Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00345 008810 11222730 na godz. na dobę w sumie
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2570-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Stan prawny na: 8.06.2010 r.

W 2006 r. ukazało się pierwsze wydanie komentarza do Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, które spotkało się z zainteresowaniem nauki i praktyki, o czym świadczą liczne odwołania do zawartych tam tez w publikacjach innych autorów. Obecne wydanie komentarza, uaktualnione i poprawione, jest wynikiem dalszych doświadczeń oraz coraz to bogatszego dorobku literatury przedmiotu. Autor konsekwentnie przedstawia koncepcje wykładni przepisów mających służyć głównie usprawnieniu postępowania, formułując przy tym tezy w wielu przypadkach odbiegające od utartych poglądów. Szczególna zaleta komentarza są poglądy autora na kwestie, które zazwyczaj bywają przemilczane przez innych komentatorów, a także ich aktualność. W komentarzu zamieszczono bowiem tezy dotyczące przepisów znowelizowanych ustawą z dnia 5 listopada 2009 r., które weszły w życie z dniem 8 czerwca 2010 r. Zaletą komentarza jest także jego przydatność dla praktyki, szczególnie osób parających się obroną w tego rodzaju sprawach - adwokatów i radców prawnych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

 kodeks¡postepowania¡w¡sprawach¡o¡wykroczenia_strtyt.indd¡¡¡3 Andrzej Skowron Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia Komentarz 2. wydanie Warszawa 2010  kodeks¡postepowania¡w¡sprawach¡o¡wykroczenia_strtyt.indd¡¡¡3 2010®07®12¡¡¡12:58:16 (cid:53)(cid:86)(cid:67)(cid:80)(cid:3)(cid:82)(cid:84)(cid:67)(cid:89)(cid:80)(cid:91)(cid:3)(cid:80)(cid:67)(cid:3)(cid:27)(cid:3)(cid:69)(cid:92)(cid:71)(cid:84)(cid:89)(cid:69)(cid:67)(cid:3)(cid:21)(cid:19)(cid:20)(cid:19)(cid:3)(cid:84)(cid:17) (cid:3) (cid:52)(cid:71)(cid:69)(cid:71)(cid:80)(cid:92)(cid:71)(cid:80)(cid:86)(cid:29)(cid:3) (cid:50)(cid:84)(cid:81)(cid:72)(cid:17)(cid:3)(cid:70)(cid:84)(cid:3)(cid:74)(cid:67)(cid:68)(cid:17)(cid:3)(cid:47)(cid:67)(cid:69)(cid:75)(cid:71)(cid:76)(cid:3)(cid:52)(cid:81)(cid:73)(cid:67)(cid:78)(cid:85)(cid:77)(cid:75)(cid:3) (cid:3) (cid:57)(cid:91)(cid:70)(cid:67)(cid:89)(cid:69)(cid:67)(cid:29) (cid:47)(cid:67)(cid:73)(cid:70)(cid:67)(cid:78)(cid:71)(cid:80)(cid:67)(cid:3)(cid:50)(cid:84)(cid:92)(cid:71)(cid:77) (cid:52)(cid:71)(cid:70)(cid:67)(cid:77)(cid:86)(cid:81)(cid:84)(cid:3)(cid:82)(cid:84)(cid:81)(cid:89)(cid:67)(cid:70)(cid:92)(cid:240)(cid:69)(cid:91)(cid:29)(cid:3) (cid:39)(cid:89)(cid:67)(cid:3)(cid:57)(cid:91)(cid:85)(cid:81)(cid:69)(cid:77)(cid:67) (cid:49)(cid:82)(cid:84)(cid:67)(cid:69)(cid:81)(cid:89)(cid:67)(cid:80)(cid:75)(cid:71)(cid:3)(cid:84)(cid:71)(cid:70)(cid:67)(cid:77)(cid:69)(cid:91)(cid:76)(cid:80)(cid:71)(cid:29) (cid:43)(cid:92)(cid:67)(cid:68)(cid:71)(cid:78)(cid:67)(cid:3)(cid:52)(cid:67)(cid:86)(cid:87)(cid:85)(cid:75)(cid:253)(cid:85)(cid:77)(cid:67) (cid:53)(cid:77)(cid:227)(cid:67)(cid:70)(cid:15)(cid:3)(cid:227)(cid:67)(cid:79)(cid:67)(cid:80)(cid:75)(cid:71)(cid:29) (cid:41)(cid:84)(cid:92)(cid:71)(cid:73)(cid:81)(cid:84)(cid:92)(cid:3)(cid:53)(cid:92)(cid:67)(cid:86)(cid:67)(cid:80) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:3) (cid:134)(cid:3)(cid:37)(cid:81)(cid:82)(cid:91)(cid:84)(cid:75)(cid:73)(cid:74)(cid:86)(cid:3)(cid:68)(cid:91)(cid:3)(cid:57)(cid:81)(cid:78)(cid:86)(cid:71)(cid:84)(cid:85)(cid:3)(cid:45)(cid:78)(cid:87)(cid:89)(cid:71)(cid:84)(cid:3)(cid:50)(cid:81)(cid:78)(cid:85)(cid:77)(cid:67)(cid:3)(cid:53)(cid:82)(cid:17)(cid:3)(cid:92)(cid:3)(cid:81)(cid:17)(cid:81)(cid:17)(cid:15)(cid:3)(cid:21)(cid:19)(cid:20)(cid:19)(cid:3) (cid:3) (cid:43)(cid:53)(cid:36)(cid:48)(cid:29)(cid:3)(cid:28)(cid:26)(cid:27)(cid:16)(cid:27)(cid:22)(cid:16)(cid:21)(cid:25)(cid:23)(cid:16)(cid:19)(cid:20)(cid:26)(cid:22)(cid:16)(cid:21)(cid:3) (cid:3) (cid:57)(cid:91)(cid:70)(cid:67)(cid:80)(cid:71)(cid:3)(cid:82)(cid:84)(cid:92)(cid:71)(cid:92)(cid:29) (cid:57)(cid:81)(cid:78)(cid:86)(cid:71)(cid:84)(cid:85)(cid:3)(cid:45)(cid:78)(cid:87)(cid:89)(cid:71)(cid:84)(cid:3)(cid:50)(cid:81)(cid:78)(cid:85)(cid:77)(cid:67)(cid:3)(cid:53)(cid:82)(cid:17)(cid:3)(cid:92)(cid:3)(cid:81)(cid:17)(cid:81)(cid:17) (cid:52)(cid:71)(cid:70)(cid:67)(cid:77)(cid:69)(cid:76)(cid:67)(cid:3)(cid:45)(cid:85)(cid:75)(cid:240)(cid:275)(cid:71)(cid:77) (cid:19)(cid:20)(cid:16)(cid:21)(cid:22)(cid:20)(cid:3)(cid:57)(cid:67)(cid:84)(cid:85)(cid:92)(cid:67)(cid:89)(cid:67)(cid:15)(cid:3)(cid:87)(cid:78)(cid:17)(cid:3)(cid:50)(cid:227)(cid:81)(cid:69)(cid:77)(cid:67)(cid:3)(cid:24)(cid:67) (cid:86)(cid:71)(cid:78)(cid:17)(cid:3)(cid:11)(cid:19)(cid:21)(cid:21)(cid:12)(cid:3)(cid:24)(cid:22)(cid:24)(cid:3)(cid:27)(cid:19)(cid:3)(cid:19)(cid:19)(cid:15)(cid:3)(cid:11)(cid:19)(cid:21)(cid:21)(cid:12)(cid:3)(cid:24)(cid:22)(cid:24)(cid:3)(cid:27)(cid:21)(cid:3)(cid:19)(cid:19) (cid:22)(cid:20)(cid:16)(cid:20)(cid:24)(cid:25)(cid:3)(cid:45)(cid:84)(cid:67)(cid:77)(cid:208)(cid:89)(cid:15)(cid:3)(cid:87)(cid:78)(cid:17)(cid:3)(cid:60)(cid:67)(cid:69)(cid:75)(cid:85)(cid:92)(cid:71)(cid:3)(cid:26) (cid:71)(cid:16)(cid:79)(cid:67)(cid:75)(cid:78)(cid:29)(cid:3)(cid:77)(cid:85)(cid:75)(cid:67)(cid:92)(cid:77)(cid:75)(cid:35)(cid:89)(cid:81)(cid:78)(cid:86)(cid:71)(cid:84)(cid:85)(cid:77)(cid:78)(cid:87)(cid:89)(cid:71)(cid:84)(cid:17)(cid:82)(cid:78) (cid:89)(cid:89)(cid:89)(cid:17)(cid:89)(cid:81)(cid:78)(cid:86)(cid:71)(cid:84)(cid:85)(cid:77)(cid:78)(cid:87)(cid:89)(cid:71)(cid:84)(cid:17)(cid:82)(cid:78) (cid:45)(cid:85)(cid:75)(cid:245)(cid:73)(cid:67)(cid:84)(cid:80)(cid:75)(cid:67)(cid:3)(cid:75)(cid:80)(cid:86)(cid:71)(cid:84)(cid:80)(cid:71)(cid:86)(cid:81)(cid:89)(cid:67)(cid:3)(cid:89)(cid:89)(cid:89)(cid:17)(cid:82)(cid:84)(cid:81)(cid:72)(cid:75)(cid:80)(cid:72)(cid:81)(cid:17)(cid:82)(cid:78)  kodeks¡postepowania¡w¡sprawach¡o¡wykroczenia_strtyt.indd¡¡¡4 2010®07®12¡¡¡12:58:16 SpiS treści Wykaz skrótów...................................................................................................9 Przedmowa....................................................................................................... Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia...................................................................................................7 Dział I Zasady ogólne...................................................................................................7 Dział II Sąd.....................................................................................................................87 Rozdział...Właściwość i.skład sądu.................................................................9 Rozdział...Wyłączenie sędziego..................................................................... Dział III Strony, obrońcy i pełnomocnicy....................................................................9 Rozdział 3..Oskarżyciel publiczny.................................................................. Rozdział...Obwiniony i.jego obrońca............................................................ Rozdział...Pokrzywdzony, oskarżyciel posiłkowy i.pełnomocnicy...............70 Dział IV Czynności procesowe.....................................................................................98 Dział V Dowody........................................................................................................... Rozdział.6..Przepisy ogólne.............................................................................7 Rozdział.7..Przeprowadzanie poszczególnych dowodów. Przeszukanie.........6  2010®07®12¡¡¡12:58:16 Spis treści Dział VI Środki przymusu............................................................................................8 Rozdział.8.. Zatrzymanie................................................................................86 Rozdział 9.. Zabezpieczenie i.zajęcie przedmiotów.......................................99 Rozdział 10..Kary porządkowe i.pozostałe środki przymusu.........................0 Dział VII Czynności wyjaśniające.................................................................................9 Dział VIII Postępowanie zwyczajne................................................................................ Rozdział...Wszczęcie postępowania. Orzekanie przed. rozprawą..................................................................................... Rozdział...Przygotowanie do rozprawy.......................................................9 Rozdział...Rozprawa....................................................................................08 Rozdział 14..Postępowanie w.sprawach osób podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.....................................................................6 Dział IX Postępowania szczególne...............................................................................77 Rozdział 15..Postępowanie przyspieszone......................................................8 Rozdział 16..Postępowanie nakazowe.............................................................00 Rozdział 17..Postępowanie mandatowe..........................................................08 Dział X Środki odwoławcze.........................................................................................8 Dział XI Nadzwyczajne środki zaskarżenia................................................................8 Rozdział 18..Kasacja.......................................................................................8 Rozdział 19..Wznowienie postępowania.........................................................9 Dział XII Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia.....................................60 Rozdział 20..Odszkodowanie za niesłuszne ukaranie lub.zatrzymanie...........60 6 Spis treści Dział XIIa Postępowanie w sprawach ze stosunków międzynarodowych...................67 Rozdział 20a.. Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii.Europejskiej o.wykonanie postanowienia o.zatrzymaniu dowodów. lub mającego na.celu zabezpieczenie mienia oraz wykonanie orzeczenia.sądu lub innego organu państwa.członkowskiego Unii Europejskiej o.zatrzymaniu dowodów lub mającego. na celu zabezpieczenie mienia.................................................60 Rozdział.20b.. Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o.wykonanie grzywny, środków karnych w.postaci nawiązki. lub obowiązku naprawienia szkody lub też orzeczenia. zasądzającego koszty postępowania oraz. wykonanie orzeczenia sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o karach o charakterze pieniężnym...............................................................................60 Dział XIII Koszty postępowania.....................................................................................6 Literatura........................................................................................................6 Skorowidz.......................................................................................................6 7 8 Wykaz skrótóW Akty prawne – (dawny kodeks postępowania karnego) – usta- wa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postę- powania karnego (Dz. U. Nr 13, poz. 96 z późn. zm.) – (dawny kodeks postępowania w sprawach o wy- kroczenia) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykrocze- nia (Dz. U. Nr 12, poz. 116 z późn. zm.) – Konwencja o ochronie praw człowieka i pod­ stawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cy- wilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks kar- ny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) 9 d.k.p.k. d.k.p.w. EKPC k.c. k.k. k.k.s. k.k.w. – ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pra- cy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po- stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks po- stępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks po- stępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzin- ny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wy- kroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167, zał.) – (prawo o ruchu drogowym) ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) przep. wprow. k.p.w. – (przepisy wprowadzające) ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykrocze- nia (Dz. U. Nr 106, poz. 1149 z późn. zm.) reg. urzęd. sąd. – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania są- Wykaz skrótów Konstytucja k.p. k.p.c. k.p.k. k.p.w. k.r.o. k.w. MPPOiP p.r.d. 0 u.s.p. Bibl. Pal. Biul. SN Dz. Urz. Inf. Praw. Dz. U. M.P. NP OSNKW OSNPG OSP OTK Paragraf PiP Probl. Praw. Prok. i Pr. Przegl. Pol. PS SA WPP ZN ASW Wykaz skrótów dów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) Czasopisma i organy promulgacyjne – Biblioteka Palestry – Biuletyn Sądu Najwyższego – Dziennik Urzędowy – Informacja Prawnicza – Dziennik Ustaw – Monitor Polski – Nowe Prawo – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Karna i Wojskowa ria Generalna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Prokurato- – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Paragraf na Drodze – Państwo i Prawo – Problemy Praworządności – Prokuratura i Prawo – Przegląd Policyjny – Przegląd Sądowy – Sąd Apelacyjny – Wojskowy Przegląd Prawniczy – Zeszyty Naukowe Akademii Spraw Wewnętrz- nych  Wykaz skrótów ENA KRS MSW NIK SN TK Inne – europejski nakaz aresztowania – Krajowa Rada Sądownictwa – Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – Najwyższa Izba Kontroli – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny  PrzedmoWa Komentarz, który oddaję do rąk Czytelnika, stanowi owoc moich wie- loletnich doświadczeń zdobytych za stołem sędziowskim przy orzekaniu także w sprawach o wykroczenia. Przedmiotem szczególnej troski przy jego tworzeniu były więc problemy, na które natykają się osoby tak jak ja stosujące ustawę – Kodeks postępowania w sprawach o wykrocze- nia. Ustawę, której w obecnym kształcie bliżej do kodeksu postępowa- nia karnego, niż do tej z 1971 r. Zwracam na to uwagę przy okazji oma- wiania niemal każdej instytucji procesowej. Uważam bowiem, że cho- ciażby z tego powodu, kodeks, który Sejm RP uchwalił dnia 24 sierpnia 2001 r., jest w istocie zbędny. Pewnym potwierdzeniem powyższej tezy jest chociażby niedawna likwidacja sądów grodzkich, dokonana rozpo- rządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2009 r. (Dz. U. Nr 221, poz. 1745). Obecnie sprawy o wykroczenia rozpoznawane są więc wyłącznie w sądach karnych (wydziałach karnych sądów rejonowych), co niewątpliwie musi budzić pewne zdziwienie przeciętnego Kowalskiego, który przyzwyczaił się, że sprawy mniej istotne rozpoznawane są w są- dach grodzkich, różniących się – nie tylko procedurą – od sądów karnych. Jest też inny i to znacznie bardziej negatywny aspekt likwidacji wydzia- łów grodzkich sadów rejonowych utworzonych bynajmniej nie dlatego, że taki był kaprys ustawodawcy, ale z tego powodu, że po 50 prawie la- tach funkcjonowania zlikwidowano kolegia ds. wykroczeń. Mam tu na myśli dalszą deprecjację wymiaru sprawiedliwości. Ów Kowalski, przy- chodząc do wydziału karnego, oskarżony tym razem powiedzmy o roz- bój, z pewnością nie tylko zdziwi się, widząc swojego, zwykle spokojne- go, sąsiada. Zapewne również ironicznie się uśmiechnie.  Przedmowa Innym, równie niebezpiecznym zjawiskiem, na które starałem się zwrócić uwagę, jest nie najlepsza jakość stanowionego prawa, co niestety dotyka wszelkich jego gałęzi. Efektem kolejnych nowelizacji, których od wejścia w życie ustawy, a więc od 17 października 2001 r. było już 13, jest pogłębiający się stan, który można określić mianem ,,rozregulowania”. Do drobnych błędów w postaci dwukrotnej recepcji tych samych przepi- sów k.p.k. lub braku powołania stosownej normy procesowej, doszły ewi- dentne pomyłki ustawodawcy, który z niewiadomych powodów każe sto- sować przepisy, które nie mają żadnego zastosowania (np. art. 116a § 1). Dowodzi to niewątpliwie ,,pozycji”, jaką prawo wykroczeń ma zarówno w porządku prawnym, jak i w tak zwanej świadomości ustawodawcy. Na potwierdzenie tego wystarczy zajrzeć do ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz. 504). Przepis art. 57 grożący karą za nieprzekazywanie informacji dotyczącej imprez masowych, lub przekazywanie takich informacji niezgodnie z prawdą, między innymi sądom, Policji, nie mówiąc o prokuraturze, z pewnością trafi do anegdoty. By tego było mało, osoby obwinione o takie zachowa- nie mają być sądzone w trybie ekstraordynaryjnym! W komentarzu, który trafia do rąk Państwa, zwracam uwagę również na pewne aktualne tendencje w ewolucji procedury wykroczeniowej. To właśnie w praktyce najlepiej daje się zauważyć, że niektóre instytucje umierają śmiercią naturalną (np. wniosek o skazanie bez przeprowadza- nia rozprawy, ale nie tylko). Inne przeżywają zaś swoisty rozkwit (po- stępowanie nakazowe), co jest oczywiście wynikiem rozluźnienia prze- słanek wydania wyroku nakazowego. W mojej ocenie, przyszłość zależ- na będzie jednak od tego, czy uda się choć trochę zahamować ,,dziki” rozwój tak zwanego deliktu administracyjnego. Zjawisko określane jako „odchodzenie od prawa karnego” jest bowiem kolejną o tyle niebezpiecz- ną tendencją w rozwoju prawa administracyjno­karnego (z którego wy- wodzi się również prawo wykroczeń), że rozwój ten pozbawiony jest ja- kichkolwiek reguł oraz ograniczeń. Na szczęście Trybunał Konstytucyjny również dostrzegł to niebezpieczeństwo, czego efektem jest wyrok z dnia 14 października 2009 r., Kp 4/09 (M. P. Nr 68, poz. 888). Mam zatem nadzieję, że komentarz stanowić będzie także ciekawe źródło wiedzy dla tych wszystkich, którzy pragną dowiedzieć się nie tylko tego, jak funkcjonuje prawo wykroczeń, ale i dlaczego tak funkcjonuje.  Przedmowa Ostatnia nowelizacja kodeksu postępowania w sprawach o wykrocze- nia opublikowana została w grudniu 2009 r. Można wobec tego oczeki- wać, że po wspomnianej wcześniej likwidacji sądów grodzkich nastanie dłuższy okresu legislacyjnego „spokoju”. Tak więc książka, którą trzy- mają Państwo w ręku, stanowi najbardziej aktualny zbiór tez oraz prze- pisów procesowego prawa wykroczeń dostępny na rynku, a to wszak nie jedyna jej zaleta. Autor  6 UstaWa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848; zm.: Dz. U. z 2008 r. Nr 214, poz. 1344, Nr 237, poz. 1651, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375, Nr 190, poz. 1474, Nr 206, poz. 1589) Dział I zasady ogólne 1. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w spra- wach o wykroczenia, która zastąpiła wielokrotnie nowelizowaną na prze- strzeni trzydziestu lat swego obowiązywania ustawę o tym samym ty- tule z 1971 r., nie jest samodzielnym aktem prawnym, ale ma charakter komplementarny w stosunku do kodeksu postępowania karnego, z któ- rego zaczerpnięto większość zasad i instytucji procesowych. Co prawda, jak czytamy w uzasadnieniu rządowego projektu, który do Sejmu wpły- nął jesienią 2000 r., „kodeks opiera się na założeniu, że postępowanie w sprawach o wykroczenia nie jest postępowaniem karnym, lecz odręb- nym postępowaniem dotyczącym orzekania w sprawach innych niż prze- stępstwa, choć na zasadach zbliżonych do procesu karnego”, to de.facto, 7 DZIAŁ I. Zasady ogólne postępowanie prowadzone w oparciu o jego przepisy jest postępowaniem karnym sensu largo. Różnice, które niewątpliwie występują między tymi postępowaniami, zasadniczo nie wynikają bowiem z uregulowań ustawy, ale z natury czynów stanowiących przedmiot rozpoznania; są one zwy- kle mniej skomplikowane pod względem faktycznym, a więc prostsze do rozpoznania. Nie znaczy to oczywiście, że postępowanie w sprawach o wykroczenia nie różni się od procedury karnej. Przede wszystkim obecnie jest prowa- dzone w trybie nakazowym, a gdy zachodzą ku temu warunki, w trybie przyspieszonym. Jedynie sprawy o wątpliwym stanie faktycznym trafia- ją do postępowania zwyczajnego. Częściej też niż w sprawach karnych sąd może odstąpić od bezpośredniego zapoznawania się z dowodami oraz prowadzić postępowanie pod nieobecność obwinionego. W rezultacie, mimo licznych podobieństw, postępowanie prowadzone na podstawie po- niższych przepisów nie jest postępowaniem karnym w rozumieniu prze- pisów kodeksu postępowania karnego (tak też: postanowienie SN z dnia 2 lutego 2005 r., IV KK 399/04, LEX nr 142539). Aktualnie obowiązująca ustawa różni się też od swej poprzedniczki. Najistotniejsza zmiana w porównaniu z poprzednim stanem prawnym po- lega na tym, że w sprawach o wykroczenia orzekają wyłącznie sądy; nie tylko zresztą powszechne, ale również sądy wojskowe oraz Sąd Najwyż- szy. Jest to wypełnienie treści art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospoli- tej Polskiej z 1997 r., zgodnie z którym wymiar sprawiedliwości w Pol- sce sprawują wyłącznie sądy oraz art. 237, który zezwalał na orzekanie kolegiom do spraw wykroczeń jedynie przez okres 4 lat od wejścia w ży- cie ustawy zasadniczej, a należy przypomnieć, że organy te funkcjono- wały od 1951 r. 2. W toku prac legislacyjnych jako uzasadnienie wprowadzenia kolej- nej procedury do porządku prawnego podawano trudności z włączeniem przepisów regulujących postępowanie o wykroczenia do obowiązującej ustawy karno­procesowej. Przytaczano argument, że regulacja taka była- by mało czytelna i w związku z tym trudna do stosowania w praktyce. Nie przesądzając wagi tego argumentu, należy jednak zauważyć, że w rezultacie obowiązują aż trzy różne ustawy procesowe (k.k.s., k.p.k. i k.p.w.), z których dwie odwołują się do kodeksu postępowania karnego, 8 DZIAŁ I. Zasady ogólne co w żaden sposób nie ułatwia ich stosowania w praktyce. Kodeks postę- powania w sprawach o wykroczenia, mając charakter komplementarny w stosunku do k.p.k., zachowuje przy tym tylko pozory aktu autonomicz- nego, powodując dalsze rozwarstwienie postępowania karnego. Starając się, z jednej strony, łączyć sprzeczne cele, uproszczenia i przyspiesze- nia postępowania, a z drugiej, chcąc zagwarantować osobie, przeciwko której jest prowadzone postępowanie, pewien niezbędny zakres upraw- nień, stworzono akt prawny, który do końca nie realizuje żadnego z tych zamierzeń. Jest on też w istocie zbędny. Jego rolę, z powodzeniem, mo- głoby spełniać postępowanie szczególne, będące trybem zredukowanym o mniejszym formalizmie niż postępowanie zwyczajne prowadzone jed- nak na podstawie kodeksu postępowania karnego. 3. Przedmiotem postępowania w sprawach o wykroczenia jest kwe- stia odpowiedzialności prawnej osoby, przeciwko której oskarżyciel wy- stąpił z wnioskiem o ukaranie. Jak słusznie zwraca się uwagę w litera- turze, w szerokim ujęciu jest to kwestia tzw. odpowiedzialności karnej, tyle że za wykroczenia, a nie za przestępstwo (T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w.sprawach o.wykroczenia. Komentarz, wyd. II, Warsza- wa 2003, s. 60). Obok głównego przedmiotu postępowania, kodeks reguluje także po- stępowanie, którego przedmiotem jest odszkodowanie i zadośćuczynie- nie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie (art. 114–116). Jest ono swo- istego rodzaju postępowaniem cywilnym, toczącym się jednak przed są- dem karnym i zasadniczo na podstawie przepisów k.p.k. 4. W dziale I zatytułowanym „Zasady ogólne” starano się pomieścić podstawowe dyrektywy i założenia mające znaczenie w toku całego po- stępowania. Tak więc w art. 1 mowa jest o zakresie obowiązywania usta- wy i zasadzie subsydiarności procedury karnej. Celem regulacji z art. 2 jest z kolei podkreślenie, że również w postępowaniu w sprawach o wy- kroczenia orzekanie odbywa się wyłącznie przed sądem i jakkolwiek ko- deks ten reguluje także postępowanie mandatowe, to nakładanie grzyw- ny w drodze mandatu, przez uprawniony do tego organ, nie jest równo- znaczne z orzekaniem. W art. 3 jest mowa o tzw. sygnalizacji, art. 4 wyraża zaś zasadę prawa do obrony, która dlatego znalazła się w odrębnym przepisie – a nie wśród 9 recypowanych przez art. 8 naczelnych zasad procesowych – że ustawo- dawca wyznaczył jej nieco odmienny zakres niż w sprawach karnych. DZIAŁ I. Zasady ogólne Szczególne znaczenie ma regulacja zawarta w art. 5. Jest to katalog tzw. przesłanek procesowych warunkujących wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawach o wykroczenia. Niektóre z nich są specyficz- ne tylko dla tego postępowania (np. pkt 7 lub 9). Pozostałe nie różnią się zasadniczo od zawartych w art. 17 k.p.k. Przepis art. 6 mieści szczególne zasady odnoszące się do wykroczeń ściganych na żądanie pokrzywdzonego; w sprawach tych, inaczej niż w postępowaniu karnym, pokrzywdzony jest bowiem wyłącznym dys- ponentem żądania. Przepis art. 7 reguluje zaś obowiązki ciążące na Po- licji i innych organach procesowych w toku postępowania w sprawach o wykroczenia. Szeroka recepcja naczelnych zasad procesowych oraz innych instytu- cji zamieszczonych w dziale I k.p.k. jest z kolei przedmiotem uregulowa- nia z art. 8. Tym samym ustawodawca opowiedział się za modelem po- stępowania, które hołduje takim samym zasadom, jak proces karny. Nie zdecydowano się więc na postawienie wyraźnej granicy pomiędzy pro- cedurą karną a postępowaniem o drobne czyny karalne co, jak się wyda- je, jest konsekwencją braku takiego rozgraniczenia na gruncie material- nego prawa wykroczeń. 5. Jakkolwiek przepis art. 1 § 1 stanowi, że postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów niniejszego kodeksu, to w isto- cie prowadzone jest ono wedle reguł procedury karnej. W k.p.w. zamiesz- czono bowiem jedynie te przepisy, które dotyczą bądź to instytucji właści- wych tylko temu postępowaniu (czynności wyjaśniające, natychmiastowa wykonalność orzeczenia, postępowanie mandatowe) lub też odmiennie regulują daną kwestię (np. sięganie po wiadomości objęte tajemnicą pew- nych zawodów lub uproszczenia na etapie sądowego rozpoznania spra- wy). Liczba recypowanych przepisów procedury karnej jest też większa niż tych, które składają się na komentowaną ustawę. Co więcej, śledząc poszczególne instytucje procedury wykroczeniowej można odnieść wra- żenie, że twórcy kodeksu nie byli w stanie wyzwolić się od stereotypów zrodzonych jeszcze pod rządami poprzedniej ustawy (np. uregulowanie instytucji oskarżyciela publicznego). O ile jednak tamten model postę- 0 DZIAŁ I. Zasady ogólne powania był przeprowadzony w sposób konsekwentny – co nie znaczy, że był on wolny od wad – o tyle obecny jest swoistą kompilacją dawnej procedury i postępowania w sprawach stricte karnych. 6. Do chwili obecnej kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia był wielokrotnie nowelizowany. Po raz pierwszy ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykro- czenia (Dz. U. Nr 109, poz. 1031) dokonano nowelizacji trzydziestu prze- pisów dotyczących głównie postępowania pierwszoinstancyjnego. Doda- ny został także kolejny rozdział do istniejącego już działu XII, którego ty- tuł przy tej okazji zmieniono i obecnie nosi on nazwę „Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia”. Nowy rozdział 20, zatytułowany „Od- szkodowanie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie”, odziedziczył po- przednią nazwę działu XII, co mogłoby sugerować, że obok tego rozdzia- łu znajduje się tam kolejny, regulujący np. kwestie ułaskawienia. Ustawo- dawca nie zdecydował się jednak na uregulowanie tej problematyki ani też nie recypował przepisów zamieszczonych w rozdziale 59 k.p.k., co powoduje, że przepisy te w sprawach o wykroczenia nie mogą być sto- sowane. Nie znaczy to oczywiście, że w sprawach tych prawo łaski nie może być stosowane. Może bowiem skorzystać z niego Prezydent RP na podstawie przepisów samej Konstytucji (art. 144 ust. 3 pkt 18). Po raz kolejny kodeks zmieniony został ustawą z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych in- nych ustaw (Dz. U. Nr 213, poz. 2081), a następnie dwukrotnie w 2005 r. oraz w latach następnych. Nowelą z dnia 14 listopada 2003 r. kolejny już raz podwyższono gór- ną granicę kary grzywny orzekanej w sprawach o tzw. wykroczenia pra- cownicze do 1000 zł (art. 96 § 1), ustawą z dnia 6 maja 2005 r. zmienio- no zaś treść art. 101 § 2, przyznając pokrzywdzonemu oraz pozostałym stronom prawo udziału w posiedzeniu w przedmiocie rozpoznania wnio- sku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego. W ten sposób ustawo- dawca wypełnił postanowienie pkt I wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2004 r., SK 38/03 (Dz. U. Nr 128, poz. 1351), w którym to wyroku TK orzekł, że art. 101 § 2 w zakresie, w jakim pozbawia po- krzywdzonego prawa do udziału w postępowaniu w przedmiocie uchy- lenia mandatu, jest niezgodny z art. 45 Konstytucji.  DZIAŁ I. Zasady ogólne Ustawą z dnia 7 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1203), nowelizującą głównie kodeks postępowania karnego, do procedury karnej dodano dwa rozdziały (62a i 62b) zatytułowane „Wystąpienie do państwa członkow- skiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu do- wodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia” oraz „Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o za- trzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia”. Prze- pisy te (art. 589g–589u k.p.k.) recypowano w całości do kodeksu postępo- wania w sprawach o wykroczenia, zmieniając po raz kolejny art. 38 § 1. Chociaż w wyniku nowelizacji przeprowadzonej w listopadzie 2006 r. (Dz. U. Nr 226, poz. 648) – która zaczęła obowiązywać 12 marca 2007 r. – nowe brzmienie otrzymał jedynie art. 90 § 3, to jej skutki rzutowały na cały model postępowania w sprawach o wykroczenia. Poprzez znaczne rozszerzenie katalogu spraw rozpoznawanych w trybie przyspieszonym, mógł stać się on bowiem trybem ,,zasadniczym”, gdy sprawca odmawia przyjęcia mandatu. Stało się jednak inaczej, a Policja, bo do niej w szcze- gólności adresowano zmiany, rzadko korzystała z możliwości, jakie da- wało ,,rozszerzone” postępowanie przyspieszone. W 2007 r. kodeks zmieniony został dwukrotnie. Po raz pierwszy w dniu 13 kwietnia (Dz. U. Nr 99, poz. 664), oraz miesiąc później – 9 maja (Dz. U. Nr 89, poz. 589). Nowa ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, któ- ra zastąpiła poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 6 maja 1981 r. o tym samym tytule, kolejny już raz podniosła górną granicę kary grzywny, jaką organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą nakładać w postępowaniu man- datowym (nowy art. 96 § 1a i § 1b) oraz zmieniła art. 17 § 2 postanawia- jąc, że inspektorzy pracy mogą wnosić o ukaranie również za wykrocze- nia określone w art. 119–123 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pro- mocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001). Wyrazem radykalnego zaostrzenie polityki karnej wobec pracodawców łamiących prawa pracownicze było nie tylko podwyższenie górnej gra- nicy kary grzywny, jaką mogą wymierzać organy Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu mandatowym, ale również wprowadzenie szcze- gólnego rodzaju recydywy (art. 96 § 1b), wzorowanej na art. 38 k.w. Moż- liwość nadzwyczajnego zaostrzenia kary grzywny nawet do 5000 zł do- tyczy jednak wyłącznie wykroczeń przeciwko prawom pracownika okre- ślonym w kodeksie pracy (bliżej: teza 5 do art. 96).  DZIAŁ I. Zasady ogólne W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 9 maja 2007 r. zmieniającej m.in. kodeks postępowania karnego, recepcja przepisów zaczerpniętych z procedury karnej uzupełniona została o art. 15 § 3. Przepis ten nakłada na osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemają- ce osobowości prawnej obowiązek udzielania pomocy przy wykonywa- niu czynności procesowych, jeżeli bez tej pomocy wykonanie określonej czynności (np. dokonanie oględzin, zatrzymanie przedmiotów), byłoby niemożliwe lub znacznie utrudnione. Kodeks nowelizowany był dwukrotnie także w 2008 r. ustawą z dnia 24 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektó- rych innych ustaw (Dz. U. Nr 214, poz. 1344), z mocą obowiązującą od 18 grudnia 2008 r., dodano nowy dział XIIa zatytułowany „Postępowanie w sprawach ze stosunków międzynarodowych”. Ponieważ rozdział 20a przejął do odpowiedniego stosowania rozdział 62a i 62b kodeksu postę- powania karnego, dlatego z art. 38 § 1 usunięto recepcję tych przepisów. W rozdziale 20b recypowano z kolei, zgoła niepotrzebnie, przepisy za- warte w rozdziale 66a i rozdziale 66b k.p.k., regulujące wzajemną pomoc pomiędzy Polską a innymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej, jednak dopiero na etapie wykonania orzeczenia. Zmiana, jaką do art. 10 wprowadziła ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 237, poz. 1651), spowodowała znaczne poszerzenie właściwości rzeczowej sądów wojsko- wych. Podobnie jak za sprawą art. 647 k.p.k. na gruncie procedury karnej, jurysdykcji sądów wojskowych poddano wykroczenia popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej także za granicami naszego kra- ju, podczas użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na obczyźnie. Sytuację tę zmieniła ustawa z dnia 9 października 2009 r. o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 190, poz. 1474), której celem było m.in. „przywrócenie sprawności reagowania dyscyplinarnego”. Ustawo- dawca starał się to osiągnąć m.in. poprzez zastąpienie odpowiedzialno- ści za wykroczenia odpowiedzialnością dyscyplinarną. W myśl art. 86a, w obecnym stanie prawnym ściganie wykroczeń określonych w art. 10 § 1 pkt 1 następuje wyłącznie na żądanie dowódcy jednostki wojskowej lub kierownika instytucji cywilnej, w której żołnierz pełni służbę. Ma on jednak prawo nie występować z takim żądaniem, a sprawcę ukarać dy- scyplinarne. Z kolei w sytuacjach uregulowanych w § 4 powołanego ar-  Art. 1 DZIAŁ I. Zasady ogólne tykułu (m.in. podczas pobytu Sił Zbrojnych RP poza granicami kraju), w sprawach o wykroczenia popełnione przez żołnierzy „orzekają” wy- łącznie przełożeni dyscyplinarni. W dniu 9 października 2009 r. Sejm RP podjął decyzję o rozdziele- niu urzędu Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego. Usta- wą, zmieniającą m.in. ustawę o prokuraturze dokonano w związku z tym nowelizacji art. 110 § 1, odbierając Ministrowi Sprawiedliwości prawo występowania z kasacją w sprawach o wykroczenia. Celem ostatniej no- welizacji z dnia 5 listopada 2009 r. był powrót do stanu jaki istniał przed dniem 12 marca 2007 r. Rezygnując z chuligańskiego charakteru wykro- czenia, jako przesłanki stosowania trybu przyspieszonego, ustawodaw- ca opowiedział się za ścisłym limitowaniem podstaw stosowania postę- powania, którego najbardziej charakterystyczną cechą jest sumaryczność postępowania, a przez to ograniczenie prawa do obrony. Należy także dodać, że od dłuższego czasu trwają prace nad dalszą no- welizacją ustawy, związane z projektem gruntownych zmian materialne- go prawa wykroczeń. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 681), który do Sejmu trafił na początku 2008 r. zakłada m.in. kolejną nowelizację art. 96 § 1, mającą na celu – jak czytamy w uzasadnieniu – dostosowanie dol- nej granicy kary grzywny wymierzanej w postępowaniu mandatowym, do projektowanego wymiaru tej kary, której dolną granicę zamierza się podnieść i to trzykrotnie. Projekt zakłada również zmianę treści art. 7, 21 § 1 oraz art. 46 § 3. Związane jest to z propozycją obniżenia wieku od- powiedzialności za wykroczenia z 17 do 15 lat. Art. 1. § 1. Postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się we- dług przepisów niniejszego kodeksu. § 2. W postępowaniu, o którym mowa w § 1, przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się jedynie, gdy niniejszy kodeks tak stanowi. 1. Już w chwili wejścia w życie kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z dnia 24 sierpnia 2001 r., a więc w dniu 17 października  DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 1 2001 r., postępowanie prowadzone na podstawie jego przepisów zbliżo- ne było kształtem do procedury karnej, z której recypowano większość zasad procesowych. Do dalszego zbliżenia doszło w wyniku nowelizacji z.dnia 22 maja 2003.r. – ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowa- nia w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 109, poz. 1031). Wprowadzo- no wtedy m.in. obowiązek przeprowadzania czynności wyjaśniających (poprzednio miały charakter fakultatywny) oraz obowiązek przesłuchania domniemanego sprawcy wykroczenia już na tym etapie postępowania. Po- mimo tego, w praktyce ten ostatni obowiązek często nie jest realizowany, co w znacznym stopniu jest wynikiem stereotypów zrodzonych na grun- cie poprzednio obowiązującej ustawy, kiedy to nie istniał taki obowią- zek, a czynności sprawdzające były całkowicie „nieformalne”. Obecnie, praktyka taka jest sprzeczna z treścią art. 54 § 7, który zezwala na tego rodzaju „ułatwienia” tylko w wyjątkowych przypadkach. Pomimo tego, poza Policją i organami „mundurowymi” inne podmioty uprawnione do występowania z wnioskiem o ukaranie zwykle nie przesłuchują osoby po- dejrzewanej o popełnienie wykroczenia, co godzi przede wszystkim w jej prawo do obrony oraz skłania do zastanowienia się nad koniecznością zmiany regulacji dotyczącej zarówno kontroli formalnej wniosku o uka- ranie poprzez wprowadzenie chociażby możliwości zwrotu wniosku, gdy oskarżyciel bez uzasadnionych powodów zaniechał przesłuchania obwi- nionego, jak i samej instytucji oskarżyciela publicznego. 2. Przepis art. 1 § 2 mówi o stosowaniu przepisów k.p.k. na gruncie komentowanej ustawy. Zastosowanie mają jednak tylko te, które wyraź- nie recypowano. Nie jest zatem możliwe stosowanie analogii do norm k.p.k. (S. Stachowiak, Wniosek o.ukaranie w.ujęciu kodeksu postępowa- nia w.sprawach o.wykroczenia, Prok. i Pr. 2002, nr 12). Z poglądem tym w zasadzie należy się zgodzić, jednak z zastrzeżeniem, że zakaz analo- gii nie dotyczy przepisów o charakterze gwarancyjnym. Dla przykładu, art. 4 stanowi, że obwinionemu przysługuje prawo do obrony. Twierdzi się w związku z tym, że prawo to przysługuje jedynie obwinionemu, a więc osobie, co do której wystąpiono z wnioskiem o ukaranie (por. T. Grzegor- czyk, Kodeks..., wyd. II, s. 67). Chodzi o tzw. formalny aspekt prawa do obrony. Sytuacja uległa jednak zmianie w wyniku nowelizacji z maja 2003 r. Zmodyfikowany został wówczas art. 42 § 2 i obecnie, jakkolwiek usta­.  Art. 1 DZIAŁ I. Zasady ogólne wa wprost o tym nie stanowi, to prawo do obrony (korzystania z pomocy obrońcy) przysługuje w toku całego postępowania, tak jak ma to miejsce w procedurze karnej – art. 84 k.p.k. i n. (por. teza 2 do art. 4). Prawo do obrony wyraża się również w możliwości składania wnio- sków dowodowych i uczestniczenia w czynnościach procesowych już na etapie czynności wyjaśniających. Tymczasem kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie recypował przepisów art. 315 k.p.k. i n., co utrudnia, a niekiedy wręcz czyni niemożliwym udział obwinionego w czynnościach wyjaśniających. Nie znaczy to jednak, że domniemanemu sprawcy wykroczenia można zabronić inicjatywy dowodowej, a w konse- kwencji domagania się, by został dopuszczony do udziału w danej czyn- ności procesowej, zwłaszcza gdy ma ona charakter czynności niepowta- rzalnej. To samo dotyczy przepisu z art. 218 k.p.k., który nie został re- cypowany przez k.p.w., choć w istocie brak racjonalnych powodów, dla których organ prowadzący czynności wyjaśniające lub sąd nie mógłby sięgać po dowód w postaci informacji urzędu, instytucji lub podmiotu prowadzącego działalność w dziedzinie poczty lub telekomunikacji, za- wierającej wykaz połączeń telekomunikacyjnych z uwzględnieniem cza- su ich dokonywania i innych informacji związanych z połączeniem, nie- stanowiących jednak treści rozmowy telefonicznej. Nie trzeba przekony- wać, że w wielu przypadkach dowód taki byłby niezwykle przydatny dla wykrycia sprawców, np. kradzieży drzewa, którzy posługując się nowo- czesnymi metodami łączności unikają zatrzymania. Jeżeli jednak z wnio- skiem o dopuszczenie takiego dowodu wystąpi obwiniony, sąd – jak się wydaje – nie będzie mógł odmówić jego uwzględnienia. Ustawa nie zna bowiem zamkniętego katalogu dowodów, prawo do obrony gwarantuje zaś obwinionemu prawo sięgania po każdego rodzaju dowód, nawet taki, którego sąd nie mógłby przeprowadzić z urzędu. 3. Jak zwraca się uwagę w literaturze, odpowiednie stosowanie prze- pisu musi uwzględniać nie tylko odmienne nazewnictwo i pojęcia k.p.w., ale przede wszystkim specyfikę postępowania unormowanego w tym ko- deksie. Skoro więc nie występuje tu np. podejrzany czy oskarżony, lecz jedynie obwiniony, i to od momentu złożenia wniosku o ukaranie (art. 20 § 1), przeto, wtedy gdy nakazuje się odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k., które mówią o oskarżonym lub podejrzanym, należy rzecz jasna 6 DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 2 pod określenia te podstawić obwinionego (T. Grzegorczyk, Kodeks..., wyd. II, s. 62). W wielu przypadkach odpowiednie stosowanie przepisów nie jest jednak sprawą prostą. Ten sam autor zwraca uwagę, że jeżeli np. art. 42 § 1 nakazuje do biegłego stosować odpowiednio przepisy art. 193–. –201 k.p.k., a wśród tych przepisów w art. 197 § 3 k.p.k. jest z kolei ode- słanie do art. 179 i 180 k.p.k., to trzeba mieć na względzie, że skoro k.p.w. nie recypował tych ostatnich przepisów, posiadając w tej materii własną regulację (art. 41 § 3 i 4), nie będą one mieć zastosowania, a w ich miej- sce wejdą odpowiednie przepisy procedury wykroczeniowej. Jak się wydaje, trudności tych można byłoby uniknąć, gdyby w po- stępowaniu w sprawach o wykroczenia stosowano wprost przepisy k.p.k. uzupełnione o regulacje dotyczące instytucji właściwych tylko temu po- stępowaniu (np. uproszczenia na etapie postępowania przygotowawcze- go oraz tam, gdzie to konieczne przed sądem. Postępowanie mandatowe można byłoby wówczas przenieść do odrębnego aktu prawnego. Art. 2. § 1. Orzekanie następuje w postępowaniu: 1) zwyczajnym; 2) przyspieszonym; 3) nakazowym. § 1a. Orzekanie w postępowaniu zwyczajnym następuje wówczas, gdy brak jest podstaw do rozpoznania sprawy w postępowaniu przy- spieszonym albo nakazowym. § 2. W wypadkach wskazanych w ustawie i na zasadach w niej określonych uprawniony organ może nałożyć grzywnę w drodze man- datu karnego. 1. Orzekanie jest synonimem decydowania o czymś, rozstrzygania (por. A. Dąbrówka, E. Geller, R. Turczyn, Słownik synonimów, Warszawa 2001, s. 19). W postępowaniu w sprawach o wykroczenia rozstrzyga się o odpowiedzialności za wykroczenie przypisywane danej osobie. Z przy- czyn pragmatycznych odbywa się to na podstawie określonych procedur, które ustawodawca uszeregował w pewną hierarchię, opartą zasadniczo na kryterium formalizmu czynności procesowych. Najbardziej sformali- 7 Art. 2 DZIAŁ I. Zasady ogólne zowane jest więc postępowanie zwyczajne. Formalizm czynności służy tam zasadniczo realizacji zasad procesowych, rozumianych jako gwaran- cje przestrzegania praw obwinionego oraz osób pokrzywdzonych wykro- czeniem. Najmniej sformalizowane jest postępowanie nakazowe, ponie- waż wyrok wydawany jest bez przeprowadzania przewodu sądowego. Zredukowanym do minimum formalizmem charakteryzuje się także po- stępowanie mandatowe, które nie zostało ujęte jednak w § 1 art. 2, ponie- waż jest to postępowanie „pozasądowe”. Rozstrzygnięcia zapadają tam w zasadzie bezpośrednio po ujawnieniu wykroczenia. Innym, mającym związek z poprzednim, jest kryterium szybkości po- stępowania. Najszybciej, obok postępowania mandatowego, sprawy są za- łatwiane w postępowaniu przyspieszonym, czemu służy skrócenie czasu, w jakim poszczególne czynności mają być dokonywane (sprawca schwy- tany na gorącym uczynku zostaje doprowadzony do sądu z reguły bez do- konywania czynności wyjaśniających, termin do wniesienia środka od- woławczego wynosi trzy dni, a nie siedem itp.). Pominięcie udziału stron w trakcie rozpoznawania sprawy jest z kolei wyznacznikiem trybu naka- zowego. Wyrok zostaje wydany na posiedzeniu, bez ich udziału. W postę- powaniu mandatowym sprawa nie przekracza zaś w ogóle bramy sądu. 2. Postępowanie w sprawach o wykroczenia z zasady ma służyć szyb- kiemu i pozbawionemu zbędnych formalności orzekaniu o odpowiedzial- ności za wykroczenie. By to osiągnąć, ustawodawca wprowadził szcze- gólny zabieg, niemający dotychczas precedensu. Zdecydowano bowiem, że z trzech trybów, w których może być prowadzone postępowanie sądo- we, tryb podstawowy – nazywany zwyczajnym – ma być stosowany do- piero wtedy, gdy w rozpoznaniu sprawy nie może być zastosowany żaden z trybów szczególnych, a więc przyspieszony (art. 89–92) lub nakazowy (art. 93 i art. 94). Przepis ten (art. 2 § 1a), dodany ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykro- czenia (Dz. U. Nr 109, poz. 1031), wzbudza jednak pewne zastrzeżenia. W szczególności nie wiadomo, jaki ma on charakter (jakie konsekwen- cje wiążą się z jego naruszeniem?). W literaturze jest wyrażany pogląd, że rozpoznanie sprawy w trybie zwyczajnym, mimo wystąpienia przesła- nek do rozpoznania jej w trybie nakazowym lub przyspieszonym, a za- tem naruszenie normy ustanowionej w art. 2 § 1a k.p.w., nie powoduje 8 DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 2 żadnych konsekwencji. Nie jest to ani bezwzględny, ani nawet względ- ny powód odwoławczy (nie sposób mówić o wpływie tego uchybienia na treść orzeczenia (A. Ziębiński, Kodeks postępowania w.sprawach o.wy- kroczenia po nowelizacji (wybrane zagadnienia), PS 2005, nr 3). Z po- glądem tym należy się zgodzić. 3. Oddziaływanie art. 2 § 1a na tok postępowania przed sądem polega zasadniczo na tym, że prezes sądu (przewodniczący wydziału, upoważ- niony sędzia) ma obowiązek rozważyć przede wszystkim, czy nie zacho- dzą warunki do wydania wyroku nakazowego, także wówczas gdy oskar- życiel wystąpił z wnioskiem o skazanie obwinionego bez przeprowadza- nia rozprawy (art. 58 § 1). Stosowanie postępowania przyspieszonego nie leży w gestii sądu w tym sensie, że wniosku złożonego w trybie zwykłym nie może skierować do postępowania przyspieszonego. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że brak jest warunków uzasadniających prowadzenie sprawy w trybie przyspieszonym, zwraca wniosek oskarżycielowi lub rozpozna- je go w postępowaniu zwyczajnym (art. 92 § 3). 4. Postępowanie mandatowe, w zasadniczym zrębie, zostało uregulo- wane w rozdziale 17 (art. 95–102), który zawiera również przepisy doty- czące sądowego postępowania w przedmiocie wniosku o uchylenie pra- womocnego mandatu karnego. Pozostałe przepisy dotyczące tego po- stępowania zawarte są m.in. w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów wydawanym na podstawie art. 96 § 3, które określa także wzory formu- larzy mandatów karnych. Rolą art. 2 § 2 jest podkreślenie, że akt niższe- go rzędu niż ustawa, niewydany na podstawie ustawowej delegacji, nie może regulować żadnej kwestii dotyczącej nakładania grzywny w dro- dze mandatu karnego. 5. Jak zgodnie przyjmuje się w literaturze, nakładanie grzywny w dro- dze mandatu nie jest orzekaniem (T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w.sprawach o.wykroczenia. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2005, s. 64 i n.; T. Lewiński, Komentarz do kodeksu postępowania w.sprawach o.wy- kroczenia, wyd. V, Warszawa 2007, s. 15 i n.). Jest jedną z form rozstrzyg- nięcia w przedmiocie odpowiedzialności za wykroczenie (art. 32 § 1). Prowokuje to do pytania o miejsce takiej decyzji w porządku prawnym, a zwłaszcza o zgodność z Konstytucją oraz ratyfikowanymi przez nasz kraj aktami prawa międzynarodowego. Mowa tu w szczególności o art. 45 9 Art. 2 DZIAŁ I. Zasady ogólne § 1 Konstytucji, w myśl którego każdy obywatel ma prawo domagać się, by jego sprawę rozpoznał właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, oraz z art. 42 § 3 wyrażającym zasadę, iż domniemanie niewinności może być przełamane wyłącznie wyrokiem sądu. Problem obowiązywa- nia w porządku prawnym postępowania mandatowego w zgodzie z wy- żej wymienionymi zasadami, stanowiącymi fundament demokratycznego państwa, zwykle nie jest poruszany w literaturze przedmiotu. Powodem jest nie tylko przekonanie o marginalnym znaczeniu szeroko rozumia- nego prawa wykroczeń. Są nim przede wszystkim trudności z wyjaśnie- niem oczywistych na pierwszy rzut oka sprzeczności między wspomnia- nymi zasadami a przepisami, których obowiązywania we współczesnym systemie wymiaru sprawiedliwości nikt wszak nie kwestionuje. Należy zwrócić uwagę, że podobne trudności występowały na gruncie postępo- wania karnego i dotyczyły zgodności z art. 42 § 3 Konstytucji przepisu art. 342 k.p.k. przed jego nowelizacją ze stycznia 2003 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 155). Argumenty, jakimi posłużył się Trybunał Konstytucyjny orze- kając o zgodności art. 342 z ustawą zasadniczą, można odnieść w znacznej części do wyjaśnienia przyczyn, dla których i moim zdaniem wymierza- nie grzywny w drodze mandatu karnego nie narusza art. 42 § 3 Konsty- tucji. Zacznijmy jednak od odpowiedzi na pytanie, czy fakt, że działają- ce na podstawie ustawy różnego rodzaju organy mogą wymierzać karę grzywny w drodze mandatu, nie pozbawia obywateli prawa do sądu. Na- leży zgodzić się z poglądem, że z uwagi na zastępczy i warunkowy cha- rakter postępowania mandatowego (T. Lewiński, Komentarz..., wyd. V, s. 15 i n.) prawo to nie jest naruszone. Każdy może bowiem odmówić przyjęcia mandatu. Sprawa trafi wówczas do sądu. To od decyzji osoby ukaranej zależy, czy sprawa przekroczy bramy sądu, a obywatel będzie miał prawo obrony swoich racji. O wiele więcej trudności wynika z obowiązywania zasady, że we współczesnym prawie karnym domniemania niewinności może być oba- lone wyłącznie wyrokiem sądu. By uzasadnić istnienie tego rodzaju decy- zji, jak np. o warunkowym umorzeniu postępowania, rozróżnia się prawne oraz faktyczne stwierdzenie winy. Prawne stwierdzenie winy może nastą- pić jedynie w wyroku i to skazującym. Pogląd taki reprezentowany jest nie tylko w doktrynie, ale i w orzecznictwie SN (bliżej: uzasadnienie wyro- 0 DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 3 ku TK z dnia 16 maja 2000 r., P 1/99, OTK 2000, nr 4, poz. 111). Szuka- jąc szerszego uzasadnienia dla takiego stanowiska, TK zwraca uwagę, że przyjęcie poglądu, iż obalenie domniemania niewinności może być wyni- kiem innej niż wyrok decyzji procesowej, pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z rangą tej zasady, ale także z postulatem wynikającym z orzecz- nictwa Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który nakazuje domnie- manie niewinności interpretować tak, „by było rzeczywiste i skuteczne, a nie iluzoryczne i teoretyczne”. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że w orzeczeniu tego rodzaju, jak postanowienie o warunkowym umorze- niu postępowania (obecnie, warunkowe umorzenie postępowania może nastąpić tylko w wyroku – przyp. autora), nie dochodzi do „stwierdzenia winy”, o jakim stanowi art. 42 ust. 3 Konstytucji. Może być ono wzru- szone wyłącznie wyrokiem, mocą którego sąd uznaje sprawcę za winne- go zarzucanego mu czynu zagrożonego karą, nawet gdyby odstąpił od jej wymierzenia. Podzielając to zapatrywanie, należy jedynie dodać, że man- dat karny, o którym tu mowa, ma jeszcze mniejszą rangę, niż orzeczenie sądu warunkowo umarzające postępowanie, ponieważ jest wydany przez organ nieposiadający przymiotu niezawisłości. Nałożenie w taki sposób grzywny nie może więc skutkować uznaniem sprawcy winnym wykro- czenia ze wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. Art. 3. W razie stwierdzenia w toku postępowania istotnego uchy- bienia w czynnościach instytucji państwowej, samorządowej lub spo- łecznej, sprzyjającego naruszeniom prawa, sąd, a w toku czynności wyjaśniających organ je prowadzący, zawiadamia o stwierdzonym uchybieniu tę instytucję bądź organ powołany do sprawowania nad nią nadzoru. Instytucją sygnalizacji, bo tak nazywana jest w literaturze (por. A. Ty- bur, Problematyka „sygnalizacji” w.nowym kodeksie postępowania kar- nego, Prok. i Pr. 1998, nr 4) ma za zadanie eliminować uchybienia orga- nów innych niż te, które prowadzą czynności wyjaśniające, a więc insty- tucji państwowych, samorządowych lub społecznych, które to uchybienia.  Art. 4 DZIAŁ I. Zasady ogólne mogą sprzyjać naruszeniom prawa. Przepis ten, do pewnego stopnia, jest odpowiednikiem art. 19 k.p.k. W przeciwieństwie do niego, prawo do sygnalizacji przyznaje jednak wszystkim organom prowadzącym czyn- ności wyjaśniające, a nie tylko prokuratorowi. Nie reguluje też dalszego trybu postępowania w przypadku skorzystania z tej instytucji, jak czy- ni to kodeks postępowania karnego (art. 19 § 2–4). Słusznie zwraca się w związku z tym uwagę, że w toku czynności wyjaśniających, zawiado- mienia dokonuje określony organ, a nie osoba prowadząca czynności pro- cesowe (T. Grzegorczyk, Kodeks..., wyd. II, s. 65). Może powstać pyta- nie o formę owego zawiadomienia. Na gruncie postępowania karnego jest wyrażany pogląd, że winno ono mieć formę postanowienia. Zawiadomie- nie takie nie jest jednak żadną formą decyzji procesowej (J. Bratoszew- ski, L. Gardocki, Z. Gostyński (red.), S.M. Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2000, s. 226). W „postanowieniu” tym należy wskazać, jakie uchybienia w czynnościach danej instytucji zostały stwierdzone i jakim naruszeniom prawa one sprzyjają. Jak się wydaje, pogląd ten można odnieść do postę- powania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.w. Art. 4. Obwinionemu przysługuje prawo do obrony, w tym do ko- rzystania z pomocy jednego obrońcy, o czym należy go pouczyć. 1. Obowiązywanie przepisu, mocą którego obwinionemu o popełnienie wykroczenia przysługuje prawo do obrony, w tym do korzystania z po- mocy obrońcy, stwarza podstawy szerszego jego uczestnictwa w toku całego postępowania – także na etapie czynności wyjaśniających. Ma to znaczenie głównie w sprawach bardziej skomplikowanych. Nie sposób wszak kwestionować, że udział obrońcy już na tym etapie postępowania, nie tylko czyni zadość zasadzie kontradyktoryjności, ale przyczynia się do lepszego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Odmiennie niż w postępowaniu karnym, obwiniony może korzystać z pomocy tylko jednego obrońcy, co wynika zapewne stąd, że postępo- wanie w sprawach o wykroczenia ma zwykle nieskomplikowany charak- ter. Winno być też tańsze. Dotyczy to także pełnomocnika oskarżyciela  DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 4 posiłkowego. Może on korzystać z pomocy tylko jednego pełnomocni- ka (art. 30 § 1 in fine). 2. Prawo do obrony jest jednym z fundamentalnych praw, które przy- sługują osobie oskarżonej o popełnienie czynu zagrożonego karą. Posia- da rangę konstytucyjną. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji, każdy, prze- ciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać so- bie obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Zwraca się przy tym uwagę, że przepis ten ma bezpośrednie za- stosowanie, co oznacza, że ustawa procesowa nie może określać węższe- go zakresu prawa do obrony niż czyni to Konstytucja. Jedynie w zakre- sie korzystania z obrońcy z urzędu Konstytucja pozostawia ustawodawcy zwykłemu pewną swobodę (P. Hofmański (red.), E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, t. I, Komentarz do artykułów 1–296, War- szawa 2004, s. 50). Prawo do obrony wynika też z aktów prawa między- narodowego, ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską. Zarówno przepisy MPPOiP, jak i EKPC gwarantują każdej osobie oskarżonej o popełnienie czynu zagrożonego karą (art. 14 ust. 3 lit. d MPPOiP mówi o osobie oskarżonej o przestępstwo) prawo do bronienia się osobiście lub przez ustanowionego przez siebie obrońcę, a jeżeli nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony, do bezpłatnego korzystania z obrońcy wyznaczonego z urzędu (art. 6 ust. 3 lit. c EKPC). W obu tych traktatach prawo do obrony wpisane zostało w ramy szersze- go katalogu uprawnień procesowych określanego mianem karnoproceso- wego standardu minimalnego (szerzej: P. Hofmański, Konwencja Euro- pejska a.prawo karne, Toruń 1995, s. 254). 3. Komentowany przepis określa oba aspekty prawa do obrony (for- malny i materialny). Obronę w znaczeniu formalnym i materialnym rozróżnia też więk- szość autorów (por. S. Śliwiński, Polski proces karny przed sądem po- wszechnym. Zasady ogólne, Warszawa 1959, s. 367; S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, wyd. VI, Warszawa 2002, s. 301 i n.; M. Cieślak, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, wyd. III, Warszawa 1984, s. 267; R. Kmiecik, E. Skrętowicz, Proces karny. Część ogólna, wyd. II zm. i uzup., Kraków–Lublin 1999, s. 106), choć można  Art. 4 DZIAŁ I. Zasady ogólne spotkać poglądy o zbyteczności takiego podziału (W. Daszkiewicz, Pro- ces karny. Część ogólna, Warszawa–Poznań 1994, s. 81; A. Murzynow- ski, Istota i.zasady procesu karnego, Warszawa 1976, s. 275). Zdaniem T. Grzegorczyka, w obronie formalnej chodzi w istocie o prawo do korzy- stania z pomocy obrońcy, ponieważ podejmowane przez niego działania są takie same jak działania samego obwinionego, stanowią zatem obronę w ujęciu ogólnym (materialnym); tym samym prawo do obrony formal- nej (posiadania obrońcy) wyczerpuje się przez ustanowienie tegoż, pod- czas gdy prawo do obrony w ujęciu materialnym jest realizowane w toku całego procesu. Dlatego też w art. 4, mówiąc o prawie do obrony, porę- cza się obwinionemu w jej ramach, a nie – jak czynił to d.k.p.w. w art. 8 – obok niego, prawo do korzystania z pomocy obrońcy (T. Grzegorczyk, Kodeks..., wyd. II, s. 66). Nie ulega wątpliwości, że obrona to całokształt czynności podejmo- wanych w procesie w interesie obwinionego (przez niego samego i przez inne osoby), które zmierzają do odparcia oskarżenia albo do odpowied- niego zmniejszenia jego odpowiedzialności, jak i do zmniejszenia wszel- kich uciążliwości procesowych (tak na gruncie procesu karnego obronę rozumie K. Marszał, Proces karny, Volumen 1997, s. 82). Zasadę prawa do obrony uzupełniają inne, recypowane przez k.p.w. zasady procesowe, jak zasada domniemania niewinności lub in dubio pro reo (art. 5 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w.), a także prawo do bierne- go zachowania się (nemo se ipsum accusare tenetur) – art. 74 § 1 k.p.k. w zw. z art. 20 § 3 k.p.w. oraz zakaz reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w.). Wynika z nich obowiązek aktywnej roli oskarżyciela, który musi udowodnić osobie obwinionej o popełnie- nie wykroczenia zarówno sprawstwo, jak i to, że dopuściła się go w spo- sób zawiniony. Zasady te dają jednocześnie pewność co do sytuacji praw- nej sprawcy czynu, gdy nie zgadza się on z treścią wydanego orzeczenia, a nie zaskarżył go jego przeciwnik procesowy. 4. W literaturze wyrażany jest pogląd, że w toku czynności wyjaśnia- jących, poprzedzających złożenie wniosku, występuje tzw. osoba podej- rzana o popełnienie wykroczenia, do której ma odpowiednie zastosowa- nie art. 74 § 3 k.p.k., ale także i art. 308 § 1 k.p.k. (art. 54 § 4). Osoba taka może być przesłuchana w toku czynności wyjaśniających z uprzedzeniem  DZIAŁ I. Zasady ogólne Art. 4 o prawie do odmowy wyjaśnień (art. 54 § 6), a protokół jej wyjaśnień jest w postępowaniu przed sądem traktowany jako protokół z przesłuchania w charakterze obwinionego (art. 74 § 1). Mimo to osoba ta nie jest jesz- cze obwinionym i nie korzysta z prawa do obrony, w tym i do posiadania obrońcy, lecz jedynie z poszczególnych uprawnień procesowych, jakie dla niej stwarza kodeks, wśród których nie ma prawa do obrony w rozu- mieniu art. 4 k.p.w. Prawo to pojawia się dopiero z momentem złożenia wniosku o ukaranie określonej osoby (T. Grzegorczyk, Obrońca w.nowym postępowaniu w.sprawach o.wykroczenia, Palestra 2002, nr 1–2). Autor nie odstąpił od tego poglądu pomimo nowelizacji art. 42 § 2 ustawą z dnia 22 maja 2003 r. (por. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w.sprawach o.wykroczenia. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2008, s. 70). Nie sposób się z tym zgodzić, głównie dlatego, że prowadziłoby to do ograniczenia prawa do obrony, którego zakres wynika chociażby z art. 42 ust. 2 Konstytucji (bliżej: A. Skowron, Kontrowersje wokół roli obrońcy w.postępowaniu w.sprawach o.wykroczenia, Palestra 2004, nr 7–8). Ob- winiony, ale też osoba podejrzewana o popełnienie wykroczenia, nie tyl- ko może odpierać stawiane jej zarzuty, ale też posiada pełne prawo do ko- rzystania z pomocy obrońcy na każdym etapie postępowania. Inna rzecz, jakie praktyczne możliwości, w zakresie wpływania na tok prowadzo- nych czynności wyjaśniających, posiada ustanowiony obrońca. Zależą one głównie od jego aktywności oraz osobistego zaangażowania, ponie- waż k.p.w. nie recypował przepisów nakazujących informować obrońcę o dokonywanych czynnościach dowodowych. Udział obrońcy z urzędu już na etapie czynności wyjaśniających jest niezbędny szczególnie tam, gdzie obwiniony ze względu na deficyt inte- lektualny lub brak sprawności fizycznej (głuchy, niemy, niewidomy) nie jest w stanie podołać obronie przed wysuwanymi przeciwko niemu zarzu- tami. Widoczne jest to zwłaszcza w tych sprawach, w których z uwagi na ich skomplikowany charakter, organy prowadzące czynności wyjaśnia- jące dokonują szeregu czynności procesowych decydujących o później- szym kształcie skargi, niejako poza udziałem obwinionego. 5. W obecnym stanie prawnym obrońcą może być zarówno adwo- kat, jak i radca prawny (bliżej art. 24) i jest on przedstawicielem proce- sowym obwinionego, o czym przesądza art. 406 § 1 k.p.k. Rola obroń-  Art. 5 DZIAŁ I. Zasady ogólne cy jest niezależna od osoby, którą reprezentuje, jednak samodzielność ta ograniczona jest zasadą działania wyłącznie na korzyść obwinionego (art. 86 § 1 k.p.k. w zw. z art. 24 § 2 k.p.w.), co w konsekwencji oznacza, że czynności niekorzystne dla obwinionego, w tym i zaniechanie czyn- ności, nie mogą wywoływać skutków niekorzystnych dla samej strony. Stąd też, gdyby obrońca np. wystąpił z apelacją na niekorzyść obwinio- nego, to środek taki uznać trzeba za pochodzący od osoby nieuprawnio- nej i odmówić jego przyjęcia, a w razie przyjęcia – pozostawić bez roz- poznania. Z kolei, gdyby obrońca np. uchybił terminowi zawitemu (za- niechał czynności w wymaganym terminie), to dla obwinionego jest to okoliczność od niego niezależna, uzasadniająca przywrócenie mu termi- nu dla samodzielnego dokonania danej czynności (T. Grzegorczyk, Ko- deks..., wyd. II, s. 67). 6. Tytułem prawnym do wykonywania funkcji obrońcy może być upo- ważnienie do obrony (pełnomocnictwo) lub decyzja organu procesowe- go (prezesa sądu lub sądu). Podobnie, jak w postępowaniu karnym, ob- winiony korzysta z pomocy obrońcy z urzędu, jeżeli musi mieć obroń- cę (zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 21 § 1), a sam go nie ustanowił lub gdy
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: