Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00137 005330 14865831 na godz. na dobę w sumie
Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 550
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-662-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Jest to dziewiąte wydanie znanego Czytelnikom komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym w sposób jasny i przystępny wyjaśniono zawiłości procedury administracyjnej. Kodeks ten jest kluczową regulacją prawną, określającą relacje między organami administracji a podmiotami dążącymi do uzyskania decyzji administracyjnej lub domagającymi się innego działania ze strony organów administracji.
W obecnym wydaniu uwzględniono najnowsze zmiany, wynikające m.in. z ustawy z 15 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Ordynacja podatkowa, jak również z jeszcze nieobowiązującej ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, która wejdzie w życie 1 lipca 2013 r.
Zaletą publikacji jest bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych wykorzystane w uwagach komentarza, w którym przedstawiono m.in. najnowsze tendencje w orzecznictwie administracyjnm. Komentarz zawiera skorowidz przedmiotowy.
Publikacja ta będzie z pewnością pomocna prawnikom, pracownikom administracji publicznej, studentom prawa i administracji oraz osobom załatwiającym sprawy w urzędach.
Piotr Przybysz jest doktorem nauk prawnych, pracownikiem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
Stan prawny na 10 września 2012 roku.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Piotr Przybysz Wydanie 9 Stan prawny na 10 wrzeÊnia 2012 roku Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Paterak Redakcja techniczna: Agnieszka Dymkowska Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-662-0 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 9 USTAWA z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) 11 DZIAŁ I. Przepisy ogólne (art. 1–60) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Rozdział 1. Zakres obowiązywania (art. 1–5) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Rozdział 2. Zasady ogólne (art. 6–16) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Rozdział 3. Organy wyższego stopnia i organy naczelne (art. 17–18) . . . . . . . . Rozdział 4. Właściwość organów (art. 19–23) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Rozdział 5. Wyłączenie pracownika oraz organu (art. 24–27a) . . . . . . . . . . . . 103 Rozdział 6. Strona (art. 28–34). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Rozdział 7. Załatwianie spraw (art. 35–38) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Rozdział 8. Doręczenia (art. 39–49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Rozdział 9. Wezwania (art. 50–56) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 187 Rozdział 10. Terminy (art. 57–60) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 DZIAŁ II. Postępowanie (art. 61–163) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Wszczęcie postępowania (art. 61–66) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Rozdział 2. Metryki, protokoły i adnotacje (art. 66a–72) . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Rozdział 3. Udostępnianie akt (art. 73–74) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 Rozdział 4. Dowody (art. 75–88a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 260 Rozdział 5. Rozprawa (art. 89–96). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 6. Zawieszenie postępowania (art. 97–103) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 Rozdział 7. Decyzje (art. 104–113) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 Rozdział 8. Ugoda (art. 114–122) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 Rozdział 9. Postanowienia (art. 123–126) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 Rozdział 10. Odwołania (art. 127–140) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 Rozdział 11. Zażalenia (art. 141–144). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 Rozdział 12. Wznowienie postępowania (art. 145–153) . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 Rozdział 13. Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji (art. 154–163) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 5 DZIAŁ III. Przepisy szczególne w sprawach ubezpieczeń społecznych (art. 164–181) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 DZIAŁ IV. Udział prokuratora (art. 182–189) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 465 DZIAŁ V. Rozstrzyganie sporów o właściwość między organami administracji publicznej a sądami powszechnymi (art. 190–195) . . . . . . . . . . . . . 477 DZIAŁ VI. Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego (art. 196–216b). . . . 478 DZIAŁ VII. Wydawanie zaświadczeń (art. 217–220) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 DZIAŁ VIII. Skargi i wnioski (art. 221–260) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 Rozdział 1. Postanowienia ogólne (art. 221–226). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493 Rozdział 2. Skargi (art. 227–240) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 Rozdział 3. Wnioski (art. 241–247) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 Rozdział 4. Udział prasy i organizacji społecznych (art. 248–252). . . . . . . . . . . 515 Rozdział 5. Przyjmowanie skarg i wniosków (art. 253–256) . . . . . . . . . . . . . . 516 Rozdział 6. Nadzór i kontrola (art. 257–260) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 518 DZIAŁ IX. Opłaty i koszty postępowania (art. 261–267) . . . . . . . . . . . . . . . 522 DZIAŁ X. Przepisy końcowe (art. 268–269). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 Spis treściwww.lexisnexis.pl Wykaz skrótów 1. Źródła prawa k.c. k.k. k.p. k.p.a. k.p.c. k.r.o. k.w. p.p.s.a. TFUE TWE 2. Czasopisma Biul.Skarb. Biul.SN Fin.Kom. GAP GSP Prz.Orz. Mon.Pod. MoP NP ONSA ONSAiWSA – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) – ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z  2010  r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – Traktat z  25  marca 1957  r. o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE 2010 C 83/1) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz.U. z  2004  r. Nr  90, poz. 864/2) (od 2 grudnia 2009 r. – TFUE) – „Biuletyn Skarbowy” – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – „Finanse Komunalne” – „Gospodarka – Administracja Państwowa” – „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” – „Monitor Podatkowy” – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i  Wojewódzkich Sądów Administracyjnych OSN OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (od 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń OSNC OSNCP OSNP Społecznych (od 1995 r. do 2002 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna oraz Izba Pracy i  Ubezpie- czeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (od 2003 r.) 7 Wykaz skrótów OSNPG OSP OSPiKA OSS OTK Pal. PiP POP PPH Pr.Bank. Pr.Gosp. Pr.Pracy Prok.iPr. Prz.Pod. PS PUG RNGA RPEiS Sam.Teryt. SPE St.Praw. ZNSA 3. Organy ETS NSA NSA OZ SN WSA 4. Inne skróty CBOSA CEIDG Lex LexPolonica UE – Orzecznictwo Sądu Najwyższego wydane przez Prokuraturę Generalną – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – „Palestra” – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prawo Bankowe” – „Prawo Gospodarcze” – „Prawo Pracy” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Podatkowy” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Rady Narodowe – Gospodarka – Administracja” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Samorząd Terytorialny” – „Studia Prawno-Ekonomiczne” – „Studia Prawnicze” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” – Europejski Trybunał Sprawiedliwości – Naczelny Sąd Administracyjny – Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy – Sąd Najwyższy – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer Polska – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – Unia Europejska Uwaga: Artykuły powołane w książce bez bliższego oznaczenia lub tylko z oznaczeniem „Kodeks” są artykułami Kodeksu postępowania administracyjnego. 8 www.lexisnexis.pl Wstęp Kodeks postępowania administracyjnego został uchwalony pół wieku temu – w  od- miennej rzeczywistości społecznej, ustrojowej i prawnej. Był on wiele razy zmieniany, co więcej, w latach dziewięćdziesiątych XX wieku została podważona sama idea kody- fikacji postępowania administracyjnego wskutek uchwalenia ustawy z  29  sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749). W wielu innych ustawach wprowadzano szczególne rozwiązania proceduralne, ograniczające zakres lub modyfikujące sposób stosowania przepisów Kodeksu. Nie wnikając w  zasadność wprowadzania tych regulacji, należy stwierdzić, że unormowania zawarte w Kodeksie pozostają punktem odniesienia dla innych regulacji postępowań przed organami ad- ministracji publicznej. Jest to widoczne zarówno na poziomie regulacji ustawowej, ze względu na odesłania do przepisów Kodeksu, jak i na poziomie stosowania prawa pro- cesowego oraz na poziomie refleksji teoretycznej. Dokonuje się porównania rozwiązań kodeksowych z  rozwiązaniami pozakodeksowymi, wskazuje się na potrzebę stoso- wania przepisów Kodeksu przez analogię w sprawach nieunormowanych przez prze- pisy szczególne. Tak istotna rola Kodeksu jest wynikiem przekonania, że jest on regu- lacją uniwersalną i  nowoczesną, określającą relacje między administracją publiczną a podmiotami administrowanymi w sposób racjonalny i odpowiadający oczekiwaniom oraz wymogom ustrojowym. Kodeks postępowania administracyjnego został uchwalony z  zamiarem stworzenia procedury administracyjnej opartej na postulacie „harmonijnej współpracy organu administracji i  jednostki administrowanej w  procesie wykonywania zadań admini- stracji” (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i  formularze, Warszawa 1970, s.  4–5). Sposób rozumienia funkcji Ko- deksu uległ zmianie jeszcze w  czasach ustroju socjalistycznego – deklarowano w 1980 r. [zob. R. Orzechowski, Nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego. Założenia i zakres, Warszawa 1981, s. 6; K. Świtała, w: J. Borkowski (red.), Kodeks po- stępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 12], że u podstaw nowe- lizacji Kodeksu oraz powołania sądownictwa administracyjnego leżały trzy podsta- wowe cele: 1) pogłębienie praworządności w  postępowaniu administracyjnym i  w  kształto- waniu w wyniku tego postępowania uprawnień i obowiązków obywateli, 2) demokratyzacja postępowania administracyjnego, 9 Wstęp 3) podniesienie sprawności działania organów administracji przy załatwianiu in- dywidualnych spraw obywateli. Należy także podkreślić znaczenie powołania w 1980 r. Naczelnego Sądu Administra- cyjnego. Oczekiwano, że jego orzecznictwo przyczyni się, między innymi, do ujedno- licenia wykładni prawa administracyjnego oraz udoskonalenia funkcjonowania or- ganów administracji. Warunki społeczne i  ustrojowe, w  jakich uchwalono Kodeks postępowania admini- stracyjnego, uległy radykalnej zmianie po 1990  r. Kodeks był dostosowywany do zmienianej struktury organizacji administracji publicznej, toczyła się także burzliwa dyskusja na temat zakresu zmian Kodeksu związanych z wprowadzeniem dwuinstan- cyjnego sądownictwa administracyjnego, poszukiwano możliwości udoskonalenia przepisów proceduralnych w dotychczasowych dziedzinach poddanych reglamentacji administracyjnoprawnej oraz kształtowano procedurę w nowych działach prawa ad- ministracyjnego. Zaowocowało to licznymi zmianami przepisów Kodeksu. Równo- legle następowały zmiany w kulturze prawnej. Konstytucjonalizacja oraz europeizacja nie ominęły prawa postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeksu są obecnie poddawane reinterpretacji ze względu na przepisy Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz standardy europejskiego prawa publicznego, w  czym się mieszczą także prawa człowieka. Przesłanką zmian Kodeksu jest również informatyzacja administracji pu- blicznej. Zamiarem Autora niniejszego komentarza było przygotowanie opracowania pomoc- nego pracownikom administracji oraz osobom załatwiającym swoje sprawy w  urzę- dach, pozwalającego im na uzyskanie orientacji na temat sposobu stosowania prze- pisów Kodeksu w praktyce. Punktem wyjścia do formułowania tez komentarza stało się zatem orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Niekwestionowaną wartością orzecznictwa jest to, że przedstawia ono tzw. prawo w działaniu, tj. wskazuje, w jaki sposób rozu- miana jest norma prawa administracyjnego przez organy administracji stosujące prawo oraz przez sądy administracyjne kontrolujące proces stosowania prawa. Orzecz- nictwo to nie zawsze jest jednolite, jak też nie zawsze jest akceptowane w literaturze przedmiotu. Należy także zauważyć, że niektóre unormowania Kodeksu rzadko były przedmiotem rozstrzygnięć sądowych. Również liczne nowelizacje Kodeksu powodują dezaktualizację poglądów prawnych formułowanych w orzecznictwie. Przedstawienie w  sposób wyczerpujący wszystkich problemów powstających na tle przepisów Kodeksu było nierealne. Celem Autora było więc przede wszystkim dostar- czenie osobom zainteresowanym wskazówek, w jaki sposób przepisy Kodeksu wyzna- czają relacje między organami administracji a podmiotami administrowanymi w toku postępowania administracyjnego. 10 www.lexisnexis.pl USTAWA z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, zm.: Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 509; z 2002 r. Nr 113, poz.  984, Nr  153, poz.  1271 i  Nr 169, poz.  1387; z  2003  r. Nr  130, poz.  1188, Nr  170, poz.  1660; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; z 2005 r. Nr 64, poz. 565, Nr 78, poz. 682 i Nr 181, poz. 1524; z 2008 r. Nr 229, poz. 1539; z 2009 r. Nr 195, poz. 1501 i Nr 216, poz. 1676; z 2010 r. Nr 40, poz. 230, Nr 167, poz. 1131, Nr 182, poz. 1228 i Nr 254, poz. 1700; z 2011 r. Dz.U. Nr 6, poz. 18, Nr 34, poz. 173, Nr 106, poz. 622 i Nr 186, poz. 1100) DZIAŁ I Przepisy ogólne Rozdział 1 Zakres obowiązywania Art. 1. ZAKRES REGULACJI Art. 1. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w  należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decy- zji administracyjnych, 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do za- łatwiania spraw określonych w pkt 1, 3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jedno- stek samorządu terytorialnego i  organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2, 4) w sprawach wydawania zaświadczeń. 1. Zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego został określony w komentowanym przepisie oraz w art. 2 i 3. O ile komentowany przepis oraz art.  2 określają w  pozytywny sposób zakres stosowania Kodeksu, o  tyle w art. 3 wskazano na postępowania wyłączone spod regulacji kodeksowej. Przepisy Kodeksu mogą być stosowane wprost lub odpowiednio w innych postępo- waniach – z  mocy przepisów szczególnych. Dla przykładu, art.  18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nakazuje odpowiednie stosowanie prze- pisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Piotr Przybysz 11 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne Wspólną cechą postępowań, do których stosuje się przepisy Kodeksu, jest to, że dotyczą one przede wszystkim administracji publicznej i  odnoszą się do stoso- wania normy administracyjnego prawa materialnego [por. M. Wierzbowski (red.), Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne i przed sądami ad- ministracyjnymi, Warszawa 2004, s. 9]. 2. Przepisów Kodeksu nie stosuje się do postępowania w sprawach cywilnych i kar- nych – również wówczas, gdy sprawy te są załatwiane przez organy administracji publicznej. W sprawie dopuszczalności stosowania przepisów Kodeksu do postę- powania w sprawach dyscyplinarnych zob. uwagi do art. 3. W orzecznictwie stwierdzono między innymi, że: 1) roszczenie właściciela samochodu przeciwko PZU o zastosowanie dwudziesto- procentowej obniżki składki z  tytułu ubezpieczenia w  pełnym zakresie (OC, AC, NW) ma charakter cywilnoprawny i  podlega rozpoznaniu na drodze są- dowej (postanowienie SN z  13  maja 1983  r., III ARN 6/83, NP 1984, nr  3, poz. 134); 2) „W sprawie ogrodzeń między sąsiednimi nieruchomościami niewymagających pozwolenia ani zgłoszenia droga administracyjna jest niedopuszczalna, a spory może rozstrzygać sąd powszechny” (wyrok NSA z 20 września 1999 r., IV SA 64/97, Lex nr 47822); 3) „Spory co do ceny i  sposobu zapłaty za nabycie lokalu od gminy mają cha- rakter cywilnoprawny i  nie mogą być rozstrzygane na drodze administra- cyjnej” (wyrok NSA OZ w Katowicach z 17 grudnia 1998 r., SA/Ka 1039/96, OSS 1999, nr 2, poz. 47); 4) „Kwestia oceny ważności i  zgodności z  prawem czynności cywilnoprawnych nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej – wobec generalnej zasady orzekania w  takich sprawach przez sądy powszechne” (wyrok NSA OZ w  Rzeszowie z  11  kwietnia 1997  r., SA/Rz 1454/96, POP 1999, nr 3, poz. 75); 5) „Sprawy z  zakresu stosunków pomiędzy emitentem obligacji a  ich właści- cielem należą do sfery stosunków zobowiązaniowych, a minister finansów, re- prezentujący Skarb Państwa, występuje tu jako podmiot stosunku cywilno- prawnego, a  nie jako organ administracji państwowej; w  tych sprawach minister finansów nie wydaje decyzji administracyjnych w rozumieniu art. 104 k.p.a., a rozstrzyganie sporów w tym zakresie nie należy do właściwości NSA” (wyrok NSA z 28 kwietnia 1995 r., III SAB 29/94, Pr.Gosp. 1995, nr 12, s. 49); 6) „Opinie o pracy, przewidziane w art. 98 Kodeksu pracy, nie są decyzjami w ro- zumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego” (teza trzecia wyroku NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982, nr 9–10, poz. 169); 7) „Zgoda na zamianę lokalu zakładowego, wyrażana przez zakład pracy będący dysponentem takiego lokalu, nie jest wyrażana w formie decyzji administra- 12 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 cyjnej w  rozumieniu art.  104 k.p.a., lecz jest oświadczeniem woli w  rozu- mieniu przepisów prawa cywilnego” (postanowienie NSA z  20  lipca 1989  r., I SA 846/89, ONSA 1989, nr 2, poz. 76; zob. także wyrok NSA OZ w Krakowie z 12 listopada 1992 r., SA/Kr 1317/92, ONSA 1993, nr 3, poz. 70); 8) „Sprawy o  należność za nielegalnie pobraną energię elektryczną należą do drogi sądowej” (uchwała SN z  20  stycznia 1978  r., III CZP 99/77, OSNCP 1978, nr 5–6, poz. 93); 9) „Stosownie do art. 39 w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.), spory o roszczenia urzęd- ników państwowych na tle wygaśnięcia stosunku pracy rozpatrywane są w  trybie określonym w  Kodeksie pracy, nie zaś w  drodze odwołania do kie- rownika organu nadrzędnego nad zakładem pracy, w którym urzędnik był za- trudniony” (teza druga wyroku NSA z 17 lutego 1993 r., II SA 92/93, ONSA 1994, nr 3, poz. 85); 10) „Naliczanie odsetek od zaciągniętych kredytów mieszkaniowych, jak i  od in- nych środków finansowych przekazanych na spółdzielcze budownictwo miesz- kaniowe, nie następuje w  formie decyzji administracyjnej” (postanowienie NSA z 18 marca 1993 r., I SA 591/93, ONSA 1994, nr 2, poz. 67); 11) „Uchwała zarządu gminy podjęta na podstawie art.  68 ust.  2 ustawy z  21  sierpnia 1997  r. o  gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z  2010  r. Nr  102, poz.  651 ze  zm.), w  której organ ten żąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie, nie jest decyzją administracyjną” (teza pierwsza uchwały składu pięciu sędziów NSA z  9  października 2000  r., OPK 15/00, ONSA 2001, nr 1, poz. 18); 12) „Oddawanie w  użytkowanie obwodów rybackich przez organy administracji publicznej odbywa się według reguł cywilnoprawnych, a  nie przez jedno- stronne władcze rozstrzygnięcia tych organów (art.  13 ust.  3 i  5 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145)”; (postanowienie WSA w  Gdańsku z  28  czerwca 2005  r., II SA/Gd 188/05,  ONSAiWSA 2006, nr  2, poz. 59). 3. Pojęcie organu administracji publicznej zostało zdefiniowane w  art.  5 §  2 pkt  3 k.p.a. Definicja ta została skonstruowana wyłącznie na potrzeby stosowania prze- pisów Kodeksu. Należy zwrócić uwagę, że z komentowanego przepisu wynika ko- nieczność traktowania jako organ administracji każdego podmiotu wykonującego w  sposób władczy zadania z  zakresu administracji publicznej. Równocześnie jednak należy pamiętać o konieczności oddzielania od siebie dwóch sfer działania takich podmiotów będących jednostkami organizacyjnymi: zewnętrznej – doty- czącej wykonywania zadań z zakresu administracji publicznej, oraz wewnętrznej Piotr Przybysz 13 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne – dotyczącej relacji między tą jednostką organizacyjną a  jej pracownikami lub członkami. Dla przykładu: 1) „Oświadczenie bądź wezwanie przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych do uiszczenia składki członkowskiej na rzecz samorządu radców prawnych nie jest decyzją w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 w związku z § 2 pkt 2 k.p.a. i nie pod- lega zaskarżeniu do sądu administracyjnego” (teza pierwsza postanowienia NSA OZ we Wrocławiu z  12  czerwca 1995  r., SA/Wr 1040/95, ONSA 1996, nr  3, poz.  127; zob. także postanowienie NSA z  7  kwietnia 1988  r., IV SA 163/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 62); 2) „1. Artykuł 1 § 2 pkt 2 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu przed organami organizacji spółdzielczych tylko wówczas, gdy organy te rozstrzygają w drodze decyzji sprawy z  zakresu administracji państwowej, spełniając funkcje zle- cone. 2. Za wykonywanie funkcji zleconej nie można uznać stosowania własnych, wewnętrznych aktów spółdzielczych o  charakterze ogólnym, jakim jest tzw. decyzja Zarządu CZSS »Społem« w  sprawie nadania lub cofnięcia uprawnień do zajmowania stanowiska kierownika w jednostkach tej organizacji spółdziel- czej” (postanowienie NSA z  27  kwietnia 1983  r., II SA 660/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 28); 3) „Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji i  zaświadczeń, nie odnoszą się do statutowej działalności organizacji społecznych, w  tym do stowarzyszeń. Rozstrzygnięcia organów tych organi- zacji w sprawie przyjęcia obywatela w poczet członków lub wyłączenia go spo- śród członków nie są decyzjami w rozumieniu Kodeksu postępowania admini- stracyjnego, a  tym samym nie podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego” (teza pierwsza postanowienia NSA z 20 listopada 1981 r., II SA 848/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 118); 4) „Rozstrzygnięcia Naczelnej Rady Łowieckiej i  Wojewódzkiej Rady Łowieckiej o  wykluczeniu Koła Łowieckiego ze Zrzeszenia »Polski Związek Łowiecki« z  mocy §  31 ust.  1 pkt  3 Statutu Zrzeszenia »Polski Związek Łowiecki« (…), jako mieszczące się w zakresie wewnętrznej działalności statutowej Zrzeszenia »Polski Związek Łowiecki«, nie stanowią decyzji administracyjnych w  rozu- mieniu art. 104 k.p.a. i nie podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyj- nego” (postanowienie NSA z 9 listopada 1988 r., II SA 1288/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 89). 4. Pojęcie sprawy indywidualnej nie ma samodzielnego znaczenia prawnego. Pojęcie to oznacza sprawę dotyczącą indywidualnie oznaczonego podmiotu w konkretnie określonej sprawie. Tak rozumiana sprawa może być przedmiotem zarówno po- stępowania przed organami administracji, jak i przedmiotem postępowania sądo- wego (A. Wróbel, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administra- cyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 75). 14 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 Kompetencja do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administra- cyjnej wynika nie z Kodeksu, lecz z odrębnych przepisów przyznających danemu podmiotowi lub kategorii podmiotów odpowiednie uprawnienia w  określonej dziedzinie. Kompetencja ta może wynikać z przepisów o właściwości organu ad- ministracji publicznej lub z  przepisów powołujących dany organ do załatwiania spraw określonego rodzaju w formie decyzji administracyjnej albo z porozumienia zawartego między organem administracji publicznej a innym podmiotem. W wy- jątkowych przypadkach kompetencja ta może wynikać również z rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia, na przykład wskazującego organ właściwy do zała- twienia sprawy w sytuacji, gdy doszło do wyłączenia organu. Orzeczenie NSA roz- strzygające spór o właściwość lub spór kompetencyjny nie stanowi natomiast sa- moistnej podstawy do przyznania organowi kompetencji. Orzeczenie takie dokonuje jedynie interpretacji przepisów dotyczących kompetencji organów pozo- stających w sporze. 5. Podstawowe znaczenie dla wykładni komentowanego przepisu, ale też dla wy- kładni innych przepisów, ma pojęcie decyzji administracyjnej (w sprawie pojęcia decyzji – zob. art. 104 § 2). Przepisy Kodeksu stosuje się bowiem w postępowaniu dotyczącym takich spraw indywidualnych, które organ administracji rozstrzyga decyzją administracyjną. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na określenie de- cyzji w  art.  104 §  1, odsyłające do pojęcia sprawy; sprawy, w  których postępo- wanie unormowane jest w  Kodeksie, rozstrzygane są przez organ administracji decyzją. Prowadzi to do pewnych wątpliwości co do definicji decyzji. Wątpliwości te są w  praktyce rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz woje- wódzkie sądy administracyjne przesądzające o tym, czy w konkretnej sprawie po- winna być wydana decyzja administracyjna, czy też organ administracji powinien podjąć działania korzystając z  innego rodzaju prawnych form działania admini- stracji. Dla przykładu, w orzecznictwie stwierdzono, że akty normatywne są skierowane do bliżej nieokreślonej liczby adresatów i dotyczą spraw nieindywidualnych. Roz- porządzenie, jako akt normatywny, może więc podlegać wyłącznie kontroli Try- bunału Konstytucyjnego pod względem zgodności z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawami, a zatem nie może stanowić przed- miotu postępowania nadzwyczajnego, unormowanego w  Kodeksie, ani tym bar- dziej nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 5 marca 1998 r., IV SA 964/96, Lex nr 45646). Z kolei uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego mogą być z  mocy przepisów szczególnych przedmiotem skargi do sądów administracyjnych, ale nie nadaje to im charakteru decyzji administracyjnych. 6. W wielu orzeczeniach wskazano na normatywny, a nie indywidualno-konkretny charakter działań administracji: Piotr Przybysz 15 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne 1) „Rozstrzyganie o kategorii drogi publicznej ma charakter ogólnego aktu admi- nistracyjnego, który dotyczy nieograniczonej liczby użytkowników drogi. Roz- strzyganie w tym przedmiocie nie może być więc podejmowane w formie decyzji administracyjnej” (wyrok NSA OZ we Wrocławiu z  26  lipca 2002  r., II  SA/Wr 1504/00, LexPolonica nr 358579); 2) „Ustalenie przez organ zarządzający ruchem na drogach publicznych (§  3 pkt 5 zarządzenia Ministra Komunikacji i Ministra Spraw Wewnętrznych z 5 paź- dziernika 1987 r. w sprawie zarządzania ruchem na drogach publicznych, M.P. Nr 31, poz. 240) ograniczeń w korzystaniu z drogi (ulicy) nie jest decyzją ad- ministracyjną (rozstrzygnięciem w  indywidualnej sprawie w  rozumieniu Ko- deksu postępowania administracyjnego), lecz ustanowieniem powszechnie obowiązującej normy określonego zachowania się dla wszystkich użytkow- ników drogi – nieokreślonego kręgu potencjalnych jej użytkowników” (wyrok NSA OZ w  Katowicach z  11  marca 1992  r., SA/Ka 117/92, OSP 1994, nr  7, poz.  128; zob. także postanowienie NSA OZ we Wrocławiu z  21  grudnia 1987 r., SAB/Wr 26/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 92). Należy zauważyć na mar- ginesie, że z tego punktu widzenia znak drogowy nie jest decyzją administra- cyjną, ale środkiem informowania użytkowników drogi o treści owej normy; 3) „Decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w sprawie podziału na ob- wody łowieckie lub zmiany granic obwodów łowieckich, której podstawę sta- nowi art.  13 ust.  3 ustawy z  17  czerwca 1959  r. o  hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz.U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197), nie jest decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mimo bo- wiem użycia w tej ustawie pojęcia »decyzja«, chodzi w istocie o akt korygujący terenowy akt normatywny w sprawie utworzenia obwodów łowieckich, co wy- łącza możliwość jego zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego” (postanowienie NSA z 21 kwietnia 1982 r., II SA 590/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 37); 4) „Akty założenia, przekształcenia lub likwidacji szkół i  tym podobnych pla- cówek publicznych nie są decyzjami administracyjnymi w  rozumieniu prze- pisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz aktami organizacyjnymi o charakterze ogólnym” (postanowienie NSA z 8 maja 1992 r., I SA 541/92, ONSA 1992, nr 3–4, poz. 87; zob. także tezę pierwszą postanowienia NSA OZ we Wrocławiu z 28 października 1983 r., SA/Wr 625/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 94). 7. Niekiedy w orzeczeniach wskazuje się wprost na to, że określona czynność organu administracji jest czynnością materialno-techniczną. Dla przykładu: 1) „Rejestracja bezrobotnego jest czynnością materialno-techniczną, nie zaś de- cyzją administracyjną. Dopiero gdy organ ustali, że strona nie spełnia wa- runków do uznania za bezrobotnego, wydaje decyzję administracyjną” (teza 16 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 druga wyroku NSA OZ we Wrocławiu z  9  czerwca 1992  r., SA/Wr 534/92, ONSA 1993, nr 4, poz. 92); 2) „»Zatrzymanie dokumentu« (art.  32 ust.  3 ustawy z  22  sierpnia 1997  r. o ochronie osób i mienia [obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 ze zm.]) jest czynnością materialno-techniczną, będącą następstwem wydania decyzji o zawieszeniu praw wynikających z licencji (art. 32 ust. 1 tej ustawy); nie jest to materia podlegająca – co do zasady – odrębnemu rozpatrzeniu w  formie decyzji administracyjnej” (wyrok NSA z  20  grudnia 2001  r., II SA 3054/00, ONSA 2003, nr 1, poz. 31). Czynnikiem odróżniającym decyzje administracyjne od czynności materialno- -technicznych jest zatem konieczność dokonania w  decyzji rozstrzygnięcia okre- ślonej sprawy, tj. ustalenia wiążących konsekwencji obowiązującej normy prawnej w  drodze jej stosowania wobec określonych podmiotów (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 51). 8. W wielu orzeczeniach wskazuje się na to, że dane działanie nie jest decyzją admi- nistracyjną, nie określając przy tym jego prawnej formy działania. Tego rodzaju sformułowanie jest wystarczające dla stwierdzenia, że w danej sprawie nie stosuje się przepisów Kodeksu o wydawaniu decyzji. Dla przykładu: 1) „Wezwanie kierowcy pojazdu przez organ administracji państwowej do spraw- dzenia kwalifikacji na podstawie art.  82 ustawy z  1  lutego 1983  r. – Prawo o  ruchu drogowym (Dz.U. Nr  6, poz.  35) nie jest decyzją administracyjną” (wyrok NSA z  14  czerwca 1985  r., III SA 327/85, OSPiKA 1987, nr  7–8, poz. 160); 2) „Pomiędzy studentem a  uczelnią wyższą, w  której on studiuje, zachodzi prawny stosunek zakładowy, student podlega władztwu zakładowemu uczelni – uczelnia jest zakładem administracyjnym, student zaś jego użytkownikiem. Akty prawne organów uczelni dotyczące przyznania, nieprzyznania lub cof- nięcia stypendium socjalnego swemu studentowi są zatem przejawami władztwa zakładowego i stosunków zakładowych w uczelni, a nie decyzjami administracyjnymi w  rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego” (postanowienie NSA z 16 kwietnia 1987 r., I SA 448/87, OSPiKA 1988, nr 10, poz. 223); 3) „Sprawa o  pokrywanie należności mieszkaniowych żołnierza samotnego w  okresie odbywania przez niego czynnej służby wojskowej, określonych w  art.  131 ust.  1 pkt  1 lit. b ustawy z  21  listopada 1967  r. o  powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z  1992  r. Nr  4, poz.  16 ze zm., obecnie tekst jedn. Dz.U. z  2012  r., poz.  461), nie jest indywidualną sprawą rozstrzyganą w  drodze decyzji administracyjnej” (uchwała NSA z 28 maja 2001 r., OPK 10/01, ONSA 2001, nr 4, poz. 159); Piotr Przybysz 17 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne 4) „Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody jest aktem administracyjnym szczegól- nego rodzaju, nie będącym decyzją załatwiającą sprawę indywidualną z  za- kresu administracji publicznej (…)” (teza pierwsza wyroku NSA z 23 września 1999 r., II SA 1429/99, „Gazeta Prawna” 2004, nr 121, s. 5); 5) „Komunikat zamieszczony w  Dzienniku Rozkazów Ministra Obrony Naro- dowej, informujący o pewnym stanie faktycznym, nie jest ani decyzją admini- stracyjną, ani postanowieniem” (postanowienie NSA z  11  stycznia 1995  r., II SA 1582/94, Prok.iPr. 1995, nr 7–8, poz. 65); 6) „Zarządzenia i inne akty organu założycielskiego skierowane do przedsiębior- stwa państwowego nie mają charakteru decyzji administracyjnych i nie stosuje się do nich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego” (postano- wienie NSA z  3  kwietnia 1994  r., IV SAB 62/93, ONSA 1995, nr  1, poz.  45; zob. także postanowienie NSA z 13 stycznia 1995 r., II SA 8/95, ONSA 1996, nr 1, poz. 30); 7) „Postępowanie Głównej Komisji do Badania Wypadków Lotniczych nie jest po- stępowaniem administracyjnym w sprawie z zakresu komunikacji, w którego toku mogłoby zapaść rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej” (teza druga postanowienia NSA z  27  lutego 1991  r., II SA 84/91, ONSA 1992, nr 3–4, poz. 56); 8) „Odpowiedź na krytykę prasową nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie rozstrzyga co do istoty sprawy indywidualnej, ani nie kończy jej w  danej in- stancji” (teza pierwsza postanowienia NSA z 19 lipca 1988 r., I SA 500/88, OSP 1990, nr 7, poz. 285); 9) „Zlecenie czy też odmowa zlecenia wykonania funkcji administracyjnych jed- nostkom spoza systemu organów administracji nie następuje w formie decyzji. Jednostce, której odmówiono zlecenia określonych funkcji administracyjnych (na co zezwala wyraźne upoważnienie ustawowe), przysługuje tylko tryb skargowy przewidziany w art. 221 i n. k.p.a.” (postanowienie NSA z 10 listo- pada 1992  r., II SA 2068/92, ONSA 1993, nr  3, poz.  69; zob. także tezę pierwszą postanowienia NSA OZ w Łodzi z 4 listopada 1994 r., SA/Ł 1892/94, ONSA 1995, nr 4, poz. 168); 10) „O przywróceniu pasa drogowego drogi wewnętrznej do stanu poprzedniego, w  razie jego samowolnego naruszenia [art. 36 ustawy z  21  marca 1985  r. o  drogach publicznych (obecnie tekst jedn. Dz.U. z  2007  r. Nr  19, poz.  115 ze  zm.), nie orzeka się w  drodze decyzji administracyjnej” (uchwała składu pięciu sędziów NSA z 21 października 2002 r., OPK 28/02, MoP 2002, nr 22, s. 1011]; 11) „Nadanie numeru porządkowego nieruchomości na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 25 czerwca 1968 r. w sprawie numeracji nie- ruchomości (Dz.U. Nr 23, poz. 151) nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, lecz w formie czynności z zakresu administracji publicznej” 18 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 (wyrok NSA OZ w Białymstoku z 18 stycznia 2002 r., SA/Bk 1074/01, ONSA 2003, nr 2, poz. 65); 12) „Prawo realizacji zadań finansowych ze środków publicznych, przysługujące ogółowi podmiotów, o  których mowa w  art.  25 ust.  1 ustawy z  26  listopada 1998 r. o finansach publicznych, nie stanowi uprawnienia, o którym orzeka się w  drodze decyzji administracyjnej lub które wynikałoby z  przepisów prawa w  rozumieniu art.  16 ust.  1 pkt  1 lub 4 ustawy o  NSA” (postanowienie NSA z 6 czerwca 2001 r., III SAB 23/01, Prz.Pod. 2002, nr 3, poz. 63); 13) „Ustalenie okresu wysługi lat funkcjonariusza Straży Granicznej nie jest przed- miotem odrębnej decyzji administracyjnej” (wyrok NSA z 23 kwietnia 2002 r., II SA 3655/01, Pr.Pracy 2002, nr 10, poz. 38); 14) „Wezwanie podmiotu kontrolowanego do usunięcia uchybień (art.  22 ust.  6 ustawy z 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej – Dz.U. z 1988 r. Nr 41, poz.  324 ze  zm.), dokonane w  wyniku kontroli, jest jedynie aktem postępo- wania kontrolnego; dopiero niezastosowanie się do takiego wezwania stanowi przesłankę do wydania w  trybie procesowym decyzji administracyjnej (art.  104 k.p.a.), rozstrzygającej o  cofnięciu koncesji albo o  ograniczeniu jej zakresu (art.  22a ust.  1 ustawy)” (postanowienie NSA z  25  stycznia 1995  r., II SA 1736/93, ONSA 1996, nr 1, poz. 33); 15) „Stosunek służbowy strażaka Państwowej Straży Pożarnej jest administra- cyjnym stosunkiem służbowym (…)”; w  razie rozwiązania takiego stosunku podstawą do wydania świadectwa służby nie jest art. 97 Kodeksu pracy, lecz art. 217 k.p.a. dotyczący zaświadczeń; świadectwo takie nie jest decyzją admi- nistracyjną w rozumieniu art. 104 lub 105 k.p.a. i nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (postanowienie NSA z 29 stycznia 1993 r., II SA 2468/92 i II SA 2469/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 58). 9. Szczególnej uwagi wymaga kwestia wydawania ocen kwalifikacyjnych i temu po- dobnych fachowych opinii. Niewątpliwie ocena jest rozstrzygnięciem co do ist- nienia określonego stanu faktycznego, ale ocena jest oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli, i nie powoduje bezpośrednio zmiany sytuacji prawnej zain- teresowanej osoby. Z tego powodu ocena nie może być uznana za decyzję admini- stracyjną. Dla przykładu: 1) „Orzeczenia (opinie) o  jakości towaru, wydawane przez rzeczoznawców do spraw jakości mięsa i wędlin, a także orzeczenia branżowej komisji do spraw jakości mięsa, nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 104 lub 105 k.p.a. i  nie mogą być przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego” (postanowienie NSA z  26  marca 1987  r., II SA 528/87, ONSA 1987, nr 1, poz. 25); 2) „Zamieszczenie przez urząd probierczy, na przedstawionej mu do kontroli bransoletce, cechy co do zawartości złota nie jest decyzją w  rozumieniu Piotr Przybysz 19 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne art.  104 k.p.a.” (wyrok SN – Izba Cywilna i  Administracyjna z  3  września 1986 r., I CR 124/86, OSPiKA 1987, nr 11–12, poz. 224); 3) „Kwestie dotyczące legalności dokumentacji lekarskiej, sporządzonej przez placówki służby zdrowia, jak również diagnozowanie schorzeń nie nastę- puje w  drodze decyzji administracyjnych w  rozumieniu art.  104 k.p.a. ani w  innych formach aktów lub czynności z  zakresu administracji publicznej (…)” (postanowienie NSA z 19 sierpnia 1996 r., I SA 993/96, LexPolonica nr 329054). Odmiennie należy oceniać sytuacje, gdy ocena jest dowodem, na podstawie któ- rego zostaje wydana decyzja administracyjna. Tak więc w  orzecznictwie sądów administracyjnych odróżnia się dokonywanie oceny, na przykład co do zakresu wiedzy osoby egzaminowanej, od opartego na tej ocenie rozstrzygnięcia w sprawie praw lub obowiązków osoby ocenianej, uznając postępowanie egzaminacyjne za indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. W ramach tego postępowania dochodzi do dokonywania ocen stanowiących element postę- powania wyjaśniającego. Dla przykładu: 1) Uchwała komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Mini- strze Sprawiedliwości w  sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską jest decyzją administracyjną (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 20 marca 2007 r., VI SA/Wa 42/07, Lex nr 335185, oraz wyrok WSA w Warszawie z 28 marca 2007 r., VI SA/Wa 45/07, Lex nr 334873). Kon- trola Ministra Sprawiedliwości uchwał komisji egzaminacyjnych, prowadzona w trybie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr  10, poz.  65 ze  zm.), powinna polegać na ocenie prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu. Minister Sprawiedliwości powinien zweryfikować: po pierwsze – prawidłowość sformułowania pytań egzaminacyjnych oraz odpo- wiedzi podanych w kluczu, po drugie – prawidłowość odpowiedzi wskazanych przez kandydata, po trzecie – prawidłowość zastosowanych procedur egzami- nacyjnych (zob. wyrok NSA z 17 marca 2008 r., II GSK 473/07, LexPolonica nr  1969750). Wymagania, jakie powinny spełniać pytania egzaminacyjne, określono w  przepisach ustawy o  radcach prawnych. Jeżeli sąd administra- cyjny dojdzie do wniosku, że Minister Sprawiedliwości w  sposób wadliwy ocenił poprawność pytania egzaminacyjnego, to powinien uchylić decyzję Mi- nistra jako wydaną z  naruszeniem prawa materialnego, o  ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r., II GSK 133/10, LexPolonica nr 2459534); 2) „Orzeczenie o  jakości towarów, wydawane przez właściwe organy na pod- stawie art.  3 ust.  1 pkt  3 ustawy z  30  czerwca 1970  r. o  Państwowej Inspekcji Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych (Dz.U. Nr 16, poz. 137 ze zm.), wyka- zuje cechy upodabniające je do fachowych opinii (na przykład orzeczeń lekar- skich). Oparte natomiast na nim – jako na dowodzie – rozstrzygnięcia o cha- 20 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 rakterze konstytutywnym, o  których mowa w  art.  4 ust.  1 pkt  9 tej ustawy, mają charakter decyzji administracyjnych, wywołują bowiem bezpośrednio określone skutki prawne w konkretnej sprawie indywidualnej w drodze jedno- stronnego rozstrzygnięcia na podstawie przepisów powszechnie obowiązują- cych, przy czym w sprawie tej organu rozstrzygającego nie łączy stosunek nad- rzędności organizacyjnej z  adresatami takiego rozstrzygnięcia” (wyrok NSA z 5 października 1982 r., II SA 969/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 94); 3) „Uzyskanie świadectwa jakości handlowej towaru nie jest samo w sobie sprawą administracyjną w rozumieniu przepisów, której załatwienie wymaga wydania decyzji. Jest to procedura kontrolna, kończąca się wydaniem świadectwa ja- kości, który to dokument podlega ocenie celnej w ramach wykonywanej kon- troli celnej” (teza pierwsza postanowienia NSA z  25  czerwca 2002  r., IV SA 473/00, LexPolonica nr 357175). 10. W orzecznictwie oraz literaturze zwraca się uwagę na to, że nie można domnie- mywać formy decyzji dla czynności poprzedzających zawarcie przez organ admi- nistracji umowy cywilnoprawnej. Jeżeli przepisy prawa nie wskazują na podejmo- wanie takich czynności w formie decyzji, to czynności takie można zakwalifikować jako np. czynności materialno-techniczne. Przyjmuje się np., że zawiadomienie o treści uchwały rady gminy w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego jest pismem urzędowym zawierającym oświadczenie woli danej gminy, a nie de- cyzją lub postanowieniem (zob. W.  Chróścielewski, J.P. Tarno, Elementy admini- stracyjnoprawne najmu lokali mieszkalnych oraz dodatki mieszkaniowe, Sam.Teryt. 1995, nr 9, s. 62 i n.). Należy podkreślić w tym miejscu, że rozstrzygnięcie o tym, czy i z kim gmina zawrze umowę najmu lokalu komunalnego, nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądów admini- stracyjnych (uchwała składu siedmiu sędziów SN z  5  listopada 1997  r., III ZP 37/97, OSNAPiUS 1998, nr 7, poz. 200). 11. Określając w sposób ogólny cechy charakterystyczne spraw, w których są wyda- wane decyzje, należy stwierdzić, że są to: 1) sprawy dotyczące konkretnego podmiotu i  konkretnej sytuacji (sprawy doty- czące sytuacji prawnej określonego podmiotu); z  wyłączenia zawartego w  art.  3 §  3 wynika, że są to jedynie sprawy między organem administracji a  podmiotem, który nie jest organizacyjnie (służbowo) podporządkowany temu organowi; 2) należące do właściwości organów administracji publicznej oraz 3) w których jest stosowana w sposób władczy norma administracyjnego prawa materialnego (sytuacja prawna określonego podmiotu jest określana w sposób jednostronny przez organ administracji). 12. W  orzecznictwie wskazano na administracyjny charakter sprawy i  wynikającą stąd konieczność rozstrzygania decyzją różnego rodzaju spraw: Piotr Przybysz 21 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne 1) „Przyznanie lub odmowa przyznania zasiłku osobie czasowo pozostającej bez pracy jest decyzją administracyjną; jest to bowiem rozstrzygnięcie sprawy ad- ministracyjnej aktem jednostronnym, skierowanym na zewnątrz i regulującym uprawnienia indywidualne” (teza pierwsza wyroku NSA OZ we Wrocławiu z 8 lutego 1983 r., SA/Wr 559/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 3); 2) „Sprawa o opłacanie składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o której mowa w art. 31b ust. 3 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), jest rozstrzygana w formie decyzji” (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 września 2002 r., OPS 6/02, ONSA 2003, nr 2, poz. 41); 3) „Decyzją administracyjną nie jest protokół o  ustaleniu szkody, ale rozstrzy- gnięcie w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. o ustaleniu wysokości odszkodowania lub odmowie przyznania odszkodowania za szkodę łowiecką” (teza pierwsza wyroku NSA OZ we Wrocławiu z 5 lipca 1985 r., SA/Wr 424/85, GAP 1986, nr 12, s. 46); 4) „Organ udzielający dotacji budżetowej na rzecz konkretnych podmiotów wy- stępuje w  charakterze nadrzędnym wobec beneficjenta i  załatwia sprawę w formie decyzji administracyjnej” (teza pierwsza postanowienia SN z 18 paź- dziernika 2002  r., V CK 281/02, LexPolonica nr  402238; zob. także wyrok NSA z  27  października 1998  r., III SA 1485/97, ONSA 1999, nr  3, poz.  94, oraz postanowienie NSA OZ we Wrocławiu z  3  grudnia 1987  r., SAB/Wr 8/87, ONSA 1989, nr 1, poz. 4); 5) „Rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie dofinansowania z funduszy unijnych mają charakter decyzji administracyjnej i  jako takie podlegają kontroli sądów administracyjnych” (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 22 lutego 2007 r., II GPS 3/06, „Rzeczpospolita” 2007, nr 46, s. C1); 6) „Starosta, rozstrzygając o  przyznaniu lub odmowie przyznania stypendium unijnego, musi wydać decyzję administracyjną. Nie może poprzestać na pi- śmie informującym zainteresowanego o sposobie załatwienia wniosku” (wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2006 r., SA/Ol 119/06, „Gazeta Prawna” 2007, nr 2, s. A4); 7) Zlecenie na przedmioty ortopedyczne i  środki pomocnicze ma walor decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 109 ust. 1 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o  świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.); (wyrok NSA z 18 maja 2011 r., II GSK 528/10, LexPolonica nr 2551419); 8) „1. Udzielanie upoważnień do wykonywania badań i  pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy – chociaż należy do organów in- spekcji sanitarnej – nie stanowi sprawy indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. Udzielane upo- 22 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 ważnienia – z powołanych przyczyn – nie mogą również być przedmiotem wy- dawanego w  toku postępowania administracyjnego postanowienia i  nie sta- nowią też innego niż decyzja lub postanowienie aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA. 2. Upoważnienie do wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w  żadnym razie nie ma charakteru zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Upoważnienie w istocie sprowadza się do oświad- czenia woli państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, nie ma więc publicznoprawnego, lecz cywilnoprawny charakter i odmowa upoważnienia – poza drogą cywilną – może być rozpatrywana tylko w ramach skargi obywatel- skiej (art.  227 k.p.a.)” (wyrok NSA z  16  lipca 1998  r., I  SA 254/98, Lex nr 45660); – „Postępowanie komunalizacyjne jest postępowaniem administracyjnym, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyj- nego” (wyrok NSA z 19 lutego 1998 r., I SA 1269/97, Lex nr 45071); 9) „Sprawy o  roszczenia wynikające ze stosunku służbowego zawodowych żoł- nierzy nie są sprawami pracowniczymi ani cywilnymi w  rozumieniu k.p.c., lecz sprawami administracyjnymi” (postanowienie SN z  7  sierpnia 1996  r., III PO 12/96, OSNAP 1997, nr 7, poz. 120); 10) „Uchwały organów samorządu adwokackiego w  sprawie przeniesienia sie- dziby wykonywania zawodu adwokata do innej miejscowości, zarówno w ze- spole adwokackim, jak i indywidualnie, mają charakter decyzji administracyj- nych w rozumieniu art. 1 § 2 pkt 2 w zw. z art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. (…)” (teza pierwsza wyroku NSA z 10 czerwca 1994 r., II SA 237/94, ONSA 1995, nr 3, poz.  111; zob. także wyrok NSA z  7  stycznia 1999  r., II SA 1612/98, Lex nr 46710); 11) „Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego, odmawiając wpisania imienia »Sonia« do aktu urodzenia córki skarżącego, powinien był tej odmowie nadać postać decyzji administracyjnej” (teza pierwsza wyroku NSA z  14  czerwca 1983  r., SAB/Wr 6/83 – „Gazeta Prawnicza” 1983, nr 24, s. 2); 12) W  orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje utrwalony pogląd, że uchwała komisji kwalifikacyjnej w  sprawie przyjęcia na aplikację notarialną stanowi jednostronny, władczy akt rozstrzygający indywidualną sprawę z za- kresu administracji publicznej, podlegający kontroli w  trybie administracyj- nego postępowania odwoławczego i  zaskarżeniu do sądu administracyjnego (teza pierwsza wyroku NSA z 3 listopada 1999 r., II SA 542/99, Lex nr 46698; teza pierwsza uchwały NSA z  9  marca 1999  r., II SA 1537/98, LexPolonica nr 344306; wyrok NSA z 4 marca 1999 r., II SA 1537/98, „Rejent” 2000, nr 1, s.  167; zob. także postanowienie SN z  10  stycznia 2001  r., III RN 71/00, OSNAPiUS 2001, nr 17, poz. 526, w którym sformułowano analogiczną tezę w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską); Piotr Przybysz 23 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne 13) „(…) Odmowa wydania świadectwa kwalifikacyjnego uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, jako rozstrzygnięcie dotyczące sfery konstytucyjnego, obywatelskiego prawa do wykonywania zawodu, wy- maga zachowania formy decyzji administracyjnej w  celu umożliwienia kon- troli sądowej tego typu rozstrzygnięcia” (wyrok NSA z  19  listopada 1998  r., II SA 993/98, LexPolonica nr 349274); 14) „Sprawa przyznania równoważnika mieszkaniowego żołnierzowi zawodo- wemu jest indywidualną sprawą administracyjną, która powinna być zała- twiona w drodze decyzji administracyjnej na zasadach i w trybie określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego” (wyrok SN z 9 lutego 2001 r., III RN 68/00, OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 548); 15) „Orzeczenia wydawane w postępowaniu przed zespołami do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności są decyzjami w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (…)” (postanowienie NSA z 7 lutego 2001 r., I SA 2585/00, OSP 2002, nr 1, poz. 11); 16) „Powiatowe i okręgowe wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie Dz.U. z  2012  r., poz. 461) do określania zdolności poborowych do służby wojskowej, są w ro- zumieniu tych przepisów oraz przepisów Kodeksu postępowania administra- cyjnego organami administracji państwowej, a  orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności – są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a. (…)” (wyrok NSA z 28 lipca 2000 r., III SA 774/00, Lex nr 47320; zob. także tezę pierwszą wyroku NSA z  10  lutego 1999  r., I  SA 2114/97, Lex nr  47973; wyrok NSA OZ we Wrocławiu z  28  października 1992  r., SA/Wr 841/92, ONSA 1994, nr 1, poz. 23); 17) „Pismo dyrektora wydziału infrastruktury społecznej urzędu wojewódzkiego skierowane do zainteresowanej osoby, zawiadamiające o utrzymaniu w mocy decyzji dyrektora szkoły publicznej o skreśleniu z listy uczniów na podstawie art.  39 ust.  2 ustawy z  7  września 1991  r. o  systemie oświaty (Dz.U. Nr  95, poz. 425 ze zm.,obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) – stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a.” (postano- wienie SN z 29 marca 1994 r., III ARN 12/94, OSNAPiUS 1994, nr 3, poz. 35); 18) „Orzeczenie Komisji Papierów Wartościowych o skreśleniu maklera z listy ma- klerów lub o  zawieszeniu uprawnień maklerskich, podjęte na podstawie art. 16 § 2 i 3 ustawy z 22 marca 1991 r. – Prawo o publicznym obrocie papie- rami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz.U. Nr 35, poz. 155 ze zm.), jest decyzją administracyjną, podlegającą kontroli Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego” (wyrok składu siedmiu sędziów SN z  21  października 1993  r., III AZP 14/93, OSNCP 1994, nr 3, poz. 51); 24 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Zakres obowiązywania Art. 1 19) „Jeżeli posługując się formą delegacji dokonano istotnych zmian stosunku służbowego funkcjonariusza formacji zmilitaryzowanych (a nie zwykłego od- delegowania do czasowego pełnienia służby poza stałym miejscem służby), to jest to decyzja w sensie materialnym, która podlega kontroli sądu administra- cyjnego” (postanowienie NSA z  6  listopada 1992  r., II SA 1229/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 46); 20) „Sprawę o  ustanowienie tłumacza przysięgłego prezes sądu wojewódzkiego rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej” (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 29 kwietnia 1992 r., III AZP 3/92, OSNCP 1992, nr 10, poz. 172; postanowienie NSA z  18  października 1991  r., II SA 392/91, ONSA 1992, nr 3–4, poz. 67); 21) „Zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby następuje na podstawie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administra- cyjnego (obecnie – wojewódzkiego sądu administracyjnego – przyp. P.P.)” (po- stanowienie SN z  9  kwietnia 1992  r., III ARN 17/92, OSNCP 1993, nr  3, poz. 44); 22) „Stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjnym, a  decyzje o  nawiązaniu i  rozwiązaniu tego stosunku są decyzjami administracyjnymi wydanymi w  wyniku postępowania administracyjnego” (teza pierwsza wy- roku NSA z 5 czerwca 1991 r., II SA 35/91, ONSA 1991, nr 3–4, poz. 64); 23) „W  postępowaniu dotyczącym przyjęcia adwokata do zespołu adwokackiego – w sprawach nieuregulowanych w ustawie z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwo- katurze (Dz.U. Nr 16, poz. 124, obecnie tekst jedn. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego” (teza pierwsza uchwały składu siedmiu sędziów SN – zasada prawna SN z 30 wrześ- nia 1988 r., III PZP 55/87, OSNCP 1989, nr 3, poz. 42); 24) „Nadanie stopnia naukowego jest rozstrzygnięciem w sprawie indywidualnej, przyznającym obywatelowi określone uprawnienia w  stosunkach prawnych, wydanych przez właściwy zakład naukowy wyposażony w kompetencje o cha- rakterze władczym, a zatem odpowiada warunkom stawianym decyzjom ad- ministracyjnym” (postanowienie NSA z 13 lipca 1983 r., II SA 983/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 57; zob. także tezę drugą wyroku NSA z 10 listopada 1999 r., I SA 625/99, „Glosa” 2002, nr 5, s. 48 oraz tezę pierwszą postanowienia NSA OZ w Poznaniu z 12 czerwca 1992 r., SAB/Po 41/91, OSP 1994, nr 4, poz. 69, w  których stwierdzono, że rozstrzygnięcie stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra jest decyzją admi- nistracyjną w rozumieniu art. 1); 25) „Akty organów Inspekcji Gospodarki Energetycznej o nałożeniu kary pieniężnej na zakłady gospodarki uspołecznionej lub ich pracowników wyczerpują zna- miona decyzji w rozumieniu art. 1 § 1 i art. 104 k.p.a. (…)” (teza trzecia po- stanowienia NSA z 1 marca 1982 r., II SA 239/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 20); Piotr Przybysz 25 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne podobnie należy przyjąć, że prezes Urzędu Regulacji Energetyki wydaje de- cyzję o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997  r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z  2006  r. Nr  89, poz.  625 ze zm.); 26) „Orzeczenie stwierdzające przejście na własność Skarbu Państwa z  mocy sa- mego prawa nieruchomości na podstawie art.  9 ustawy z  25  lutego 1958  r. o  uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem pań- stwowym (Dz.U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37 ze zm.) ma charakter decyzji admini- stracyjnej deklaratoryjnej w rozumieniu art. 72 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. R.P. z  1928  r. Nr  36, poz.  341 ze  zm.)” (teza pierwsza postanowienia NSA z 21 listopada 1990 r., IV SA 583/90, ONSA 1990, nr 2–3, poz. 67). 13. W  orzecznictwie wskazano także na konieczność uznania za decyzję rozstrzy- gnięcia organu administracji, które zostało nazwane postanowieniem, ale zostało wydane w  sprawie podlegającej załatwieniu w  drodze decyzji oraz odpowiada istocie decyzji administracyjnej (postanowienie NSA OZ we Wrocławiu z 11 lipca 1984 r., SA/Wr 309/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 61). Podobnie uznano za decyzj
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: