Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00562 009534 7510768 na godz. na dobę w sumie
Kodeks karny - część wojskowa. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks karny - część wojskowa. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 460
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-0889-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Stan prawny na: 1.07.2010 r.

Zaletą prezentowanej publikacji jest połączenie teorii z praktyką, osiągnięte poprzez należyte rozłożenie akcentów między kwestiami natury dogmatyczno-prawnej a praktycznej.
W książce uwzględniono aktualne orzecznictwo oraz przepisy resortowe dotyczące żołnierzy. Zamieszczono w niej zarówno uwagi autorskie, jak i kluczowe dla omawianych przepisów orzecznictwo sądowe, a także wskazania i odesłania do literatury poświęconej omawianym problemom.
Autor kilkukrotnie wyraża poglądy odmienne od zapatrywań innych autorów. Dotyczy to np. kwestii podległości żołnierza polskiego rozkazom przełożonych innych narodowości podczas działań poza granicami państwa (art. 318 k.k.) oraz zagadnienia dopuszczalnej stosowalności w stosunku do żołnierza przepisu art. 58 3 k.k. jako podstawy zamiennej kary ograniczenia wolności (pomimo istnienia art. 330 k.k.). W każdym tego rodzaju wypadku rozbieżność poglądów została syntetycznie wyjaśniona. W komentarzu omówiono ponadto problematykę styku przestępstwa wojskowego z przewinieniem dyscyplinarnym, zwłaszcza w odniesieniu do przestępstw ściganych na wniosek dowódcy jednostki wojskowej.
Jest to obszerne i szczegółowe opracowanie adresowane zarówno do pracowników naukowych w dziedzinie prawa karnego oraz studentów i aplikantów, jak i do sędziów sądów powszechnych i wojskowych, prokuratorów powszechnych i wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury, adwokatów oraz innych pracowników szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Wojciech Marcinkowski Kodeks karny Część wojskowa Komentarz Warszawa 2011 Stan prawny na 1 lipca 2010 r. Wydawca: Magdalena Przek Redaktor prowadzący: Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne: Eliza Marks Skład, łamanie: JustLuk, Łukasz Drzewiecki, Stanisław Drzewiecki, Justyna Szumieł © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2011 ISBN: 978-83-264-0617-1 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01–231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (22) 535 80 00, (22) 535 82 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis.treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów....................................................................................................9 Wstęp.................................................................................................................13 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny..........................................17 Część wojskowa................................................................................................19 Rozdział.XXXVIII Przepisy ogólne dotyczące żołnierzy...............................................................21 Art..317..[Właściwe.przepisy]..................................................................... 21 Art..318..[Rozkaz]....................................................................................... 37 Art..319..[Ostateczna.potrzeba.wojskowa]................................................. 57 Art..320..[Karanie.niezdolnego.do.służby]................................................. 66 Art..321..[Przekazanie.sprawcy.dowódcy].................................................. 78 Art..322..[Areszt.wojskowy]........................................................................ 81 Art..323..[Kara.ograniczenia.wolności]...................................................... 88 Art..324..[Środki.karne]............................................................................ 105 Art..325..(uchylony).................................................................................. 111 Art..326..[Wydalenie.z.zawodowej.służby.wojskowej].............................. 111 Art..327..[Degradacja].............................................................................. 120 Art..328..[Dopuszczalność.orzekania.degradacji;.rozwinięcie]............... 128 Art..329..[Zamienna.kara.aresztu.wojskowego]....................................... 132 Art..330..[Zamienna.kara.ograniczenia.wolności]................................... 138 Art..331..[Odstąpienie.od.kary]................................................................ 144 Art..332..[Łączenie.środków.karnych]...................................................... 154 Art..333..[Warunkowe.umorzenie.postępowania].................................... 157 5 Spis.treści Art..334..[Warunki.służby,.dozór]............................................................ 163 Art..335..[Zawieszenie.wykonania.kary].................................................. 169 Art..336..[Odroczenie.i.zwolnienie.od.kary]............................................ 172 Art..337..[Zatarcie.skazania].................................................................... 189 Rozdział.XXXIX Przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej...........195 Art..338..[Samowolne.oddalenie]............................................................. 195 Art..339..[Dezercja]................................................................................... 225 Art..340..[Dobrowolny.powrót.dezertera]................................................ 239 Art..341..[Odmowa.pełnienia.służby.i.wykonywania.obowiązku]........... 244 Art..342..[Samookaleczenie.i.symulacja].................................................. 253 Rozdział.XL Przestępstwa przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej...........................263 Art..343..[Nieposłuszeństwo.wobec.rozkazu]........................................... 263 Art..344..[Nieposłuszeństwo.przestępnemu.rozkazowi].......................... 276 Art..345..[Czynna.napaść.na.przełożonego]............................................. 289 Art..346..[Przemoc.lub.groźba.wobec.przełożonego]............................... 316 Art..347..[Znieważenie.przełożonego]..................................................... 324 Art..348..[Rozszerzenie.na.innych]......................................................... 334 Art..349..[Zasada.wzajemności]............................................................... 339 Rozdział.XLI Przestępstwa przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi.............343 Art..350..[Poniżenie.lub.znieważenie.podwładnego]............................... 343 Art..351..[Naruszenie.nietykalności.podwładnego]................................. 350 Art..352..[Znęcanie.się.nad.podwładnym]............................................... 355 Art..353..[Rozwinięcie.na.młodszych]...................................................... 362 Rozdział.XLII Przestępstwa przeciwko zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym.....................................367 Art..354..[Nieostrożność.ze.środkiem.walki]........................................... 367 Art..355..[Wojskowy.wypadek.komunikacyjny]........................................ 380 Rozdział.XLIII Przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby....................................390 Art..356..[Naruszenie.zasad.pełnienia.służby]......................................... 390 Art..357..[Nietrzeźwość.lub.odurzenie.na.służbie]................................... 403 6 Spis.treści Rozdział.XLIV Przestępstwa przeciwko mieniu wojskowemu.............................................410 Art..358..[Samowolne.dysponowanie.i.zabór.uzbrojenia]........................ 410 Art..359..[Utrata.uzbrojenia].................................................................... 419 Art..360..[Niszczenie.uzbrojenia]............................................................. 426 Art..361..[Samowolne.użycie.wojskowego.statku].................................... 431 Art..362..[Samowolne.użycie.wojskowego.pojazdu.mechanicznego]....... 437 Art..363..[Samowolne.rozporządzenie.przedmiotem]............................. 442 Bibliografia.....................................................................................................451 7 Spis.treści 8 Wykaz.skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne k.c.. k.k.. k.k..z.1969.r.. k.k.w.. Kodeks.Karny. Wojska.Polskiego kodeks.karny.. wojskowy.z.1932.r. Konstytucja.RP. k.p.. k.p.k.. k.p.w.. k.w.. –.ustawa.z.dnia.23.kwietnia.1964.r..–.Kodeks.cywilny.(Dz..U.. –.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.karny.(Dz..U.. Nr.16,.poz..93.z.późn..zm.) Nr.88,.poz..553.z.późn..zm.) Nr.13,.poz..94.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.19.kwietnia.1969.r..–.Kodeks.karny.(Dz..U.. –.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.karny.wykonaw- czy.(Dz..U..Nr.90,.poz..557.z.późn..zm.) –.Kodeks.Karny.Wojska.Polskiego.z.dnia.23.września.1944.r.. (tekst.jedn.:.Dz..U..z.1957.r..Nr.22,.poz..107.z.późn..zm.). –.uchylony –.rozporządzenie.Prezydenta.Rzeczypospolitej.z.dnia.21.paź- dziernika.1932.r..–.Kodeks.karny.wojskowy.(Dz..U..Nr.91,. poz..765.z.późn..zm.).–.uchylony. –.Konstytucja.Rzeczypospolitej.Polskiej.z.dnia.2.kwietnia. 1997.r..(Dz..U..Nr.78,.poz..483.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.26.czerwca.1974.r..–.Kodeks.pracy.(tekst. jedn.:.Dz..U..z.1998.r..Nr.21,.poz..94.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.6.czerwca.1997.r..–.Kodeks.postępowania. karnego.(Dz..U..Nr.89,.poz..555.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.24.sierpnia.2001.r..–.Kodeks.postępowania. w.sprawach.o.wykroczenia.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2008.r.. Nr.133,.poz..848.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.20.maja.1971.r..–.Kodeks.wykroczeń.(tekst. jedn.:.Dz..U..z.2010.r..Nr.46,.poz..275.z.późn..zm.) 9 –.ustawa.z.dnia.20.czerwca.1997.r..–.Prawo.o.ruchu.drogowym. (tekst.jedn.:.Dz..U..z.2005.r..Nr.108,.poz..908.z.późn..zm.) –.rozporządzenie.Ministra.Obrony.Narodowej.z.dnia.8.lu- tego.2010.r..w.sprawie.regulaminu.postępowania.dyscypli- narnego.(Dz..U..Nr.24,.poz..121) –.rozporządzenie.Ministra.Obrony.Narodowej.z.dnia.12.mar- ca.2010.r..w.sprawie.służby.wojskowej.kandydatów.na.żoł- nierzy.zawodowych.(Dz..U..Nr.61,.poz..382) r.z.s.w.. –.rozporządzenie. Ministra. Obrony. Narodowej. z. dnia. 22.czerwca.1992.r..w.sprawie.zasadniczej.służby.wojskowej. i.nadterminowej.zasadniczej.służby.wojskowej.oraz.prze- szkolenia.wojskowego.(Dz..U..Nr.56,.poz..277.z.późn..zm.) regulamin.ogólny.. –.załącznik.do.decyzji.Nr.188/MON.Ministra.Obrony.Naro- dowej.z.dnia.10.czerwca.2009.r..w.sprawie.wprowadzenia. SZ.RP do.użytku.Regulaminu.Ogólnego.Sił.Zbrojnych.Rzeczypo- spolitej.Polskiej.(Dz..Urz..MON.Nr.12,.poz..132) regulamin.. organizacyjny.MON –.załącznik.do.zarządzenia.Nr.40/MON.Ministra.Obrony. Narodowej.z.dnia.22.listopada.2006.r..w.sprawie.regulami- nu.organizacyjnego.Ministra.Obrony.Narodowej.(Dz..Urz.. MON.Nr.21,.poz..270.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.21.maja.1999.r..o.broni.i.amunicji.(tekst.jedn.:. Dz..U..z.2004.r..Nr.52,.poz..525.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.9.października.2009.r..o.dyscyplinie.wojsko- wej.(Dz..U..Nr.190,.poz..1474) –.ustawa.z.dnia.25.maja.2001.r..o.odpowiedzialności.mająt- kowej.żołnierzy.(Dz..U..Nr.89,.poz..967.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.29.lipca.2005.r..o.przeciwdziałaniu.narkoma- nii.(Dz..U..Nr.179,.poz..1485.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.21.listopada.1967.r..o.powszechnym.obowiąz- ku.obrony.Rzeczypospolitej.Polskiej.(tekst.jedn.:.Dz..U.. z.2004.r..Nr.241,.poz..2416.z.późn..zm.). –.ustawa.z.dnia.3.października.1992.r..o.przysiędze.wojsko- wej.(Dz..U..Nr.77,.poz..386) –.ustawa.z.dnia.11.września.2003.r..o.służbie.wojskowej.żoł- nierzy.zawodowych.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2010.r..Nr.90,. poz..593.z.późn..zm.) Wykaz.skrótów p.r.d.. r.r.p.d.. r.s.w.k.ż.. u.b.a.. u.d.w.. u.o.m.ż.. u.p.n.. u.p.o.o.. u.p.w.. u.s.w.ż.z.. 10 u.z.u.p.. ustawa.. nowelizująca ustawa.o.ABW.. i.AW ustawa.o.Policji. ustawa.o.PSP.. ustawa.o.SG. ustawa.o.SKW.. i.SWW ustawa.o.SW. CzPKiNP. KZS. OSA. OSNKW. OSNPG. OSNwSK. OSP. OSPiKA. PiP. PiP-wkł.. Prok..i.Pr.. Wykaz.skrótów –.ustawa.z.dnia.17.grudnia.1998.r..o.zasadach.użycia.lub.po- bytu.Sił.Zbrojnych.Rzeczypospolitej.Polskiej.poza.grani- cami.państwa.(Dz..U..Nr.162,.poz..1117.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.5.grudnia.2008.r..o.zmianie.ustawy.–.Ko- deks.postępowania.karnego.oraz.niektórych.innych.ustaw.. (Dz..U..Nr.237,.poz..1651) –.ustawa.z.dnia.24.maja.2002.r..o.Agencji.Bezpieczeństwa. Wewnętrznego.oraz.Agencji.Wywiadu.(tekst.jedn.:.Dz..U.. z.2010.r..Nr.29,.poz..154) –.ustawa.z.dnia.6.kwietnia.1990.r..o.Policji.(tekst.jedn.:.Dz..U.. z.2007.r..Nr.43,.poz..277.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.24.sierpnia.1991.r..o.Państwowej.Straży.Pożar- nej.(tekst.jedn.:.Dz..U..z.2009.r..Nr.12,.poz..68.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.12.października.1990.r..o.Straży.Granicznej. (tekst.jedn.:.Dz..U..z.2005.r..Nr.234,.poz..1997.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.9.czerwca.2006.r..o.służbie.funkcjonariuszy. Służby.Kontrwywiadu.Wojskowego.oraz.Służby.Wywiadu. Wojskowego.(Dz..U..Nr.104,.poz..710.z.późn..zm.) –.ustawa.z.dnia.9.kwietnia.2010.r..o.Służbie.Więziennej. (Dz..U..Nr.79,.poz..523) Publikatory i instytucje –.Czasopismo.Prawa.Karnego.i.Nauk.Penalnych –.Krakowskie.Zeszyty.Sądowe..Orzeczenia.Sądu.Apelacyj- nego.w.Krakowie.w.sprawach.karnych –.Orzecznictwo.Sądów.Apelacyjnych –.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Izba.Karna.i.Wojskowa –.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego..Wydawnictwo.Prokura- tury.Generalnej –.Orzecznictwo.Sądu.Najwyższego.w.Sprawach.Karnych –.Orzecznictwo.Sądów.Polskich –.Orzecznictwo.Sądów.Polskich.i.Komisji.Arbitrażowych –.Państwo.i.Prawo –.Państwo.i.Prawo.–.wkładka –.Prokuratura.i.Prawo 11 Wykaz.skrótów Prok..i.Pr.-wkł.. PUG. PS. SA. SN. St..Praw.. St..Pr.-Ek.. WPP. WSO. –.Prokuratura.i.Prawo.–.wkładka –.Przegląd.Ustawodawstwa.Gospodarczego –.Przegląd.Sądowy –.Sąd.Apelacyjny –.Sąd.Najwyższy –.Studia.Prawnicze –.Studia.Prawno-Ekonomiczne –.Wojskowy.Przegląd.Prawniczy. –.Wojskowy.Sąd.Okręgowy 12 Wstęp WSTĘP Od.dnia.wejścia.w.życie.kodeksu.karnego,.tj..od.1.września.1998.r.,. dokonano.w.nim.ponad.trzydziestu.nowelizacji..Tylko.nieliczne.z.nich. polegały.na.zmianach.w.przepisach.części.wojskowej.kodeksu..Do.naj- istotniejszych.zaliczyć.trzeba.uchylenie.z.dniem.1.lipca.2004.r..przepisów. dotyczących.obniżenia.stopnia.wojskowego,.co.spowodowało.zlikwido- wanie.tego.środka.karnego..Z.tym.samym.dniem.zmieniono.też.przepis. dotyczący.degradacji.w.ten.sposób,.że.obecnie.można.orzec.ten.środek. karny.także.wobec.osoby,.która.przestała.być.żołnierzem.w.czasie.upły- wającym.od.chwili.czynu.do.wydania.przez.sąd.wyroku.skazującego..Zna- cząca.była.też.zmiana.przepisów.dotyczących.samowolnego.oddalenia,. wynikająca.z.nowelizacji,.która.weszła.w.życie.z.dniem.1.stycznia.2010.r.. Nowela.spowodowała,.że.odpowiedzialność.za.ten.typ.przestępstwa.po- noszą.obecnie.wszyscy.żołnierze.pełniący.każdy.rodzaj.czynnej.służby. wojskowej,.a.nie.tylko.żołnierze.odbywający.zasadniczą.służbę.wojsko- wą.(do.której.pobór.zawieszono)..Innym.radykalnym.zmianom.przepisy. części.wojskowej.kodeksu.karnego.dotychczas.nie.uległy..Nie.oznacza.to,. że.w.obszarze.wojskowego.prawa.karnego.działo.się.niewiele. Bez.mała.12.lat.obowiązywania.kodeksu.karnego.z.1997.r..było.okre- sem,.w.którym.postępowała.integracja.prawa.karnego.powszechnego. i.wojskowego..Realizowany.był.więc.jeden.z.zasadniczych.celów.kodyfi- kacji.z.1997.r..W.obszarze.prawa.procesowego.zaowocowało.to.przede. wszystkim.ustawą.z.dnia.5.grudnia.2008.r..o.zmianie.ustawy.–.Kodeks. postępowania.karnego.oraz.niektórych.innych.ustaw..Mocą.tej.noweli.po- kaźną.część.spraw.o.przestępstwa.pospolite.popełnianie.przez.żołnierzy. przekazano.do.właściwości.sądów.powszechnych..Tym.samym.od.dnia. 13 Wstęp 1.stycznia.2009.r..możliwa.jest.samodzielna.odpowiedzialność.żołnierza. przed.sądem.powszechnym.za.przestępstwo.pospolite..Wcześniej.takie. oskarżenie.było.ewentualnie.możliwe.wyłącznie.w.sprawach.o.konfigu- racji.wieloosobowej,.wraz.z.osobami.cywilnymi. Skoro.od.dnia.1.stycznia.2009.r..żołnierze.częściej.mogą.ponosić.od- powiedzialność.przed.sądami.powszechnymi.i,.jeżeli.część.wojskowa.nie. zawiera.przepisów.odmiennych.(art..317.§.1.k.k.),.przepisy.części.ogólnej. i.szczególnej.kodeksu.karnego.stosuje.się.również.do.żołnierzy,.wymo- giem.niniejszego.opracowania.jest.zrealizowanie.oczekiwań.nie.tylko. organów.wojskowych,.lecz.także.powszechnych..Dlatego.w.komentarzu. przedstawiono.szeroki.kontekst.prawny,.w.którym.funkcjonują.przepisy. części.wojskowej.kodeksu..Omówiono.pragmatykę.służbową.dotyczącą. żołnierzy,.którzy.pełnią.różne.rodzaje.czynnej.służby.wojskowej..Zrea- lizowano.potrzebę.korelacji.zagadnień.kodeksowych.z.zupełnie.nowy- mi.przepisami.dotyczącymi.funkcjonowania.wojska.znajdującego.się. w.fazie.profesjonalizacji.armii..Uwzględniono.też.obowiązywanie.nie- których.przepisów.części.wojskowej.kodeksu.w.odniesieniu.do.innych. służb.mundurowych.(np..Policji,.Państwowej.Straży.Pożarnej,.Straży. Granicznej.itp.). Podjęto.zagadnienia.dotychczas.omawiane.powierzchownie.albo.wca- le,.a.niejednokrotnie.nawet.źle.(np..w.sprawie.podległości.przełożonym. obcego.państwa.w.czasie.wojskowych.misji.zagranicznych). Komentarz.dostarcza.także.informacji.o.odpowiedzialności.cywilnych. pracowników.wojska.za.przestępstwa.z.art..356–363.k.k..oraz.–.w.wypad- ku.popełnienia.określonego.w.nich.przestępstwa.–.o.tym,.jak.stosować. odpowiednio.przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy.także.do.pracowni- ków.wojska.(art..317.§.2.k.k.). Przestępczość.jest.zjawiskiem.powszechnym,.aczkolwiek.niepożąda- nym,.gdyż.patologicznym..Występuje.także.w.sferze.stosunków.społecz- nych.wynikających.z.funkcjonowania.resortu.obrony.narodowej.oraz.sił. zbrojnych..Można.przyjąć,.że.w.pewnym.stopniu.przestępczość.w.wojsku. jest.redukowana.poprzez.zorganizowaną.profilaktykę,.która.polega.na. działalności.wychowawczej.i.edukacyjnej. Funkcjonowanie.wojska.opiera.się.na.hierarchicznym.podporządko- waniu.żołnierzy,.którego.nieodzownymi.elementami.są.rozkaz.oraz.dy- 14 Wstęp scyplina.wojskowa,.nie.bez.powodów.określana.też.mianem.karności.. Obowiązkowy.charakter.każdego.rodzaju.służby.wojskowej.od.chwili. wcielenia.oraz.konieczny.w.siłach.zbrojnych.rygoryzm.powodują.niekie- dy.umyślne.przeciwstawianie.się.poszczególnych.żołnierzy.ogólnym.wy- mogom.dyscypliny.lub.naruszanie.zasad.pełnienia.służb.szczególnego. rodzaju..Zdarzają.się.także.patologie.we.wzajemnych.relacjach.przeło- żeni.–.podwładni..Wzrost.techniki.wojskowej.łączy.się.ze.zwiększonym. ryzykiem.nieumyślnych.błędów.przy.korzystaniu.z.niej,.czego.następ- stwa.bywają.dolegliwe,.a.nieraz.tragiczne..Użytkowanie.oraz.inne.formy. bezpośredniego.kontaktu.żołnierzy.i.pracowników.cywilnych.z.mieniem. wojskowym.również.powodują.zagrożenie.przestępczością.przeciwko. temu.mieniu..We.wszystkich.tu.wymienionych.obszarach.stwierdza.się. konieczność.obowiązywania.–.w.pewnym.zakresie.–.norm.szczegól- nych.dotyczących.żołnierzy.oraz.pracowników.wojska..Nie.wydaje.się. bowiem,.aby.było.możliwe.zrezygnowanie.ze.zdecydowanej.większości. szczególnych.typów.przestępstw,.które.obecnie.znajdują.się.w.rozdzia- łach.XXXIX–XLIV.kodeksu. Nieodzowne.jest.także.utrzymanie.przepisów.ogólnych.dotyczących. żołnierzy.(rozdział.XXXVIII),.które.mają.pierwszeństwo.przed.przepi- sami.części.ogólnej.i.szczególnej.kodeksu.na.zasadzie.lex specialis..Chodzi. tu.m.in..o.prawnokarne.konsekwencje.działania.na.rozkaz.oraz.w.wa- runkach.kontratypu.tzw..ostatecznej.potrzeby.wojskowej. Z.uwagi.na.ko- nieczność.nieodrywania.od.obowiązków.służbowych.żołnierza,.któremu. sąd.powszechny.lub.wojskowy.wymierzył.karę.ograniczenia.wolności,. wskazane.jest,.by.zachować.odmienność.sposobu.odbywania.tej.kary.od. powszechnie.obowiązującego..Uzasadniona.jest.także.specyficzna.dla. żołnierzy.izolacyjna.kara.aresztu.wojskowego.oraz.ponadto.środki.karne. w.postaci.degradacji.i.wydalenia.z.zawodowej.służby.wojskowej. Ustawodawca.utrzymuje.stan.kompromisu.pomiędzy.dwiema.ideami,. które.wcale.nie.są.antagonistyczne..Z.jednej.strony.chodzi.o.realizację. trafnego.założenia.o.jednorodności.polskiego.prawa.karnego.material- nego.i.wynikającej.stąd.generalnej.wspólnoty.zasad.odpowiedzialności. karnej.żołnierzy.oraz.osób,.które.nie.są.żołnierzami..Z.drugiej.strony. uwzględnia.się.potrzebę.szczególnych.regulacji.związanych.z.typizacją. przestępstw.wojskowych.(rozdziały.XXXIX–XLIV),.których.sprawcami. 15 Wstęp mogą.być.–.co.do.zasady.–.tylko.żołnierz.albo.pracownik.wojska..Ponad- to.bierze.się.pod.uwagę.i.to,.że.żołnierz.–.kiedy.jest.oskarżony.przed.są- dem.powszechnym.–.podlega.takim.samym.regułom.odpowiedzialności. karnej.jak.przed.sądem.wojskowym. 16 . Art.. USTAWA z.dnia.6.czerwca.1997.r. Kodeks karny (Dz..U..Nr.88,.poz..553;.zm.:.Dz..U..z.1997.r..Nr.128,.poz..840;. z.1999.r..Nr.64,.poz..729,.Nr.83,.poz..931;.z.2000.r..Nr.48,.poz..548,. Nr.93,.poz..1027,.Nr.116,.poz..1216;.z.2001.r..Nr.98,.poz..1071;. z.2003.r..Nr.111,.poz..1061,.Nr.179,.poz..1750,.Nr.199,.poz..1935,. Nr.228,.poz..2255;.z.2004.r..Nr.25,.poz..219,.Nr.69,.poz..626,.Nr.93,. poz..889,.Nr.243,.poz..2426;.z.2005.r..Nr.86,.poz..732,.Nr.90,.poz..757,. Nr.132,.poz..1109,.Nr.163,.poz..1363,.Nr.178,.poz..1479,.Nr.180,. poz..1493;.z.2006.r..Nr.190,.poz..1409,.Nr.218,.poz..1592,.Nr.226,. poz..1648;.z.2007.r..Nr.89,.poz..589,.Nr.123,.poz..850,.Nr.124,.poz..859,. Nr.192,.poz..1378;.z.2008.r..Nr.90,.poz..560,.Nr.122,.poz..782,.Nr.171,. poz..1056,.Nr.173,.poz..1080,.Nr.214,.poz..1344;.z.2009.r..Nr.62,. poz..504,.Nr.166,.poz..1317,.Nr.168,.poz..1323,.Nr.190,.poz..1474,. Nr.201,.poz..1540,.Nr.206,.poz..1589;.z.2010.r..Nr.7,.poz..46,.Nr.40,. poz..227.i.229,.Nr.98,.poz..626,.Nr.125,.poz..842,.Nr.127,.poz..857,. Nr.152,.poz..1018.i.1021,.Nr 182, poz. 1228) (wyciąg) 17 Art.. ... 18 . Art.. CZĘŚĆ WOJSKOWA 19 Art.. ... 20 Właściwe.przepisy Art..317 Rozdział XXXVIII PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE ŻOŁNIERZY Art. 317. [Właściwe.przepisy] § 1. Przepisy części ogólnej i szczególnej tego kodeksu stosuje się do żołnierzy, jeżeli część wojskowa nie zawiera przepisów odmiennych. § 2. Przepisy art. 356–363 oraz, w wypadku popełnienia określonego w nich przestępstwa, przepisy ogólne dotyczące żołnierzy stosuje się od- powiednio także do pracowników wojska. § 3. Przepisy części wojskowej stosuje się odpowiednio także do in- nych osób, jeżeli ustawa tak stanowi. 1. Rozdział.XXXVIII.stanowi.niejako.część.ogólną.w.części.woj- skowej.kodeksu.karnego,.zawiera.bowiem.przepisy.ogólne.znajdujące. zastosowanie.do.żołnierzy.oraz.do.niektórych.innych.osób.w.określo- nych.kategoriach.spraw.(§.2.i.3.art..317)..Wszystkie.przepisy.rozdziału. XXXVIII.są.uzupełnieniem.podstawowych.i.powszechnie.obowiązu- jących.zasad.odpowiedzialności.karnej..Pozostałe.rozdziały.części.woj- skowej.(XXXIX–XLIV).zawierają.sankcjonowany.katalog.przestępstw. indywidualnych.wojskowych,.będący.jakoby.częścią.szczególną.w.części. wojskowej. 2. Przepis.art..317.§.1.jest.wyrazem.kompromisu.pomiędzy.dwie- ma.zasadniczymi.ideami,.które.motywują.ustawodawcę.równocześnie. w.dwóch.–.pozornie.antagonistycznych.–.kierunkach..Z.jednej.stro- ny.chodzi.o.realizację.trafnego.założenia.o.jednorodności.polskiego. prawa.karnego.materialnego.i.wynikającej.stąd.generalnej.wspólno- 21 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy ty.zasad.odpowiedzialności.karnej.żołnierzy.oraz.osób,.które.nie.są. żołnierzami..Z.drugiej.zaś.strony.ustawodawca.uwzględnia.potrze- bę.szczególnych.regulacji.związanych.z.typizacją.przestępstw.woj- skowych.(rozdziały.XXXIX–XLIV),.których.podmiotem.sprawczym. może.być,.co.do.zasady,.tylko.żołnierz.albo.też.niekiedy.pracownik. wojska.(zob..uwagi.12–15)..W.konsekwencji.występowanie.tego.rodzaju. indywidualnych.typów.przestępstw.wojskowych.uzasadnia.funkcjono- wanie,.nieco.tylko.odrębnych.od.ogólnych,.zasad.odpowiedzialności. za.takie.przestępstwa..Te.zasady.szczególne,.wynikające.z.części.woj- skowej.kodeksu,.dotyczą.zaledwie.kilku.kwestii,.np.:.działania.na.roz- kaz.(art..318).oraz.ostatecznej.potrzeby.wojskowej.(art..319)..Niekiedy. te.szczególne.zasady.są.też.przydatne.do.określenia.niektórych.reguł. odpowiedzialności.karnej.osób.wchodzących.w.skład.innych.aniżeli. wojsko.służb.hierarchicznych,.w.szczególności.innych.służb.mundu- rowych.(zob..uwagi.14.i.16–23). Żołnierz,.kiedy.jest.oskarżonym.przed.sądem.powszechnym,.pod- lega.takim.samym.regułom.odpowiedzialności.karnej.jak.przed.sądem. wojskowym.(uwaga.6). 3. Z.niezbędnej.odrębności.w.sferze.zasad.odpowiedzialności.żoł- nierzy.za.przestępstwa.wynika.obowiązywanie.poszerzonego.katalo- gu.kar.(areszt.wojskowy.–.art..322.k.k.).oraz.środków.karnych.(wyda- lenie.z.zawodowej.służby.wojskowej.i.degradacja.–.art..324.§.1.pkt.2. i.3.k.k.),.a.także.określenie.sposobu.ich.orzekania.(art..322–332.k.k.).. Poza.tym.specyficznie.uregulowano.niektóre.inne.środki.probacyjne- go.oddziaływania.na.sprawcę.będącego.żołnierzem,.np..wymierze- nie.mu.kary.przewidzianej.w.wojskowych.przepisach.dyscyplinarnych. w.związku.z.warunkowym.umorzeniem.postępowania.karnego.(art..333. §.1).oraz.możliwość.podjęcia.warunkowo.umorzonego.postępowania. także.wtedy,.gdy.sprawca.rażąco.narusza.zasady.dyscypliny.wojsko- wej.(§.2),.a.także.możliwość.orzeczenia.zakazu.mianowania.na.wyższy. stopień.wojskowy.oraz.wyznaczenia.na.wyższe.stanowisko.służbowe. w.związku.z.warunkowym.zawieszeniem.wykonania.kary.wobec.żoł- nierza.(art..335). Powyższe.względy.spowodowały.potrzebę.odrębnego.uregulowa- nia.niektórych.kwestii.dotyczących.odpowiedzialności.karnej.żołnie- 22 Właściwe.przepisy Art..317 rzy.i.dlatego.w.powszechnej.kodyfikacji.prawa.karnego.umieszczono. część.wojskową.(rozdziały.XXXVIII–XLIV)..Nie.ma.jednak.potrzeby. odrębnej.kodyfikacji.prawa.karnego.wojskowego,.chociaż.w.latach.mi- nionych.istniały.samodzielne.kodeksy:.kodeks.karny.wojskowy.z.1932.r.. oraz.Kodeks.Karny.Wojska.Polskiego.z.1944.r..Jak.się.wydaje,.speł- nione.zostało.zamierzenie.Komisji.do.spraw.Reformy.Prawa.Karnego,. gdyż.obowiązująca.regulacja.zapewnia.stosowanie.jednej.miary.odpo- wiedzialności.w.wypadku.przestępstw.tego.samego.rodzaju,.niezależ- nie.od.tego,.jaki.jest.status.służbowy.sprawcy.(zob..Uzasadnienie do projektu kodeksu karnego,.Komisja.do.spraw.Reformy.Prawa.Karnego,. PiP-wkł..1994,.z..3,.s..92). 4. Przepis.art..317.§.1.in principio.nie.stanowi.podstawy.stosowa- nia.do.żołnierzy.przepisów.części.ogólnej.i.szczególnej.kodeksu..Jest. bowiem.oczywiste,.że.nawet.gdyby.tego.przepisu.w.kodeksie.w.ogó- le.nie.było,.to.przepisy.części.ogólnej.oraz.szczególnej.kodeksu.i.tak. obejmowałyby.swym.zasięgiem.również.żołnierzy..Stylizacja.pierwszej. części.§.1.(„Przepisy.części.ogólnej.i.szczególnej.tego.kodeksu.stosuje. się.do.żołnierzy”).służy.zasadniczo.potwierdzeniu,.że.przepisy.te.do- tyczą.wszystkich,.zatem.również.żołnierzy.(uwaga.3)..Poza.tym.taki. zapis.pozwala.na.precyzyjne.wyrażenie.w.§.1.in fine zastrzeżenia,.że. tylko.w.wypadku,.gdy.część.wojskowa.(w.sensie.części.ogólnej.–.roz- dział.XXXVIII.–.i.części.szczególnej.–.rozdziały.XXXIX–XLIV;. por..uwaga.1).zawiera.przepis.odmienny,.względem.żołnierzy.nie.sto- suje.się.odnośnego.przepisu.części.ogólnej.i.szczególnej.kodeksu.. Na.tym.polega.pomocniczy.charakter.art..318.§.1,.a.w.konsekwen- cji.subsydiarność.wszystkich.rozdziałów.części.wojskowej.kodeksu. (XXXVIII–XLIV). 5. W.związku.z.literalną.treścią.§.1.przepisy.części.wojskowej.ko- deksu.w.stosunku.do.żołnierzy.stosuje.się.bezpośrednio,.czyli.wprost. (a.nie.„odpowiednio”,.jak.w.§.2.i.3),.ale.oczywiście.tylko.wówczas,.je- żeli.część.wojskowa.nie.zawiera.przepisów.odmiennych..Dlatego.sto- sując.do.żołnierza.określone.przepisy.części.ogólnej.lub.szczególnej,. należy.je.powoływać.w.orzeczeniu.wprost,.nie.odwołując.się.przy.tym. do.art..317.§.1.(np..skazując.żołnierza.za.pospolite.przestępstwo.groź- by.karalnej,.należy.w.podstawie.skazania.powołać.art..190.§.1.k.k.,.nie. 23 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy zaś.art..317.§.1.w.zw..z.art..190.§.1.k.k.,.a.wymierzając.za.to.np..karę. grzywny.–.wskazać.na.zastosowanie.art..33.§.1.i.3.k.k..także.bez.odwo- ływania.się.do.art..317.§.1). 6. Wyrażony.powyżej.pogląd.ma.szczególne.znaczenie.w.obliczu.ogra- niczenia.zakresu.kognicji.sądów.wojskowych.w.stosunku.do.żołnierzy. i.wynikającego.stąd.przekazania.z.dniem.1.stycznia.2009.r..sądom.po- wszechnym.części.spraw.o.przestępstwa.pospolite.popełnione.przez.żoł- nierzy..Było.to.następstwem.wejścia.w.życie.ustawy.z.dnia.5.grudnia. 2008.r..o.zmianie.ustawy.–.Kodeks.postępowania.karnego.oraz.niektó- rych.innych.ustaw.(zob..także.W..Marcinkowski,.Zmiany w zakresie właś- ciwości sądów wojskowych w sprawach karnych względem żołnierzy oraz pracowników cywilnych wojska,.WPP.2009,.nr.1,.s..17–41). Część.wojskowa.jest.integralnym.elementem.kompleksowego.kodek- su.karnego,.który.obowiązuje.powszechnie..Normy.prawa.materialnego. wynikające.z.części.wojskowej.kodeksu.mają.zatem.charakter.uniwer- salny.także.w.tym.sensie,.że.stosuje.się.je.w.odniesieniu.do.żołnierzy. również.w.wypadku.rozstrzygania.o.odpowiedzialności.karnej.przez.sąd. powszechny. De lege lata w.ogóle.nie.jest.możliwe,.aby.sąd.powszechny.rozpoznawał. sprawę.żołnierza.o.przestępstwo.wojskowe.(rozdziały.XXXIX–XLIV.k.k.). nawet.w.ramach.właściwości.łącznej,.czy.to.o.charakterze.podmiotowym,. czy.też.przedmiotowym.(arg. ex art..650.§.3.k.p.k.)..Więź.żołnierza.z.częś- cią.wojskową.kodeksu.karnego.ma.charakter.podmiotowy,.wynikający. ze.statusu.oskarżonego.jako.osoby.pełniącej.czynną.służbę.wojskową.. Dlatego.stając.do.odpowiedzialności.karnej.przed.sądem.powszechnym. za.przestępstwo.pospolite,.żołnierz.niejako.zabiera.ze.sobą.część.wojsko- wą.kodeksu.karnego..Jest.to.zupełnie.inny.charakter.więzi.oskarżonego. z.tą.częścią.kodeksu.karnego.aniżeli.w.przypadku.cywilnego.pracowni- ka.wojska.(uwaga.13). Pomiędzy.częścią.wojskową.kodeksu.karnego.a.częściami.ogólną. i.szczególną.tego.samego.kodeksu.występuje.inna.korelacja.aniżeli.po- między.przepisami.działu.XV.k.p.k..„Postępowanie.karne.w.sprawach. podlegających.orzecznictwu.sądów.wojskowych”,.a.przepisami.działów. poprzednich..W.szczególności.dyspozycja.art..646.k.p.k..jest.zupełnie. nieprzydatna.przy.dokonywaniu.wykładni.art..317.k.k..Inne.są.bowiem. 24 Właściwe.przepisy Art..317 reguły.wykładni.w.wypadku.rozstrzygania.kolizji.norm.prawa.material- nego.oraz.prawa.procesowego. 7. W.rozumieniu.art..317.§.1.„odmienność.przepisów”.–.w.stosunku. do.części.ogólnej.i.szczególnej.kodeksu,.stosowanych.wobec.żołnierzy.na. podstawie.części.wojskowej.–.jest.zazwyczaj.oczywistością,.a.to: . –. albo.z.powodu.zupełnego.braku.odnośnego.przepisu.w.części.ogól- nej.i.szczególnej.kodeksu.–.np..wojskowe.środki.karne.(art..324. §.1.k.k.).oraz.przestępstwo.dezercji.(art..339.k.k.); . –. albo.w.konsekwencji.odmiennego.uregulowania.danej.kwestii.praw- nej.w.części.wojskowej,.np..sposób.orzekania.kary.ograniczenia.wol- ności.oraz.przestępstwo.znieważenia.przełożonego.w.ramach.dyspo- zycji.art..347.k.k.,.znosi.odpowiedzialność.na.podstawie.art..216.k.k. Niemniej.kiedy.obszary.unormowania.–.wynikające.z.jednej.strony. z.części.wojskowej,.zaś.z.drugiej.strony.z.części.ogólnej.i.szczególnej.ko- deksu.–.są.zbieżne,.ale.jednak.nie.tożsame,.to.takie.przepisy.części.ogól- nej.i.szczególnej.kodeksu.powinny.być.stosowane.do.żołnierzy..Nie.należy. bowiem.przyjmować,.że.„część.wojskowa.zawiera.przepisy.odmienne”,. gdy.porównywane.obszary.regulacji.prawnej.są.zaledwie.zbieżne,.a.nie. tożsame,.zwłaszcza.kiedy.redukcja.stosowalności.przepisów.części.ogól- nej.i.szczególnej.kodeksu.−.poprzez.zastosowanie.klauzuli.wyłączenia. (art..317.§.1.in fine a contrario).−.doprowadzałaby.do.wykładni.nieko- rzystnej.dla.żołnierza. 8. Należy.przyjąć,.że.funkcja.art..317.§.1.polega.na.wyłączeniu.obo- wiązywania.dyrektywy.interpretacyjnej.exceptiones non sunt extenden- dae.(wyjątków.nie.można.wykładać.rozszerzająco).na.styku.przepisu. części.ogólnej.albo.szczególnej.i.przepisu.części.wojskowej..Jeżeli.za- tem.jakiś.przepis.części.wojskowej.reguluje.w.całości.albo.w.części.tę. samą.materię.co.przepis.części.ogólnej,.względnie.szczególnej,.a.istnie- ją.wątpliwości.co.do.rozgraniczenia.zakresu.zastosowania.tych.prze- pisów,.to.w.procesie.podejmowania.decyzji.interpretacyjnej.mającej. na.celu.usunięcie.tych.wątpliwości.nie.należy.traktować.przepisu.czę- ści.wojskowej.jako.przepisu.wyjątkowego,.przepisu,.którego.nie.wolno. rozszerzająco.wykładać.(J..Majewski.(w:).A..Barczak-Oplustil.[et.al.],. Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz,.t..III,.red..A..Zoll,.War- szawa.2008,.s..874,.uwaga.4). 25 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy 9. Podmiotowo.art..317.§.1.dotyczy.tylko.żołnierzy..Według.definicji. legalnej.żołnierz.to.osoba.pełniąca.czynną.służbę.wojskową.(art..115. §.17.k.k.)..Różne.grupy.osób,.którym.przysługuje.status.żołnierza.służ- by.czynnej,.nie.są.zdefiniowane.w.jednej.ustawie..Katalog.ten.wyni- ka.z.przepisów.art..3.ust..1.i.1a.oraz.art..124.ust..1.u.s.w.ż.z.,.a.także. art..59.u.p.o.o. Żołnierzem.w.czynnej.służbie.wojskowej.jest.osoba,.która: . 1). pełni: dowego, . 2). odbywa: .a).zawodową.służbę.wojskową.jako.żołnierz.zawodowy.w.służbie. stałej.albo.kontraktowej, .b).służbę.kandydacką.w.charakterze.kandydata.na.żołnierza.zawo- .c).służbę.przygotowawczą, .d).służbę.wojskową.w.razie.ogłoszenia.mobilizacji.i.w.czasie.wojny; .a).zasadniczą.służbę.wojskową.(dotyczy.to.jednak.tylko.sytuacji,. w.której.nastąpiłoby.przywrócenie.obowiązku.odbywania.zasad- niczej.służby.wojskowej,.gdyż.pobór do tej służby obecnie zawie- szono;.ponadto.należy.zaznaczyć,.że.od.dnia.1.stycznia.2010.r.. ustawa.o.powszechnym.obowiązku.obrony.Rzeczypospolitej.Pol- skiej.nie.przewiduje.„nadterminowej.zasadniczej.służby.wojsko- wej”.(zob..uwagi.11–13.do.art..324,.uwagę.2.do.art..336.oraz.uwa- gi.8.i.9.do.art..337), .b).przeszkolenie.wojskowe, .c).ćwiczenia.wojskowe, .d).okresową.służbę.wojskową. Nazwa.„żołnierz”.–.używana.w.części.wojskowej.kodeksu,.a.objęta. definicją.legalną.z.art..115.§.17.–.nie.dotyczy: . a). żołnierzy.rezerwy.(art..59a.u.p.o.o.).po.ich.zwolnieniu.z.czynnej.służ- by.wojskowej.w.trybie.przewidzianym.w.art..71.tej.samej.ustawy; . b). żołnierzy.zwolnionych.z.zawodowej.służby.wojskowej.w.trybie. przewidzianym.w.rozdziale.7.ustawy.o.służbie.wojskowej.żołnie- rzy.zawodowych,.którzy.wskutek.tego.zwolnienia.ze.służby.zostali. przeniesieni.do.rezerwy.albo.w.stan.spoczynku.(art..122.tej.samej. ustawy). 26 Właściwe.przepisy Art..317 10. Osoba.powołana.do.pełnienia.czynnej.służby.wojskowej.staje.się. żołnierzem.z.chwilą.stawienia.się.do.tej.służby.w.określonym.miejscu. (art..61.ust. 1.zdanie.drugie.u.p.o.o.). Podmiotem.sprawczym.przestępstwa.indywidualnego.wojskowego. może.być.tylko.żołnierz,.a.więc.osoba.pełniąca.czynną.służbę.wojskową,. gdyż.tylko.takiej.osobie.przysługuje.prawny.status.żołnierza.w.rozumie- niu.art..115.§.17.k.k.,.a.nie.osoba.już.powołana,.lecz.jeszcze.niewcielona. z.powodu.niestawienia.się.do.pełnienia.czynnej.służby.wojskowej.w.okre- ślonym.miejscu.(por..wyrok.SN.z.dnia.28.grudnia.1970.r.,.Rw.1436/70,. OSNKW.1971,.nr.5,.poz..77,.teza.1). Osoba.pełniąca.czynną.służbę.wojskową.przestaje.być.żołnierzem. (traci.status.prawny.żołnierza.czynnej.służby.wojskowej).z.chwilą.le- galnego.odejścia.lub.ubycia.ze.służby..Przymusowe.doprowadzenie.do. jednostki.wojskowej.osoby.powołanej.do.czynnej.służby.wojskowej.nie. nadaje.tej.osobie.statusu.żołnierza.i.tym.samym.cech.podmiotu.które- gokolwiek.z.przestępstw.wojskowych.(art..338–363.k.k.),.jeżeli.w.chwili. doprowadzenia.powołany.nie.miał.zamiaru.pełnić.czynnej.służby.wojsko- wej.(zob..wyrok.SN.z.dnia.22.marca.1994.r.,.WR.45/94,.OSNKW.1994,. nr.11–12,.poz..76).. 11. Każdego.obywatela.dotyczy.obowiązek.udzielenia.organowi.pań- stwowemu.oraz.upoważnionej.instytucji.pełnej.i.zgodnej.z.prawdą.infor- macji.o.sobie,.w.tym.m.in..dotyczącej.tożsamości.oraz.danych.o.zawodzie. i.zatrudnieniu.(zob..art..65.k.w.)..Dlatego.żołnierz,.którego.tożsamość.jest. ustalana.lub.sprawdzana.w.toku.jakichkolwiek.czynności.postępowania. przygotowawczego.lub.sądowego,.ma.obowiązek.udzielić.w.tym.zakresie. informacji.kompletnej,.tzn..podać.również.to,.że.jest.żołnierzem,.oraz.to,. w.jakiej.jednostce.lub.instytucji.wojskowej.pełni.służbę.i.gdzie.znajduje. się.jej.siedziba..Nie.udzielając.tych.informacji.lub.podając.dane.niepraw- dziwe,.żołnierz.popełnia.wykroczenie.z.art..65.§.1.lub.2.k.w. 12. Przepis.art..317.§.2.dotyczy.tylko.pracowników.wojska..Wyrażenie. „pracownik wojska”.ma.definicję.legalną..Zgodnie.z.§.2.pkt.8.regulaminu. organizacyjnego.MON.pracownik.wojska.to.osoba.cywilna.zatrudniona. w.jednostce.organizacyjnej.resortu.obrony.narodowej. Skoro.wymogiem.jest.zatrudnienie,.to.pracownikiem.wojska.w.rozu- mieniu.art..317.§.2.k.k..jest.osoba cywilna świadcząca pracę w jednostce 27 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy organizacyjnej resortu obrony narodowej wyłącznie jako pracownik w ro- zumieniu art. 2 k.p.;.zgodnie.z.tym.przepisem.„pracownikiem.jest.osoba. zatrudniona.na.podstawie.umowy.o.pracę,.powołania,.wyboru,.miano- wania.lub.spółdzielczej.umowy.o.pracę”..Stanowisko.służbowe.oraz.ro- dzaj.i.charakter.pracy.wykonywanej.przez.pracownika.wojska.są.tu.bez. znaczenia.(np..kierowca,.informatyk,.magazynier,.strażnik). Nie.jest.więc.pracownikiem.wojska.w.rozumieniu.art..317.§.2.k.k.. np..osoba.cywilna.świadcząca.pracę.w.jednostce.organizacyjnej.resortu. obrony.narodowej.na.podstawie.umowy.o.dzieło.lub.umowy.o.świadcze- nie.usług..Skoro.w.kontekście.znamion.art..218.§.1.k.k..uzasadniona.jest. koncepcja.wąskiego.rozumienia.pojęcia.pracownika.jako.osoby.„wykonu- jącej.pracę.na.podstawie.stosunku.pracy.w.rozumieniu.art..2.k.p.”.(J..Mar- ciniak,.Pojęcie pracownika w rozumieniu art. 218 § 1 k.k.,.WPP.2009,.nr.3,. s..25–26).i.podlegającej.ochronie.w.ramach.wskazanego.tu.przepisu.części. szczególnej.kodeksu.karnego,.to.tym.bardziej.uzasadniona.jest.ścisła.inter- pretacja.znamienia.„pracownik.wojska”.występującego.w.art..317.§.2.k.k.,. albowiem.przepis.ten.powoduje.objęcie.owych.pracowników.odpowiedzial- nością.karną.za.przestępstwa.z.art..356–363.k.k. Z.przepisu.§.2.pkt.4.regulaminu.organizacyjnego.MON.wynika,.że. resort.obrony.narodowej.to.dział.administracji.rządowej,.w.skład.które- go.wchodzą:.minister.obrony.narodowej.jako.kierownik.działu.admini- stracji.rządowej.–.obrona.narodowa,.a.także: . –. Ministerstwo.Obrony.Narodowej.jako.urząd; . –. jednostki.organizacyjne.podległe.ministrowi.obrony.narodowej.lub. przez.niego.nadzorowane,.w.tym.przedsiębiorstwa.państwowe,.dla. których.jest.on.organem.założycielskim; . –. Siły.Zbrojne.Rzeczypospolitej.Polskiej. W.skład.Sił.Zbrojnych,.jako.ich.rodzaje,.wchodzą:.Wojska.Lądowe,. Siły.Powietrzne,.Marynarka.Wojenna.oraz.Wojska.Specjalne.(art..3. ust..3.u.p.o.o.;.dalsze.ustępy.tego.samego.artykułu.–.od.4.do.7.–.określa- ją.pełny.i.szczegółowy.skład.Sił.Zbrojnych). Pracownikiem.wojska.jest.osoba.cywilna,.która.zawarła.umowę.o.pra- cę.i.jest.zatrudniona.w.jednostce.organizacyjnej.wchodzącej.w.skład.re- sortu.obrony.narodowej,.tzn..w.Ministerstwie.Obrony.Narodowej.lub. w.Siłach.Zbrojnych.Rzeczypospolitej.Polskiej,.bądź.w.innej.jednostce. 28 Właściwe.przepisy Art..317 organizacyjnej.podległej.ministrowi.obrony.narodowej.lub.przez.niego. nadzorowanej, 13. Na.podstawie.art..317.§.2.przepisy.art..356–363.k.k..oraz,.w.wy- padku.popełnienia.określonego.w.nich.przestępstwa,.przepisy.ogólne. dotyczące.żołnierzy.stosuje.się.odpowiednio.także.do.pracowników.woj- ska..Unormowanie.to.stanowi.merytoryczną.podstawę.odpowiedzialno- ści.cywilnych.pracowników.wojska.za.określone.przestępstwa.wojskowe,. które.–.co.do.zasady.–.popełnić.może.żołnierz. Sprawy.o.przestępstwa.z.art..356–363,.które.należą.do.rozdziałów. XLIII–XLIV.kodeksu.karnego,.podlegają.orzecznictwu.sądów.wojsko- wych.–.art..647.§.1.pkt.1.lit..a.oraz.pkt.2.lit..a.k.p.k..–.nie.ze.względu.na. osobę.sprawcy,.lecz.z.uwagi.na.rodzajowy.typ.przestępstwa.będącego. przedmiotem.rozpoznania..De lege lata w.ogóle.nie.jest.możliwe,.aby. sąd.powszechny.rozpoznawał.sprawę.pracownika.wojska.o.przestępstwo. wojskowe.z.art..356–363.nawet.w.ramach.właściwości.łącznej,.czy.to. o.charakterze.podmiotowym,.czy.też.przedmiotowym.(arg. ex art..650. §.3.k.p.k.)..Więź.pracownika.wojska.z.częścią.wojskową.kodeksu.karne- go.ma.charakter.przedmiotowy,.wynikający.z.charakteru.zarzucanego. mu.czynu..Jest.to.zupełnie.inny.charakter.więzi.oskarżonego.z.częścią. wojskową.kodeksu.karnego.aniżeli.w.odniesieniu.do.żołnierza.(uwaga.6). W.wypadkach.ponoszenia.przez.pracownika.wojska.odpowiedzialno- ści.za.przestępstwo.z.art..356–363.ten.sam.art..317.§.2.nakazuje.odpo- wiednie.stosowanie.przepisów.ogólnych.dotyczących.żołnierzy.(rozdział. XXXVIII)..Powinno.to.znaleźć.stosowny.wyraz.w.wyroku.skazującym;. na.przykład.uznającym.osobę.cywilną.zatrudnioną.w.wojsku.za.winną. czynu.wprawienia.się.w.czasie.pracy.w.stan.nietrzeźwości,.w.podstawie. prawnej.skazania.należy.powołać.art..317.§.2.w.zw..z.art..357.§.1.k.k.. (J..Majewski.(w:).A..Barczak-Oplustil.[et.al.],.Kodeks karny. Część szcze- gólna...,.s..873,.uwaga.3). Pomimo.że.§.2.oraz.1.komentowanego.artykułu.mają.podobną.styli- zację.językową,.to.jednak.odmiennie.przedstawia.się.kwestia.ich.powo- ływania.w.podstawie.prawnej.orzeczenia.(uwaga.5)..Obydwa.te.przepisy. pełnią.bowiem.zupełnie.inne.funkcje.(uwaga.8). 14. Wymóg.odpowiedniego.stosowania.przepisów.części.wojskowej,. o.którym.mowa.w.art..317.§.2,.a.także.§.3,.jest.czym.innym.aniżeli.sto- 29 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy sowanie.wprost,.wynikające.z.dyspozycji.§.1..Stosowanie.odpowiednie. to.nakaz.takiej.interpretacji.odnośnych.przepisów.–.w.wypadku.gdy.sto- suje.się.je.do.pracowników.wojska.(§.2).lub.do.innych.osób.niebędących. żołnierzami.(§.3).–.która.uwzględniałaby.i.należycie.oddawała.różnice. zachodzące.pomiędzy.statusem.żołnierza.a.statusem.tej.kategorii.nie- żołnierzy,.o.którą.chodzi.w.danym.wypadku. Chociaż.ogólne.wskazanie.udzielone.w.poprzednim.zdaniu.wydaje. się.trafne,.to.trzeba.też.zwrócić.uwagę,.że.pozornie.ta.sama.odpowied- niość.oznacza.jednak.zupełnie.co.innego.w.ramach.dyspozycji.§.2,.a.co. innego.w.ramach.§.3. 15. Co.się.tyczy.§.2,.to.status.cywilnego.pracownika.wojska.różni.się. znacznie.od.statusu.żołnierza.(uwaga.14)..Toteż.−.w.wypadku.popełnie- nia.któregoś.z.przestępstw.określonych.w.art..356–363.k.k..−.szczególnej. rozwagi.wymaga.odpowiednie.stosowanie.dalszych.aniżeli.art..317.prze- pisów.ogólnych.dotyczących.żołnierzy.(rozdział.XXXVIII;.art..318–337. z.wyjątkiem.uchylonego.art..325).w.odniesieniu.do.pracownika.wojska. będącego.wszak.cywilem,.a.nie.żołnierzem. Ograniczenie.się.w.kodeksie.tylko.do.ogólnego.nakazu.odpowiednie- go.stosowania.przepisów.i.nieustanowienie.w.§.2.żadnego.bezpośrednie- go.wyłączenia.co.do.stosowalności.poszczególnych.przepisów.rozdziału. XXXVIII.można.uznać.za.wystarczające..Jak.się.bowiem.wydaje,.uży- cie.różnorodnej.argumentacji.powoduje.wykluczenie,.choćby.nawet.tyl- ko.odpowiedniego,.stosowania.niektórych.spośród.przepisów.ogólnych. dotyczących.żołnierzy.w.odniesieniu.do.pracowników.wojska..Z.zastrze- żeniem,.że.problematykę.tę.ominęło.dotychczasowe.orzecznictwo.Sądu. Najwyższego,.można.wyrazić.pogląd,.iż.w.stosunku.do.tych.pracowni- ków.wojska.nie.stosuje.się: . –. art..318.–.z.umowy.o.pracę.nie.wynika.obowiązek.wykonywania. . –. art..319.–.z.umowy.o.pracę.nie.wynika.uprawnienie.do.wydawania. rozkazów; rozkazów; . –. art..321.–.pracownikiem.wojska.może.być.tylko.osoba,.która.ukoń- czyła.18.lat.(art..22.§.2.zdanie.pierwsze.k.p.); . –. art..322.–.w.czasie.odbywania.kary.aresztu.wojskowego.skazany.będą- cy.pracownikiem.wojska.nie.mógłby.podlegać.szkoleniu.wojskowemu; 30 Właściwe.przepisy Art..317 . –. art..324.–.niemożliwe.jest.wydalenie.z.zawodowej.służby.wojskowej. pracownika.wojska,.a.także.jego.degradacja.(§.1;.zob..jednak.uwagę. 9.do.art..328),.natomiast.zakaz.orzekania.świadczenia.pieniężnego. jest.wyłącznym.przywilejem.żołnierzy.służby.zasadniczej.i.wyjątku. tego.nie.można.interpretować.rozszerzająco.(§.2); . –. art..326.–.pracownika.wojska.niepodobna.wydalić.z.zawodowej. służby.wojskowej.(orzekanie.wobec.niego.środka.karnego.z.art..39. pkt.2.k.k..jest.oczywiście.dopuszczalne); . –. art..327.–.sąd.może.orzec.degradację.tylko.wobec.osoby,.która. w.chwili.popełnienia.czynu.zabronionego.była.żołnierzem.(art..328. in principio),.a.nie.pracownikiem.wojska; . –. art..329.i.330.–.podstawą.stosowalności.tych.przepisów.jest.realna.moż- liwość.wymierzenia.oskarżonemu.kary.aresztu.wojskowego.(art..322),. której.to.kary.w.ogóle.nie.stosuje.się.do.pracowników.wojska; . –. art..331.–.wymierzenie.żołnierzowi.kary.przewidzianej.w.wojskowych. przepisach.dyscyplinarnych.(tzn..w.ustawie.o.dyscyplinie.wojskowej). wydaje.się.czym.innym.i.nieodpowiednim.w.stosunku.do.odpowie- dzialności.porządkowej.pracowników.na.podstawie.przepisów.roz- działu.VI.kodeksu.pracy;.w.szczególności.w.rozdziale.tym.brak.jest. przepisu.analogicznego.do.art..44.ust..2.pkt.4.u.d.w.,.który.stanowi. m.in..o.wszczęciu.postępowania.dyscyplinarnego.o.czyn.o.znamionach. przestępstwa.na.wniosek.sądu.właściwego.do.rozpoznania.sprawy; . –. art..332.–.nie.jest.możliwe.orzeczenie.degradacji.ani.wydalenia.z.za- wodowej.służby.wojskowej.wobec.pracownika.wojska; . –. art..333.–.odpowiedzialność.porządkową.pracownika.wojska.w.ra- mach.wymierzenia.odpowiednio.kary.przewidzianej.w.wojskowych. przepisach.dyscyplinarnych.(§.1).już.wykluczono.(ad.art..331)..Pra- cownik.wojska.nie.może.też.rażąco.naruszyć.zasad.dyscypliny.woj- skowej.(§.2),.albowiem.ona.go.nie.obowiązuje..Poszerzenie.ogólnego. katalogu.przesłanek.podjęcia.warunkowo.umorzonego.postępowania. karnego.wobec.pracownika.wojska.o.rażące.naruszenie.dyscypliny. pracy.byłoby.zbędną.nadinterpretacją,.gdyż.powszechnie.obowiązuje. przesłanka.rażącego.naruszenia.porządku.prawnego.(art..68.§.2.k.k.); . –. art..336.–.instytucja.odroczenia.żołnierzowi.nieprzekraczającej. 6.miesięcy.kary.pozbawienia.wolności.do.czasu.ukończenia.przez. 31 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy skazanego.zasadniczej.służby.wojskowej.(ze.wszystkimi.jej.uwarun- kowaniami.–.§.2–5).nie.daje.się.odpowiednio,.a.przy.tym.racjonal- nie.zastosować.w.odniesieniu.do.pracownika.wojska; . –. art..337.–.jednym.z.warunków.zastosowania.tego.przepisu.jest,.aby. przestępstwo.określone.w.części.wojskowej.zostało.popełnione. w.czasie.odbywania.zasadniczej.służby.wojskowej,.co.w.żaden.spo- sób.nie.da.się.odpowiednio.zastosować.do.okresu.zatrudnienia.pra- cownika.cywilnego.w.wojsku,.a.ponadto.czynność.administracyj- nego.przeniesienia.żołnierza.służby.zasadniczej.do.rezerwy.nie.ma. odpowiednika.w.stosunku.do.osoby.cywilnej.zatrudnionej.w.wojsku. Reasumując,.w.wypadku.popełnienia.przestępstwa.z.art..356–363.k.k.. odpowiednie.zastosowanie.przepisów.ogólnych.dotyczących.żołnierzy. w.odniesieniu.do.pracowników.wojska.jest.możliwe.tylko.w.ramach: . –. art..320.–.chociaż.zdolność.bądź.niezdolność.pracownika.do.wyko- nywania.–.w.chwili.popełnienia.przestępstwa.z.art..356–363 –.obo- wiązków.wynikających.z.zatrudnienia.w.wojsku.ustala.się.według. nieco.innych.kryteriów.aniżeli.zdolność.do.pełnienia.służby.woj- skowej.przez.żołnierza,.a.pracownik.świadczy.pracę,.ergo.nie.pełni. służby.wojskowej,.to.jednak.odpowiednie.stosowanie.przepisu.po- zwalającego.na.nadzwyczajne.złagodzenie.kary,.a.nawet.odstąpie- nie.od.jej.wymierzenia,.jest.interpretacją.korzystną.dla.pracownika. wojska.i.przy.tym.zgodną.z.regułami.in dubio pro libertate, in dubio mitius.(szerzej.art..320,.uwaga.13); . –. art..323.–.gdyż.§.5.tego.przepisu.expressis verbis nawiązuje.do.zasad. określonych.w.§.1–4.oraz.m.in..do.osoby.cywilnego.pracownika.woj- ska.w.wypadku.przewidzianym.w.art..317.§.2,.ale.tylko.w.razie.orze- czenia.kary.ograniczenia.wolności.za.przestępstwo.z.art..356–363; . –. art..334.–.przy.nakładaniu.na.pracownika.wojska.obowiązków.lub. stosowaniu.środków.przewidzianych.w.art..67.k.k..lub.72.k.k..(§.1). racjonalne.jest.uwzględnianie.warunków.zatrudnienia,.a.także.po- wierzenie.wykonywania.czynności.dozoru.kuratorowi.wojskowe- mu,.przełożonemu.lub.żołnierzowi.wskazanemu.przez.przełożonego. w.związku.z.orzeczeniem.dozoru.wobec.pracownika.wojska.(§.2); . –. art..335.–.w.związku.z.zawieszeniem.wykonania.każdego.rodzaju. kary.wobec.pracownika.wojska.uzasadnione.jest,.aby.pracownik. 32 Właściwe.przepisy Art..317 ten.nie.mógł.być.w.tym.czasie.wyznaczony.na.wyższe.stanowisko. ani.mianowany.na.wyższy.stopień.wojskowy,.gdy.jest.żołnierzem. rezerwy.(art..323.§.2.pkt.1.k.k.),.oraz.by.nie.brał.udziału.w.uroczy- stościach.i.paradach.organizowanych.w.jednostce.wojskowej.lub. z.udziałem.jednostki.(art..323.§.2.pkt.2.k.k.). 16. Ustanowienie.podległości.innych.osób.cywilnych.niebędących.pra- cownikami.wojska.przepisom.części.wojskowej.kodeksu.wymaga.aktu. rangi.ustawy.(art..317.§.3.k.k.)..Dotyczy.to.osób.należących.do.formacji. zmilitaryzowanych,.funkcjonujących.na.zasadach.zbliżonych.do.dyscy- pliny.wojskowej..Ustanowienie.takiej.podległości.innych.osób.cywilnych. uznano.za.niezbędne.nie.tylko.w.okresie.stanów.nadzwyczajnych.(art..228. Konstytucji.RP).–.w.tym.podczas.stanu.wojennego.oraz.stanu.wyjątkowe- go.–.i.dlatego.podległość.ta.dotyczy.niektórych.struktur.hierarchicznych. także.w.czasie,.gdy.nie.obowiązują.stany.nadzwyczajne. 17. Trzeba.mieć.na.uwadze,.że.art..317.§.3.k.k..ma.inną.konstrukcję. niż.art..116.k.k.,.na.podstawie.którego.przepisy.części.ogólnej.kodek- su.stosuje.się.wprost.wobec.wszystkich.sprawców.wszelkich.przestępstw. (kodeksowych.i.pozakodeksowych),.chyba.że.ustawa.szczególna.co.do. przestępstw.pozakodeksowych.stanowi.inaczej.(a.więc.niejako.w.sen- sie.negatywnym)..Natomiast.z.komentowanego.§.3.wynika,.że.wszystkie. przepisy.części.wojskowej.(tzn..przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy.–.roz- dział.XXXVIII.–.oraz.przepisy.szczególne.tej.części.kodeksu.–.rozdziały. XXXIX–XLIV).stosuje.się.odpowiednio.także.do.osób.innych.aniżeli. żołnierze.(§.1).i.pracownicy.wojska.(§.2),.jeżeli.ustawa.szczególna.tak.sta- nowi.(w.sensie.pozytywnym,.wskazując.przy.tym.konkretną.grupę.osób). 18. Funkcją.art..317.§.3.jest.ogólne.wskazanie,.że.przepisy.karne.in- nych.ustaw.mogą.przewidywać.wypadki.odpowiedniego.stosowania.prze- pisów.części.wojskowej.kodeksu.także.w.odniesieniu.do.innych,.aniżeli. pracownicy.wojska,.osób.niebędących.żołnierzami..Wówczas.podsta- wą.stosowania.wzmiankowanych.przepisów.pozakodeksowych.będzie. zawsze.ów.konkretny.przepis.ustawy.szczególnej,.wskazujący.na.stoso- walność.przepisów.kodeksowych.dotyczących.żołnierzy.w.stosunku.do. innej.grupy.osób,.w.połączeniu.(w.związku).z.adekwatnym.do.sprawy. przepisem.kodeksu.(np..art..343.k.k..w.wypadku.odmowy.wykonania. polecenia.przełożonego,.które.–.właśnie.z.mocy.przepisu.ustawy.szcze- 33 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy gólnej.−.może.być.odpowiednikiem.rozkazu)..Oznacza.to,.że.nie.jest. niezbędne.powoływanie.art..317.§.3.k.k..w.podstawie.prawnej.takiego. rozstrzygnięcia. 19. Przykładem.(niejedynym;.zob..uwaga.23),.gdy.inna.ustawa.nakazu- je.odpowiednie.stosowanie.przepisów.części.wojskowej.także.do.innych. osób.aniżeli.żołnierze.oraz.pracownicy.wojska,.jest.art..244.ust..1.u.p.o.o.,. na.podstawie.którego: „1..W.czasie.mobilizacji.lub.wojny.osoby.pełniące.służbę.w.obronie. cywilnej.lub.w.jednostkach.zmilitaryzowanych.albo.do.niej.powołane. ponoszą.odpowiedzialność.karną.za.przestępstwa.popełnione.w.związ- ku.z.tą.służbą,.według.przepisów.odnoszących.się.do.żołnierzy.w.czyn- nej.służbie.wojskowej. 2..Sprawy.o.przestępstwa.określone.w.ust..1.należą.do.właściwości. sądów.wojskowych. 3..W.rozumieniu.przepisów.karnych.w.czasie.mobilizacji.lub.wojny: . 1). niezgłoszenie.się.do.służby.w.obronie.cywilnej.lub.w.jednostkach. zmilitaryzowanych.w.określonym.terminie.i.miejscu.jest.równo- znaczne.z.niezgłoszeniem.się.do.pełnienia.służby.wojskowej; . 2). obowiązek.służby.w.obronie.cywilnej.i.w.jednostkach.zmilitaryzo- wanych.jest.równoznaczny.z.obowiązkiem.służby.wojskowej; . 3). służba.w.obronie.cywilnej.i.w.jednostkach.zmilitaryzowanych.jest. równoznaczna.z.czynną.służbą.wojskową; . 4). niewykonanie.lub.odmowa.wykonania.polecenia.przełożonego,.wy- danego.w.sprawach.służbowych.osobie.pełniącej.służbę.w.obronie. cywilnej.lub.w.jednostce.zmilitaryzowanej,.jest.równoznaczna.z.nie- wykonaniem.lub.odmową.wykonania.rozkazu”. 20. Zawarte.w.art..244.ust..1.u.p.o.o..stwierdzenie,.że.osoby.pełniące. służbę.w.jednostkach.zmilitaryzowanych.ponoszą.odpowiedzialność.kar- ną.za.przestępstwa.popełnione.w.związku.z.tą.służbą.„według.przepisów. odnoszących.się.do.żołnierzy.w.czynnej.służbie.wojskowej”,.nie.oznacza. niczego.ponad.to,.iż.wspomniane.osoby.w.określonych.sytuacjach.pono- szą.odpowiedzialność.karną.według.tych.samych.przepisów,.na.podsta- wie.których.w.analogicznych.wypadkach.odpowiedzialność.tę.ponosiliby. żołnierze.(por..wyrok.SN.z.dnia.24.maja.1983.r.,.N.15/83,.OSNKW.1983,. nr.12,.poz..103.–.teza.zachowała.aktualność). 34 Właściwe.przepisy Art..317 21. Niezdolność.oskarżonego.do.pełnienia.czynnej.służby.wojskowej. nie.oznacza.jego.niezdolności.do.wykonywania.pracy.w.określonym.za- wodzie.w.zmilitaryzowanym.zakładzie.pracy.i.z.tego.względu.nie.wyłącza. przewidzianej.w.art..304.§.1.k.k..z.1969.r..odpowiedzialności.karnej.za.de- zercję.takiego.sprawcy,.który.porzucił.pracę.w.tym.zakładzie.w.celu.trwa- łego.uchylenia.się.od.służby.w.jednostce.zmilitaryzowanej.(zob..wyrok. SN.z.dnia.17.grudnia.1982.r.,.Rw.1115/82,.OSNKW.1983,.nr.6,.poz..42). Teza.ta.obecnie.nie.jest.możliwa.do.bezpośredniego.zaaprobowania. bez.wiedzy.o.tym,.jaki.stan.zdolności.do.wykonywania.pracy.w.określo- nym.zawodzie,.na.określonym.stanowisku.i.w.konkretnych.warunkach cechuje.oskarżonego.tempore criminis..Jeżeli.osoba.wykonująca.pracę. w.zakładzie.zmilitaryzowanym.jest.niezdolna.do.pełnienia.czynnej.służby. wojskowej,.to.istnieje.realna.wątpliwość,.czy.w.chwili.popełnienia.prze- stępstwa.wojskowego.(np..dezercji).była.ona.zdolna.do.świadczenia.pra- cy.na.przydzielonym.jej.stanowisku..Chociaż.zdolność.bądź.niezdolność. pracownika.do.wykonywania.obowiązków.wynikających.z.zatrudnienia. w.zmilitaryzowanym.zakładzie.pracy.ustala.się.według.innych.kryteriów. aniżeli.zdolność.do.pełnienia.czynnej.służby.wojskowej.przez.żołnierza,. a.pracownik.świadczy.pracę,.ergo.nie.pełni.służby.wojskowej,.to.jednak. odpowiednie.stosowanie.przepisu.art..320.k.k.,.który.pozwala.na.nad- zwyczajne.złagodzenie.kary,.a.nawet.odstąpienie.od.jej.wymierzenia,.jest. interpretacją.korzystną.dla.oskarżonego.i.przy.tym.zgodną.z.regułami. in dubio pro libertate i.in dubio mitius.(por..art..320,.uwaga.13). 22. Zgodnie.z.art..182.ust..4.u.p.o.o..stosunek.służbowy.militaryza- cji,.który.powstał.ex lege pomiędzy.pracodawcą.a.pracownikiem.wskutek. militaryzacji,.oraz.jego.skutki.prawne.z.mocy.prawa.wygasają.z.dniem. zwolnienia.tej.osoby.ze.służby.w.jednostce.zmilitaryzowanej..Oznacza.to,. że.stan.dezercji.popełnionej.jeszcze.przed.zwolnieniem.danej.osoby.ze. służby.w.jednostce.zmilitaryzowanej.zostaje.zakończony.z.chwilą.owego. zwolnienia.i.że.osoba.ta,.jako.odtąd.pozbawiona.statusu.osoby.pełniącej. służbę.w.jednostce.zmilitaryzowanej,.nie.ponosi.odpowiedzialności.kar- nej.za.przestępstwa.popełnione.po.zwolnieniu.jej.ze.służby.w.jednostce. zmilitaryzowanej.na.zasadach.określonych.w.art..244.ust..1.u.p.o.o..(por.. postanowienie.SN.z.dnia.10.stycznia.1983.r.,.Z.111/82,.OSNKW.1983,. nr.7–8,.poz..59.–.teza.zachowała.aktualność). 35 Art..317 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy 23. Z.treści.art..317.§.3.wynika.klauzula.blankietowa,.w.związku.z.któ- rą.art..115.§.18.k.k..oraz.art..318.i.344.k.k..mają.odpowiednie.zastoso- wanie.do: . –. . –. Straży.Granicznej.(art..143a.ustawy.o.SG); . –. Agencji.Bezpieczeństwa.Wewnętrznego.oraz.Agencji.Wywiadu. funkcjonariuszy.Policji.(art..141a.ustawy.o.Policji); (art..153.ustawy.o.ABW.i.AW); . –. Służby.Kontrwywiadu.Wojskowego.oraz.Służby.Wywiadu.Wojsko- wego.(art..145.ustawy.o.SKW.i.SWW); . –. Służby.Więziennej.(art..158.ustawy.o.SW); . –. strażaków.Państwowej.Straży.Pożarnej.(art..116.ust..1.ustawy.o.PSP). W.wymienionych.wyżej.służbach.mogą.być.wydawane.rozkazy..Po- przez.odpowiednie.zastosowanie.art..115.§.18.k.k..należy.stwierdzić,.że. w.tych.służbach,.które.można.określić.mianem.paramilitarnych,.rozka- zem.jest.polecenie.określonego.działania.lub.zaniechania.wydane.służ- bowo.przez.przełożonego.lub.innego.uprawnionego.funkcjonariusza.. Wykonawca.tak.wydanego.rozkazu.nie.popełnia.przestępstwa,.gdy.do- puszcza.się.czynu.zabronionego.będącego.wykonaniem.rozkazu,.chy- ba.że.wykonując.rozkaz,.umyślnie.popełnia.przestępstwo.(art..318.k.k.). Co. się. tyczy. art.. 318. k.k.,. to. przy. wyrokowaniu. wynikającym. np..z.umyślnego.wykonania.przestępnego.rozkazu.ograniczenie.stoso- walności.przepisów.ogólnych.części.wojskowej.kodeksu.w.stosunku.do. wyżej.wymienionych.funkcjonariuszy.służb.paramilitarnych.nie.pozwala. na.stosowanie.w.odniesieniu.do.nich.innych.przepisów.ogólnych.doty- czących.żołnierzy.aniżeli.właśnie.tylko.art..318.(np..art..320.k.k.;.zob..też. uwaga.14.do.tegoż.przepisu). W.służbach.paramilitarnych.nie.stosuje.się.art..343.k.k.,.który.sta- tuuje.przestępstwo.niewykonania.rozkazu.przez.żołnierza..W.tej.sytu- acji.odpowiednie.stosowanie.art..344.§.1.k.k..w.tych.służbach.polega.na. potwierdzeniu,.że.funkcjonariusz.jednej.z.tych.służb.lub.strażak,.który. nie.wykona.rozkazu.polecającego.popełnienie.przestępstwa,.sam.nie. popełnia.przestępstwa..Natomiast.w.razie.wykonania.rozkazu.polecają- cego.popełnienie.przestępstwa.niezgodnie.z.jego.treścią.w.celu.istotne- go.zmniejszenia.szkodliwości.czynu.sąd.może.zastosować.nadzwyczaj- ne.złagodzenie.kary.lub.odstąpić.od.jej.wymierzenia..Podstawę.takiego. 36 Rozkaz Art..318 fakultatywnego.orzeczenia.stanowił.będzie.odpowiednio.zastosowany. art..344.§.2.k.k.,.ale.oczywiście.tylko.w.takim.wypadku,.gdy.wykonując. rozkaz,.sprawca.umyślnie.popełnił.przestępstwo.(arg. ex art..318.k.k.). Art. 318. [Rozkaz] Nie popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu za- bronionego będącego wykonaniem rozkazu, chyba że wykonując rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo. 1. Szczegółowy.tryb.wydawania.i.wykonywania.rozkazów.wojskowych. określają.przepisy.pkt.15–31.regulaminu.ogólnego.SZ.RP..Tego.rodza- ju.akt.normatywny.nie.może.być.deprecjonowany.z.powodu.jego.pod- ustawowej.rangi. Wobec.podległych.żołnierzy.funkcje.dowódcze sprawuje.przełożo- ny.(pkt.8.regulaminu.ogólnego.SZ.RP).i.to.przede.wszystkim.on.jest. uprawniony.do.wydawania.żołnierzowi.rozkazów..Tylko.w.niektórych.sy- tuacjach.szczególnych.żołnierz.starszy.stopniem.wojskowym.jest.upraw- niony.do.wydania.rozkazu.żołnierzowi.młodszemu.stopniem,.który.nie. jest.jego.podwładnym.(pkt.29.regulaminu.ogólnego.SZ.RP;.rozwinięcie. w.uwadze.9)..W.dalszych.uwagach.do.komentowanego.przepisu.pojęcia. „przełożony”.i.„podwładny”.użyte.w.sensie.ogólnym,.w.kontekście.wyda- nia.i.wykonania.rozkazu,.odnosiły.się.będą.także.do.żołnierzy.starszych. i.młodszych.stopniem.wojskowym.(gdy.starszy.wydał.rozkaz.młodszemu. w.warunkach,.które.go.do.tego.upoważniały). Żołnierz.może.być.również.przełożonym.w.stosunku.do.żołnierzy. niepodporządkowanych.mu.pod.względem.organizacyjnym.w.zakresie. spraw.specjalistycznych.wynikających.z.dokumentów.kompetencyjnych. (Transfer of Authority).z.uwzględnieniem.zasad użycia.siły.wojskowej.(Ru- les of Engagement,.ROE;.zob..uwagi.19–23). 2. Przełożony żołnierza nie zawsze jest żołnierzem..Bez.możliwości. wydawania.rozkazów.kierujący.resortem.minister.obrony.narodowej.nie. mógłby.skutecznie.wykonywać.swoich.zadań..Dlatego.w.stosunku.do. wszystkich.żołnierzy,.w.tym.również.do.szefa.Sztabu.Generalnego.Woj- ska.Polskiego,.decyzje.ministra.obrony.narodowej.mają.moc.rozkazu. 37 Art..318 Rozdział.XXXVIII..Przepisy.ogólne.dotyczące.żołnierzy wojskowego.(art..9.ust..2.ustawy.z.dnia.14.grudnia.1995.r..o.urzędzie.Mi- nistra.Obrony.Narodowej.–.Dz..U..z.1996.r..Nr.10,.poz..56.z.późn..zm.).. Ponadto.w.samym.ministerstwie.oraz.w.resorcie.obrony.narodowej.wy- stępują.liczne.stanowiska.kierownicze,.które.mogą.być.zajmowane.tylko. przez.osoby.cywilne.lub.są.zajmowane.przez.osoby.cywilne. Zgodnie.z.pkt.1.regulaminu.ogólnego.SZ.RP.organizacja.wojska.opie- ra.się.na.hierarchicznym.podporządkowaniu.żołnierzy..W.ramach.tego. podporządkowania.przełożonym.jest.żołnierz.lub.osoba.niebędąca.żoł- nierzem,.której.na.mocy.przepisów.prawa.lub.rozkazu.podporządkowano. żołnierza.(podwładnego),.uprawniona.do.wydawania.rozkazów,.poleceń. służbowych.podwładnym.żołnierzom.i.kierowania.ich.czynnościami.służ- bowymi.(pkt.4.regulaminu.ogólnego.SZ.RP)..Zdezaktualizował.się.więc. pogląd.Sądu.Najwyższego.wyrażony.w.wyroku.z.dnia.28.grudnia.1970.r.,. Rw.1436/70,.OSNKW.1971,.nr.5,.poz..77,.teza.2..W.następstwie.wprowa- dzenia.cywilnej.kontroli.nad.armią.w.świetle.współcześnie.obowiązują- cego.prawa.stosunek.przełożony.–.podwładny,.w.rozumieniu.przepisów. części.wojskowej.kodeksu.karnego,.może.istnieć.nie.tylko.pomiędzy.żoł- nierzami,.lecz.także.w.relacji.osoba.cywilna.jako.przełożony.–.żołnierz. jako.podwładny. Chociaż.w.wojsku.zachodzą.relacje.żołnierz.jako.przełożony.−.oso- ba.cywilna.jako.podwładny,.to.jednak.przepisy.części.wojskowej.kodek- su.karnego.w.zasadzie.tego.rodzaju.stosunków.służbowych.nie.dotyczą. (z.wyjątkiem.sytuacji,.o.których.mowa.w.art..317.§.2)..W.szczególności. gdy.podwładny.pracownik.cywilny.wojska.otrzymuje.polecenie.służbo- we.od.przełożonego.będącego.żołnierzem,.to.polecenie.to.nie.jest.roz- kazem.w.rozumieniu.art..318.k.k. Komentowany.przepis.art..318.określa.podmiotowość.żołnierza.po. stronie.wykonawcy.rozkazu,.nie.czyniąc.tego.po.stronie.rozkazodawcy,. co.jest.oczywiste,.gdyż.żołnierz.może.otrzymać.rozkaz.także.od.prze- łożonego.będącego.cywilem,.gdy.dany.żołnierz.jest.mu.służbowo.pod- porządkowany. 3. Rozkaz.jest.poleceniem.podjęcia.określonego.działania.lub.jego.za- niechania.wydanym.służbowo.żołnierzowi.przez.przełożonego.lub.upraw- nionego.starszego.(pkt.15.regulaminu.ogólnego.SZ.RP)..W.tym.sensie. definicja.regulaminowa.w.pełni.koreluje.z.definicją.ustawową,.na.pod- 38 Rozkaz Art..318 stawie.której.rozkazem.jest.polecenie.określonego.działania.lub.zanie- chania.wydane.służbowo.żołnierzowi.przez.przełożonego.lub.uprawnio- nego.żołnierza.starszego.stopniem.(art..115.§.18.k.k.). Kwestia.wykonywania.rozkazów.jest.fundamentem.dowodzenia,.gdyż. od.sposobu.realizacji.poleceń.zawartych.w.rozkazach.zależy.efektywność. armii.w.realizacji.zadań..Z.tego.powodu.w.wojsku.przywiązuje.się.wielką. wagę.do.tego,.by.rozkazy.były.wykonywane.dokładnie.i.zgodnie.z.wolą. rozkazodawcy..Ustawodawcy.zależy.na.sprawności.armii.i.dlatego.rozkaz. wojskowy.znajduje.się.pod.ochroną.prawa.karnego..Jednak.nawet.zagro- żenie.odpowiedzialnością.karną,.która.wszak.nie.jest.niezwłoczna,.nie. jest.wystarczającym.narzędziem.do.wyegzekwowania.posłuchu.dla.roz- kazu..Rozkazodawca.nie.może.biernie.przyglądać.się.nieposłuszeństwu. wobec.rozkazu..Dlatego.uznano.za.niezbędne.udzielenie.rozkazodawcy. prawa.do.niezwłocznego.wymuszenia.posłuchu.(art..319.k.k.). 4. Wyłączenie.odpowiedzialności.karnej.wykonawcy.rozkazu.nastę- puje.tylko.wtedy,.gdy.tego.rodzaju.nakaz.określonego.działania.lub.za- niechania.przybrał.regulaminową.postać.rozkazu..Rozkaz.wydaje.się. ustnie,.na.piśmie.lub.za.pomocą.sygnałów.(pkt.19.regulaminu.ogólnego. SZ.RP)..Formalną.cechą.rozkazu.jest.m.in..to,.aby.był.zwięzły.i.wydany. stanowczo.(pkt.21.regulaminu.ogólnego.SZ.RP)..Chociaż.dopuszczalna. jest.forma.ustnego.przekazu,.to.jednak.nie.jest.rozkazem.udzielenie.w.ten. sposób.przez.przełożonego.obszernych.wskazówek.lub.zaleceń..Przekaz. taki.można.uznać.za.wydanie.polecenia.służbowego..Jeżeli.jednak.ob- szerny.przekaz.słowny.jest.podsumowany.w.formie.nakazowej.lub.zaka- zującej.oraz.zakończony.w.formie.zwięzłego,.zrozumiałego.i.wydanego. stanowczo.polecenia,.to.wówczas.jest.rozkazem. Akt.woli.wyrażony.w.postaci.rozkazu.powinien.mieć.taką.formę,.aby. wyraźnie.z.niej.wynikało,.że.nie.jest.to.ani.prośba,.ani.nawet.tylko.ży- czenie..Zawarte.w.rozkazie.polecenie.odnosić.się.może.do.jednej.osoby. lub.grupy.osób,.a.dotyczyć.może.jednego.konkretnego.przypad
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks karny - część wojskowa. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: