Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00495 010935 7498430 na godz. na dobę w sumie
Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , Liczba stron: 800
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-5072-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja stanowi komentarz do przepisów drugiej i trzeciej części kodeksu postępowania cywilnego. W opracowaniu uwzględniono zmiany wprowadzone obszerną nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Omówiono również wprowadzone do kodeksu rozwiązania przewidujące informatyzację postępowania egzekucyjnego i klauzulowego. .. Publikacja jest autorskim omówieniem problematyki związanej z egzekucją i zabezpieczeniem roszczeń. Książka została wzbogacona o teoretyczne wprowadzenie do poszczególnych zagadnień, zawiera także podstawową literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego związane z omawianymi kwestiami. .. Autorami komentarza są przedstawiciele różnych zawodów prawniczych i naukowcy zajmujący się na co dzień praktycznymi aspektami egzekucji sądowej. .. Publikacja jest adresowana do sędziów, adwokatów, radców prawnych, komorników oraz aplikantów tych zawodów prawniczych.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE I EGZEKUCYJNE KOMENTARZ REDAKCJA NAUKOWA Jacek Gołaczyński Małgorzata Brulińska, Izabella Gil, Jacek Gołaczyński, Bogdan Pękalski, Anna Stangret-Smoczyńska, Marcin Uliasz, Zbigniew Woźniak, Dariusz Zawistowski Warszawa 2012 Stan prawny na 3 maja 2012 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie redakcyjne JustLuk Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Stanisław Drzewiecki Poszczególne części komentarza napisali: Małgorzata Brulińska: art. 758–775¹, 818–820, 821–828, 921–10136 Izabella Gil: art. 895–912, 1041–1071 Jacek Gołaczyński: art. 795¹–7959, 820¹–820² Jacek Gołaczyński, Małgorzata Brulińska: art. 829–839 Anna Stangret-Smoczyńska: art. 776–780, 781¹, 784–792, 794, 796, 797¹–804, 805¹–815, Anna Stangret-Smoczyńska, Bogdan Pękalski: art. 781, 782, 783, 793, 795, 797, 805, 817, 889¹–8934, 1081–1088 816–816¹, 889 Marcin Uliasz: art. 844–888 Zbigniew Woźniak: art. 730–757, 913–920², 1014–1040 Dariusz Zawistowski: art. 840–843 © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2012 ISBN: 978-83-264-0758-1 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ����������������������������������������������������������������������������������������������������� 9 Wstęp ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 13 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ����������������� 15 CZĘŚĆ DRUGA POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE ���������������������������������������������������������� 17 Tytuł I Przepisy ogólne ��������������������������������������������������������������������������������������������������� 19 Tytuł II Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych ������������������������������������������������������������������� 74 Tytuł III Inne wypadki zabezpieczenia ���������������������������������������������������������������������������� 105 CZĘŚĆ TRZECIA POSTĘPOWANIE EGZEKUCYJNE ���������������������������������������������������������������� 115 Tytuł I Przepisy ogólne ������������������������������������������������������������������������������������������������� 117 Dział I Organy egzekucyjne, ich właściwość i postępowanie w ogólności ��������������������� 117 Dział II Tytuły egzekucyjne i klauzula wykonalności ���������������������������������������������������� 183 Dział IIa Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego ����������������������������������������� 292 Dział IIb Stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty �������������������������������� 305 5 Spis treści Dział IIc Zaświadczenie dotyczące orzeczenia wydanego w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń ������������������������������������������������������������������������� 311 Dział III Wszczęcie egzekucji i dalsze czynności egzekucyjne ���������������������������������������� 316 Dział IV Zawieszenie i umorzenie postępowania ����������������������������������������������������������� 379 Dział V Ograniczenia egzekucji ���������������������������������������������������������������������������������� 404 Dział VI Powództwa przeciwegzekucyjne ��������������������������������������������������������������������� 415 Tytuł II Egzekucja świadczeń pieniężnych ���������������������������������������������������������������������� 434 Dział I Egzekucja z ruchomości ��������������������������������������������������������������������������������� 434 Rozdział 1 Zajęcie ����������������������������������������������������������������������������������������������������� 437 Rozdział 2 Sprzedaż �������������������������������������������������������������������������������������������������� 465 Dział II Egzekucja z wynagrodzenia za pracę ��������������������������������������������������������������� 489 Dział III Egzekucja z rachunków bankowych ���������������������������������������������������������������� 510 Dział IV Egzekucja z innych wierzytelności ������������������������������������������������������������������ 544 Dział IVa Egzekucja z innych praw majątkowych ����������������������������������������������������������� 562 Dział V Wyjawienie majątku ��������������������������������������������������������������������������������������� 586 Dział VI Egzekucja z nieruchomości ���������������������������������������������������������������������������� 600 Rozdział 1 Przepisy wstępne �������������������������������������������������������������������������������������� 602 Rozdział 2 Zajęcie ����������������������������������������������������������������������������������������������������� 606 Rozdział 3 Opis i oszacowanie ����������������������������������������������������������������������������������� 628 6 Spis treści Rozdział 4 Obwieszczenie o licytacji �������������������������������������������������������������������������� 640 Rozdział 5 Warunki licytacyjne ���������������������������������������������������������������������������������� 645 Rozdział 6 Licytacja �������������������������������������������������������������������������������������������������� 649 Rozdział 7 Przybicie �������������������������������������������������������������������������������������������������� 657 Rozdział 8 Przysądzenie własności ����������������������������������������������������������������������������� 662 Rozdział 9 Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości oraz użytkowania wieczystego �� 668 Dział VIa Uproszczona egzekucja z nieruchomości ��������������������������������������������������������� 671 Dział VII Egzekucja ze statków morskich ����������������������������������������������������������������������� 680 Dział VIII Podział sumy uzyskanej z egzekucji ���������������������������������������������������������������� 692 Rozdział 1 Przepisy ogólne ���������������������������������������������������������������������������������������� 699 Rozdział 2 Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z wynagrodzenia za pracę ������������� 729 Rozdział 3 Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych ����������������������������������������������������������������������� 734 Rozdział 4 Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości ��������������������������� 736 Tytuł III Przepisy szczególne o egzekucji ������������������������������������������������������������������������� 748 Dział I Egzekucja świadczeń niepieniężnych �������������������������������������������������������������� 748 Dział II Przepisy szczególne o egzekucji z udziałem Skarbu Państwa oraz przedsiębiorców ������������������������������������������������������������������������������������� 782 Rozdział 1 Przepisy ogólne ���������������������������������������������������������������������������������������� 793 Rozdział 2 Egzekucja przez zarząd przymusowy ��������������������������������������������������������� 796 7 Spis treści Rozdział 3 Egzekucja przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego ���������� 807 Dział III Egzekucja w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej �������������������������������������������������������������������������������������� 814 Dział IV (skreślony) ���������������������������������������������������������������������������������������������������� 819 Dział V Egzekucja świadczeń alimentacyjnych ������������������������������������������������������������ 819 Dział VI (skreślony) ���������������������������������������������������������������������������������������������������� 835 8 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne k.c. k.k. k.k.w. k.m.  Konstytucja RP  k.p.  k.p.c.  k.p.k.  k.r.o.  k.s.h.  nowela z dnia  2 lipca 2004 r. nowela z dnia  24 września 2004 r. nowela z dnia  24 maja 2007 r. nowela z dnia  26 czerwca 2009 r. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 18 września 2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn.:  Dz. U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej  Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.:  Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego  (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy  (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych  (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) –  ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804) –  ustawa z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o komorni- kach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks po- stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 236, poz. 2356) –  ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach są- dowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112,  poz. 769) –  ustawa z dnia 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wie- czystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 131, poz. 1075) 9 Wykaz skrótów nowela z dnia 16 września 2011 r. o.p. p.a.s.c. pr. bank. pr. bud. p.u.n. p.w.p. r.c.k. r.e.g.k.o. r.e.t.w. r.n.k.w. rozporządzenie nr 44/2001 rozporządzenie nr 805/2004 rozporządzenie nr 1896/2006 rozporządzenie nr 861/2007 10 – ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywil- nego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i napraw- cze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysło- wej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz. U. Nr 10, poz. 52 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2006 r. w sprawie egzekucji grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 42, poz. 288) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Ko- morniczej oraz szczegółowych czynności komornika związa- nych z egzekucją elektronicznego tytułu wykonawczego (Dz. U. Nr 224, poz. 1805) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wy- konalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. Nr 226, poz. 1833) – rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I) (Dz. Urz. WE L 12 z 16.01.2001, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europej- skiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L 143 z 30.04.2004, s. 15, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskie- go i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiające postępowa- nie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz. Urz. UE L 399 z 30.12.2007, s. 1, z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskie- go i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie po- stępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 1) r.r.u.s.p. u.g.n. u.k.s.e. u.k.s.s.c. u.k.w.h. u.l.s. u.n.b.p. u.o.i.f. u.o.m.a.m. u.o.p.l. u.p.e. u.p.e.a. ustawa o KRS u.s.u.s. u.z.f. u.z.r.r.z. AUL AUW Biul. MS Biul. SN EPS GSP Wykaz skrótów – rozporządzenie Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i eg- zekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376) – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cy- wilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. Nr 123, poz. 850 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finanso- wymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczy- pospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń spo- łecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (Dz. U. Nr 91, poz. 871 z późn zm.) – ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 z późn. zm.) Czasopisma i publikatory – Acta Universitatis Lodziensis – Acta Universitatis Wratislaviensis – Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości – Biuletyn Sądu Najwyższego – Europejski Przegląd Sądowy – Gdańskie Studia Prawnicze 11 – Kwartalnik Prawa Prywatnego – Monitor Prawa Bankowego – Monitor Prawniczy – Monitor Sądowy i Gospodarczy – Nowe Prawo – Nowy Przegląd Notarialny – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilej i Izby Karnej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Palestra – Państwo i Prawo – Przegląd Notarialny – Przegląd Prawa Cywilnego – Przegląd Prawa Egzekucyjnego – Przegląd Prawa Handlowego – Prawo Bankowe – Prawo Spółek – Problemy Egzekucji – Problemy Egzekucji Sądowej – Prokuratura i Prawo – Przegląd Sądowy – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego – Studia Prawnicze – Technika i Gospodarka Morska Inne – europejski nakaz zapłaty – europejski tytuł egzekucyjny – Narodowy Bank Polski – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Wykaz skrótów KPP MPB M. Praw. MSiG NP NPN OSA OSNAPiUS OSNC OSNCK OSNCP OSPiKA OTK-A Pal. PiP PN PPC PPE PPH Pr. Bank. Pr. Spółek Prob. Egz. Prob. Egz. S. Prok. i Pr. PS PUG St. Praw. TGM ENZ ETE NBP SA SN TK ZUS 12 WSTĘP Mam przyjemność przedstawić Państwu komentarz do drugiej i trzeciej części kodeksu postępowania cywilnego. Potrzeba ponownego skomentowania powyż- szych przepisów powstała w związku z obszerną nowelizacją kodeksu postępo- wania cywilnego dokonaną ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) oraz wprowadzeniem do kodeksu pewnych rozwiązań przewidujących informatyzację postępowania egzekucyjnego oraz klauzulowego. Autorami komentarza są przedstawiciele różnych zawodów prawniczych i na- ukowcy zajmujący się na co dzień praktycznymi aspektami egzekucji sądowej: – Małgorzata Brulińska, sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu, obecnie wi- ceprezes tego sądu, nadzorująca od wielu lat komorników w okręgu właści- wości swojego sądu; – prof. zw. dr hab. Jacek Gołaczyński, Uniwersytet Wrocławski, sędzia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu; – dr Izabella Gil, adiunkt w Zakładzie Postępowania Cywilnego Wydziału Pra- wa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, radca prawny; – Bogdan Pękalski, sędzia delegowany do Departamentu Informatyzacji i Re- jestrów Sądowych, ekspert w zakresie informatyzacji sądownictwa, w szcze- gólności postępowania egzekucyjnego; – dr Marcin Uliasz, sędzia delegowany do Departamentu Prawa Cywilnego Mi- nisterstwa Sprawiedliwości; – dr Anna Stangret-Smoczyńska, adiunkt w Zakładzie Prawa Cywilnego i Mię- dzynarodowego Prywatnego Uniwersytetu Wrocławskiego, radca prawny; – dr Zbigniew Woźniak, adiunkt w Zakładzie Prawa Uniwersytetu Zielonogór- skiego, sędzia zajmujący się problematyką egzekucji sadowej, delegowany do Departamentu Prawa Cywilnego Ministerstwa Sprawiedliwości; – Dariusz Zawistowski, sędzia Sądu Najwyższego. Jacek Gołaczyński USTAWA z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296; zm.: Dz. U. z 1965 r. Nr 15, poz. 113; z 1974 r. Nr 27, poz. 157, Nr 39, poz. 231; z 1975 r. Nr 45, poz. 234; z 1982 r. Nr 11, poz. 82, Nr 30, poz. 210; z 1983 r. Nr 5, poz. 33; z 1984 r. Nr 45, poz. 241 i 242; z 1985 r. Nr 20, poz. 86; z 1987 r. Nr 21, poz. 123; z 1988 r. Nr 41, poz. 324; z 1989 r. Nr 4, poz. 21, Nr 33, poz. 175; z 1990 r. Nr 14, poz. 88, Nr 34, poz. 198, Nr 53, poz. 306, Nr 55, poz. 318, Nr 79, poz. 464; z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 22, poz. 92, Nr 115, poz. 496; z 1993 r. Nr 12, poz. 53; z 1994 r. Nr 105, poz. 509; z 1995 r. Nr 83, poz. 417, Nr 141, poz. 692; z 1996 r. Nr 24, poz. 110, Nr 43, poz. 189, Nr 73, poz. 350, Nr 149, poz. 703; z 1997 r. Nr 43, poz. 270, Nr 54, poz. 348, Nr 75, poz. 471, Nr 102, poz. 643, Nr 117, poz. 752, Nr 121, poz. 769 i 770, Nr 133, poz. 882, Nr 139, poz. 934, Nr 140, poz. 940, Nr 141, poz. 944; z 1998 r. Nr 106, poz. 668, Nr 117, poz. 757; z 1999 r. Nr 52, poz. 532; z 2000 r. Nr 22, poz. 269 i 271, Nr 48, poz. 552 i 554, Nr 55, poz. 665, Nr 73, poz. 852, Nr 94, poz. 1037, Nr 114, poz. 1191, Nr 122, poz. 1314, 1319 i 1322; z 2001 r. Nr 4, poz. 27, Nr 49, poz. 508, Nr 63, poz. 635, Nr 98, poz. 1069, 1070 i 1071, Nr 123, poz. 1353, Nr 125, poz. 1368, Nr 138, poz. 1546; z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 26, poz. 265, Nr 74, poz. 676, Nr 84, poz. 764, Nr 126, poz. 1069 i 1070, Nr 129, poz. 1102, Nr 153, poz. 1271, Nr 219, poz. 1849, Nr 240, poz. 2058; z 2003 r. Nr 41, poz. 360, Nr 42, poz. 363, Nr 60, poz. 535, Nr 109, poz. 1035, Nr 119, poz. 1121, Nr 130, poz. 1188, Nr 139, poz. 1323, Nr 199, poz. 1939, Nr 228, poz. 2255; z 2004 r. Nr 9, poz. 75, Nr 11, poz. 101, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 871, Nr 93, poz. 891, Nr 121, poz. 1264, Nr 162, poz. 1691, Nr 169, poz. 1783, Nr 172, poz. 1804, Nr 204, poz. 2091, Nr 210, poz. 2135, Nr 236, poz. 2356, Nr 237, poz. 2384; z 2005 r. Nr 13, poz. 98, Nr 22, poz. 185, Nr 86, poz. 732, Nr 122, poz. 1024, Nr 143, poz. 1199, Nr 150, poz. 1239, Nr 167, poz. 1398, Nr 169, poz. 1413 i 1417, Nr 172, poz. 1438, Nr 178, poz. 1478, Nr 183, poz. 1538, Nr 267, poz. 2258; z 2006 r. Nr 12, poz. 66, Nr 66, poz. 466, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 186, poz. 1379, Nr 208, poz. 1537 i 1540, Nr 226, poz. 1656, Nr 235, poz. 1699; z 2007 r. Nr 7, poz. 58, Nr 47, poz. 319, Nr 50, poz. 331, Nr 61, poz. 418, Nr 99, poz. 662, Nr 106, poz. 731, Nr 112, poz. 766 i 769, Nr 115, poz. 794, Nr 121, poz. 831, Nr 123, poz. 849, Nr 176, poz. 1243, Nr 181, poz. 1287, Nr 192, poz. 1378, Nr 247, poz. 1845; z 2008 r. Nr 59, poz. 367, Nr 96, poz. 609 i 619, Nr 110, poz. 706, Nr 116, poz. 731, Nr 119, poz. 772, Nr 120, poz. 779, Nr 122, poz. 796, Nr 171, poz. 1056, Nr 220, poz. 1431, Nr 228, poz. 1507, Nr 231, poz. 1547, Nr 234, poz. 1571; z 2009 r. Nr 26, poz. 156, Nr 67, poz. 571, Nr 69, poz. 592 i 593, Nr 131, poz. 1075, Nr 179, poz. 1395, Nr 216, poz. 1676; z 2010 r. Nr 3, poz. 13, Nr 7, poz. 45, Nr 24, poz. 125, Nr 40, poz. 229, Nr 108, poz. 684, Nr 109, poz. 724, Nr 125, poz. 842, Nr 152, poz. 1018, Nr 155, poz. 1037, Nr 182, poz. 1228, Nr 197, poz. 1307, Nr 215, poz. 1418, Nr 217, poz. 1435; z 2011 r. Nr 34, poz. 173, Nr 85, poz. 458, Nr 87, poz. 482, Nr 92, poz. 531, Nr 112, poz. 654, Nr 129, poz. 735, Nr 138, poz. 806 i 807, Nr 144, poz. 854, Nr 149, poz. 887, Nr 224, poz. 1342, Nr 233, poz. 1381, Nr 234, poz. 1391) (wyciąg) CZĘŚĆ DRUGA POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE Tytuł I. Przepisy ogólne Zbigniew Woźniak Literatura TYTUŁ I PRZEPISY OGÓLNE Literatura: M. Allerhand, Kodeks postępowania cywilnego, cz. 2, Postępowa- nie egzekucyjne i zabezpieczające, Lwów 1933; M. Czajkowska -Dąbrowska, Za- trzymanie towarów na granicy jako środek ochrony własności intelektualnej – perspektywy polskie, PPH 1997, nr 12; S. Dalka, J. Rodziewicz, Postępowa- nie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części drugiej kodeksu po- stępowania cywilnego, Gdańsk 1994; B. Dobrzański, M. Lisiewski, Z. Resich, W. Siedlecki, Kodeks postępowania cywilnego, Warszawa 1976; T. Erecińki, Arbitraż a sądownictwo państwowe, PUG 1994, nr 2; T. Ereciński, O zabezpie- czeniu nowacyjnym, PS 1992, nr 3; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, cz. 1, Postępowanie rozpoznawcze, cz. 2, Postępowanie zabezpieczające, Warszawa 2006; K. Flaga -Gieruszyńska, Jurysdykcja krajowa i uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych. Polskie stan- dardy europejskie, Kraków 1989; J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilne- go. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, Warszawa 1998; J. Ignatowicz, Ochrona posiadania, Warszawa 1963; M. Iżykowski, Naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia, Pal. 1979, nr 10; M. Iżykowski, Przesłanki zabez- pieczenia powództwa, Pal. 1985, nr 11; M. Iżykowski, Zmiana i uchylenie zarzą- dzenia tymczasowego, NP 1982, nr 7–8; T. Jackowski, Rozstrzygnięcie zażale- nia na zabezpieczenie powództwa, Pal. 1961, nr 1; A. Jakubecki, Postępowanie zabezpieczające w sprawach z zakresu prawa własności intelektualnej, Kra- ków 2000; A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komen- tarz, Kraków 2003; K. Korzan, Sądowe postępowanie zabezpieczające i egze- kucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1986; K. Korzan, Zabezpieczenie roszczeń i praw w postępowaniu cywilnym (studium teoretyczno-procesowe), PPH 1992, nr 3; Z. Łaguna, Uwagi o zabezpieczeniu powództwa, Pal. 1962, nr 12; J. Łapuski, Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywil- nych i handlowych, Lugano 1988, z uwzględnieniem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Bydgoszcz 2001; A. Marciniak, Dochodzenie rosz- czeń zabezpieczonych zastawem lub hipoteką, Sopot 2001; H. Mądrzak, Likwi- dacja następstw bezpodstawnej egzekucji na tle art. 338 § 1 k.p.c. (w:) Księga Zbigniew Woźniak 19 Część druga. Postępowanie zabezpieczające pamiątkowa ku czci Kamila Stefki, Wrocław 1967; H. Mądrzak, Natychmiasto- wa wykonalność wyroków w procesie cywilnym PRL, AUW nr 35, Prawo XV, Wrocław 1965; T. Misuk -Jodłowska, Zabezpieczenie powództwa zawierającego żądanie uchylenia uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni, PS 1993, nr 7–8; K. Piasecki, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, Bydgoszcz 1995; M. Piekar- ski, O zabezpieczeniu powództwa, NP 1964, nr 4; M. Piekarski, Postępowanie zabezpieczające, Katowice 1966; S. Rudnicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Warszawa 1993; C. Smorczewski, Jurysdykcja krajowa w sprawach cywilnych i handlowych według konwencji brukselskiej i lugań- skiej, KPP 1997, z. 4; K. Spałek, Zabezpieczenie roszczeń w Konwencji z Luga- no, PiP 2003, z. 10; Z. Świeboda, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części drugiej kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 2001; M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do nowelizacji, Warsza- wa 2006; K. Weitz, Jurysdykcja, uznawanie i wykonywanie orzeczeń w spra- wach cywilnych i handlowych (w:) M. Domańska [i in.], Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, red. A. Wróbel, Kraków 2005; K. Weitz, O jurysdyk- cji w postępowaniu zabezpieczającym w świetle konwencji lugańskiej i prawa wspólnotowego, PS 2003, nr 19; E. Wengerek, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Warszawa 1972; E. Wengerek (w:) Wstęp do systemu prawa procesowego cywilnego, red. J. Jodłowski, Ossolineum 1974; Z. Woźniak, Realizacja zabezpieczeń rzeczowych w prawie polskim, Sopot 2007; Z. Woź- niak, Ustalenie i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zabezpieczającego, PS 2008, nr 7–8; D. Zawistowski, Postępowanie zabezpieczające. Komentarz. Wybór orzeczeń, Warszawa 2007; K. Zawiślak, Przesłanki formalne postępowa- nia zabezpieczającego w procedurze cywilnej, PS 2002, nr 3; F. Zedler, Interes prawny jako podstawa zabezpieczenia roszczeń w postępowaniu cywilnym (w:) Studia z prawa postępowania cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Zbignie- wa Resicha, red. M. Jędrzejewska, T. Ereciński, Warszawa 1985; F. Zedler, Po- stępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Toruń 1994; F. Zedler, Uwagi o pojęciu postępowania zabezpieczającego w sprawach cywilnych, AUW nr 1028, Prawo CLXX, Wrocław 1990. Uwagi ogólne 1. Obecnie obowiązujące przepisy o postępowaniu zabezpieczającym zosta- ły wprowadzone nowelą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks po- stępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804), która oprócz zmian natury normatywnej dokonała zmiany systematyki ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), opatrując część drugą tytułem „Postępowanie zabezpiecza- jące” w miejsce „Postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego” oraz wpro- 20 Zbigniew Woźniak Tytuł I. Przepisy ogólne wadzając część trzecią obejmującą dotychczas obowiązujące przepisy o postę- powaniu egzekucyjnym. Wprowadzone zmiany w zakresie systematyki kodeksu miały na celu wyróżnienie charakteru postępowania zabezpieczającego jako po- stępowania akcesoryjnego pełniącego funkcję służebną wobec postępowania roz- poznawczego. Poprzednio obowiązująca systematyka obejmująca w jednej części postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne prowadziła w praktyce do błędnego rozumienia istoty postępowania zabezpieczającego jako postępowania quasi-eg- zekucyjnego, co przejawiało się w zbyt daleko idącym odpowiednim stosowa- niu przepisów postępowania egzekucyjnego do postępowania zabezpieczającego, w szczególności zbyt daleko idącym przyznaniu organom wykonującym zabez- pieczenie uprawnień jurysdykcyjnych, które w tym postępowaniu przysługują sądowi udzielającemu zabezpieczenia (konkretne przykłady zostaną omówione w dalszej części niniejszego opracowania, odnoszącej się do poszczególnych ko- mentowanych przepisów). 2. Jak już wyżej wskazano, postępowanie zabezpieczające pełni funkcję słu- żebną wobec postępowania rozpoznawczego, a jego celem jest zabezpieczenie roszczeń stron (uczestników) postępowania rozpoznawczego na czas jego trwania. W przeciwieństwie do postępowania egzekucyjnego, prowadzonego po zakończe- niu postępowania rozpoznawczego, postępowanie zabezpieczające toczy się nie- jako równoległe do postępowania rozpoznawczego i, co do zasady, prowadzi nie do zaspokojenia roszczeń uprawnionego, lecz jedynie do ich zabezpieczenia. Or- ganem pełniącym funkcję orzeczniczą w tym postępowaniu jest sąd rozpoznają- cy sprawę w postępowaniu rozpoznawczym; pozostałe organy ochrony prawnej (przykładowo komornik wykonujący postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia) pełnią jedynie funkcje pomocnicze, w istocie ograniczające się do czynności tech- nicznoprawnych z wyłączeniem czynności decyzyjnych. 3. Zabezpieczenie roszczeń w postępowaniu cywilnym następuje dwuetapo- wo. W pierwszym etapie sąd udziela zabezpieczenia, w drugim postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega wykonaniu w drodze egzekucji lub też w inny sposób stosownie do sposobu udzielonego zabezpieczenia. Komentowane przepi- sy zawarte w art. 730–757 k.p.c. w zasadzie dotyczą pierwszej fazy zabezpiecze- nia roszczeń – udzielenia zabezpieczenia przez sąd. Wykonanie zabezpieczenia regulowane jest przepisami dotyczącymi postępowania egzekucyjnego, jeśli po- stanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega wykonaniu w drodze egzekucji (art� 743 § 1 k.p.c.), lub też innymi przepisami odnoszącymi się do zastosowanego sposobu zabezpieczenia (przykładowo wpis hipoteki przymusowej w przypadku udzielenia zabezpieczenia przez ustanowienie hipoteki przymusowej – art. 110 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). 4. Przepisy części drugiej kodeksu postępowania cywilnego „Postępowanie zabezpieczające” nie regulują w sposób wyczerpujący problematyki udzielenia zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym. Bez wątpienia w postępowaniu za- Zbigniew Woźniak 21 Część druga. Postępowanie zabezpieczające bezpieczającym należy stosować, z mocy art� 13 § 2 k.p.c., odpowiednio przepisy o procesie. Stąd przykładowo skład sądu, doręczanie i uzasadnianie postanowień wydanych w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia, zaskarżanie postanowień w przedmiocie zabezpieczenia są regulowane przepisami o procesie. Przepisy odnoszące się do postępowania zabezpieczającego zostały również zamieszczone w innych aktach prawnych, które w myśl wykładni lex specialis derogat legi gene- rali będą wyłączać w sprawach, których dotyczą, stosowanie przepisów ogólnych w zakresie, w jakim odmiennie uregulowano problematykę postępowania zabez- pieczającego. Przepisy, o których mowa, wprowadzają odmienne regulacje zarów- no co do procedury udzielenia zabezpieczenia, jak i co do możliwych sposobów zabezpieczenia, w części nieuregulowanej w przepisach szczególnych będą miały zastosowanie przepisy postępowania zabezpieczającego zamieszczone w kodek- sie postępowania cywilnego. Powyższą tezę potwierdza treść postanowienia SA w Szczecinie z dnia 6 stycznia 2006 r., I ACz 1162/05, LEX nr 279957, w którym stwierdzono, iż szczególna regulacja odnosząca się do postępowania zabezpiecza- jącego zamieszczona w art. 80 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) nie wyłącza stosowania przepisu 7301 § 1 k.p.c. – uprawniony, żądając udzielenia zabezpieczenia, jest zobowiązany do wykazania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. 5. W tym miejscu jedynie przykładowo należy wskazać na przepis art� 80 usta- wy o prawie autorskim i prawach pokrewnych; art. 2861 ustawy z dnia 30 czerw- ca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.); art. 31 i 47 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. WE L 12 z 16.01.2001, s. 1, z późn. zm.); art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzial- ności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. WE L 338 z 23.12.2003, s. 1, z późn. zm.); art. 14, 18 i 36 rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań ali- mentacyjnych (Dz. Urz. UE L 7 z 10.01.2009, s. 1, z późn. zm.); art� 110 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; art� 38, 39, 40 i 42 usta- wy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.). 6. Należy również wskazać, iż w części pierwszej kodeksu postępowania cy- wilnego ustawodawca przewiduje możliwość uzyskania zabezpieczenia z pomi- nięciem przepisów części drugiej. Tak jest w przypadku art� 492 k.p.c. Orzeczenie sądu rozstrzygające sprawę co do istoty z mocy prawa stanowi również tytuł za- bezpieczenia wykonalny bez nadawania klauzuli wykonalności. Uprawniony na 22 Zbigniew Woźniak Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 730 podstawie takiego tytułu jest umocowany do wykonania zabezpieczenia w sposób przez siebie wskazany. Ograniczenie zabezpieczenia następuje nie przez zmianę lub uchylenie zabezpieczenia w trybie art� 742 § 1 k.p.c., lecz na mocy orzeczenia sądu wydanego na podstawie art� 492 § 2 k.p.c. 7. Konieczne jest również zwrócenie uwagi, iż w określonych sytuacjach usta- wodawca w przepisach części pierwszej kodeksu postępowania cywilnego w spo- sób wyczerpujący reguluje udzielenie zabezpieczenia i w tych przypadkach brak jest podstaw do stosowania przepisów części drugiej. Chodzi tu m.in. o uregulo- wanie zabezpieczenia spadku (art. 633–639 k.p.c.). 8. Udzielenie zabezpieczenia może nastąpić przed wszczęciem postępowania w sprawie, w toku postępowania, jak też po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego (art� 730 k.p.c.); sąd jest uprawniony do udzielenia zabezpieczenia w postępowaniu, które uległo zawieszeniu (art� 179 § 3 k.p.c.). W przepisach po- stępowania zabezpieczającego ustawodawca nie uregulował zbiegu postępowania w przedmiocie wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia z postępo- waniem egzekucyjnym. W przypadku powstania zbiegu postępowania zabezpie- czającego i egzekucyjnego do tych samych części majątku dłużnika do jego roz- strzygnięcia należy stosować przepis art� 7731 k.p.c. W razie zbiegu postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego konieczne jest połączenie postępowań, nieza- leżnie od tego, czy postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem owacyjnym, czy konserwacyjnym (Z. Woźniak (w:) Wybrane zagadnienia egzekucji sądowej, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2008, s. 58). Połączenie postępowania zabezpiecza- jącego i egzekucyjnego jest konieczne do zapewnienia ochrony praw wierzycieli z postępowania egzekucyjnego i uprawnionych z postępowania zabezpieczającego. W przypadku prowadzenia niezależnych postępowań zachodzi niebezpieczeństwo naruszenia zabezpieczonych roszczeń uprawnionego. Sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym rzeczy, na której ustanowiono zabezpieczenie, pozbawia uprawnio- nego zabezpieczenia. W przypadku łącznego prowadzenia postępowania zabez- pieczającego i egzekucyjnego uprawniony winien być uwzględniany w podziale sumy uzyskanej ze zbycia rzeczy stanowiących przedmiot zabezpieczenia w tej kategorii, w której uczestniczyłby w podziale, gdyby prowadził egzekucję. O ko- nieczności łącznego prowadzenia egzekucji świadczy treść art� 1030 i 1036 k.p.c., nakazujących uwzględniać w planie podziału wierzycieli, którzy uzyskali zabez- pieczenie powództwa. Odmiennie A. Marciniak, Zbieg egzekucji i zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym, PPE 2003, nr 9–10, s. 5. Art. 730. § 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. § 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego do- Zbigniew Woźniak 23 Art. 730 Część druga. Postępowanie zabezpieczające puszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił. 1. Sprawy, w których można żądać udzielenia zabezpieczenia, muszą być sprawami cywilnymi w rozumieniu art� 1 k.p.c. oraz podlegać rozpoznaniu przez sąd powszechny lub sąd polubowny. Nie jest dopuszczalne zabezpieczenie w tym trybie roszczeń ze spraw, które nie są sprawami cywilnymi, np. zabezpieczenie należności, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Or- dynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), cho- ciażby istniała możliwość ich dochodzenia w sądowym postępowaniu egzekucyj- nym (tak jest w przypadku należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych). 2. Komentowany przepis nie wprowadza jako przesłanki dopuszczalności udzielenia zabezpieczenia jurysdykcji sądu właściwego do rozpoznania wnio- sku o udzielenie zabezpieczenia. Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z art� 11103 § 1 k.p.c. przepisy o podstawach jurysdykcji krajowej zawarte w tytule III i IV sto- suje się odpowiednio w postępowaniu zabezpieczającym. Umowa, o której mowa w art. 1105 § 1 k.p.c., jest jednak bezskuteczna, jeżeli wyłącza jurysdykcję sądów polskich jedynie w postępowaniu zabezpieczającym. Jurysdykcja krajowa w postę- powaniu zabezpieczającym istnieje także wtedy, gdy zabezpieczenie może być wy- konane w Rzeczypospolitej Polskiej lub wywołać skutek w Rzeczypospolitej Pol- skiej. Rozwiązanie zawarte w ww. przepisie czyni w części nieaktualnym pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. postanowienie z dnia 18 lutego 1993 r., I CRN 6/93, OSNC 1993, nr 11, poz. 204), w którym zgodnie się przyjmuje, iż brak jurysdykcji krajowej nie stanowi przeszkody do rozpoznania przez sąd polski wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Należy jednak zauważyć, iż w przypadku gdy w sprawie mają zastosowanie przepisy prawa wspólnotowego, istnieje jurysdykcja sądu polskiego do rozpoznania wniosku o udzielenie zabez- pieczenia, chociażby sąd polski nie miał jurysdykcji do rozpoznania sprawy co do istoty. Taka teza wynika w szczególności z art� 31 i 47 rozporządzenia nr 44/2001, art� 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 w sprawie jurysdykcji oraz uz- nawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach do- tyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, art� 14, 18 i 36 rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykony- wania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. 3. Ustawodawca w treści powołanego przepisu nie wskazuje na rodzaj sądu, sądu polubownego, pomija również kwestie jurysdykcji sądów, które są właściwe do rozpoznania sprawy cywilnej. Przesłanka dopuszczalności żądania udzielenia zabezpieczenia – rozpoznania sprawy przez sąd lub sąd polubowny – jest spełnio- na, jeśli sprawa cywilna może być rozpoznana przez jakikolwiek sąd, w tym sąd zagraniczny, lub też organ quasi-sądowy pełniący funkcję orzeczniczą w sprawach 24 Zbigniew Woźniak Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 730 cywilnych. Dla przykładu należy wskazać na duńskie organy administracyjne w sprawach alimentacyjnych czy też szwedzki urząd egzekucyjny w postępowaniu upominawczym i pomocniczym (tak z mocy art� 62 rozporządzenia nr 44/2001). Stąd ustalając, czy sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny, na- leży wziąć pod uwagę kognicje organów państw obcych, w sytuacji gdy sprawa należy do jurysdykcji sądów zagranicznych. 4. Treść komentowanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że żądanie udzie- lenia zabezpieczenia, a co za tym idzie, i jego udzielenie, może nastąpić w każdej sprawie cywilnej. Udzielenie zabezpieczenia może zatem nastąpić również w spra- wie, w której wydane orzeczenie co do istoty sprawy nie będzie podlegać wyko- naniu w drodze egzekucji. Tak jest przykładowo w sprawach o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego, w sprawach o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego itp. W tym miejscu należy jedynie zasygnalizować, iż udzie- lenie zabezpieczenia musi realizować cel wskazany w art� 7301 § 2 k.p.c., tj. prze- ciwdziałanie uniemożliwieniu lub utrudnieniu wykonania zapadłego w sprawie orzeczenia oraz uniemożliwieniu lub utrudnieniu osiągnięcia celu postępowania w sprawie. Nie wydaje się zatem uprawnione twierdzenie, iż dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia, które co prawda reguluje kwestie sporne między stro- nami postępowania, niemniej nie ma żadnego związku z przedmiotem toczącego się postępowania lub zapadłego w określonej sprawie orzeczenia, przykładowo ure- gulowanie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej do czasu wykonania orzeczenia o zniesieniu współwłasności tej rzeczy przez jej sprzedaż. Uregulowanie sposobu korzystania z rzeczy do czasu jej sprzedaży, tj. na czas pozostawania rzeczy we współwłasności, nie ma żadnego związku z celem postępowania, którego przed- miotem jest sprzedaż rzeczy wspólnej. Uregulowanie to winno zostać dokonane w odrębnym postępowaniu. 5. Co prawda redakcja komentowanego przepisu nie wskazuje, co jest przed- miotem zabezpieczenia, niewątpliwie można jednak stwierdzić, iż przedmiotem zabezpieczenia jest roszczenie w znaczeniu procesowym, o czym świadczy treść art� 7301 § 1 k.p.c. Należy jednak zauważyć, iż dobór możliwych sposobów za- bezpieczenia winien uwzględniać materialnoprawny charakter roszczenia, które- go ochrona stanowi interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Jeśli zatem in- teres prawny dotyczy ochrony roszczenia pieniężnego w przypadku wystąpienia z roszczeniem o ustalenie istnienia określonego stosunku prawnego, z którego to roszczenie wynika, zabezpieczenie winno nastąpić z wykorzystaniem sposobów zabezpieczeń roszczeń pieniężnych (art� 747 k.p.c.). Sposób sądowego zabezpiecze- nia roszczenia powinien pozostawać w związku z przyszłą realizacją roszczenia o tyle, o ile ma zapewnić zaspokojenie dochodzonego roszczenia (orzeczenie SN z dnia 28 listopada 1961 r., II CZ 167/61, OSNC 1963, nr 6, poz. 119). Przykładowo żądanie zniesienia współwłasności w celu ochrony wierzytelności pieniężnej przy- sługującej wobec jednego ze współwłaścicieli winno odbyć się z wykorzystaniem sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Zbigniew Woźniak 25 Art. 730 Część druga. Postępowanie zabezpieczające 6. W obecnym stanie prawnym nie ma przeszkód, aby udzielenie zabezpie- czenia obejmowało również koszty zabezpieczenia oraz przewidywalne koszty po- stępowania, co wprost wynika z treści art� 736 § 3 k.p.c., zgodnie z którym suma zabezpieczenia może również obejmować koszty wykonania zabezpieczenia oraz przewidywalne koszty postępowania. Skoro złożenie na rachunek depozytowy sądu sumy zabezpieczenia powoduje upadek zabezpieczenia (art� 742 § 1 k.p.c.), to niewątpliwie zabezpieczenie może obejmować również przewidywalne koszty postępowania (tak też D. Zawistowski, Postępowanie zabezpieczające. Komentarz. Wybór orzeczeń, Warszawa 2007). Straciły zatem na aktualności poglądy wyra- żane pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów (por. postanowienie SN z dnia 3 czerwca 1971 r., I CZ 57/71, OSP 1972, z. 6, poz. 105). 7. Zabezpieczenie może zostać udzielone przed wszczęciem postępowania, na czas jego trwania, jak też po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawcze- go, przy czym w ostatnim przypadku możliwe jest jedynie zabezpieczenie rosz- czenia, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił. 8. Udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania jest ograni- czone koniecznością wszczęcia przez uprawnionego postępowania we wskaza- nym przez sąd terminie, nie dłuższym niż 2 tygodnie – szerzej zob. komentarz do art� 733 k.p.c. 9. Co do zasady, udzielenie zabezpieczenia następuje w toku postępowania rozpoznawczego we wszystkich jego trybach. Nie ma zatem przeszkód do udziele- nia zabezpieczenia w toku sprawy ze skargi o wznowienie postępowania, sprawy ze skargi kasacyjnej, sprawy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Niedopuszczalne jest jednak wznowienie postępowania zabezpiecza- jącego, albowiem wznowienie może dotyczyć sprawy głównej, a nie incydentalnej (szerzej M. Sawczuk, Wznowienie postępowania cywilnego, Warszawa 1970, s. 70). 10. Bezspornie istnieje możliwość zabezpieczenia wymagalnego roszczenia w toku postępowania. Wątpliwości budzi możliwość zabezpieczenia w toku po- stępowania roszczeń jeszcze niewymagalnych. Poszukując odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność zabezpieczenia w toku postępowania roszczeń niewymagalnych, należy sięgnąć do treści art� 190 k.p.c., zgodnie którym przyszłych powtarzających się świadczeń można dochodzić, jeśli nie sprzeciwia się temu treść łączącego strony stosunku prawnego. Podkreślić należy, iż w omawianym przypadku chodzi wy- łącznie o zabezpieczenie w rozumieniu przepisów prawa procesowego, a nie o za- bezpieczenie oparte na przepisach prawa materialnego (przykładowo art� 490 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Skoro ustawodawca dopuszcza możliwość dochodzenia przy- szłych powtarzających się świadczeń w przypadkach opisanych w art� 190 k.p.c., to należy przyjąć, iż tylko w takich przypadkach możliwe jest również udzielenie zabezpieczenia świadczeń, których termin wymagalności jeszcze nie nastąpił. Nie ulega wątpliwości, iż poza sytuacją wskazaną w art� 190 k.p.c., co do świadczeń wymagalnych w przyszłości, uprawnionemu nie przysługuje roszczenie, które- 26 Zbigniew Woźniak Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 730 go można skutecznie dochodzić przed sądem. Należy zauważyć, iż przesłanką zasadności wniosku o udzielenie zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie rosz- czenia – oczywiście chodzi tu o konkretne roszczenie, którego można skutecznie dochodzić przed sądem. W przypadku istnienia roszczenia, którego nie można skutecznie dochodzić przed sądem (niewymaganego roszczenia nieobjętego treś- cią art� 190 k.p.c.), brak jest podstaw udzielenia zabezpieczenia. Przykładowo nie można dochodzić odszkodowania za korzystanie z rzeczy bez tytułu prawnego w przyszłości (art� 224 § 2 k.c.). Takie wynagrodzenie nie dzieli się na świadczenia okresowe i nie może być dochodzone na przyszłość (tak też SN w uchwale z dnia 7 stycznia 1998 r., III CP 62/97, OSNC 1998, nr 6, poz. 91). 11. W komentowanym przepisie ustawodawca dopuścił również możliwość udzielenia zabezpieczenia po zakończeniu postępowania rozpoznawczego. Udzie- lenie zabezpieczenia po zakończeniu postępowania rozpoznawczego przed uzyska- niem tytułu wykonawczego (przykładowo w toku postępowania klauzulowego, bez względu na to, czy tytuł egzekucyjny pochodzi od sądu, czy też jest tytułem poza- sądowym, np. bankowym tytułem egzekucyjnym, aktem notarialnym itp.) następuje na zasadach ogólnych, a co za tym idzie, dotyczy to także zabezpieczenia roszcze- nia o świadczenia już wymagalne (por. postanowienie SN z dnia 24 lutego 1999 r., III CKN 182/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 157 – ograniczenie dotyczące świadczeń niewymagalnych odnosi się do sytuacji, w której uprawniony uzyskał tytuł wyko- nawczy. W postępowaniu klauzulowym uprawniony nie dysponuje takim tytułem. Uzyska tytuł po zakończeniu tego postępowania). Po uzyskaniu tytułu wykonaw- czego, tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności możliwe jest wyłącznie zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił. Na tym etapie postępowania nie jest możliwe zabezpieczenie roszczeń wymagalnych. Przykładowo nie ma możliwości zabezpieczenia roszczeń o zniesienie współwłasności przez sprzedaż po powstaniu tytułu wykonawczego uprawniającego do złożenia do organu egzekucyjnego wniosku o sprzedaż. 12. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego warto odnotować: uchwałę z dnia 21 lip- ca 2010 r., III CZP 49/10, LEX nr 585110, dopuszczającą możliwość zabezpieczenia roszczenia o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników spółki z ograniczo- ną odpowiedzialnością przez zawieszenie postępowania rejestrowego dotyczące- go wpisu zmian na podstawie tej uchwały; postanowienie z dnia 24 lutego 1999 r., III CKN 182/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 157, dopuszczające możliwość żądania przez wierzyciela w postępowaniu klauzulowym wydania zarządzenia tymczaso- wego przez nakazanie wpisu w księdze wieczystej zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości do czasu zakończenia postępowania klauzulowego; uchwałę z dnia 9 października 1991 r., III CZP 93/91, LEX nr 5344, wykluczającą możliwość zabez- pieczenia żądania wspólnika rozwiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnoś- cią przez zajęcie konta bankowego i ruchomości należących do tej spółki; uchwałę z dnia 4 grudnia 1958 r., IV CO 22/58, LEX nr 119695, przewidującą możliwość zabezpieczenia roszczenia w sprawie o podział majątku dorobkowego. Zbigniew Woźniak 27 Art. 7301 Część druga. Postępowanie zabezpieczające Art. 7301. § 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik po- stępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzie- leniu zabezpieczenia. § 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. § 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapew- nić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. 1. Komentowany przepisy reguluje trzy zasadnicze dla postępowania zabez- pieczającego kwestie: legitymowanych do żądania udzielenia zabezpieczenia, prze- słanki zasadności żądania udzielenia zabezpieczenia oraz przesłanki, jakimi wi- nien się kierować sąd, udzielając zabezpieczenia. 2. Legitymowanymi do wystąpienia z żądaniem udzielenia zabezpieczenia jest każda strona lub każdy uczestnik postępowania. Z wnioskiem o udzielenie zabez- pieczenia może wystąpić nie tylko powód, lecz także pozwany, jeśli przysługuje mu roszczenie, które może podlegać zabezpieczeniu. Udzielenie zabezpieczenia ma nastąpić na rzecz uprawnionego bez względu na to, w jakiej roli procesowej występuje on w konkretnej sprawie. Przykładowo z wnioskiem może wystąpić pozwany małżonek w sprawie o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, żądając zabezpieczenia roszczeń o świadczenia alimentacyjne zarówno na własną rzecz, jak i na rzecz dzieci, jeśli będzie legitymowanym do dochodzenia należności ali- mentacyjnych na rzecz swoich dzieci. Z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia może wystąpić pozwany w sprawie o wydanie rzeczy, jeśli uczynił na rzecz na- kłady (art� 461 § 1 k.c.). Z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia może wystąpić także uczestnik postępowania nieprocesowego – uczestnik postępowania działo- wego, żądając zabezpieczenia roszczeń o zwrot wydatków na rzecz. Roszczenie uprawnionego występującego po stronie, która nie zainicjowała postępowania, w którym ma nastąpić udzielenie zabezpieczenia, musi pozostawać jednak w ta- kim związku z przedmiotem postępowania, aby zasadne było wspólne rozstrzy- ganie o tym roszczeniu w prowadzonym postępowaniu (J. Jagieła (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 506–1088, red. K. Piasecki, t. 2, Warszawa 2006, s. 447). Wątpliwe jest, czy z żądaniem udzielenia zabezpie- czenia może wystąpić na swoją rzecz interwenient uboczny. Nie jest on bowiem stroną postępowania. Postępowanie toczy się „na rzecz” strony, do której on przy- stępuje. Zatem możliwe jest jedynie wystąpienie przez interwenienta z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia na rzecz strony, do której przystępuje – art� 79 k.p.c. Nie jest uprawniony do złożenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia świadek, biegły, tłumacz. Przyznanie wymienionym podmiotom przymiotu strony przez 28 Zbigniew Woźniak Tytuł I. Przepisy ogólne Art. 7301 art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) następuje wyłącznie na potrzeby tej ustawy. 3. W przepisie art� 7301 § 1 k.p.c. ustawodawca wskazuje na przesłanki zasad- ności żądania udzielenia zabezpieczenia, tj. uprawdopodobnienie roszczenia oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Obie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, z wyjątkiem przypadków wprost w ustawie wskazanych (w spra- wach o alimenty – art� 753 k.p.c., w sprawach wymienionych w art� 7531 k.p.c., w sprawach wskazanych w art� 754 k.p.c., w sprawach o usunięcie niezgodności tre- ści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym – art. 10 ust. 2 zdanie trze- cie u.k.w.h., w sprawach o udzielenie zabezpieczenia po wydaniu nieprawomoc- nego orzeczenia o uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności orzeczenia, do którego stosuje się przepisy rozporządzenia nr 44/2001 – art. 47 rozporządzenia, nie jest wymagane uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia). 4. Charakter postępowania zabezpieczającego, w istocie przyspieszonego od- formalizowanego postępowania, wymaga nie udowodnienia istnienia po stronie uprawnionego roszczenia podlegającego zabezpieczeniu, lecz tylko jego upraw- dopodobnienia. Zgodnie z art� 243 k.p.c. zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje upraw- dopodobnienie zamiast dowodu. 5. Przed przystąpieniem do omówienia, na czym polega uprawdopodobnie- nie roszczenia, należy wskazać, iż przesłanką zasadności udzielenia zabezpiecze- nia jest istnienie po stronie uprawnionego konkretnego roszczenia wynikającego z przytoczonych przez uprawnionego okoliczności faktycznych, którego ochrona wynika z obowiązujących przepisów prawa. Nie wystarczy uprawdopodobnienie abstrakcyjnego roszczenia wynikającego z przepisów prawa. Należy uprawdopo- dobnić, iż w konkretnych okolicznościach faktycznych uprawnionemu przysługuje roszczenie podlegające ochronie w świetle obowiązujących przepisów prawa. Je- śli roszczenie jest oczywiście bezzasadne w świetle przytoczonych przez upraw- nionego okoliczności faktycznych, chociażby ustawodawca obejmował ochroną abstrakcyjnie rozumiane roszczenie, brak jest podsta
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz
Autor:
, , , , , , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: