej. 2006, nr 12; B. Janiszewska, O potrzebie zmiany klauzuli zasad współżycia społecznego (głos w dyskusji), PUG 2003, nr 4; B. Janiszewska, Pojęcie dobrej wiary w rozumieniu obiektywnym a zasady współżycia społecznego, PUG 2003, nr 9; T. Justyński, Nadużycie prawa, Kraków 2000; A. Kappes, Szantaż korporacyjny jako nadużycie prawa podmiotowego, PPH 2013, nr 10; A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2009, uwagi do art. 1–7; A. Kijowski, w: T. Zieliński (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2001; A. Klein, Elementy zobowiązaniowego stosunku prawnego, Wrocław 2005; M. Kłoda, Glosa do uchwały SN z 11 lutego 2005 r., III CZP 79/04, PS 2007, nr 3; P. Księżak, W. Robaczyński, Skuteczność woli zmarłego co do jego pochówku i sprawowania kultu jego pamięci, Pal. 2012, nr 9–10; L. Leszczyński, Dobre obyczaje zamiast zasad współżycia społecznego, „Rzeczpospolita” 1998, nr 25; J. Lipski, O zasadzie niedziałania prawa wstecz w prawie polskim, „Biuletyn Ekspertyzy i Opinie Prawne Kancelarii Sejmu” 2002, nr 2; W. Łączkowski, Zasada lex retro non agit jako problem konstytucyjny w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego” 1996, t. 2; E. Łętowska, O potrzebie zmiany poglądów na znaczenie art. 3 k.c., w: Studia z prawa gospodarczego i handlowego, Kraków 1996; E. Łętowska, Podstawy prawa cywilnego, Warszawa 1999; E. Łętowska, Prawo cywilne a prawo administracyjne, w: Rozprawy z polskiego i europejskiego prawa prywatnego, Kraków 1994; E. Morawska, Ciężar dowodu – niektóre problemy dowodowe, SC 1982; E. Morawska, Zasada lex retro non agit w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, PS 2002, nr 4; K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Prze- pisy wprowadzające. Część ogólna. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2013 (uwagi do art. 1); M. Pazdan, Dobra lub zła wiara osoby prawnej, w: Studia z prawa prywatnego. Księga pamiątkowa poświęcona Profesor Birucie Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, red. W. Katner, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, A. Szpunar, E. Wojnicka, Łódź 1997; M. Pazdan, Kodeks spółek handlowych a kodeks cywilny, PiP 2001, nr 2; K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 1, 2011, uwagi do art. 1–7; T. Pietrzykowski, Zasada nieretroakcji w kodeksie cywilnym (art. 3 k.c.), SP 1999, nr 3; M. Pyziak-Szafnicka, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, Warszawa 2009, uwagi do art. 1–7; M. Pyziak-Szafnicka, w: System P.P., t. 1, 2007; Z. Radwański, Pojęcie prawa cywilnego w świetle kodeksu cywilnego 19 Piotr Nazaruk Art. 1 (uwagi de lege lata i de lege ferenda), w: Polskie prawo prywatne w dobie przemian, Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Jerzemu Młynarczykowi, Gdańsk 2005; Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2011; Z. Radwański (red.), System P.P., t. 2, 2008; Z. Radwański, Uwagi de lege ferenda o klauzulach generalnych w prawie prywatnym, „Przegląd Legislacyjny” 2001; Z. Radwański, Założenia dalszych prac kodyfikacyjnych na obszarze prawa cywilnego, PiP 2004, nr 3; Z. Radwański (red.), Zielona księga . Optymalna wizja Kodeksu cywilnego w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2006; M. Safjan, Klauzule generalne w prawie cywilnym (przyczynek do dyskusji), PiP 1990, nr 11; M. Safjan (red.), System P.P., t. 1, 2012; M. Sawczuk (red.), Czterdzieści Lat Kodeksu Cywilnego. Materiały z Ogól- nopolskiego Zjazdu Cywilistów w Rzeszowie (8–10.10.2004 r.), Kraków–Warszawa 2006; W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1977; A. Sikorska, Ciężar dowodu w przypadku odstąpienia od umowy sprzedaży przez kupującego z powodu wad rzeczy lub niezgodności towaru z umową, „Radca Prawny” 2005, nr 1; S. Sołtysiński, w: Kodeks spółek…, t. 1, 2006; A. Stelmachowski, Wstęp do teorii prawa cywilnego, Warszawa 1984; A. Stelma- chowski, Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998; B. Swaczyna, Prawne konsekwencje wielopodmiotowości stron umowy sprzedaży. Zagadnienia wybrane, TPP 2001, nr 2; A. Szpunar, Dobra wiara jako przesłanka nabycia własności nieruchomości od nieuprawnionego, PiP 1997, nr 7; A. Szpunar, Uwagi o nadużyciu prawa podmiotowego, II Kongres Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej, red. R. Sztyk, Kluczbork 1999; Uwagi o nadużyciu prawa podmiotowego, wyd. II, Kongres Notariuszy RP – teksty i opracowania, Warszawa 1999; M. Tyrakowska, Podmiotowość cywilnoprawna osób ustawowych na przykładzie spółki jawnej, teza nr 1, PPH 2010, nr 5; A. Wolter, I. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 2003; T. Zieliński (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2001; Z. Ziem- biński, Desuetudo, PiP 1994, nr 11; Z. Ziembiński, O metodzie analizowania „stosunku prawnego”, PiP 1967, nr 2. ZAKRES REGULACJI Art. 1. Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. Zagadnienia ogólne 1. Kodeks cywilny z 1964 r. jest formą kodyfikacji prawa cywilnego i tak jak inne polskie regulacje tego typu (np. Kodeks karny, Kodeks pracy), jest aktem prawnym o cha- rakterze „ustawy organicznej”. W Kodeksie tym nie jest jednak i nie może być zrealizowana zasada zupełności, według której powinien on obejmować wszystkie przepisy z zakresu prawa cywilnego jako odrębnej gałęzi prawa. Kodeks nie jest aktem wyższego rzędu w stosunku do innych ustaw. Jest on traktowany na równi z innymi ustawami i nie jest aktem normatywnym hierarchicznie nadrzędnym w stosunku do innych ustaw regulujących stosunki cywilnoprawne. Jest natomiast aktem o najszerszym zakresie regulacji, obejmującym podstawowe instytucje prawa cywilnego, opartym na jednolitych założeniach ogólnych. 2. Na pojęcie prawa cywilnego, którego podstawową regulacją prawną jest Kodeks cy- wilny, składają się trzy elementy, a mianowicie: 1) podmioty działające w ramach prawa, 2) przedmiot regulacji i 3) metoda regulacji stosunków prawnych. Cechą szczególną tego Ko- deksu jest to, że obejmuje on podstawowe przepisy regulujące stosunki cywilnoprawne, czyli stosunki zaliczane – zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze – do spraw cywilnych. Kryteria rozgraniczenia między stosunkiem cywilnoprawnym i innymi stosunkami prawnymi nie są określone w art. 1, a w konsekwencji – między prawem cywilnym a innymi gałęziami prawa. W doktrynie wskazuje się przede wszystkim na dwa takie kryteria: metody oraz przedmiotu regulacji stosunków społecznych. 3. Systematyka Kodeksu cywilnego oparta jest na zmodyfikowanym systemie pandektowym, który został opracowany w XIX w. w Niemczech i opiera się na tradycjach rzymskich, wprowa- dzając jednak istotne modyfikacje, z których najważniejszą jest wyodrębnienie w systematyce Kodeksu części ogólnej. System pandektowy zastosowany został w niemieckim Kodeksie cywilnym (BGB), który dzieli się na pięć ksiąg (ogólną, prawo rzeczowe, zobowiązania, prawo rodzinne i spadkowe). Modyfikacja systemu pandektowego w polskim Kodeksie cywilnym polegała na podyktowanym względami ideologicznymi uregulowaniu stosunków rodzinnych w osobnym Kodeksie, co nie pozbawia ich charakteru stosunków cywilnoprawnych. Względami ideologicz- nymi (planowaną nacjonalizacją) spowodowana była także rezygnacja z uregulowania w księdze drugiej Kodeksu cywilnego hipoteki (K. Osajda (red.), Kodeks cywilny…, uwagi do art. 1). 20 Księga I. Część ogólnaPiotr Nazaruk Art. 1 4. Zakres zastosowania Kodeksu cywilnego wymaga wskazania dwóch kryteriów: 1) przed- miotowego, czyli majątkowego lub osobistego charakteru stosunku prawnego, i 2) charaktery- stycznej, równorzędnej dla stron tego stosunku metody jego regulacji (tak E. Łętowska, Podstawy prawa…, s. 23). Oba kryteria są ze sobą ściśle funkcjonalnie i logicznie związane w ten sposób, że wskazana cywilnoprawna metoda regulacji może zaistnieć tylko w przestrzeni wyznaczonej występowaniem stosunków prawa prywatnego. Z uwagi na tę niesamodzielność metody regulacji nie do końca przekonujące są próby eksponowania jej, jako jedynego kryterium wyodrębnienia prawa cywilnego (tak A. Stelmachowski, Wstęp do teorii…, s. 14 i n.). 5. Stosunek cywilnoprawny uregulowany w art. 1 to taki złożony stosunek prawny, w którym podmioty zachowują autonomiczną względem siebie pozycję; nie występuje zatem w tym układzie uprawnień i obowiązków zjawisko władczego określania przez jedną ze stron sytuacji prawnej drugiej strony (A. Stelmachowski, Zarys teorii…, s. 35 i n.). Jest to jedynie zasada, od której występują wyjątki – sytuacje, gdy jedna ze stron stosunku cywilnoprawnego ma kompetencję do samodzielnego zaktualizowania, zniesienia czy określenia treści upraw- nień lub obowiązków drugiej strony (tzw. uprawnienie kształtujące). Element ten jednak ma zawsze w stosunku cywilnoprawnym znaczenie drugorzędne względem podstawowego układu uprawnień i obowiązków, zbudowanego na zasadzie autonomiczności. 6. Treść stosunku cywilnoprawnego określa wzajemne zachowania jego stron, przez wska- zanie praw i obowiązków majątkowych oraz niekiedy praw i obowiązków niemajątkowych, odnoszących się do dóbr osobistych. Stosunki cywilnoprawne mogą mieć zatem charakter stosunków prawnych majątkowych lub niemajątkowych. Prawa i obowiązki stron oraz po- wstanie, zmiana i ustanie stosunku cywilnoprawnego zależą od charakteru zdarzeń prawnych, a w szczególności od treści czynności prawnych oraz czynności faktycznych stron. 7. Podmiotami prawa cywilnego są wskazane w treści norm cywilnoprawnych oraz wymie- nione w sformułowaniach norm prawnych osoby, na których rzecz ma być podjęte nakazane adresatowi zachowanie czy też czynności, których obowiązek prawny adresata jest uzależniony od określonego działania lub zachowania. Występują one zatem jako strony stosunków praw- nych. Wbrew sformułowaniu art. 1, prawo cywilne zna nie dwa, lecz trzy rodzaje podmiotów. Największe znaczenie mają niewątpliwie wymienione w komentowanym przepisie osoby fi- zyczne (zob. uwagi do art. 8 i n.) oraz osoby prawne (zob. uwagi do art. 33 i n.). Oprócz nich jednak normy prawa cywilnego nakładają obowiązki i przyznają uprawnienia ściśle określonym jednostkom organizacyjnym nieuznanym przez przepisy za osoby prawne. Jednostki te można uznać za trzecią kategorię podmiotów prawa cywilnego, choć art. 331 odsyła w tym przypad- ku do przepis
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks cywilny. Komentarz. Wydanie 2
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: