Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00126 005098 15193940 na godz. na dobę w sumie
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Język publikacji:
ISBN: 978-83-278-0798-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz zawiera szczegółową wykładnię przepisów z zakresu proceduralnego prawa wykroczeń. W publikacji omówiono całość rozwiązań prawnych, m.in.: naczelne zasady procesu, właściwość i skład sądu, status stron, zagadnienia dotyczące obrońcy i pełnomocnika oraz przebiegu czynności wyjaśniających, przepisy regulujące przebieg postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz postępowania odwoławczego.

W publikacji uwzględniono dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, Trybunału Konstytucyjnego oraz dorobek nauki dotyczący omawianych zagadnień prawnych, co ułatwia zapoznanie się z najnowszym stanem prawnym, aktualnym orzecznictwem oraz wykładnią, która prezentowana jest w literaturze przedmiotu.

Komentarz uwzględnia zmiany wprowadzone przez ustawę z 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1247), które wejdą w życie 1 lipca 2015 r., oraz przez ustawę z 4 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2014 r., poz. 579), które wejdą w życie 9 listopada 2014 r.

Opracowanie adresowane jest do prawników praktyków: sędziów, adwokatów i radców prawnych, a także funkcjonariuszy Policji oraz Straży Gminnych. Pomocna może być także aplikantom.

Krzysztof Dąbkiewicz – sędzia Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Toruniu; autor komentarza do Kodeksu karnego wykonawczego, a także książek oraz kilkudziesięciu artykułów i glos z zakresu prawa karnego procesowego, materialnego i prawa wykroczeń.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów 7 Wprowadzenie 9 USTAWA z dnia 24 sierp nia 2001 r Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn Dz U z 2013 r , poz  395 ze zm ) DZIAŁ I. Zasady ogólne (art 1–8) 17 DZIAŁ II. Sąd (art 9–16) 96 Rozdział 1 Właś ciwość i skład sądu (art 9–15) 97 Rozdział 2 Wyłączenie sędziego (art 16) 122 DZIAŁ III. Strony, obrońcy i pełnomocnicy (art 17–31) 138 Rozdział 3 Oskarżyciel publiczny (art 17–19) 139 Rozdział 4 Obwiniony i jego obrońca (art 20–24) 153 Rozdział 5 Pokrzywdzony, oskarżyciel posiłkowy i pełnomocnicy (art 25–31) 178 DZIAŁ IV. Czynności procesowe (art 32–38) DZIAŁ V. Dowody (art 39–44) 257 Rozdział 6 Przepisy ogólne (art 39–40) 258 Rozdział 7 Przeprowadzanie po szczególnych dowodów 204 Przeszukanie (art 41–44) 268 DZIAŁ VI. Środki przymusu (art 45–53) 306 Rozdział 8 Zatrzymanie (art 45–47) 310 Rozdział 9 Zabezpieczenie i zajęcie przedmiotów (art 48) 321 Rozdział 10 Kary porządkowe i pozostałe środki przymusu (art 49–53) 324 DZIAŁ VII. Czynności wyjaś niające (art 54–56a) 337 5 Spis treści DZIAŁ VIII. Postępowanie zwyczajne (art 57–88) 357 Rozdział 11 Wszczęcie postępowania Orzekanie przed rozprawą (art 57–64) 358 Rozdział 12 Przygotowanie do rozprawy (art 65–69) 385 Rozdział 13 Rozprawa (art 70–84) 396 Rozdział 14 Postępowanie w sprawach osób podlegających orzecznictwu sądów wojskowych (art 85–88) 456 DZIAŁ IX. Postępowania szczególne (art 89–102) 463 Rozdział 15 Postępowanie przyspieszone (art 89–92a) 464 Rozdział 16 Postępowanie nakazowe (art 93–94) 479 Rozdział 17 Postępowanie mandatowe (art 95–102) 493 DZIAŁ X. Środki odwoławcze (art 103–109) 522 DZIAŁ XI. Nadzwyczajne środki zaskarżenia (art 110–113) 563 564 569 Rozdział 18 Kasacja (art 110–112) Rozdział 19 Wznowienie postępowania (art 113) DZIAŁ XII. Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia (art 114–116) 575 Rozdział 20 Odszkodowanie za niesłuszne ukaranie lub zatrzymanie (art 114–116) 576 DZIAŁ XIIa. Postępowanie w sprawach ze stosunków międzynarodowych (art 116a–116b) Rozdział 20a Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia oraz wykonanie orzeczenia sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia (art 116a) 586 585 Rozdział 20b Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie grzywny, środków karnych w postaci nawiązki lub obowiązku naprawienia szkody lub też orzeczenia zasądzającego koszty postępowania oraz wykonanie orzeczenia sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o karach o charakterze pieniężnym (art 116b) 588 DZIAŁ XIII. Koszty postępowania (art 117–119) Bibliografia Skorowidz 633 623 591 www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów 1. Akty prawne EKPC k c k p k k k w k p s w k p s w z 1971 r k r o k w – Konwencja o  Ochronie Praw Człowieka i  Podstawowych Wol- ności, sporządzona w  Rzymie 4  lis topada 1950  r (Dz U z 1993 r Nr 61, poz  284 ze zm ) – ustawa z  23  kwiet nia 1964  r – Kodeks cywilny (tekst jedn Dz U z 2014 r , poz  121 ze zm ) – ustawa z  6  czerw ca 1997  r – Kodeks postępowania karnego (Dz U Nr 89, poz  555 ze zm ) – ustawa z  24  sierp nia 2001  r – Kodeks postępowania w  spra- wach o  wykroczenia (tekst jedn Dz U z  2013  r , poz   395 ze zm ) – ustawa z  24  sierp nia 2001  r – Kodeks postępowania w  spra- wach o  wykroczenia (tekst jedn Dz U z  2013  r , poz   395 ze zm ) – ustawa z 20 maja 1971 r – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz U Nr 12, poz  116 ze zm ) – uchylony – ustawa z  25  lutego 1964  r – Kodeks rodzinny i  opiekuńczy (tekst jedn Dz U z 2012 r , poz  788 ze zm ) – ustawa z 20 maja 1971 r – Kodeks wykroczeń (tekst jedn Dz U z 2013 r , poz  482 ze zm ) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2  kwiet nia 1997  r MPPOiP p r d (Dz U Nr 78, poz  483 ze zm ) – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i  Politycznych otwarty do podpisu w  Nowym Jorku dnia 19  grudnia 1966  r (Dz U z 1977 r Nr 38, poz  167) – ustawa z 20 czerw ca 1997 r – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn Dz U z 2012 r , poz  1137 ze zm ) u o b i m – ustawa z  20  marca 2009  r o  bezpieczeństwie imprez maso- u o s k u s p wych (tekst jedn Dz U z 2013 r , poz  611 ze zm ) – ustawia z  23  czerw ca 1973  r o  opłatach w  sprawach karnych (tekst jedn Dz U z 1983 r Nr 49, poz  223 ze zm ) – ustawa z  27  lipca 2001  r – Prawo o  ustroju sądów powszech- nych (tekst jedn Dz U  z 2013 r , poz  427 ze zm ) 7 2. Inne AUNC AUW Biul PK CzPKiNP ETPC GSP-PO KPP KZS Lexis pl NP OSA OSAiSN OSASz OSNKW OSNPG OSNwSK OSP OSPiKA OTK OTK ZU OTK-A PiP PiZS PnD POSAG Prok i Pr Prok i Pr – wkł PS SIP WPP ZW ZN ASW ZNUJ – „Acta Universitatis Nicolai Copernici” – „Acta Universitatis Wratislaviensis” – „Biuletyn Prawa Karnego” – „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” – Europejski Trybunał Praw Człowieka – „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – System Informacji Prawnej Lexis Nexis Polska – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Szczecinie – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, wyd Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór Urzędowy – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A – „Państwo i Prawo” – „Prawo i Zabezpieczenie Społeczne” – „Paragraf na Drodze” – Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – „Prokuratura i Prawo” – „Prokuratura i Prawo” – wkładka – „Przegląd Sądowy” – System Informacji Prawnej Wolters Kluwer – „Wojskowy Przegląd Prawniczy” – „Zagadnienia Wykroczeń” – „Zeszyty Naukowe Akademii Spraw Wewnętrznych” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” Uwaga: Powołane w książce artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami ustawy z 24 sierp nia 2001 r – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn Dz U 2013 r , poz  395 ze zm ) Przepisy, które wejdą w życie 9 lis topada 2014 r i 1 lipca 2015 r , oznaczono mniejszą czcionką 8 www.lexisnexis.plWykaz skrótów Wprowadzenie Ustawa z  24  sierp nia 2001  r – Kodeks postępowania w  sprawach o wykroczenia (tekst pierwotny Dz U Nr 106, poz  1148, teksty jedno- lite: Dz U z 2008 r Nr 133, poz  848, i Dz U z 2013 r , poz  395) we- szła w  życie 17  października 2001  r Przepisy wprowadzające nową kodyfikację uchyliły zarazem dotychczas obowiązujący Kodeks postę- powania w sprawach o wykroczenia z 20 maja 1971 r (tekst pierwotny Dz U z  1971  r Nr  12, poz   116 ze  zm ) wraz z  licznymi zmianami, które zapoczątkowały stopniowy proces usądowienia postępowania w  sprawach o  wykroczenia Do najistotniejszych należały tutaj roz- wiązania wynikające z ustawy z 8 czerw ca 1990 r o zmianie ustaw: Kodeks postępowania karnego, Kodeks postępowania w  sprawach o wykroczenia, o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń i Kodeks pracy (Dz U Nr 43, poz  251), na mocy której kolegia do spraw wykroczeń – które do 3  lipca 1990  r funkcjonowały przy terenowych organach administracji ogólnej – zostały umieszczone w  strukturze sądów re- jonowych Innym, równie istotnym aktem prawnym była ustawa z 28 sierp nia 1998 r o zmianie ustawy – Kodeks wykroczeń, ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń, ustawy – Kodeks pracy i niektórych in- nych ustaw (Dz U Nr  113, poz   717 ze  zm ) Nowelizacja dokonana w drodze tej ustawy była najbardziej kompleksową ze wszystkich do- tychczasowych zmian, których dokonano w  orzecznictwie kolegiów do spraw wykroczeń Zmieniono blisko połowę przepisów Kodeksu postępowania w  sprawach o  wykroczenia z  1971  r , wprowadzając wiele nieznanych uprzednio postępowaniu wykroczeniowemu insty- tucji prawnych, np stwierdzenie nieważności rozstrzyg nięcia, jak również dokonano gruntownej zmiany systemu środków odwoław- 9 czych W miejsce dotychczasowego środka zaskarżenia w postaci żą- dania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego oraz środka odwoławczego, jakim było zażalenie, wprowadzono jednolity system środków odwoławczych w postaci odwołania i zażalenia, które były rozpoznawane przez sąd rejonowy, przy którym działało kole- gium Likwidacja kolegiów do spraw wykroczeń z dniem 17 paździer- nika 2001  r i  przekazanie orzecznictwa w  sprawach o  wykroczenia sądom spowodowały też uchylenie na mocy art   5 §  7 pkt  4 ustawy z 24 sierp nia 2001 r – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w  sprawach o  wykroczenia (Dz U Nr  106, poz   1149 ze  zm ) roz- działu 54 „Postępowanie w sprawach o wykroczenia” Kodeksu postę- powania karnego Powierzenie sądom orzecznictwa w sprawach o wykroczenia realizo- wało konstytucyjny wymóg, który wynikał z art  237 Konstytucji RP, zgodnie z którym w okresie czterech lat od wejścia w życie ustawy za- sadniczej w sprawach o wykroczenia miały orzekać kolegia do spraw wykroczeń przy sądach rejonowych, natomiast odwołania od orze- czeń kolegiów miał rozpoznawać sąd W ten sposób urzeczywistniona została inna konstytucyjna zasada sprawowania wymiaru sprawied- liwości przez sądy (art  175 ust  1 Konstytucji RP) Od czasu wejścia w życie Kodeks postępowania w sprawach o wykro- czenia był wielokrotnie nowelizowany, w  okresie od  października 2001  r do chwili obecnej wydano 23 ustawy zmieniające treść tego aktu prawnego, przy czym zmiany wynikające z  dwóch ostatnich, tj  z ustawy z 27 wrześ nia 2013 r – o zmianie ustawy Kodeks postępo- wania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz U z  2013  r , poz  1247) oraz z ustawy z 4 kwiet nia 2014 r – o zmianie ustawy Ko- deks postępowania w  sprawach o  wykroczenia (Dz U z  2014  r , poz   579), oczekują na wejście w  życie, co nastąpi odpowiednio 15 lipca 2015 r oraz 9 lis topada 2014 r Dokonane nowelizacje miały rozmaity zakres i charakter – od dużej ustawy kompleksowo zmienia- jącej uregulowania kodeksowe, jak było w przypadku ustawy z 22 maja 2003 r o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wy- kroczenia (Dz U Nr 109, poz  1031), do niewielkich zmian redakcyj- nych po szczególnych unormowań Kodeksu Były one czynione ze 10 www.lexisnexis.plWprowadzenie względu na konieczność dostosowania przepisów procedury wykro- czeniowej do innych ustaw lub wymagań stawianych przez orzecz- nictwo Trybunału Konstytucyjnego, np ustawa z  6  maja 2005  r o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz U Nr 132, poz  1103), nadająca nowe brzmienie art  101 § 2, przy- znała ukaranemu mandatem karnym prawo udziału w  posiedzeniu w przedmiocie uchylenia tego rozstrzyg nięcia Impulsem do wprowa- dzenia zmian była też konieczność dostosowania regulacji Kodeksu do ustaw wprowadzających nowe instytucje w zakresie obrotu prawnego z innymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej (w tym zakresie por np ustawę z 24 października 2008 r o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz U Nr  214, poz   1344, która weszła w życie 18 grudnia 2008 r ) Obowiązujący od 17 października 2001 r Kodeks nowelizowany był chronologicznie przez ustawy z: 1) z  22  maja 2003  r o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz U Nr 109, poz  1031), która zmie- niła przeszło 30 regulacji kodeksowych; 2) z  14  lis topada 2003  r o  zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o  zmianie niektórych innych ustaw (Dz U Nr  213, poz   2081), która nadała nowe brzmienie art  96 § 1; 3) z 6 maja 2005 r o zmianie ustawy – Kodeks postępowania w spra- wach o wykroczenia (Dz U Nr 132, poz  1103), która nadała nowe brzmienie art  101 § 2; 4) z  7  lipca 2005  r o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania kar- nego oraz ustawy – Kodeks postępowania w  sprawach o  wykro- czenia (Dz U Nr  143, poz   1203), która nadała nowe brzmienie art  38 § 1; 5) z 16 lis topada 2006 r o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz nie- których innych ustaw (Dz U Nr  226, poz   1648), która nadała nowe brzmienie art  90 § 3; 6) z 13 kwiet nia 2007 r o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz U Nr 89, poz  589; tekst jedn Dz U z 2012 r , poz  404 ze zm ), który nadał nowe brzmienie art  17 § 2 i art  96; 7) z  9  maja 2007  r o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania kar- nego oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr 99, poz  664), który nadał nowe brzmienie art  8; 11 Wprowadzenie 8) z 24 października 2008 r o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr 214, poz  1344), która nadała nowe brzmienie art   38 §  1 oraz dodała do Kodeksu przepisy działu XIIa „Postępowanie w sprawach ze stosunków międzyna- rodowych”; 9) z 5 grudnia 2008 r o zmianie ustawy – Kodeks postępowania kar- nego oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  237, poz   1651), która nadała nowe brzmienie art  10 § 1; 10) z  9  października 2009  r o  zmianie ustawy o  prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr 178, poz  1375 ze zm ), która nadała nowe brzmienie art  110 § 1; 11) z 9 października 2009 r o dyscyplinie wojskowej (Dz U Nr 190, poz  1474 ze zm ), która dodała do Kodeksu art  86a; 12) z 5 lis topada 2009 r o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wyko- nawczy, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  206, poz   1589 ze  zm ), która nadała nowe brzmienie art  42 § 2, art  90 § 3 i art  112; 13) z  5  sierp nia 2010  r , o  ochronie informacji niejawnych (Dz U Nr 182, poz  1228), która nadała nowe brzmienie art  41 § 2 i 3 oraz 70 § 3; 14) 24 wrześ nia 2010 r o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  197, poz   1307), która nadała nowe brzmienie art  110 § 1; 15) z 29 października 2010 r o zmianie ustawy – Prawo o ruchu dro- gowym oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  225, poz   1466 oraz z  2011, Nr  244, poz   1454 ze  zm ), która nadała nowe brzmienie art  17 § 3 i art  97 § 1; 16) z 31 sierp nia 2011 r o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  217, poz   1280), na mocy której dodano do Kodeksu art   91 §  2a, art  92a oraz 96 § 1aa oraz zmieniono brzmienie art  92 § 1; 17) z  16  wrześ nia 2011  r o  zmianie ustawy – Kodeks karny wyko- nawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr 240, poz  1431), na mocy której dodano do Kodeksu art  54 § 8; 12 www.lexisnexis.plWprowadzenie 18) z 16 wrześ nia 2011 r o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz U Nr  244, poz   1454), która nadała nowe brzmienie art  96 § 1a; 19) z  31  sierp nia 2012  r o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz U z 2012 r , poz  1101), która nadała nowe brzmienie art  119; 20) z 10 maja 2013 r o zmianie ustawy – Kodeks postępowania kar- nego oraz ustawy – Kodeks postępowania w  sprawach o  wykro- czenia (Dz U z  2013  r , poz   765), który nadał nowe brzmienie art  41 § 4; 21) z 14 marca 2014 r o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz U z  2014  r , poz   486), która nadała nowe brzmienie art  98 § 3 Ponadto, jak wcześ niej wskazano, na wejście w życie oczekują ustawa z 27 wrześ nia 2013 r – o zmianie ustawy Kodeks postępowania kar- nego oraz niektórych innych ustaw (Dz U z 2013 r , poz  1247) oraz ustawa z 4 kwiet nia 2014 r – o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz U z 2014 r , poz  579) Zmiany wyni- kające z  obu aktów prawnych zostały uwzględnione w  komentarzu, nie wymagają zatem bliższego w tym miejscu przedstawienia Należy też uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerw ca 2014 r , K 19/11 (Dz U z 2014 r , poz  786), na mocy którego uznano, iż art  4 w zakresie, w jakim pomija prawo osoby, wobec której istnieje uzasad- niona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wnios ku o ukaranie, do korzystania z  obrońcy na etapie czynności wyjaś niających, o  któ- rych mowa w art  54 § 1, jest niezgodny z art  2 i art  42 ust  2 w zw z  art   31 ust   3 Konstytucji  RP W  tym samym orzeczeniu Trybunał uznał również, iż art   38 §  1 w  zakresie, w  jakim nie przewiduje na etapie czynności wyjaś niających, o których mowa w art  54 § 1, prawa dostępu do akt dla osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wnios ku o  ukaranie, jest niezgodny z art  2 i art  42 ust  2 w zw z art  31 ust  3 Konstytucji RP Kolejnym istotnym rozstrzyg nięciem jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2014 r , K 23/13 (Dz U z 2014 r , poz  969), w którym stwier- dzono, iż art  101 § 1 zd  1 w zakresie, w jakim pozbawia ukaranego 13 Wprowadzenie prawa do uchylenia prawomocnego mandatu wydanego na podstawie aktu normatywnego, o którego niezgodności z Konstytucją, ratyfiko- waną umową międzynarodową lub ustawą orzekł Trybunał Konstytu- cyjny, jest niezgodny z art  190 ust  4 Konstytucji RP Dokonując interpretacji całości instytucji procesowego prawa wykro- czeń zawartych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, wykorzystano w komentarzu, starając się zachować odpowiednie pro- porcje, orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych, jak również Trybunału Konstytucyjnego, a  także bogaty dorobek litera- tury, zwłaszcza z zakresu procesu karnego Było to możliwe i uzasad- nione z tego względu, że wprawdzie w zamierzeniu autorów sądowe postępowanie w  sprawach o  wykroczenia miało cechować się wy- sokim stopniem autonomiczności, jednakże Kodeks nie tylko ściśle na- wiązuje do zasad i  rozwiązań przyjętych na płaszczyźnie postępo- wania karnego sensu stricto, lecz także przewiduje liczne i bezpośrednie zastosowanie wielu przepisów Kodeksu postępowania karnego Jak się wskazuje, aktualnie w  procedurze wykroczeniowej mamy do czy- nienia z  blisko 300 odesłaniami do przepisów karnoprocesowych, przy zaledwie około 100 włas nych przepisach o charakterze meryto- rycznym (bliżej por A   Światłowski, System Prawa Karnego Proceso­ wego. Zagadnienia ogólne, red P   Hofmański, Warszawa 2013, t   I, cz   2) Sytuacja taka w  pełni uzasadnia zatem twierdzenie, że skala odesłania oraz przejęcia zasad i  konstrukcji procesu karnego powo- duje, iż postępowanie w  sprawach o  wykroczenia w  istocie stanowi szczególny rodzaj postępowania karnego Odrębną zupełnie kwestią jest natomiast to, że taka technika oparta na szerokiej recepcji unor- mowań i  postanowień innego aktu prawnego nie zapewnia przejrzy- stości przyjętych rozwiązań prawnych W  komentarzu nawiązano także do uniwersalnych standardów z  zakresu praw człowieka w szczególności do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawo- wych wolności sporządzonej w  Rzymie 4  lis topada 1950  r (Dz U z  1993  r Nr  61, poz   284 ze  zm ) oraz do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i  Politycznych otwartego do podpisu w  Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r (Dz U z 1977 r Nr 38, poz  167), odwołano 14 www.lexisnexis.plWprowadzenie się także w niezbędnym zakresie do orzecznictwa Europejskiego Try- bunału Praw Człowieka Przy powoływaniu orzecznictwa zostały podane niezbędne dane po- zwalające na jego identyfikację, co ułatwi korzystającemu z  komen- tarza sięgnięcie do źródła w  celu bliższego zapoznania się z  treścią judykatu W  przypadku piś miennictwa w  pierwszym powołaniu książki, komentarza, artykułu czy glosy wskazano autora lub autorów, pełny tytuł pozycji oraz dane bibliograficzne W  toku kolejnych po- wołań zastosowano zapis skrócony Przy opracowaniu komentarza wielce pomocna była współpraca Pani Redaktor Anny Dudzik z Wydawnictwa Lexis Nexis Polska Sp z o o – jej głęboka wiedza oraz doświadczenie miały znaczący wpływ na ostateczny kształt niniejszej pracy Za tę cenną pomoc składam jej wy- razy serdecznej wdzięczności Toruń, sierpień 2014 r Krzysztof Dąbkiewicz Wprowadzenie USTAWA z dnia 24 sierp nia 2001 r Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn Dz U z 2013 r , poz  395; zm : Dz U z 2013 r , poz  765, poz  1247; z 2014 r , poz  486, poz  579, poz  786, poz  969) DZIAŁ I Zasady ogólne Uwagi wstępne 1. W uzasadnieniu do projektu Kodeksu postępowania w sprawach o wy- kroczenia stwierdzono, że przepisy działu I tego aktu prawnego wska- zują na autonomiczność regulacji oraz reguły odwoływania się do przepisów Kodeksu postępowania karnego Ustawodawca bowiem, stojąc na stanowisku, że postępowanie w sprawach o wykroczenia jest odrębnym postępowaniem dotyczącym orzekania w sprawach innych niż przestępstwa, jednocześ nie przyjął, że możliwe jest w tym postę- powaniu stosowanie wprost niektórych zasad i rozwiązań szczegóło- wych, zawartych w procedurze karnej, gdyż konstrukcje te z uwagi na przedmiot postępowania, jakim jest rozstrzyganie w kwestii odpowie- dzialności prawnej za czyn zabroniony, pozostają aktualne także w postępowaniu w sprawach o wykroczenia Nie rozstrzygając w  tym miejscu o  trafności zapatrywania o  autono- micznym charakterze postępowania wykroczeniowego (zob bliżej Krzysztof Dąbkiewicz 17 Dział I. Zasady ogólne uwagi 4–6 do art   1), należy podkreś lić znaczenie recepcji – przez art   8 – fundamentalnych zasad procesowych obowiązujących na płaszczyźnie procesu karnego, które kształtują model polskiego postę- powania karnego Bez wątpienia pozwala to na osiąg nięcie w toku po- stępowania w sprawach o wykroczenia tzw sprawied liwości procedu- ralnej, którą należy odnosić do pojęcia sprawied liwego procesu sądowego, o jakim mowa w art  45 ust  1 Konstytucji RP Jak słusznie podkreś la się w  literaturze, prawo do sprawied liwego rozpatrzenia sprawy oznacza z  jednej strony uprawnienie do żądania od państwa skonstruowania procedury karnej zawierającej okreś lone reguły, za- sady i uprawnienia procesowe stron, przez co czyni ją sprawied liwą, z drugiej wszak jest to także uprawnienie żądania od sądu, aby rozpo- znał sprawę zgodnie z regułami i zasadami procesowymi, a zatem aby sąd sprawied liwie rozpoznał sprawę Prawo do sprawied liwego rozpa- trzenia sprawy należy więc rozpatrywać w kontekście normatywnym, dotyczącym właś ciwego ukształtowania przepisów prawa proceso- wego oraz w aspekcie prakseologicznym, dotyczącym stosowania re- gulacji procesowych w toku konkretnego postępowania karnego Obo- wiązkiem państwa jest zapewnienie realizacji tego prawa, a  zatem skonstruowanie procedury karnej w  sposób zapewniający sprawied- liwe rozpoznanie i  rozstrzyg nięcie sprawy (J   Skorupka, W  kwestii sprawied liwości wyroku sądowego, w:  Problemy wymiaru sprawied­ liwości karnej. Księga Jubileuszowa Profesora Jana Skupińskiego, red A  Błachnio-Parzych, J  Jakubowska-Hara, J  Kosonoga, H  Kuczyńska, Warszawa 2013, s   500–501) W  świet le przedstawionych rozważań należy skonstatować, że nie do przecenienia jest fakt recepcji na grunt postępowania w  sprawach o  wykroczenia, takich naczelnych zasad procesu karnego, jak: zasada prawdy materialnej (art   2 §  2 k p k w  zw z  art   8 k p s w ), zasada domniemania niewinności (art   5 §  1 k p k w zw z art  8 k p s w ), zasada in dubio pro reo (art  5 § 2 k p k w zw z art  8 k p s w ), zasada swobodnej oceny dowodów (art  7 k p k w zw z art  8 k p s w ), zasada skargowości (art  14 k p k w zw z art  8 k p s w ) Nie można tracić z  pola widzenia, że większość ze wskaza- nych zasad ma uzasadnienie konstytucyjne oraz jest silnie zakotwi- czona w  aktach prawa międzynarodowego wyznaczających podsta- 18 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 1 wowe standardy w  zakresie praw człowieka, jak Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu 19 grudnia 1966  r (Dz U z  1977  r Nr  38, poz   167) czy Europejska Konwencja o  Ochronie Praw Człowieka i  Podstawowych Wolności z  4  lis topada 1950 r (Dz U z 1993 r Nr 61, poz  284), ma zatem zasadniczy wpływ na ocenę tego, czy dane postępowanie odpowiada wymogom kon- strukcji rzetelnego procesu sądowego 2. Przez naczelne zasady procesu rozumie się w literaturze pewne idee, które powinny być realizowane w  toku procesu i  które w  przypadku nadania im mocy norm prawnych wyznaczają odpowiedni kierunek stosowania i  interpretacji innych norm prawnych, są to społecznie ważne ogólne dyrektywy uregulowania najbardziej istotnych kwestii z zakresu procesu (S  Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2009, s  214) 3. Poza wskazanymi zagadnieniami w dziale I zostały zawarte przepisy normujące tryby, w  jakich następuje rozstrzyganie w  toku postępo- wania w  sprawach o  wykroczenia, przesłanki procesowe, a  także przepisy ogólniejszej natury (art  3, 6 i 7) Art. 1. ZAKRES OBOWIĄZYWANIA KODEKSU. ODESŁANIE DO KODEKSU POSTĘPOWANIA KARNEGO Art.  1. §  1. Postępowanie w  sprawach o  wykroczenia toczy się wed ług przepisów niniejszego kodeksu. § 2. W postępowaniu, o którym mowa w § 1, przepisy Kodeksu po­ stępowania karnego stosuje się jedynie, gdy niniejszy kodeks tak stanowi. 1. Postępowanie w sprawach o wykroczenia to prawnie zorganizowana i  uregulowana działalność sądu jako organu orzekającego oraz or- ganów prowadzących czynności wyjaś niające, a także stron proceso- wych oraz innych uczestników postępowania, która zmierza do reali- zacji norm prawa materialnego, które operują zagrożeniami karnymi za rożne rodzaje wykroczeń Przeciwdziałanie wykroczeniom wy- maga realizacji tych zagrożeń w drodze udowodnienia sprawcom po- Krzysztof Dąbkiewicz 19 Art. 1 Dział I. Zasady ogólne pełnionych czynów, wymierzania kar i środków karnych, jak również zastosowania środków oddziaływania wychowawczego Jak z  tego wynika, przedmiotem postępowania w  sprawach o  wykroczenia jest kwestia odpowiedzialności obwinionego za zarzucony mu czyn stano- wiący wykroczenie (A   Marek, Prawo wykroczeń materialne i  proce­ sowe, Warszawa 2008, s  143–145) 2 Działalność zmierzająca do prawidłowego zastosowania materialnego prawa wykroczeń jest prowadzona w ramach procesowego prawa wy- kroczeń Główne źródło tego prawa stanowi Kodeks postępowania w  sprawach o  wykroczenia, a  także Kodeks postępowania karnego, a uzupełniają go normy procesowe tkwiące w aktach wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowych zawartych w komento- wanym Kodeksie oraz w przepisach ustrojowych dotyczących sądów, w tym w Konstytucji RP i w ustawie z 27 lipca 2001 r – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn Dz U z 2013 r , poz  427) 3 Przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mają też zastosowanie do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności cy- wilnej, która może być realizowana przez orzeczenie nawiązki na rzecz pokrzywdzonego oraz w  ramach nałożenia obowiązku napra- wienia szkody 4 W  uzasadnieniu do rządowego projektu Kodeksu postępowania w  sprawach o  wykroczenia z  2001  r wskazano, że postępowanie w sprawach o wykroczenia nie jest postępowaniem karnym, lecz od- rębnym postępowaniem dotyczącym orzekania w  sprawach innych niż przestępstwa, choć na zasadach zbliżonych do procesu karnego Postępowanie w sprawach o wykroczenia ma więc charakter w pełni autonomiczny, co bezpośrednio wynika z  brzmienia art   1 §  1 Iden- tyczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 29 stycznia 2004 r (I KZP 40/03, OSNKW 2004, nr 2, poz  22), w doktrynie po- gląd taki prezentują T  Grzegorczyk i D  Świecki (T  Grzegorczyk, Ko­ deks postępowania w  sprawach o  wykroczenia. Komentarz, Warszawa 2005, s  11 i 61–63; D  Świecki, Metodyka pracy sędziego w sprawach o  wykroczenia, Warszawa 2007, s   13) oraz R   Kmiecik (Glosa do uchwały SN z 30 wrześ nia 2003 r., I KZP 23/03, OSP 2004, nr 3, poz  40, 20 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 1 s   173) Jak się wydaje, trafne jest odmienne stanowisko w  zakresie charakteru prawnego postępowania w  sprawach o  wykroczenia Jak zauważa A  Marek wbrew deklaracjom zawartym w uzasadnieniu pro- jektu, autonomiczność postępowania w  sprawach o  wykroczenia jest niepełna, w  rzeczywistości jest to szczególny rodzaj postępowania karnego, za czym przemawia przede wszystkim stosowanie podstawo- wych zasad i  konstrukcji procesu karnego oraz zaliczenie orzekania w  sprawach o  wykroczenia do wymiaru sprawied liwości, o  jakim mowa w  art   175 Konstytucji  RP (A   Marek, Prawo wykroczeń…, s   142) Podobne zapatrywanie wyraziła Z   Świda, wskazując, że po- stępowanie w  sprawach o  wykroczenia stanowi tryb szczególny pro- cesu karnego, oraz M   Wąsek-Wiaderek (Z   Świda, w:  M   Bojarski, Z  Świda, Podstawy materialnego i procesowego prawa o wykroczeniach, Wrocław 2008, s   202; M   Wąsek-Wiaderek, Zasada równości stron w  polskim procesie karnym w  perspektywie prawnoporównawczej, Kraków 2003, s   395) Takie też stanowisko zajmują M   Jeż-Ludwi- chowska, D   Kala, A   Lach, uznając, że skoro przedmiotem postępo- wania w  sprawach o  wykroczenia jest kwestia odpowiedzialności karnej okreś lonej osoby za wykroczenie, która jest oparta analogicznie do odpowiedzialności za przestępstwo na zasadzie winy, to w konse- kwencji postępowanie takie należy uważać za postępowanie karne Uznanie takiego charakteru postępowania w sprawach o wykroczenia sprzyja również realizacji jego funkcji gwarancyjnej Skoro bowiem postępowanie w sprawach o wykroczenia jest postępowaniem karnym, a  zatem mieści się w  systemie sprawied liwości karnej, to jego usta- wowy model powinien podlegać ocenom z punktu widzenia zgodności z  międzynarodowymi standardami praw człowieka (M   Jeż-Ludwi- chowska, D   Kala, A   Lach, Charakter prawny postępowania i  środki przymusu w sprawach o wykroczenia, Prok i Pr 2002, nr 6, s  43–44; A Lach, w: A  Bulsiewicz, M  Jeż-Ludwichowska, D  Kala, D  Ossowska, A   Lach, Przebieg procesu karnego, Toruń 2003, s   367) Do zwolen- ników ujmowania postępowania w  sprawach o  wykroczenia jako szczególnego rodzaju postępowania karnego należy również Cz  Kłak (Cz  Kłak, Czynności wyjaś niające w sprawach o wykroczenia a ochrona praw człowieka, Prok i Pr 2008, nr 10, s  83) W literaturze wskazuje Krzysztof Dąbkiewicz 21 Art. 1 Dział I. Zasady ogólne się także, że postępowanie karne sensu largo to postępowanie w spra- wach o czyny zabronione jako przestępstwa, jako przestępstwa i wy- kroczenia skarbowe, wykroczenia i  czyny podmiotów zbiorowych Zasadniczym celem tego postępowania karnego jest udzielenie odpo- wiedzi na pytanie o odpowiedzialność karną sensu largo oskarżonego i obwinionego Postępowania o czyny zabronione pod groźbą kary są uregulowane w osobnych aktach normatywnych, w większości noszą- cych nazwę kodeksów, ale każdorazowo jest to regulacja nie w pełni samodzielna, oparta na węższym lub szerszym zakresie odesłania do Kodeksu postępowania karnego Nie może zatem budzić wątp liwości traktowanie tych postępowań co najmniej jako postępowań szczegól- nych procesu karnego sensu largo (A   Światłowski, w:  System Prawa Karnego Procesowego. Zagadnienia ogólne, t  I, cz  2, red P  Hofmański, s   197, 204, 767–768) Zdaniem A   Światłowskiego postępowanie w sprawach o wykroczenia jest rodzajem postępowania karnego roz- poznawczego, jest to rodzaj postępowania karnego odrębnego Wska- zanie na „odrębność” jest uzasadnione odmiennością przedmiotu po- stępowania Chodzi bowiem o  odpowiedzialność również za czyn zabroniony pod groźbą kary, ale inny niż przestępstwo w rozumieniu art  1 k k (tamże, s  220–223) Jak uznaje wymieniony autor, porów- nanie po szczególnych wariantów postępowania karnego sensu largo prowadzi do konkluzji, że między nimi zachodzi równocześnie kon- wergencja (ujednolicenie) i  dywergencja (ujednoznacznienie) Nie budzi też wątp liwości stopniowe upodobnianie się postępowania w sprawach o wykroczenia do postępowania w sprawach o przestęp- stwo Z  drugiej strony oba postępowania mają na siebie wzajemny wpływ, czego przykładem jest przepis art  58 § 3, który przy okazji no- welizacji przeprowadzonej ustawą z  10  stycznia 2003  r o  zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowa- dzające Kodeks postępowania karnego, ustawy o  świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz U z 2003 r Nr 17, poz   155 ze  zm ) został wprowadzony do procedury powszechnej i  znajdował zastosowanie w  postępowaniu uproszczonym (tamże, s   209–210) Należy zauważyć, iż z  dniem 1  lipca 2015  r na mocy art  1 pkt 108 ustawy z 27 wrześ nia 2013 r o zmianie ustawy – Kodeks 22 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 1 postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz U z 2013 r , poz  1247) wejdzie w życie dodany do Kodeksu postępowania karnego przepis art  338a, będący odpowiednikiem art  58 § 3 k p s w Postępo- wanie w sprawach o wykroczenia jest zaliczane do pozakodeksowych postępowań szczególnych (postępowań odrębnych) również przez P   Hofmańskiego, E   Sadzik, K Zgryzka oraz K   Marszała (P   Hof- mański, E  Sadzik, K  Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komen­ tarz, t   III, red P   Hofmański, Warszawa 2004, s   3; K   Marszał, w: K  Marszał, S  Stachowiak, K  Zgryzek, Proces karny, red K  Mar- szał, Katowice 2003, s  565–566) Warto również dostrzec, że jeszcze na płaszczyźnie poprzednio obowiązującej kodyfikacji karnej M  Cie- ślak do prawa karnego w  znaczeniu ogólnym zaliczał sądowe prawo karne materialne, czyli prawo karne w  znaczeniu ścisłym, sądowe prawo karne procesowe, czyli prawo postępowania karnego, pozasą- dowe prawo karne materialne, czyli prawo wykroczeń oraz pozasą- dowe prawo karne procesowe, czyli prawo postępowania w sprawach o  wykroczenia W  tym modelu postępowanie w  sprawach o  wykro- czenia ujmowane było jako postępowanie karne, a konstrukcyjnie zo- stało wyróżnione (jako pozasądowe prawo karne procesowe) jedynie z uwagi na rodzaj organu decydującego o stosowaniu prawa karnego materialnego (M   Cieślak, Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1990, s  15) Takie ustalenie teoretyczne nie straciło na aktualności, wymaga jedynie korekty z  uwagi na następujący od 1990  r fakt usądowienia prawa wykroczeń oraz stopniowo postępo- wania w sprawach o wykroczenia, które ostatecznie nastąpiło z dniem 17 października 2001 r Jak zauważył S  Waltoś, likwidacja kolegiów do spraw wykroczeń spowodowała, że nieaktualne stało się rozróż- niane sądowego i pozasądowego prawa karnego materialnego oraz są- dowego i  pozasądowego prawa karnego procesowego Aktualnie do sądów należy bowiem rozpatrywanie odpowiedzialności zarówno za przestępstwa, jak i wykroczenia (S  Waltoś, Proces karny…, s  19 i 39) Nie można tracić z  pola widzenia i  tego, co podkreś la się w  piś- miennictwie już na tle aktualnie obowiązującego ustawodawstwa, że regulując materialnoprawne aspekty odpowiedzialności za wykro- czenia, obowiązujący Kodeks wykroczeń nadaje tej dziedzinie prawa Krzysztof Dąbkiewicz 23 Art. 1 Dział I. Zasady ogólne charakter właś ciwy prawu karnemu jako prawu, które ustala zakazy i nakazy oraz kary grożące za ich przekroczenie Tej cechy prawa wy- kroczeń nie podważa to, że normy tego prawa często są instrumentem sankcjonującym naruszenie przepisów o  charakterze administra- cyjnym i porządkowym (A  Marek, Prawo wykroczeń…, s  2–3; W  Ra- decki, w: M  Bojarski, W  Radecki, Kodeks wykroczeń. Komentarz, War- szawa 2006, s  57–59) Według A  Marka prawo wykroczeń jest ściśle powiązane z  prawem karnym dotyczącym przestępstw, stanowiąc jego przedłużenie i  dopełnienie Odpowiedzialność za wykroczenia jest w  istocie odpowiedzialnością karną w  znaczeniu szerokim (A   Marek, Prawo wykroczeń…, s   203; tak też S   Waltoś, Proces karny…, s  19, oraz Trybunał Konstytucyjny w wyrokach: z 19 lutego 2008, P 48/06, OTK-A 2008, nr 1, poz  4; z 3 czerw ca 2014 r , K 19/11, OTK-A 2014, nr 6, poz  60) Dostrzec wszak należy, że stanowisko co do prawnego charakteru danej odpowiedzialności, nie zawsze ma wpływ na stanowisko w kwestii charakteru prawnego postępowania, które zmierza do jej ustalenia T   Grzegorczyk przyjmuje bowiem, iż przedmiotem postępowania w  sprawach o  wykroczenia jest kwestia odpowiedzialności prawnej osoby obwinionej o popełnienie czynu bę- dącego wykroczeniem, która w szerokim ujęciu w istocie stanowi kwe- stię odpowiedzialności karnej, tyle że nie za przestępstwo, lecz wykro- czenie Niemniej jednak nie uznaje postępowania w  sprawach o  wykroczenia za postępowanie karne sensu largo (T   Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach…, s  59) 5 Należy zwrócić uwagę na ugruntowane orzecznictwo Trybunału Kon- stytucyjnego, zgodnie z  którym do postępowania w  sprawach o  wy- kroczenia znajdują zastosowanie normy gwarancyjne wynikające z art  42 Konstytucji RP W wyroku z 19 lutego 2008 r (P 48/06, Try- bunał przedstawił pogląd, że odpowiedzialność za wykroczenie ma charakter represyjny, a konstytucyjne gwarancje związane z odpowie- dzialnością represyjną odnoszą się nie tylko do postępowania stricte karnego, ale również do innych postępowań toczących się w  przed- miocie odpowiedzialności represyjnej (zob też wyroki  TK: z  4  lipca 2002 r , P 12/01, OTK-A 2002, nr 4, poz  50; z 8 lipca 2003 r , P 10/02, OTK-A 2003, nr 6, poz  62; z 3 lis topada 2004 r , K 18/03, OTK-A 2004, 24 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 1 nr 10, poz  103; z 19 marca 2007 r , K 47/05, OTK-A 2007, nr 3, poz  27; z 28 lis topada 2007 r , K 39/07, OTK-A 2007, nr 10, poz  129) Podobnie Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że zakres zastosowania art  42 Konstytucji RP obejmuje nie tylko odpowiedzialność karną w ścisłym tego słowa znaczeniu, a  więc odpowiedzialność za przestępstwa, ale również inne formy odpowiedzialności prawnej związane z  wymie- rzeniem kar wobec jednostki Stąd też gwarancyjne zasady konstytu- cyjne obejmują różne dziedziny prawa represyjnego, w  tym i  prawo wykroczeń (wyrok SN z 9 czerw ca 2005 r , V KK 41/05, OSNKW 2005, nr 9, poz  83) 6 Również w orzecznictwie strasburskim jest utrwalony pogląd, że wy- kroczenia są „czynami zagrożonymi karą” w rozumieniu art  6 EKPC (wyroki ETPC z  21  lutego 1984  r , Öztürk przeciwko Niemcom; z  25  sierp nia 1987  r w  sprawie Lutz przeciwko Niemcom; z  23  paź- dziernika 1995  r w  sprawie Schmautzer przeciwko Austrii; z 23 wrześ nia 1998 r w sprawie Malige przeciwko Francji; z 2 wrześ nia 1998  r w  sprawie Lauko przeciwko Słowacji) Jak wskazywał Try- bunał, w większości wypadków wykroczenia czy to o charakterze re- gulacyjnym, czy też administracyjnym są zagrożone karą grzywny, która jest karą o  charakterze punitywnym i  prewencyjnym, a  tym samym karnym, ponadto w  przypadku niektórych czynów (wykro- czeń drogowych) obok kary grzywny dopuszczalne jest orzekanie też różnego rodzaju ograniczeń, takich jak przyznanie punktów karnych czy utrata prawa jazdy, są to zatem sprawy o charakterze sensu stricto karnym 7 W  ramach postępowania w  sprawach o  wykroczenia uregulowanego w  komentowanym Kodeksie następuje realizacja norm materialnego prawa wykroczeń zawartych w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawach szczególnych Z  kolei postępowanie w  sprawach wykroczeń skarbo- wych zostało uregulowane w  Kodeksie karnym skarbowym, do któ- rego zastosowanie znajdują również przepisy Kodeksu postępowania karnego (art  113 § 1 k k s ) 8 W § 2 komentowanego przepisu okreś lono zakres zastosowania prze- pisów Kodeksu postępowania karnego w  postępowaniu w  sprawach Krzysztof Dąbkiewicz 25 Art. 1 Dział I. Zasady ogólne o  wykroczenia Zasadą jest, że przepisy Kodeksu postępowania kar- nego stosuje się jedynie wtedy, gdy komentowany Kodeks tak stanowi Sformułowanie analizowanego przepisu pozwala na wniosek, że Ko- deks postępowania w sprawach o wykroczenia zawiera samodzielny, niezależny od innych zbiór zasad, jakie obowiązują w  postępowaniu wykroczeniowym mającym za przedmiot okreś loną kwestię prawną, tj  kwestię odpowiedzialności obwinionego za zarzucony mu czyn sta- nowiący wykroczenie Najpierw należy zatem stosować przepisy tego Kodeksu, a  dopiero gdy zaistniałych wątp liwości nie będzie można rozstrzyg nąć na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wy- kroczenia, niezbędne będzie sięgnięcie do przepisów Kodeksu postę- powania karnego przy zastosowaniu wszystkich reguł wykładni i  zasad logicznego rozumowania Ostatecznie dana kwestia będzie wymagać indywidualnego rozpatrzenia z uwzględnieniem przepisów obu Kodeksów Przyjęte rozwiązanie czyni zatem niedopuszczalnym stosowanie analogii do norm Kodeksu postępowania karnego W Ko- deksie postępowania w  sprawach o  wykroczenia występuje obecnie ponad 40 odesłań, które odsyłają do około 300 jednostek redakcyj- nych tj  całych artykułów lub ich fragmentów Kodeksu postępowania karnego W efekcie Kodeks postępowania o wykroczenia stanowi swo- isty konglomerat około 100 włas nych przepisów o charakterze mery- torycznym i  około 300 recypowanych przepisów Kodeksu postępo- wania karnego (A   Światłowski, w:  System Prawa Karnego Procesowego…, t  1, cz  2, s  786) 9 Analiza unormowań kodeksowych wskazuje, że przepisy Kodeksu po- stępowania karnego mogą być stosowanie w  postępowaniu w  spra- wach o  wykroczenia, „odpowiednio” (art   8, art   11 §  1, art   16 §  1, art  19 § 1, art  20 § 3, art  24 § 2, art  25 § 3, art  26 § 5, art  28 § 2, art  30 § 2, art  32 § 5, art  37 § 5, art  38 § 1, art  39 § 2, art  41 § 1, art  42 § 1–3, art  43, art  44 § 5, art  45 § 2, art  47 § 3, art  54 § 5 i 8, art  69, art  70 § 5, art  81, art  82 § 1, art  86 § 1, art  94 § 1, art  109 § 2, art  112, art  113 § 1, art  116, art  116a, art  116b, art  119) lub „wprost” (art  22, art  27 § 5, art  39 § 1, art  66 § 4), na co wskazuje pominięcie w dyspozycji konkretnego przepisu zwrotu normatywnego „odpowiednio” Jest to odesłanie o  charakterze zewnętrznym, gdyż 26 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 1 odwołuje się do przepisów innego aktu prawnego, jakim jest Kodeks postępowania karnego Należy jednak zwrócić uwagę, że przepisy Ko- deksu postępowania w sprawach o wykroczenia zawierają także ode- słania wewnątrz samego Kodeksu do innych przepisów tej ustawy, a  sposób odesłania polega na wskazaniu konkretnych przepisów Ko- deksu postępowania w sprawach o wykroczenia, które mają być stoso- wane (art  10 § 2, art  11 § 2, art  13 § 2, art  30 § 2, art  44 § 2, art  48 § 6, art  49 § 1, art  54 § 6, art  55 § 3, art  56 § 1, art  64 § 1, art  66 § 3, art  68 § 3, art  71 § 3 i 5, art  73, art  75 § 1, art  76 § 2, art  79 § 3, art  86a § 3, art  91 § 3, art  91 § 5, art  112, art  115 § 4) 10. Zwrot „odpowiednie” stosowanie przepisów prawa oznacza, że w prze- pisie „odsyłającym” można wyodrębnić część okreś laną jako „zakres odniesienia” oraz część dotyczącą przepisów „odniesienia” wskazu- jącą, które przepisy mają być odpowiednio stosowane W  literaturze wskazuje się, że przepisy, które w swej treści zawierają postanowienia o  „odpowiednim” stosowaniu okreś lonych przepisów, są normami o normach, są przepisami drugiego stopnia (J  Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, PiP 1964, nr 3, s  373; W  Lang, Obowią­ zywanie prawa, Warszawa 1962, s  158 i n ) Przepisy, które mają być zastosowane odpowiednio, znajdą zastosowanie, lecz z  pewnymi zmianami, ulegną stosownej modyfikacji, z uwzględnieniem również różnic terminologicznych wynikających z  Kodeksu postępowania w  sprawach o  wykroczenia Stosowanie przepisów „wprost” oznacza zastosowanie bez żadnych zmian w ich dyspozycji (J  Nowacki, Odpo­ wiednie stosowanie…, s   370–371) Jak zauważa A   Światłowski, wszelkie przypadki stosowania przepisów Kodeksu postępowania kar- nego poza postępowaniem w  sprawach o  przestępstwa można po- dzielić zasadniczo na przypadki generalnego odesłania do przepisów tego Kodeksu, które z okreś lonymi wyłączeniami stosuje się w danym postępowaniu, i  odesłaniu do okreś lonych przepisów lub ich grup Ogół tych przypadków można podzielić na takie, w  których odpo- wiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego ma służyć właś ciwej regulacji danego postępowania, i takie, które dotyczą wyłącznie okreś lonej szczegółowej instytucji procesowej, której regu- lacja jest uzupełniana znajdującymi zastosowanie przepisami Kodeksu Krzysztof Dąbkiewicz 27 Art. 2 Dział I. Zasady ogólne postępowania karnego (A  Światłowski, w: System Prawa Karnego Pro­ cesowego…, t  I, cz  2, s  768) Zasada subsydiarności stosowania prze- pisów Kodeksu postępowania karnego oznacza, że w  pełni możliwe jest korzystanie z dorobku doktryny procesu karnego i licznego orzecz- nictwa podjętego na płaszczyźnie tego aktu prawnego Art. 2. RODZAJE POSTĘPOWAŃ SĄDOWYCH. POSTĘPOWANIE MANDATOWE Art. 2. § 1. Orzekanie następuje w postępowaniu: 1) zwyczajnym; 2) przyspieszonym; 3) nakazowym. § 1a. Orzekanie w postępowaniu zwyczajnym następuje wówczas, gdy brak jest podstaw do rozpoznania sprawy w  postępowaniu przyspieszonym albo nakazowym. §  2. W  wypadkach wskazanych w  ustawie i  na zasadach w  niej okreś lonych uprawniony organ może nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego. 1 Art  2 daje wyraz założeniu, że orzekanie jest przynależne sądom, tym samym uregulowanie to jest zgodne z konstytucyjnym wymogiem wy- nikającym z  art   175 ust   1 Konstytucji  RP, w  myśl którego wymiar sprawied liwości w  Polsce sprawują sądy Zarazem z  uwagi na to, że postępowanie w  sprawach o  wykroczenia dotyczy czynów drobniej- szej niż przestępstwa natury, musi być ono mniej sformalizowane, szybsze, z  możliwością rozstrzygania niektórych kategorii czynów także przez organy nieprocesowe i niesądowe 2 Paragraf 1 komentowanego artykułu wymienia trzy rodzaje postę- powań, tj  zwyczajne, przyspieszone i nakazowe, w których sąd orzeka merytorycznie (na posiedzeniu lub rozprawie), podejmując rozstrzyg- nięcie w kwestii odpowiedzialności obwinionego za zarzucone mu wy- kroczenie W § 2 komentowanego artykułu ustawodawca przewidział natomiast sytuację, w której to w wypadkach wskazanych w ustawie 28 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 2 i  na zasadach w  niej okreś lonych uprawniony organ może nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego 3 Tryb zwyczajny postępowania w sprawach o wykroczenia należy trak- tować jako tryb szczególny postępowania karnego Jest to tryb szcze- gólny pierwszego stopnia, czyli takie postępowanie, w którym pewne kwestie procesowe unormowane są odmiennie, a  w  pozostałym za- kresie następuje odesłanie do przepisów trybu zasadniczego, w  tym przypadku do recypowanych odpowiednio przepisów Kodeksu postę- powania karnego Postępowania przyspieszone, nakazowe i  manda- towe są trybami szczególnymi drugiego stopnia, tworzone na niższym poziomie zawierają odstępstwa od postępowania szczególnego pierw- szego stopnia, a  w  kwestiach tam nieuregulowanych przepisy trybu zasadniczego Na płaszczyźnie postępowania w  sprawach o  wykro- czenia zob np art  89 (M  Jeż-Ludwichowska, D  Kala, A  Lach, Cha­ rakter prawny postępowania…, s   45; T   Grzegorczyk, w:  T   Grzegor- czyk, J   Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2009, s   828; S  Waltoś, Proces karny…, s  43–46) 4 Na mocy art   1 pkt  1 ustawy z  22  maja 2003  r – o  zmianie ustawy Kodeks postępowania w  sprawach o  wykroczenia (Dz U Nr  109, poz   1031) dodano do komentowanego artykułu §  1a Stosownie do tego przepisu ustawodawca wprowadził niespotykaną w innych postę- powaniach zasadę preferencji trybów zredukowanych nazywaną też zasadą subsydiarności trybu zwyczajnego (A  Światłowski, w: System Prawa Karnego Procesowego…, t  I, cz  2, s  795), zgodnie z którą orze- kanie w postępowaniu zwyczajnym następuje wówczas, gdy brak jest podstaw do rozpoznania sprawy w  postępowaniu przyspieszonym albo nakazowym Zdaniem A  Światłowskiego obowiązywanie zasady preferencji trybów zredukowanych w postępowaniu w sprawach o wy- kroczenia powoduje, że należy je uznać za obligatoryjne, gdy wystę- pują przesłanki do ich prowadzenia Dyspozycji przepisu art   2 §  1a k p s w nie należy bowiem interpretować jako niewiążącej sugestii, która wynika tylko z  kolejności wyliczenia trybów postępowania Ustawodawca w drodze przyjętej regulacji normatywnej dał wyraźny wyraz woli uczynienia z postępowania zwyczajnego wyjątku, który to Krzysztof Dąbkiewicz 29 Art. 2 Dział I. Zasady ogólne wyjątek wręcz można nazwać trybem wzbogaconym dostępnym wów- czas, gdy niemożliwe stało się sięgnięcie po tryb poniekąd zwyczajny, występujący w  dwóch wariantach, tj   nakazowym i  przyspieszonym (A   Światłowski, Jedna czy wiele procedur karnych. Z  zagadnień we­ wnętrznego zróżnicowania form postępowania karnego rozpoznaw­ czego, Sopot 2008, s  80 i 268) Przyjęcie rozwiązania normatywnego okreś lonego w art  2 § 1a wynika przede wszystkim z faktu, że przed- miotem postępowania w sprawach o wykroczenia jest kwestia odpo- wiedzialności prawnej danej osoby za czyn, który charakteryzuje się mniejszym stopniem szkodliwości społecznej i z natury rzeczy nie jest czynem zawiłym czy skomplikowanym W  nakazie tym realizuje się więc przede wszystkim zasada szybkości i  ekonomii procesowej Jak wskazano w uzasadnieniu ustawy nowelizacyjnej, generalnym założe- niem, które legło u  podstaw zmiany, było dążenie do odformalizo- wania w celu uproszczenia i przyspieszenia postępowania w sprawach o wykroczenia 5 Trafnie zauważa A  Ziębiński, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym, mimo wystąpienia przesłanek do rozpoznania jej w po- stępowaniu nakazowym lub przyspieszonym, wbrew unormowaniu zawartemu w art  2 § 1a, nie wywołuje jakichkolwiek ujemnych kon- sekwencji procesowych, w  szczególności nie stanowi bezwzględnego lub względnego powodu odwoławczego, nie jest to bowiem uchy- bienie, które mogłoby mieć wpływ na treść orzeczenia Przepis art  2 § 1a ma bowiem charakter lex imperfecta [A  Ziębiński, Kodeks postę­ powania w  sprawach o  wykroczenia po nowelizacji (wybrane zagad­ nienia), PS 2005, nr  3, s   76; tak też A   Światłowski, Jedna czy wiele procedur…, s  268] 6 Postępowanie zwyczajne jest uregulowane w dziale VIII Kodeksu zaty- tułowanym „Postępowanie zwyczajne” Dział IX „Postępowania szcze- gólne” Kodeksu zawiera unormowania dotyczące postępowania przy- spieszonego (rozdział  15), postępowania nakazowego (rozdział  16) oraz postępowania mandatowego (rozdział  17) W  literaturze wska- zuje się, że postępowanie przyspieszone toczy się przed sądem jako tryb szczególny, natomiast postępowanie nakazowe oraz mandatowe stanowią rodzaj postępowań „uproszczonych”, w których nie przepro- 30 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 3 wadza się rozprawy W  przypadku każdego ze wskazanych trybów muszą zostać spełnione przesłanki pozytywne, a także nie mogą wy- stępować przesłanki negatywne ogólne W związku z trybami szcze- gólnymi występują przesłanki szczególne, które stanowią o  możli- wości toczenia się procesu w tym trybie zamiast w trybie postępowania zwyczajnego W przypadku braku przesłanki szczególnej dodatniej, po- stępowanie musi toczyć się w trybie zwyczajnym (Z  Świda, w: M  Bo- jarski, Z  Świda, Podstawy materialnego i procesowego…, s  295) Należy jednak podkreś lić, że postępowanie przyspieszone i nakazowe są szcze- gólnymi trybami sądowego postępowania w sprawach o wykroczenia, natomiast nakładanie grzywny w drodze mandatu karnego, choć sta- nowi rozstrzyganie w przedmiocie odpowiedzialności za wykroczenie, nie jest orzekaniem w przedmiocie procesu i stanowi pozasądowe po- stępowanie o  charakterze zastępczym i  warunkowym, gdyż brak zgody karanego skutkuje skierowaniem sprawy do sądu poprzez zło- żenie wnios ku o ukaranie przez organ uprawniony do występowania w  charakterze oskarżyciela publicznego (T   Grzegorczyk, Kodeks po­ stępowania w  sprawach…, s   64–65; A   Marek, Prawo wykroczeń…, s   211; Z   Świda, w:  M   Bojarski, Z   Świda, Podstawy materialnego i procesowego…, s  299) Art. 3. SYGNALIZACJA O STWIERDZONYCH UCHYBIENIACH Art. 3. W razie stwierdzenia w toku postępowania istotnego uchy­ bienia w czynnościach instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej, sprzyjającego naruszeniom prawa, sąd, a  w  toku czynności wyjaś niających organ je prowadzący, zawiadamia o  stwierdzonym uchybieniu tę instytucję bądź organ powołany do sprawowania nad nią nadzoru. 1 Komentowany przepis normuje tzw obowiązek sygnalizacji, której celem jest zwrócenie uwagi na występujące uchybienia sprzyjające na- ruszeniom prawa i  w  konsekwencji usunięcie istniejących nieprawi- dłowości Czynność ta ma zatem charakter profilaktyczny Jak za- uważa A   Tybur, „sygnalizacja” to skrót myślowy okreś lający formę reakcji organu procesowego na ujawnione w toku postępowania naru- Krzysztof Dąbkiewicz 31 Art. 3 Dział I. Zasady ogólne szenia prawa w funkcjonowaniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej (A   Tybur, Problematyka „sygnalizacji” w  nowym ko­ deksie postępowania karnego, Prok i Pr 1998, nr 4, s  7) Podstaw sy- gnalizacji należy upatrywać w przepisach okreś lających cele postępo- wania w sprawach o wykroczenia tj  w art  2 k p k recypowanym na mocy art  8 k p s w do postępowania w sprawach o wykroczenia 2 W  zależności od etapu postępowania wykroczeniowego do sygnali- zacji uprawniony jest sąd, a w toku czynności wyjaś niających organ je prowadzący Przy czym – jak zauważa T  Grzegorczyk – w tym ostatnim wypadku chodzi o  organ prowadzący, a  nie osobę, która w  ramach tego organu faktycznie dokonuje czynności (T   Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach…, s  66) 3 Reakcja w  formie sygnalizacji dotyczy uchybień stwierdzonych w  toku postępowania, które są istotne, w  szczególności gdy mogą sprzyjać naruszeniom prawa Ocena, czy w danym przypadku mamy do czynienia z uchybieniem istotnym, należy do prowadzącego postę- powanie Zakres znaczeniowy „naruszenie prawa” obejmuje szeroki wachlarz działań lub zaniechań, a więc takich, które będą sprzeczne z normami prawa karnego, prawa wykroczeń czy każdej innej gałęzi obowiązującego prawa Mogą wchodzić w  grę również uchybienia proceduralne w  postępowaniu administracyjnym naruszające prawa uczestników tego postępowania, łamanie przepisów porządkowych czy zasad współżycia społecznego (A  Tybur, Problematyka „sygnali­ zacji”…, s  9) 4 Adresatem sygnalizacji jest instytucja, w  której czynnościach stwier- dzono istotne uchybienia lub organ powołany do sprawowania nad nią nadzoru Przy czym – jak wskazano w uzasadnieniu do projektu Ko- deksu postępowania w sprawach o wykroczenia – z uwagi na drobny charakter naruszeń instytucję sygnalizacji ograniczono jedynie do obowiązku powiadomienia o stwierdzonych naruszeniach, bez możli- wości żądania nadsyłania stosownych wyjaś nień i zarazem bez możli- wości nakładania kar porządkowych za ich nienadesłanie, tak jak to przewidziano na płaszczyźnie procesu karnego w  analogicznym art  19 k p k 32 www.lexisnexis.pl Dział I. Zasady ogólne Art. 4 Art. 4. ZASADA PRAWA DO OBRONY Art. 4. Obwinionemu przysługuje prawo do obrony, w tym do ko­ rzystania z pomocy jednego obrońcy, o czym należy go pouczyć. 1 W  poprzednim stanie prawnym odpowiednikiem komentowanego przepisu był art  8 k p s w z 1971 r (M  Olszewski, Ustrojowe i proce­ sowe zasady orzecznictwa w sprawach o wykroczenia, Warszawa 1978, s   92–96; T   Nowak, Podstawowe zasady postępowania w  prawie o  wy­ kroczeniach, ZW 1980, nr 4–5, s  62–63; T  Grzegorczyk, Zasada prawa do obrony w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, ZW 1981, nr 4–5, s  8 i n ) Przedmiotowa regulacja okreś la jedną z podstawowych gwa- rancji procesowych, tj  zasadę prawa do obrony w obu jej znaczeniach, tj   zarówno obrony materialnej, jak i  formalnej Zasada prawa do obrony ma rangę zasady konstytucyjnej Z godnie z art  42 ust  2 Kon- stytucji RP każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obro
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: