Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00398 006928 13879162 na godz. na dobę w sumie
Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 817
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5091-8 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Stan prawny: styczeń 2014 r.

Prezentowany Komentarz pod redakcją wybitnego specjalisty w zakresie prawa administracyjnego, Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. zw. dr hab. Romana Hausera oraz niekwestionowanego eksperta w poruszanej tematyce radcy prawnego prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego stanowi wyczerpujące omówienie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jest to pierwsze wydanie Komentarza, które prezentuje w sposób wszechstronny dorobek doktryny i judykatury oraz obejmuje najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądów Apelacyjnych i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Ponadto zostało uwzględnione aktualne piśmiennictwo z komentowanej dziedziny.

Komentarz w sposób wyczerpujący i zarazem praktyczny pozwala zapoznać się z kwestiami dotyczącymi m.in.:

Niniejsze wydanie, bazujące na tekście jednolitym z 30.1.2013 r. uwzględnia najnowsze zmiany ustawodawcze, dotyczące m.in.: dostosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do regulacji wprowadzonych nową ustawą z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe, zmiana ma charakter porządkowy, jej celem jest wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych, a także zmiany wprowadzone ustawą z 10.1.2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw, która dotyczy wprowadzenia kolejnego etapu procesu zmian legislacyjnych w obszarze informatyzacji i cyfryzacji podmiotów realizujących zadania publiczne

Komentarz zawiera także projektowaną zmianę, nad którą obecnie trwają prace legislacyjne. Zgodnie z  projektem jednostka samorządu terytorialnego spełniająca warunki określone w art. 28 pozostaje stroną postępowania nawet wówczas, gdy organem orzekającym w tym postępowaniu jest organ tej jednostki, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (Druk sejmowy Nr 1699).

Dla wygody Czytelników, ułatwiając szybką orientację w tekście, niniejszy Komentarz zawiera szczegółową strukturą wewnętrzną, z precyzyjnym, przejrzystym i jednolitym podziałem zagadnień.

Niniejsza pozycja to nieodzowna pomoc dla praktyków, w szczególności sędziów, referendarzy sądowych, radców prawnych, adwokatów, urzędników państwowych oraz stron i innych uczestników postępowania w sprawach administracyjnych. Stanowi ona również nieocenioną bazę wiedzy dla doktorantów, aplikantów zawodów prawniczych w trakcie odbywania aplikacji i tych przygotowujących się do egzaminu końcowego, a także studentów.



Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 168) Tekst jednolity z dnia 30 stycznia 2013 r. (Dz.U. 2013, poz. 267)1 (zm.: Druk sejmowy Nr 1637, Nr 1699) 1 Tekst jednolity ogłoszono dnia 27.02.2013 r. Dział I. Przepisy ogólne Rozdział 1. Zakres obowiązywania i obowiązywanie decyzji wydanej w tej sprawie, PiP 1993, Nr 11–12; Literatura: R. Bierzanek, J. Symonides, Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2005; E. Boja- nowski, Kilka uwag o sposobach kształtowania sytuacji prawnoadministracyjnej, w: I. Skrzydło-Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), Instytucje współczesnego prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora zw. dr. hab. Józefa Filipka, Kraków 2001; J. Borkowski, Normy formalne prawa administracyjnego a procedura administracyjna, AUWr 1985, Nr 143; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku NSA z 19.4.2000 r., II SA/Gd 433/98, OSP 2001, Nr 6; Z. Cieślak (red.), Postępowanie administracyjne, Warszawa 2010; Z. Cieślak, Zbiory zachowań administracji państwo- wej. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1992; W. Dawidowicz, Model postępowania w sprawie tenże, administracyjnej Zagadnienie „osoby zainteresowanej” we współczesnym polskim postępowaniu administracyjnym, w: J. Łętowski, J. P. Pruszyński (red.), Prawo, Administracja, Gospodarka. Księga pamiątkowa ku czci prof. Ludwika Bara, Warszawa 1983; tenże, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989; J. Filipek, Prawo administracyjne. Instytucje ogólne, cz. 1, Kraków 1995; P. Gołaszewski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011; tenże, Problemy intertempo- ralne postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego po nowelizacji, MoP 2011, Nr 10; R. Hauser, Rola przepisów procesowych w realizacji norm materialnego prawa administracyjnego, w: Z. Leoński (red.), Rola materialnego prawa administracyjnego a ochrona praw jednostki, Poznań 1998; W. Hoff, Wytyczne w administracji państwowej, Warszawa 1984; J. Jagielski, Kontrola administracji publicznej, Warszawa 2012; tenże, Pozycja prawna urzędów centralnych, Warszawa 1991; T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004; J. Lang (red.), Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008; tenże, Postępowanie administracyjne i postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2007; I. Lipowicz, Pojęcie sfery wewnętrznej administracji państwowej, Katowice 1991; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Ogólne postępowanie administracyjne, Warszawa 2003; J. Łętowski, Polecenie służbowe w administracji, Warszawa 1972; E. Ochendowski, O dekodyfikacji postępowania administracyjnego na przykładzie Ordynacji podatko- wej, w: A. Łopatka (red.), Państwo prawa. Administracja. Sądownictwo. Prace dedykowane prof. dr hab. J. Łętowskiemu w 60. rocznicę urodzin, Warszawa 1999; E. Ochendowski, Zakład administracyjny jako podmiot administracji państwowej, Poznań 1969; J. Sutor, Prawo dyplomatyczne i konsularne, Warszawa 2000; M. Wierzbowski, Zasady i tryb wydawania zaświadczeń według kodeks postępowania administracyjnego, PiP 1981, Nr 1; J. Zimmermann, Z problematyki sporów kompetencyjnych między organami administracji państwowej a sądami, PiP 1989, Nr 3. Art. 1. [Zakres regulacji] Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych; tych organów 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1; 3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2; 4) w sprawach wydawania zaświadczeń. Gołaszewski/Wąsowski 3 Art. 1 Nb 1–4 Spis treści Nb 1 nistracyjnej I. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Ogólna charakterystyka postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . B. Cele, model i istota procedury admi- . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Rodzaje postępowania administracyjnego unormowane w KPA . . . . . . . . . . . . . . A. Ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie administracyjne (droga administracyj- na sensu stricto) . . . . . . . . . . . . . . 12 9 1 6 Dział I. Przepisy ogólne Nb B. Postępowanie pomocnicze w spra- wach rozstrzygania sporów kompeten- cyjnych (o właściwość) . . . . . . . . . . 18 C. Postępowanie (uproszczone) w spra- wach wydawania zaświadczeń . . . . . 27 D. Postępowanie (uproszczone) w spra- wach skarg i wniosków . . . . . . . . . . 31 III. Pozakodeksowe przepisy procedury admi- nistracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 IV. Zagadnienia intertemporalne . . . . . . . . . 37 I. Wstęp 1 2 3 4 A. Ogólna charakterystyka postępowania administracyjnego 1. Postępowanie administracyjne jako dział prawa. Postępowanie administracyjne określa się w literaturze przedmiotu jako dział prawa regulujący tryb wydawania aktów administracyj- nych oraz uprawnienia, jakie przysługują adresatom tych aktów w trakcie ich wydawania (zob. M. Wierzbowski, w: Wierzbowski, Postępowanie administracyjne, 2007, s. 1). Prawo procesowe administracyjne (prawo o postępowaniu administracyjnym) jest zaliczane do procesualistycznych gałęzi prawa. Metodologicznie charakteryzuje się położeniem głównego akcentu badawczego na formę podejmowanych przez administrację publiczną działań, a nie na ich skutki (zob. szerzej B. Adamiak, w: System PrAdm, t. 9). 2. Związek procedury z prawem materialnym. Nie sposób przy tym nie zwrócić uwagi, że w przeciwieństwie do procedur sądowych, procedura administracyjna jest ściśle związana z normami administracyjnego prawa materialnego, których zastosowanie jest bezpośrednio i ściśle powiązane z zastosowaniem konkretnej normy proceduralnej [zob. szerzej w tych kwestiach R. Hauser, Rola przepisów procesowych w realizacji norm materialnego prawa admi- nistracyjnego, w: Z. Leoński (red.), Rola materialnego prawa administracyjnego]. W literaturze przedmiotu wprost podkreśla się nierozerwalny związek między normami kompetencyjnymi a prawnymi formami działania administracji (zob. Z. Cieślak, Zbiory zachowań, s. 70 i nast.). 3. Zewnętrzny charakter postępowań kodeksowych. Należy jednocześnie podkreślić, że postępowanie administracyjne – w ujęciu kodeksowym – dotyczy w pierwszej kolejności trybu działania organów administracji przy wydawaniu zewnętrznych aktów administracyjnych. Normy tego postępowania, co do zasady, nie obowiązują zatem w tzw. sferze wewnętrznej działania organów. Stąd też istotową cechą jurysdykcyjnego (rozstrzygającego) postępowania administracyjnego jest wydawanie orzeczeń w formie decyzji administracyjnych. Postępowanie to nie obejmuje natomiast swym zasięgiem normatywnym aktów kierownictwa wewnętrznego (zarówno o charakterze generalnym, mających postać np. wytycznych lub regulaminów, jak również o charakterze zindywidualizowanym, np. w postaci poleceń służbowych). 4. Założenia rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Początkowo polska regulacja procedury administracyjnej zakładała objęcie swoim zakresem wszelkich spraw z zakresu materialnego prawa administracyjnego rozstrzyganych przez władze publiczne (w tym też samorządy). Przepisy rozp. Prezydenta RP z 22.3.1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) oczywiście przewidywały szereg wyjątków od tak sformułowanej generalnej zasady, co zostało zapisane w treści ówczesnych art. 112–116 cyt. rozporządzenia. Zasada ta była oparta o swoisty paradygmat, w świetle którego materialne prawo administracyjne utożsamiano z materialnym prawem publicznym (zob. W. Dawidowicz, Model postępowania). Stąd też procedura administracyjna pełniła rolę służebną wobec – mówiąc dzisiejszym językiem – materialnego prawa administracyjnego. Główny akcent kontroli administracyjnej spoczywał na sądzie administracyjnym. Orzeczenia administracyjne miały charakter wysoce sformalizowanych działań organów wykonujących zadania administracji publicznej. 4 Gołaszewski/Wąsowski Rozdział 1. Zakres obowiązywania Nb 5–7 Art. 1 5. Założenia KPA. Odmienną koncepcję zawiera obecnie obowiązujący KPA, który 5 w zamiarze jego twórców miał odejść od objęcia swoim zakresem „wszelkich” postępowań administracyjnych, a skoncentrować się – co do zasady – jedynie na takich postępowaniach administracyjnych, które załatwiałyby sprawy administracyjne (zob. E. Ochendowski, Zakład administracyjny, s. 7; szerzej także T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna; W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, s. 7). W rozumieniu samego Kodeksu bowiem sprawą administracyjną winna być indywidualnie (konkretnie, a nie abstrakcyjnie) określona sytuacja procesowa podmiotu administrowanego (niepowiązanego organizacyjnie z organem administra- cyjnym wydającym rozstrzygnięcie), mieszcząca się w sferze działań administracji publicznej i rozstrzygana w formie specjalnego aktu administracyjnego – decyzji administracyjnej. Aby możliwe było zastosowanie reguł procedury administracyjnej zapisanej w Kodeksie, powinny być zatem spełnione wszystkie trzy podstawowe przesłanki: 1) indywidualnie określona sytuacja podmiotu administrowanego; 2) mieszcząca się w sferze prawnej kompetencji określonego podmiotu pełniącego funkcję organu administracji publicznej; 3) rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Oczywiście zastrzec należy, że cechy te dotyczą jurysdykcyjnego postępowania administra- cyjnego (zob. szerzej J. Borkowski, w: System PrAdm, t. 9). Poza tym rozróżnieniem znajdują się niejurysdykcyjne (uproszczone) postępowania admini- stracyjne (jak postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń czy w sprawach dotyczących skarg i wniosków) także unormowane w KPA. W rezultacie, inne niż „decyzyjne” jurysdykcyjne postępowania administracyjne nie zostały objęte zakresem regulacji KPA. B. Cele, model i istota procedury administracyjnej 1. Cele procedury. Co do zasady, procedura administracyjna służy dwóm podstawowym 6 celom: 1) stworzeniu ram działania organów administracji dla realizacji norm materialnego prawa administracyjnego, a także 2) zabezpieczeniu jednostki przed ewentualną samowolą organów administracji. Cechą charakterystyczną tak określonej procedury jest to, że zakres jej stosowania obejmuje materialne prawo administracyjne (zob. J. Borkowski, Normy formalne prawa administracyj- nego). Uprawnienie powiązane z obowiązkiem rozstrzygania spraw administracyjnych zostało zawarte w prawie administracyjnym materialnym w postaci tzw. norm kompetencyjnych, zawie- rających w sobie jednocześnie wskazanie do zastosowania w konkretnym przypadku stosownej prawnej formy działania administracji (zob. szerzej J. Borkowski, w: System PrAdm, t. 9). Jedną z form działania administracji jest wydawanie aktów administracyjnych, z których naj- bardziej charakterystycznym jest decyzja administracyjna (właśnie przez ścisłe powiązanie jej wydawania z procedurą administracyjną zawartą w KPA). Ramy działania organów administracji publicznej (w szerszym aspekcie także innych niż organy podmiotów, którym ustawodawca powierzył wykonywanie funkcji publicznych) sprecyzowane są głównie w wyraźnie określonych w Kodeksie zasadach ogólnych, normach odnoszących się do zasad określania właściwości tych organów (oraz rozstrzygania sporów mogących wyniknąć na tym tle), zasad udziału stron w postępowaniu oraz przysługujących im praw, sposobów realizacji techniki procesowej (jak choćby normy odnoszące się do doręczeń czy wezwań), zasad postępowania dowodowego, norm wydawania rozstrzygnięć, usystematyzowania sposobów realizacji procesowego nadzoru (zarówno odwoławczego, jak i weryfikacyjnego), a także innych norm szczegółowych. 2. Model procedury. Stosowanie prawa w ramach prowadzonego postępowania admini- 7 stracyjnego polega przede wszystkim na zindywidualizowaniu adresata spośród grupy ad- resatów określonych w hipotezie stosowanej normy prawnej i związaniu z tak określonym adresatem uprawnień lub obowiązków wynikających z materialnego prawa administracyjnego [zob. E. Bojanowski, Kilka uwag o sposobach kształtowania sytuacji prawnoadministracyjnej, w: I. Skrzydło-Niżnik, P. Dobosz, D. Dąbek, M. Smaga (red.), Instytucje współczesnego prawa administracyjnego, s. 61]. Gołaszewski/Wąsowski 5 8 9 Art. 1 Nb 8–10 Dział I. Przepisy ogólne Owa indywidualizacja może być dokonywana z urzędu (wówczas gdy norma prawa admini- stracyjnego wymaga od samego organu podejmowania określonych działań realizujących zało- żony przez ustawodawcę porządek prawny) lub z inicjatywy zainteresowanego (posiadającego przypisany mu przez ustawodawcę interes prawny) podmiotu administrowanego. W sytuacji, gdy organ prowadzi postępowanie z urzędu, sam powinien określić i zindywidualizować adresata swego rozstrzygnięcia zgodnie z normą kompetencyjną. Z kolei w sytuacji, gdy sprawa toczona jest na wniosek podmiotu administrowanego, organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia przed przyznaniem uprawnienia lub obowiązku takiemu podmiotowi administrowanemu powinien zwe- ryfikować jego interes prawny do bycia adresatem danego rozstrzygnięcia (zob. też J. Borkowski, w: System PrAdm, t. 9). 3. Istota procedury. Poza nielicznymi wyjątkami (np. w prawie energetycznym) istotą i celem prowadzenia postępowania administracyjnego nie jest rozstrzyganie sporu pomiędzy stronami, ale przyznanie lub odmowa przyznania, względnie nałożenie lub odmowa nałożenia – przez działający w zakresie swoich kompetencji organ administracji publicznej lub podmiot, któremu ustawowo przyznano taką kompetencję – obowiązku lub uprawnienia o charakterze administracyjnoprawnym podmiotowi niezwiązanemu organizacyjnie z organem (zob. J. Lang, Postępowanie administracyjne i postępowanie sądowo-administracyjne). Podmiotem niepowiązanym organizacyjnie z organem wydającym rozstrzygnięcie może być osoba fizyczna (zarówno obywatel polski, jak i cudzoziemiec), osoba prawna niezależnie od formy organizacyjnej jej działalności, a w określonych sytuacjach także jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (państwowa, samorządowa lub inna). Wszystkie te podmioty zbiorczo nazywane są podmiotami administrowanymi, w odróżnieniu od zbiorczego pojęcia podmiotów administrujących (przypisanego zarówno organom administracji publicznej, jak też podmiotom niebędącym organami, którym ustawodawca przyznał kompetencję do wydawania rozstrzygnięć administracyjnych). II. Rodzaje postępowania administracyjnego unormowane w KPA 1. Rodzaje postępowania. Kodeks normuje kilka rodzajów postępowania administracyj- nego. Podstawowym z nich jest ogólne postępowanie administracyjne, zwane też postępo- waniem jurysdykcyjnym (zob. M. Wierzbowski, w: Wierzbowski, Postępowanie administracyjne, 2007, s. 9), które zostało uregulowane w Działach I, II, IV, IX i X KPA. Poza tym Kodeks normuje, jednak wyłącznie fragmentarycznie, postępowanie pomocnicze w sprawach rozstrzygania sporów kompetencyjnych (o właściwość), a ponadto dwa postępo- wania pozajurysdykcyjne (uproszczone) w sprawach wydawania zaświadczeń (Dział VII KPA) oraz w sprawach skarg i wniosków (Dział VIII KPA). Wszystkie te rodzaje postępowań – ze względu na to, że zostały objęte zakresem regulacji KPA – nazywane są postępowaniami kodeksowymi (zob. P. Gołaszewski, Postępowanie administracyjne, s. 3–10). Trzeba w związku z tym zdecydowanie podkreślić, że ogólne postępowanie administracyjne, które niejednokrotnie jest błędnie utożsamiane z całym zakresem obowiązywania KPA, stanowi tylko jeden z kilku rodzajów postępowania administracyjnego i nie wyczerpuje zakresu zastoso- wania Kodeksu, który normuje ponadto uproszczone postępowania administracyjne w sprawach skarg, wniosków oraz zaświadczeń, jak również fragmentarycznie postępowanie pomocnicze w sprawach rozstrzygania sporów kompetencyjnych (o właściwość). Dodatkowo należy również pamiętać o ograniczeniach w zakresie stosowania przepisów Kodeksu wynikających z art. 3 oraz 4 KPA (zob. też J. Borkowski, w: System PrAdm, t. 9). Odróżnianie zakresu zastosowania przepisów normujących ogólne postępowanie administra- cyjne od zakresu obowiązywania Kodeksu jako całości ma pierwszorzędne znaczenie z punktu widzenia właściwego zrozumienia problematyki procesowo-administracyjnej. Inaczej bowiem przedstawiają się podmiotowe oraz przedmiotowe granice każdego z wymienionych wyżej rodzajów postępowań uregulowanych w Kodeksie, które dopiero łącznie składają się na zakres obowiązywania tego Kodeksu jako całości. 10 2. Droga administracyjna. W ślad za powyższymi ustaleniami należy rozróżniać drogę ogólnego postępowania administracyjnego (drogę administracyjną sensu stricto) oraz drogę 6 Gołaszewski/Wąsowski Rozdział 1. Zakres obowiązywania Nb 11–12 Art. 1 postępowania administracyjnego w szerokim znaczeniu (drogę administracyjną sensu largo), jako że w poszczególnych rodzajach tego postępowania mogą być rozpatrywane różne kategorie spraw przy udziale odmiennego kręgu podmiotów. Dla przykładu, kwestia dopuszczalności drogi ogólnego postępowania administracyjnego przedstawia się całkowicie odmiennie od zagadnienia dopuszczalności drogi postępowania skargowego, którego zakres wyznacza art. 221 w zw. z art. 227 KPA. Postępowanie skargowe dotyczy bowiem innej kategorii spraw oraz ma znacznie szerszy zakres podmiotowy od ogólnego postępowania administracyjnego, a przede wszystkim służy zagwarantowaniu ochrony interesu faktycznego obywateli, podczas gdy w ogólnym postępowaniu administracyjnym realizowany jest interes prawny podmiotów administrowanych poprzez władcze ukształtowanie ich sytuacji prawnej w drodze decyzji. Odrębny status obu wspomnianych rodzajów postępowań potwierdzają ponadto przepisy art. 233–236 KPA, których treść wyraźnie wskazuje na rozłączny charakter postępowania skargowego oraz ogólnego postępowania administracyjnego. Postępowania te nie mogą toczyć się w tej samej sprawie, która ze względu na swój charakter przynależy albo do drogi ogólnego postępowania administracyjnego, albo do drogi postępowania skargowego. To samo dotyczy rów- nież np. drogi postępowania podatkowego (zob. np. art. 171 § 2a OrdPU), a także relacji ogólnego postępowania administracyjnego do pozostałych rodzajów postępowań administracyjnych. 3. Systematyka przepisów KPA. Z tego, co powiedziano już wyżej, wynika, że ogólne po- 11 stępowanie administracyjne, zwane też postępowaniem jurysdykcyjnym, zostało uregulowane w Działach I, II, IV, IX i X KPA, postępowanie pomocnicze w sprawach rozstrzygania sporów kompetencyjnych (o właściwość) w art. 22–23 KPA, postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń w Dziale VII KPA, natomiast postępowanie skargowo-wnioskowe w Dziale VIII KPA. Wnikliwa analiza przepisów Kodeksu wskazuje jednak, że powyższa – przyjmowana naj- częściej – systematyka ma charakter uogólniający. W istocie bowiem przepisy Działu I KPA, podobnie zresztą jak Działu IV KPA, powinny znajdować – i w dużej części znajdują – zastoso- wanie także w postępowaniach uproszczonych dotyczących zaświadczeń, skarg i wniosków. Co jednak ważne, stosowanie tych przepisów we wskazanych rodzajach postępowań ma charakter do pewnego stopnia intuicyjny (a w istocie – w sensie jurydycznym – odpowiedni, pomimo braku wyraźnej podstawy prawnej do takiego działania), bowiem o ile np. nie budzi wątpliwości stosowanie do zaświadczeń, skarg i wniosków przepisów Działu I KPA dotyczących doręczeń, o tyle oczywiste jest, że nie znajdą w tych postępowaniach zastosowania przepisy Działu I KPA poświęcone stronie (choć np. działanie w postępowaniach uproszczonych, w szczególności w zakresie uzyskiwania zaświadczeń, przez pełnomocnika nie nasuwa w praktyce wątpliwości). Taki stan rzeczy każe zwrócić uwagę na bardziej ogólny problem, będący w przeważającej mierze wynikiem dokonywanych w przeszłości nowelizacji KPA, dotyczący braku wyodrębnienia w przepisach Kodeksu – we właściwy sposób – części ogólnej, jak też braku w Kodeksie odpowiednika normy art. 13 § 2 KPC. Tymczasem odpowiednie, bowiem wybiórcze, stosowanie w postępowaniach uproszczonych w sprawach dotyczących zaświadczeń, skarg i wniosków przepisów zawartych przede wszystkim w Działach I i II KPA powinno mieć wyraźną podstawę normatywną (w kształcie odpowiadającym brzmieniu art. 13 § 2 KPC). Same reguły interpreta- cyjne i kolizyjne o charakterze ogólnym, stosowane w procesie wykładni norm Kodeksu (z czym mamy do czynienia dotychczas), nie wydają się tutaj wystarczające, czego dowodzą zarówno spory doktrynalne, jak i rozbieżności orzecznicze w omawianej materii (typowym przykładem niech będzie problem dopuszczalności i ewentualnego zakresu stosowania do postanowień i zażaleń wydawanych w postępowaniu uproszczonym w sprawach wydawania zaświadczeń – zob. art. 219 KPA – przepisów art. 123–126 oraz 141–144 KPA regulujących problematykę postanowień i zażaleń na użytek ogólnego postępowania administracyjnego). A. Ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie administracyjne (droga administracyjna sensu stricto) 1. Droga administracyjna sensu stricto. Kwestię zakresu obowiązywania przepisów normu- 12 jących ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie administracyjne należy sprowadzić do problemu Gołaszewski/Wąsowski 7 Art. 1 Nb 13 dopuszczalności drogi ogólnego postępowania administracyjnego (drogi administracyjnej sensu stricto), której granice podmiotowe oraz przedmiotowe zakreśla przede wszystkim art. 1 pkt 1 i 2 KPA. Na podstawie tych przepisów trzeba ogólnie przyjąć, że droga administracyjna jest dopuszczalna: 1) w aspekcie przedmiotowym w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze Dział I. Przepisy ogólne decyzji administracyjnej, natomiast 2) w aspekcie podmiotowym przed organami administracji publicznej oraz przed innymi organami państwowymi, jak również przed innymi podmiotami, 3) gdy są one z mocy prawa lub na podstawie porozumień powołane do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Samo pojęcie drogi administracyjnej sensu stricto można w tej sytuacji zdefiniować jako moż- liwość (dopuszczalność) rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej bądź inny organ lub podmiot powołany do tego z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Droga administracyjna sensu stricto jest przy tym sumą zakresów właściwości rzeczowej poszczególnych organów administracji publicznej (w rozumieniu przepisów Kodeksu). 13 2. Zakres przedmiotowy drogi administracyjnej sensu stricto. Ocena dopuszczalności drogi ogólnego postępowania administracyjnego w zakresie przedmiotowym wymaga ustalenia, czy mamy do czynienia ze sprawą indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyj- nej. Konieczne zatem jest po pierwsze ustalenie, czy chodzi o sprawę administracyjną indywi- dualną, czyli sprawę podwójnie skonkretyzowaną: co do osoby (podmiotu) oraz co do sytuacji (praw lub obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, których sprawa dotyczy). Por. też uwagi w Nb 14 poniżej. Dopiero w drugiej kolejności należy zbadać, czy dla załatwienia takiej sprawy przewidziana jest forma decyzji administracyjnej, bowiem występuje szereg spraw administracyjnych o charakterze indywidualnym, dla których załatwienia właściwe są inne formy, np. czynności materialno-techniczne (zob. w tym kontekście art. 3 § 2 pkt 4 PrPostAdm, który przewiduje możliwość zaskarżania do sądu administracyjnego innych niż decyzje i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej; zob. też wyr. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28.10.2009 r., II SAB/Go 53/09, Legalis oraz post. WSA w Warszawie z 15.6.2009 r., II SAB/Wa 197/08, CBOSA). W aspekcie normatywnym niezbędne do dokonania oceny dopuszczalności drogi ogólnego postępowania administracyjnego jest sięgnięcie do ustaw z zakresu materialnego (względnie ustrojowego) prawa administracyjnego, które kształtują kompetencje organów administracji publicznej do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnych. To z ustaw regulujących funkcjonowanie poszczególnych części aparatu administracyjnego wynika bowiem, w jakiej formie organ administracji publicznej załatwia sprawę indywidualną, od czego zależeć będzie czy w ogóle, a jeśli to na drodze jakiego postępowania administracyjnego – ogólnego, szczególnego, czy uproszczonego – sprawa ta ma zostać rozstrzygnięta przez organ administrujący. W tym kontekście należy także zwrócić uwagę na domniemanie w ramach poszczególnych rodzajów postępowania orzekającego (jurysdykcyjnego) przed organami administrującymi drogi ogólnego postępowania administracyjnego w sprawach indywidualnych, w których przepisy materialnego prawa administracyjnego nie określają w sposób ścisły formy działania organu administracji publicznej, tj. nie wskazują wprost, czy sprawa ma być załatwiona w formie decyzji administracyjnej, czy też w formie innego aktu lub czynności. Na tym tle przyjęto w orzecznictwie m.in., że decyzjami administracyjnymi, których wydanie powinno następować na drodze ogólnego postępowania administracyjnego, są np. rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania zasiłku osobie czasowo pozostającej bez pracy (wyr. NSA z 8.2.1983 r., SA/Wr 559/82, ONSA 1983, Nr 1, poz. 3), rozstrzygnięcia Agencji Restruk- turyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie dofinansowania z funduszy unijnych (uchw. NSA z 22.2.2006 r., II GPS 3/06, ONSAiWSA 2007, Nr 3, poz. 59), a także np. orzeczenia dotyczące skreślenia maklera z listy maklerów lub zawieszenia uprawnień maklerskich (wyr. SN tak, 8 Gołaszewski/Wąsowski Rozdział 1. Zakres obowiązywania Nb 14–15 Art. 1 z 21.10.1993 r., III AZP 14/93, OSNCP 1994, Nr 3, poz. 51) oraz wybrane rozstrzygnięcia organów Narodowego Funduszu Zdrowia. Samą decyzję administracyjną w literaturze przedmiotu definiuje się jako kwalifikowany akt administracyjny, rozstrzygający sprawę administracyjną co do istoty lub w inny sposób kończący postępowanie w danej instancji. Podkreśla się także, że decyzja administracyjna powinna kształtować normę prawa administracyjnego materialnego [zob. J. Lang, w: J. Lang (red.), Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, s. 18]. 3. Sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym i formalnym. Analiza przepisów 14 art. 1 pkt 1 i 2 KPA pozwala zauważyć, że przyjęte tam wyznaczniki przedmiotowe drogi administracyjnej sensu stricto oderwane są od kryteriów materialnych. Innymi słowy, dla zastosowania przepisów Kodeksu regulujących ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie admini- stracyjne wystarczające jest, abyśmy mieli do czynienia ze sprawą indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej (pozostającą we właściwości organu administracji publicz- nej). Nie musi to być jednak sprawa dotycząca stosunku prawnoadministracyjnego, czyli innymi słowy mówiąc, dotycząca uprawnień lub obowiązków z zakresu (materialnego) prawa administracyjnego. W tej sytuacji możemy wyodrębnić dwie kategorie indywidualnych spraw administracyjnych rozstrzyganych w drodze decyzji. Po pierwsze, sprawy administracyjne w znaczeniu materialnym, które prócz tego, że są indywidualne i podlegają rozstrzygnięciu w drodze decyzji przez kompetentny organ, to dotyczą stosunku prawnoadministracyjnego, a więc uprawnień lub obowiązków z zakresu (materialnego) prawa administracyjnego. Po drugie natomiast, sprawy administracyjne w znaczeniu formalnym, które wprawdzie są indywidualne i podlegają rozstrzygnięciu w drodze decyzji przez kompetentny organ, jednak pod względem materialnym są to najczęściej – choć nie wyłącznie – sprawy cywilne przekazane na drogę postępowania administracyjnego stosownie do art. 2 § 3 KPC. Wyodrębnienie obu tych kategorii spraw nie ma waloru czysto teoretycznego. Wydaje się bowiem, że np. większą zdatność ugodową (art. 114–122 KPA) posiadają sprawy admini- stracyjne w znaczeniu formalnym, które pod względem materialnym są sprawami cywilnymi. Podobnie weryfikacji na drodze postępowania cywilnego (przed sądami powszechnymi) powinny być w zasadzie poddawane tylko i wyłącznie decyzje administracyjne zapadające w sprawach administracyjnych w znaczeniu formalnym (zob. szerzej na ten temat J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Hauser, Wierzbowski, Komentarz). 4. Zakres podmiotowy drogi administracyjnej sensu stricto. Podmiotowy zakres dopusz- 15 czalności drogi ogólnego postępowania administracyjnego wyznacza przede wszystkim pojęcie organu administracji publicznej zdefiniowane w art. 5 § 2 pkt 3, 4 i 6 KPA (które swoim zasięgiem obejmuje również podmioty określone w art. 1 pkt 2 KPA, co stanowi pewną niespójność uregulowania tego przepisu względem art. 1 pkt 1 KPA). Zgodnie bowiem z ostatnio wymienionymi normami, które wyznaczają zakres zastosowania przepisów o ogólnym postępowaniu administracyjnym, w tym trybie załatwiane są sprawy należące do właściwości organów administracji publicznej (w wyżej wskazanym rozumieniu; por. też B. Adamiak, w: System PrAdm, t. 9). Na temat pojęcia organu administracji publicznej zob. uwagi w komentarzu do art. 5 KPA. Już teraz wypada jednak zaznaczyć, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż kodeksowa definicja organu administracji została stworzona jedynie na potrzeby tego Kodeksu i nie powinno jej się używać przy interpretowaniu pojęcia „organ administracji publicznej” występującego w innych aktach normatywnych (zob. M. Wierzbowski, w: Wierzbowski, Postępowanie administracyjne, 2008, s. 11). W świetle kodeksowej definicji organu administracji publicznej należy pod tym pojęciem rozumieć nie tylko organy w sensie ustrojowym, lecz także podmioty ustrojowo odległe od systemu organów administracji publicznej, jak choćby organy szkół wyższych lub organy przedsiębiorstw, którym powierzono wydawanie decyzji administracyjnych, a więc zlecono wykonywanie (realizację) funkcji z zakresu administracji publicznej (zob. M. Wierzbowski, w: Wierzbowski, Postępowanie administracyjne, 2008, s. 11). Doktrynalne ujęcie organu admi- nistracyjnego określa ten organ jako każdy podmiot, który prowadzi postępowanie, w imieniu Gołaszewski/Wąsowski 9 Art. 1 Nb 16–17 Dział I. Przepisy ogólne administracji wydaje decyzje, postanowienia i zarządzenia porządkowe itp. (zob. J. Filipek, Prawo administracyjne, s. 202). W istocie, kodeksowa definicja organu administracji publicznej obejmuje swoim zakresem zarówno organy w sensie ustrojowym, jak też organy w znaczeniu funkcjonalnym. Słowem, będą to wszystkie podmioty, które wykonują (z mocy prawa lub na podstawie porozumień) administrację publiczną w znaczeniu przedmiotowym, niezależnie od tego, czy w aspekcie ustro- jowym podmioty te stanowią część aparatu administracyjnego (organy w sensie ustrojowym), czy też pozostają poza tą strukturą (organy w znaczeniu funkcjonalnym). Kodeks postępowania administracyjnego wymaga także, aby dana sprawa indywidualna była rozstrzygana przez organ w zakresie jego właściwości (zarówno miejscowej, rzeczowej, jak i instancyjnej). Zastrzeżenie to w pełni koresponduje z wyrażoną w Kodeksie zasadą rozstrzy- gania spraw w zakresie właściwości kompetentnych organów. Należy przy tym podkreślić, że normy kompetencyjne są wyraźnie związane z zakresem właściwości organów orzekających (zob. Z. Cieślak, Zbiory zachowań, s. 70 i nast.). 16 17 5. Zasady praworządności i legalizmu a droga administracyjna sensu stricto. Dla oceny zakresu dopuszczalności drogi administracyjnej sensu stricto istotne znaczenie mają także unor- mowania art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 in principio KPA, bowiem w świetle wynikających z tych przepisów zasad legalizmu oraz praworządności nie może być mowy – na poziomie całego sytemu prawnego – o jakimkolwiek generalnym domniemaniu załatwiania spraw przez organy administracji publicznej na drodze ogólnego postępowania administracyjnego. Czym innym jest przy tym wspomniane wcześniej domniemanie drogi ogólnego postępo- wania administracyjnego w ramach poszczególnych rodzajów postępowania orzekającego przed organami administrującymi, bowiem domniemanie to dotyczy przypadków, w których sprawa ma charakter administracyjny i indywidualny, a wątpliwości występują jedynie co do formy prawnej działania organu, w jakiej powinna zostać załatwiona. Droga administracyjna sensu stricto zawsze musi mieć podstawę w prawie materialnym (ustrojowym), gdyż jest ściśle limitowana zakresem kompetencji organów administracji publicz- nej wynikających z przepisów prawa materialnego (zob. też wyr. NSA z 22.5.2009 r., I OSK 845/08, Legalis). 6. Niedopuszczalność drogi administracyjnej sensu stricto. Niedopuszczalność drogi administracyjnej sensu stricto, a więc niedopuszczalność rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej bądź inny organ lub podmiot powołany do tego z mocy prawa lub na podstawie porozumień, może mieć charakter pierwotny lub następczy. Pierwotna niedopuszczalność drogi administracyjnej sensu stricto (istniejąca już w momen- cie wszczynania postępowania), w przypadku działania przez organ administracji publicznej z urzędu, nie powinna w ogóle prowadzić do wszczęcia ogólnego postępowania administra- cyjnego. W sytuacji natomiast wystąpienia z żądaniem przez podmiot uprawniony, powinno wówczas dojść do zwrotu podania, jeśli sprawa należy do właściwości sądu powszechnego (art. 66 § 3 KPA), bądź do odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 KPA), jeśli właściwy w sprawie okazałby się inny podmiot (np. sąd administracyjny, sąd wojskowy, jeden spośród trybunałów). W przypadku następczej niedopuszczalności drogi administracyjnej sensu stricto (np. uchy- lenia w toku postępowania – ze skutkiem natychmiastowym – przepisów dających organowi kompetencję do wydania decyzji w sprawie), podobnie zresztą, jak w sytuacji wykrycia w toku już wszczętego (z urzędu lub na wniosek) postępowania pierwotnej niedopuszczalności drogi administracyjnej sensu stricto, powinno nastąpić – jeśli sprawa jest rozpoznawana w I instancji – umorzenie postępowania w takiej sprawie (art. 105 § 1 KPA). Jeśli natomiast sprawę rozpatruje już organ II instancji, powinno wówczas dojść do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia w całości postępowania przeprowadzonego w I instancji (art. 138 § 1 pkt 2 KPA). Ujawnienie się (pierwotnej lub następczej) niedopuszczalności drogi administracyjnej sensu stricto już po wydaniu w sprawie decyzji ostatecznej powinno z kolei prowadzić do stwierdzenia nieważności jako wydanej bez podstawy prawnej, a przy tym z rażącym takiej decyzji 10 Gołaszewski/Wąsowski Rozdział 1. Zakres obowiązywania Nb 18–21 Art. 1 naruszeniem prawa i reguł właściwości rzeczowej (art. 156 § 1 pkt 1 i 2 KPA; trzeba jednak zastrzec, że w orzecznictwie utrwaliło się stanowisko, w myśl którego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w omawianej sytuacji jest wyłącznie art. 156 § 1 pkt 2 KPA). B. Postępowanie pomocnicze w sprawach rozstrzygania sporów kompetencyjnych (o właściwość) 1. Systematyka regulacji prawnej. Zgodnie z art. 1 pkt 3 KPA, Kodeks w art. 22–23 normuje 18 fragmentarycznie postępowanie pomocnicze w sprawach rozstrzygania sporów kompetencyj- nych (o właściwość). Pozostała (dalsza) część regulacji dotyczącej tego postępowania znajduje się przede wszystkim w art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 PrPostAdm, do których treści należy w tym miejscu odesłać (szeroko na ten temat zob. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Hauser, Wierzbowski, Komentarz). Kodeks postępowania administracyjnego (a konkretnie przepisy art. 1 pkt 3 KPA oraz art. 22–23 KPA) stanowi zatem „odrębną ustawę” w rozumieniu art. 4 PrPostAdm. 2. Spór kompetencyjny a spór o właściwość. Na tle omawianej regulacji wyłania się 19 zagadnienie dotyczące różnicy pomiędzy pojęciem „spór kompetencyjny” a terminem „spór o właściwość”. W literaturze przyjmuje się dosyć jednolicie, że fundamentum divisionis ma tutaj charakter wyłącznie podmiotowy, a zatem o tym, czy mamy do czynienia ze sporem o właściwość czy ze sporem kompetencyjnym, decyduje jedynie organizacyjne usytuowanie organu w strukturze aparatu administracyjnego. Jeżeli zatem spór toczy się pomiędzy dwoma organami jednostek samorządu terytorialnego, dwoma samorządowymi kolegiami odwoławczymi, organem jednostki samorządu terytorialnego a samorządowym kolegium odwoławczym bądź też pomiędzy dwoma organami administracji rządowej, to wówczas mamy do czynienia ze sporem o właściwość. to w takiej sytuacji Jeśli natomiast spór powstaje pomiędzy organem administracji rządowej a samorządowym kolegium odwoławczym bądź pomiędzy organem jednostki samorządu terytorialnego a organem to spór kompetencyjny (por. post. NSA administracji rządowej, z 22.2.2012 r., I OW 205/11, CBOSA). W zakresie pojęć „spór o właściwość” oraz „spór kompetencyjny” nie mieszczą się natomiast spory pomiędzy organami administracji publicznej a sądami (powszechnymi, administracyjnymi itd.). W tych kwestiach por. art. 66 § 3 i 4 KPA, art. 58 § 4 PrPostAdm oraz art. 1991 KPC (por. też J. Zimmermann, Z problematyki sporów kompetencyjnych). jest 3. Spory o właściwość w KPA. Powyższe rozróżnienie ma z punktu widzenia przepisów 20 Kodeksu istotne znaczenie, bowiem w art. 22–23 KPA unormowano w sposób wyczerpujący (kompleksowy) wyłącznie tryb rozstrzygania – i to nie wszystkich – sporów o właściwość. Pozostałe spory o właściwość, jak też wszystkie spory kompetencyjne przynależą do kompetencji sądów administracyjnych, w związku z czym dla ich rozstrzygnięcia niezbędne jest sięgnięcie do regulacji PrPostAdm (szeroko na ten temat zob. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: Hauser, Wierzbowski, Komentarz). 4. Przedmiot sporu kompetencyjnego (o właściwość). Zasadniczo spór kompetencyjny 21 (o właściwość) jest sporem dotyczącym właściwości organów wynikającej z ustawy, przy czym nie chodzi tutaj tylko o samą ustawę, ale także o przepisy aktów wykonawczych, ewentualnie także aktów prawa miejscowego. Może tu również chodzić o właściwość wyznaczaną przepisami porozumień administra- cyjnych zawieranych pomiędzy organami, jeżeli zawarcie takiego porozumienia jest przez przepisy aktu ustawowego dopuszczalne (por. post. NSA z 24.10.2006 r., II OW 32/06, Legalis); (por. jednak post. NSA z 7.12.2009 r., I OW 140/09, Legalis, oraz z 18.1.2010 r., I OW 181/09, Legalis, w których wyrażono pogląd, iż spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie nieobowiązujących już art. 86 ust. 3 i 4 oraz art. 86a ustawy z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej, tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., nie są sporami kompetencyjnymi – o właściwość). Spory kompetencyjne (o właściwość) nie powstają natomiast w sytuacjach, w których właściwość organów ma charakter delegacyjny, a zatem wynika ze wskazania dokonanego przez Gołaszewski/Wąsowski 11 22 23 Art. 1 Nb 22–23 Dział I. Przepisy ogólne inny organ administracji publicznej w ramach przysługującej temu organowi kompetencji (por. np. art. 26 § 2 zd. 2 i 3 oraz § 3, art. 27 § 2 i 3, a także art. 150 § 2 KPA). 5. Istota i rodzaje sporów kompetencyjnych (o właściwość). Istotą sporu kompetencyjnego (o właściwość) jest sytuacja, w której zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. B. Adamiak, w: Adamiak, Borkowski, Postępowanie administracyjne, 2009, s. 117). Powstanie sporu kompetencyjnego (o właściwość) może mieć zatem miejsce wyłącznie w przypadku, gdy co najmniej dwa organy uznają się za właściwe (spór pozytywny) bądź za niewłaściwe (spór negatywny) do rozstrzygnięcia sprawy tożsamej ze względu na występujące w niej podmioty (strony), prawa lub obowiązki tych podmiotów podlegające konkretyzacji, a także podstawę prawną i podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (por. post. NSA z 24.4.2008 r., II OW 6/08, Legalis, oraz post. NSA z 11.1.2010 r., II OW 78/09, Legalis, a także post. NSA z 26.8.2011 r., II OW 64/11, Legalis oraz post. NSA z 5.4.2011 r., II OW 13/11, Legalis, jak również post. NSA z 10.1.2012 r., II OW 150/11, Legalis oraz post. NSA z 11.1.2012 r., II OW 123/11, Legalis). Jak wyjaśnił przy tym NSA w postanowieniu z 6.5.2011 r. (I OW 17/11, Legalis), spór o właściwość może dotyczyć kompetencji do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej jako całości, nie zaś rozstrzygnięcia, który z organów jest właściwy do przeprowadzenia poszczególnych czynności procesowych w jej ramach, w tym przeprowadzenia dowodów. 6. Konkretny charakter sporu kompetencyjnego (o właściwość). Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) mający charakter abstrakcyjny, oderwany od konkret- nego przypadku, należy uznać za niedopuszczalny w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 PrPostAdm (post. NSA z 21.10.2008 r., II OW 48/08, ONSAiWSA 2009, Nr 3, poz. 53; por. też post. NSA z 4.3.2008 r., I OW 137/07, Legalis, oraz post. NSA z 30.10.2007 r., I OW 77/07, Legalis). Pogląd ten NSA podtrzymał również w post z 12.1.2012 r. (II GW 7/11, Legalis) oraz w post z 30.3.2012 r. (I OW 7/12, Legalis). To samo dotyczy odpowiednio również pozostałych sporów o właściwość, które nie są rozstrzygane przez sąd administracyjny, ale przez odpowiedni organ nadrzędny (zob. art. 22 KPA). O sporze kompetencyjnym (o właściwość) możemy mówić w sytuacji, kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (post. NSA z 10.3.2006 r., II OW 84/05, Legalis; por. także post. NSA z 5.4.2011 r., II OW 13/11, CBOSA oraz post. NSA z 23.8.2011 r., II OW 62/11, Legalis). W przeciwnym razie, kiedy nie ma zgody między organami co do oceny stanu faktycznego oraz co do tego, w oparciu o jakie przepisy (prawa materialnego) należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie występuje tożsamość sprawy. Trudno bowiem mówić o sporze kompetencyjnym (o właściwość) w sytuacji, kiedy dwa organy odnoszą się w rzeczywistości do dwóch różnych spraw, chociaż dotyczących tej samej strony. Jest to pozorny spór kompetencyjny (o właściwość), gdyż nie ma w takiej sytuacji rozbieżności stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, natomiast istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy (por. post. NSA z 24.7.2007 r., II OW 25/07, niepubl., a także post. NSA z 22.3.2011 r., II OW 98/10, Legalis oraz post. NSA z 10.1.2012 r., II OW 150/11, Legalis). Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) nie może polegać na wyszukiwaniu przez sąd właściwej podstawy materialnoprawnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego, bowiem to organ administracji publicznej właściwy jest do ustalenia rodzaju sprawy, a tym samym podstawy materialnoprawnej jej rozstrzygnięcia (por. post. NSA z 3.7.2007 r., I OW 23/07, niepubl.). Podobnie, wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) musi być poprzedzone ustaleniami organów obejmującymi stan faktyczny sprawy, bowiem ustalenia w tym zakresie stają się podstawą analizy przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie (por. post. NSA z 27.6.2007 r., II OW 14/07, niepubl., a także post. NSA z 4.7.2006 r., I OW 6/06, Legalis oraz post. NSA z 23.8.2011 r., II OW 62/11, CBOSA). 12 Gołaszewski/Wąsowski
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: