Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00330 006014 14496406 na godz. na dobę w sumie
Kodeks pracy. Komentarz - ebook/pdf
Kodeks pracy. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 886
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5349-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Stan prawny: 1 października 2013 r.

Kolejne już, 9. wydanie cieszącego się dużą popularnością Komentarza do Kodeksu pracy zawiera szczegółowe omówienie przepisów i wszystkich nowelizacji wprowadzonych od momentu ukazania się poprzedniego wydania. Dzięki tej publikacji czytelnik może się zapoznać z dogłębną analizą przepisów regulujących takie kwestie jak:

Publikacja zawiera również omówienie najnowszych zmian, m.in.:

W zaktualizowanym komentarzu, prezentowanym w nowej szacie graficznej, dokonano także istotnych zmian w sposobie prezentowania treści przez Autorów, dzięki czemu komentarz jest bardziej czytelny, a korzystanie z niego stało się łatwiejsze.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

DUŻE KOMENTARZE BECKA W. Muszalski (redaktor) Kodeks pracy Komentarz 9. wydanie WYDAWNICTWO C. H. BECK DUŻE KOMENTARZE BECKA Kodeks pracy DUŻE KOMENTARZE BECKA Kodeks pracy Komentarz Redaktor prof. dr hab. Wojciech Muszalski Uniwersytet Warszawski Autorzy prof. UMK dr hab. Grzegorz Goździewicz, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; Anna Kamińska-Pietnoczko, Uniwersytet Warszawski; prof. dr hab. Wojciech Muszalski, Uniwersytet Warszawski; Maciej Nałęcz, Uniwersytet Warszawski; dr Władysław Patulski †; dr Krzysztof Walczak, Uniwersytet Warszawski, Akademia Leona Koźmińskiego 9. wydanie WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2013 Propozycja cytowania: G. Goździewicz, w: W. Muszalski, KP. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2013, art. 238 Nb 1 Poszczególne części komentarza opracowali: Grzegorz Goździewicz: objaśnienia do art. 238–24130 Wojciech Muszalski: objaśnienia do art. 1–93, 114–127 Maciej Nałęcz: objaśnienia do art. 94–101, 102–1131, 128–175, 281–2901 Władysław Patulski †: objaśnienia do art. 176–206, 242–265, 291–295 (w opracowaniu Anny Kamińskiej-Pietnoczko) Krzysztof Walczak: objaśnienia do art. 1011–1014, 207–23715, 296–305 Wydawca: Natalia Adamczyk c(cid:13) Wydawnictwo C. H. Beck 2013 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Perfekt S.A., Warszawa ISBN 978-83-255-5348-7 ISBN e-book 978-83-255-5349-4 Spis treści Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kodeks pracy Rozdział I. Przepisy wstępne Art. 10–183 Rozdział III. (skreślony) Rozdział I. Przepisy ogólne Oddział 1. Zawarcie umowy o pracę Art. 25–292 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział pierwszy. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 1–91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Podstawowe zasady prawa pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IIa. Równe traktowanie w zatrudnieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 183a–183e . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IIb. Nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 184–185 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 19–21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział drugi. Stosunek pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 22–24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Umowa o pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 30–31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 3. Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem . . . . . . . . . . . . Art. 32–43 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 4. Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę . . . . . . . . . Art. 44–51 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 5. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia . . . . . . . . . . . . . Art. 52–55 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 6. Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania . . . . . . . . . . . . . Art. 56–61 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 6a. Uprawnienia pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania . . . . . . . . . . . . . Art. 611–62 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 7. Wygaśnięcie umowy o pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 63–67 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IIa. Warunki zatrudnienia pracowników skierowanych do pracy na terytorium . Art. 671–674 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rzeczypospolitej Polskiej z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej Oddział 2. Przepisy ogólne o rozwiązaniu umowy o pracę przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia IX XI 3 6 6 6 23 23 32 32 33 37 37 38 38 39 39 39 59 59 58 71 71 78 78 105 105 123 123 138 138 145 145 146 146 151 151 V Spis treści Oddział 2. Stosunek pracy na podstawie wyboru Oddział 3. Stosunek pracy na podstawie mianowania Rozdział Ia. Wynagrodzenie za pracę Rozdział IIb. Zatrudnianie pracowników w formie telepracy . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 675–6717 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Stosunek pracy na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 1. Stosunek pracy na podstawie powołania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 68–72 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 73–75 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 76 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oddział 4. Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę . . . . . . Art. 77 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział trzeci. Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział I. Ustalanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 771–775 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 78–83 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Ochrona wynagrodzenia za pracę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 84–91 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy Art. 92 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IIIa. Odprawa rentowa lub emerytalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 921 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IV. Odprawa pośmiertna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 93 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział czwarty. Obowiązki pracodawcy i pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział I. Obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 94–99 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Obowiązki pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 100–101 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 1011–1014 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Kwalifikacje zawodowe pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 102–1036 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IV. Regulamin pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 104–1044 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział V. Nagrody i wyróżnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 105–107 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VI. Odpowiedzialność porządkowa pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 108–1131 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział piąty. Odpowiedzialność materialna pracowników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział I. Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy . . . . Art. 114–123 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 124–127 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział szósty. Czas pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 128 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Normy i ogólny wymiar czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 129–131 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Okresy odpoczynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 132–134 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi Rozdział IIa. Zakaz konkurencji Rozdział I. Przepisy ogólne VI 153 154 159 159 159 167 167 170 170 172 172 174 174 174 174 180 180 190 190 199 199 201 201 204 204 206 206 206 253 253 269 270 287 287 297 297 309 309 313 313 327 327 327 345 345 364 366 366 383 383 400 400 Spis treści Rozdział I. Przepisy ogólne zawodowego Rozdział I. Urlopy wypoczynkowe Rozdział VI. Praca w porze nocnej Rozdział IV. Systemy i rozkłady czasu pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 135–150 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział V. Praca w godzinach nadliczbowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 151–1516 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 1517–1518 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VII. Praca w niedziele i święta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 1519–15112 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział siódmy. Urlopy pracownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 152–173 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Urlopy bezpłatne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 174–175 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział ósmy. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 176–1891 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział dziewiąty. Zatrudnianie młodocianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 190–193 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 194–196 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Dokształcanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 197–200 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IIIa. Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe Art. 2001–2002 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IV. Szczególna ochrona zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 201–204 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział V. Urlopy wypoczynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 205 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VI. Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 206 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział dziesiąty. Bezpieczeństwo i higiena pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział I. Podstawowe obowiązki pracodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 207–2093 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Prawa i obowiązki pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 210–212 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 213–214 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział IV. Maszyny i inne urządzenia techniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 215–219 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział V. Czynniki oraz procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 220–225 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VI. Profilaktyczna ochrona zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 226–233 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VII. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 234–2371 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział VIII. Szkolenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 2372–2375 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 405 447 446 473 473 476 476 483 483 484 546 546 552 552 557 602 602 602 608 608 615 615 617 617 619 619 623 623 624 624 626 626 628 628 639 638 645 645 647 647 650 650 651 656 656 668 668 679 678 VII Spis treści Rozdział I. Przepisy ogólne Rozdział I. Przepisy ogólne innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi Rozdział IX. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze . . . . . . Art. 2376–23710 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział X. Służba bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 23711 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział XI. Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja bezpieczeństwa i higieny pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 23711a–23713a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział XII. Obowiązki organów sprawujących nadzór nad przedsiębiorstwami lub . . . Art. 23714 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział XIII. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania prac w różnych gałęziach pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 23715 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział jedenasty. Układy zbiorowe pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 238–24113 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 24114–24121 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Zakładowy układ zbiorowy pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 24122–24130 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział dwunasty. Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 242–243 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. Postępowanie pojednawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 244–261 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział III. Sądy pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 262–280 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział trzynasty. Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika Art. 281–2901 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 284–2901 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział czternasty. Przedawnienie roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 291–295 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 2951–2952 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział piętnasty. Przepisy końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Art. 296–305 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odnośnik nr 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział II. (skreślony) Dział czternastya. 682 682 685 685 687 687 690 690 691 691 693 694 694 696 748 748 763 763 778 778 778 791 790 796 796 820 820 837 837 839 839 850 850 851 851 860 863 VIII Przedmowa W serii Dużych Komentarzy Becka do obowiązujących kodeksów i ustaw Wydawnictwo przedstawia kolejną pozycję – Komentarz do Kodeksu pracy. Jest on przeznaczony przede wszystkim dla prawników zawodowo zajmujących się prawem pracy, a więc sędziów sądów pracy, radców prawnych przedsiębiorstw i innych zakładów pracy, adwokatów i prokuratorów, państwowych inspektorów pracy, ale – ze względu na swój charakter – również dla pracowników służb personalnych zakładów pracy, działaczy związków zawodowych w bardziej skomplikowanych sprawach i organizacji pracodawców. Przydatny może być również dla studentów piszących prace magisterskie dotyczące zagadnień związanych z prawem pracy, jak i dla aplikantów przygotowujących się do egzaminów do zawodów prawniczych. Komentarz jest dziełem zbiorowym, niemniej za poszczególne fragmenty odpowiedzialni są wyłącznie ich autorzy. Ze względu na charakter komentarza wykorzystano w nim w szerokiej mierze orzecznictwo sądowe, w tym również z okresu przed wydaniem Kodeksu pracy, w zakresie, w jakim można je uznać za aktualne. W zestawieniach literatury ujęto tylko te pozycje, które autorzy uważali za ważne, a jednocześnie przydatne dla bieżącej praktyki stosowania prawa, z pominięciem innych, zwłaszcza starszych opracowań, odnoszących się do zmienionego już stanu prawnego. Natomiast starano się zamieścić pełną informację o publikacji glos, ze względu na ich przydatność praktyczną dla bieżącego i przyszłego stosowania prawa, choć – z reguły – bez szerszej polemiki z ich autorami, wyrażającymi często osobiste poglądy na określony problem. Starano się bowiem przedstawić przede wszystkim stan aktualnie ogólnie przyjętej wykładni przepisów Kodeksu pracy. Stąd też szerokie wykorzystanie orzecznictwa Sądu Najwyższego posiadającego zasadnicze znaczenie w kształtowaniu tej wykładni. W przypadku starszego orzecznictwa starano się też wskazać na orzeczenia z ostatniego okresu, potwierdzające aktualność przyjętego poprzednio kierunku wykładni. W razie braku orzecznictwa zapadłego w stosunku do określonego problemu (co występuje odnośnie do nowych lub zmienianych przepisów do czasu rozpatrzenia ich, zwłaszcza przez Sąd Najwyższy) starano się możliwie obiektywnie uzasadniać stosowny kierunek interpretacji. Wobec dokonanych zmian w Kodeksie, zwłaszcza przez jego nowelizację z 1996 r. i 2002 r. oraz z 2003 r. dostosowującą treść jego postanowień do wymagań prawa Unii Europejskiej, szerzej potraktowano wyjaśnienia w stosunku do nowo wprowadzonych przepisów lub dokonanych zmian, wskazując odesłania do przepisów unijnych. Natomiast nie rozszerzono Komentarza na – związane z Kodeksem pracy – odrębne przepisy, zwłaszcza odnoszące się do działalności związków zawodowych, rozstrzygania sporów zbiorowych, zwolnień grupowych, prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, pracy tymczasowej, odsyłając w tej mierze do tych przepisów. To samo dotyczy systemu ubezpieczeń społecznych. Wydawnictwo i zespół autorski wyrażają przekonanie, że niniejszy Komentarz do Kodeksu pracy spotka się z przychylnym przyjęciem Czytelników. Obecnie wydawnictwo przekazuje zaktualizowane 9. wydanie Komentarza do Kodeksu pracy uwzględniające wiele jego nowelizacji dokonanych w odniesieniu do jego poprzedniego wydania. Jednocześnie informujemy Czytelników, że Wydawnictwo C. H. Beck wydało w 2002 r. opracowanie zbiorowe pod redakcją W. Muszalskiego i K. Walczaka pod tytułem „Prawo pracy. Akty wykonawcze. Komentarz”, obejmujące teksty rozporządzeń wykonawczych oraz niektórych ustaw ściśle związanych z Kodeksem pracy wraz z obszernym komentarzem do każdego z tych aktów. Opracowanie to spełnia rolę niejako drugiego, szczegółowego tomu komentarza do Kodeksu pracy. Dlatego też w niniejszym Komentarzu, gdy mowa o którymś z tych aktów, zamieszczono odesłanie: „Patrz: Komentarz do Prawa pracy”, z podaniem numeru, pod którym w tym zbiorze został ten akt zamieszczony wraz z komentarzem. Podobnie w 2009 r. ukazało się opracowanie pod tytułem „Zbiorowe prawo pracy. Komentarz” pod redakcją J. Wratnego i K. Walczaka, do IX Przedmowa którego niniejszy komentarz odsyła: „Patrz: Zbiorowe prawo pracy. Komentarz”, ułatwiając orientację w ustawodawstwie związanym z regulacją zawartą w Kodeksie pracy. Warszawa, wrzesień 2013 r. Prof. dr hab. Wojciech Muszalski X Wykaz skrótów Uwaga: Numery podane w tekście bez bliższego wskazania oznaczają artykuły Kodeksu pracy; zwrot: patrz: Komentarz do Prawa pracy oznacza odesłanie do opracowania pod redakcją W. Muszalskiego i K. Walczaka, Prawo pracy. Akty wykonawcze. Komentarz, Warszawa 2002 ze wskazaniem numeru właściwego aktu wykonawczego, pod którym umieszczony został on w tym zbiorze wraz z komentarzem. Zwrot: patrz: Zbiorowe prawo pracy, oznacza odesłanie do opracowania pod redakcją J. Wratnego i K. Walczaka, Zbiorowe prawo pracy. Komentarz, Warszawa 2009. 1. Źródła prawa CzPrKierU . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 16.4.2004 r. o czasie pracy kierowców (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1155 ze zm.) EmRentyFUSU . . . . . . . . . . . ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) KC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 KH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ze zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) KK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP . . . . . . . . . . ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.) KP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. KPC . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 21, poz. 94 ze zm.) Nr 43, poz. 296 ze zm.) KPW . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 24.8.2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach KRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.) Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) KryzysU . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 1.7.2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekono- micznego dla pracowników i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 125, poz. 1035 ze zm.) KSH . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. KW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2013 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) KZ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NakładczaPrR . . . . . . . . . . . . ObliczWynagrR . . . . . . . . . . poz. 482 ze zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) rozporządzenie Rady Ministrów z 31.12.1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. z 1976 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.) rozporządzenie MPiPS z 29.5.1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz XI Wykaz skrótów PIPU . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 13.4.2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.) z 2012 r. poz. 404 ze zm.) PPU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.) PromocZatrU . . . . . . . . . . . . ustawa z 20.4.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach PrSpółdz . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2003 r. rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.) Nr 188, poz. 1848 ze zm.) RehZawU . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) SamGminU . . . . . . . . . . . . . ustawa z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. SGospU . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. SporyZbiorU . . . . . . . . . . . . ustawa z 23.5.1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych poz. 594 ze zm.) Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.) UrlopWypoczR . . . . . . . . . . . UsprawiedNieobR . . . . . . . . . (Dz.U. Nr 55, poz. 236 ze zm.) rozporządzenie MPiPS z 8.1.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14 ze zm.) rozporządzenie MPiPS z 15.5.1996 r. w sprawie sposobu uspra- wiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 60, poz. 281 ze zm.) WypadkiU . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) ZasiłkiU . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie- czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.) ZatrBezrobU . . . . . . . . . . . . ustawa z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) – obowiązywała do 1.6.2004 r. ZNKU . . . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) ZwGrupU . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 13.3.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. Nr 90, poz. 844 ze zm.) ZwZawU . . . . . . . . . . . . . . . ustawa z 23.5.1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) 2. Organy orzekające NSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . Naczelny Sąd Administracyjny OSPiUS . . . . . . . . . . . . . . . . Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Apelacyjny SN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy SN (7) SN (PSIAPiUS) . . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (do roku 1990: Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) . . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Cywilnej (w latach 1982–1989: Izby Cywilnej i Administracyjnej) SN (PSIC) XII SR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sąd Rejonowy TK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Trybunał Konstytucyjny Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Monitor Polski . . . . . . . . . . . . . . . . Dziennik Urzędowy . . . . . . . . . . . . . . . . Kwartalnik Prawniczy 3. Czasopisma BISN . . . . . . . . . . . . . . . . . . Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego Dz.U. Dz.Urz. GP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gazeta Prawnicza GS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gazeta Sądowa Kw. Pr. MoP . . . . . . . . . . . . . . . . . . Monitor Prawniczy MoPod . . . . . . . . . . . . . . . . . Monitor Podatkowy MoPr . . . . . . . . . . . . . . . . . . Monitor Prawa Pracy M.P. NP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nowe Prawo OG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Gospodarcze ONSA . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego OSN . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego. Orzeczenia Izby cywilnej (w latach 1933–1952), Orzecznictwo Sądu Najwyższego (w la- tach 1953–1961: Izby Cywilnej i Izby Karnej, w roku 1962: Izby Cywilnej, w latach: 1963–1981: Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w latach: 1982–1989: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w latach: 1990–1994: Izby Cywilnej oraz Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1995 roku: Izby Cywilnej) OSNAPiUS . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zbiór Urzędowy. Izba Admi- nistracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1.7.1994 r.) OSNKW . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Karna i Izba Wojskowa OSNP . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych (od 1.1.2003 r.) OSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądów Polskich (w latach 1957–1989: Orzecz- nictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Palestra . . . . . . . . . . . . . . Polityka Społeczna . . . . . . . . . . . . . Problemy Praworządności . . . . . . . . . . . . . . Prokuratura i Prawo OSPiKA . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych OTK . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Pal. PiP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Państwo i Prawo PiZS . . . . . . . . . . . . . . . . . . Praca i Zabezpieczenie Społeczne Polit. Społ. Prob. Praw. Prok. i Pr. Pr. Pracy . . . . . . . . . . . . . . . Prawo Pracy PS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Sądowy PUG . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Rej. RPEiS . . . . . . . . . . . . . . . . . Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny R.Pr. Rzeczp. SC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Studia Cywilistyczne Sł. Prac. . . . . . . . . . . . . . . . . Służba Pracownicza SP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Studia Prawnicze Wok. ZNUJ . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . Radca Prawny . . . . . . . . . . . . . . . . Rzeczpospolita . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wokanda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rejent XIII Wykaz skrótów artykuł cytat, cytowana (e, y) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Inne skróty art. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BHP . . . . . . . . . . . . . . . . . . bezpieczeństwo i higiena pracy cyt. GUS . . . . . . . . . . . . . . . . . . Główny Urząd Statystyczny IPiSS . . . . . . . . . . . . . . . . . . lit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Edukacji Narodowej MGiP . . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Gospodarki i Pracy MGPiB . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa MGPiPS . . . . . . . . . . . . . . . Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, od 8.1.2003 r. Min. MOP . . . . . . . . . . . . . . . . . . Międzynarodowa Organizacja Pracy MPiPS . . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Pracy i Polityki Socjalnej, od 10.11.1999 r. – Minister Instytut Pracy i Spraw Socjalnych litera . . . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Pracy i Polityki Społecznej, do 8.1.2003 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . następna (e, y) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . na przykład . . . . . . . . . . . . . . . . . . . numer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . opracowana (e, y) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . orzeczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . punkt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . porównaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . postanowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . pozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . podpunkt . . . . . . . . . . . . . . . . . . ochrona przeciwpożarowa MPPiSS . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych MS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Sprawiedliwości MZiOS . . . . . . . . . . . . . . . . Minister Zdrowia i Opieki Socjalnej nast. NIK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Najwyższa Izba Kontroli np. Nr opr. orz. pkt por. post. poz. ppkt ppoż PZU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Państwowy Zakład Ubezpieczeń r. RM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rada Ministrów rozporządzenie rozp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . s. strona (y) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tom (y) t. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . to jest tj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tekst jednolity t.j. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . tzn. to znaczy uchw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . uchwała . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ustęp ust. . . . . . . . . . . . . . . . . . . w związku w zw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . wyrok wyr. zarz. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . zd. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . zfśs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . zm. zob. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ZUS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarządzenie zdanie zakładowy fundusz świadczeń socjalnych zmiana (y) zobacz rok XIV Kodeks pracy1 z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 141) Tekst jednolity z dnia 23 grudnia 1997 r. (Dz.U. 1998, Nr 21, poz. 94)2 (zm.: Dz.U. 1998, Nr 106, poz. 668, Nr 113, poz. 717; 1999, Nr 99, poz. 1152; 2000, Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127, Nr 120, poz. 1268; 2001, Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 128, poz. 1405, Nr 154, poz. 1805; 2002, Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673, Nr 200, poz. 1679; 2003, Nr 166, poz. 1608, Nr 213, poz. 2081; 2004, Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252, Nr 240, poz. 2407; 2005, Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732, Nr 167, poz. 1398; 2006, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 217, poz. 1587, Nr 221, poz. 1615; 2007, Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz. 589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288, Nr 225, poz. 1672; 2008, Nr 93, poz. 586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460, Nr 237, poz. 1654; 2009, Nr 6, poz. 33, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz. 958, Nr 157, poz. 1241, Nr 219, poz. 1704; 2010, Nr 105, poz. 655, Nr 135, poz. 912, Nr 182, poz. 1228, Nr 224, poz. 1459, Nr 249, poz. 1655, Nr 254, poz. 1700; 2011, Nr 36, poz. 181, Nr 63, poz. 322, Nr 80, poz. 432, Nr 144, poz. 855, Nr 149, poz. 887, Nr 232, poz. 1378; 2012, poz. 908, poz. 1110; 2013, poz. 2, poz. 675, poz. 896, Druk sejmowy Nr 909) 1 Odnośnik nr 1 dodany do tytułu ustawą z dnia 20.04.2004 r. (Dz.U. Nr 96, poz. 959), która wchodzi w życie 1.05.2004 r. Treść odnośnika publikujemy na końcu ustawy. 2 Tekst jednolity ogłoszono dnia 16.02.1998 r. Wprowadzenie 1. Uchwalenie Kodeks pracy. Kodeks pracy został uchwalony 26.6.1974 r. i wszedł w życie 1 1.1.1975 r. Jest to pierwszy akt kodyfikujący polskie prawo pracy. Uchylił on obowiązujące do tego czasu liczne przepisy z okresu międzywojennego wydane po odzyskaniu niepodległości, a w szczególności ustawę o czasie pracy w przemyśle i handlu (zastępującą dekret z 1918 r.), obowiązującą z małymi zmianami przez 56 lat (czyli najdłużej ze wszystkich ustaw w zakresie prawa pracy) oraz jedną z nadłużej funkcjonujących w całym ustawodawstwie polskim – ustawę w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet z 1924 r. Kodeks pracy uchylił też oba rozporządzenia Prezydenta z mocą ustawy z 1928 r. o umowie o pracę robotników oraz pracowników umysłowych, ustawę o układach zbiorowych pracy z 1937 r. (formalnie nadal obowiązującą), a także utrzymane w mocy dla stosunku pracy odpowiednie postanowienia Kodeksu zobowiązań z 1933 r. Z okresu powojennego uchylił ustawę o skróconym czasie pracy szczególnie uciążliwej lub wykonywanej w szkodliwych warunkach z 1950 r., dekret o zakładowych komisjach rozjemczych z 1954 r., dekret o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy z 1956 r., ustawę o nauce zawodu, przyuczeniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy z 1958 r. (opartą na założeniu, że zatrudnianie młodocianych może następować zasadniczo wyłącznie w celu przygotowania zawodowego, stającą się podstawą Działu dziewiątego KP – Zatrudnianie młodocianych), oraz kompleksową ustawę o bezpieczeństwie i higienie pracy z 1965 r. włączoną do Kodeksu pracy jako Dział dziesiąty – Bezpieczeństwo i higiena pracy i ustawę o pracowniczych urlopach wypoczynkowych z 1969 r. zrównującą ostatecznie uprawnienia urlopowe robotników i pracowników umysłowych, przekształconą w Dział siódmy KP – Urlopy pracownicze. 2. Założenia Kodeksu. Kodeks pracy miał stanowić kompleksową i wyczerpującą regulację 2 prawa stosunku pracy, obejmującą ogół pracowników i całość relacji między pracownikiem a zatrudniającym go zakładem pracy. Regulacje odrębne zostały dopuszczone jedynie jako unormowania szczególne w ramach ogólnych, określonych przez Kodeks pracy. Prace nad Kodeksem trwały kilka lat. Ustalenia zasadnicze zapadały na najwyższym szczeblu politycznym, w pozostałej części Kodeks był dziełem A. Mirończuka, dyrektora Biura Prawnego Centralnej Rady Związków Zawodowych, i J. Dąbrowskiego, dyrektora Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz ich zespołów. Został przyjęty przez Sejm z trzema drobnymi poprawkami. Był to ostatni Kodeks pracy wydany w krajach socjalistycznych, odróżniający się od pozostałych krajów ustaleniami i swą konkretnością. Obok funkcji ochronnej w wysokim stopniu realizował funkcję organizacyjną, zwłaszcza przez określenie w stosunkach pracy kompetencji kierowników uspołecznionych zakładów pracy. 3. W zakresie przedmiotowym Kodeks uregulował całość problematyki prawa pracy 3 odnoszącej się do stosunku pracy w indywidualnym przypadku oraz do zawierania układów zbiorowych pracy, a także określił wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Poza ogólnym uporządkowaniem stanu prawnego i jego zaktualizowaniem w Kodeksie pracy dokonano w szczególności: 1) ostatecznego zrównania uprawnień robotników i pracowników umysłowych, co następowało konsekwentnie w okresie powojennym, a przy wydawaniu Kodeksu odnosiło się przede wszystkim do zrównania okresów wypowiedzenia umów o pracę oraz ujednolicenia zachowania prawa do wynagrodzenia za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Dotychczasowe określenia: robotnik i pracownik umysłowy zastąpiono jednolitym – „pracownik”; 2) uchylono ustawę o państwowej służbie cywilnej z 1922 r. (opartą na publicznoprawnym stosunku służbowym funkcjonariuszy państwowych i znajdującą od 1949 r. wąskie zastosowanie) oraz poddano wszystkich pracowników państwowych mocy obowiązującej Muszalski 3 Wprowadzenie Kodeksu w pełni lub uzupełniająco w sprawach nieuregulowanych inaczej w innych przepisach, uznanych za przepisy szczególne w stosunku do Kodeksu pracy; 3) wprowadzono zasadę, że udowodnienie merytorycznej zasadności wypowiedzenia umowy o pracę obciąża zakład pracy i poddano je kontroli społecznej przez związek zawodowy (co poprzednio znajdowało zastosowanie tylko w ramach układów zbiorowych pracy) oraz kontroli przez organy rozstrzygające spory pracownicze; 4) zreorganizowano tryb rozstrzygania sporów pracowniczych przez ustanowione od 1954 r. komisje rozjemcze i obok nich wprowadzono w pierwszej instancji odrębne komisje odwoławcze, a w drugiej – otworzono poprzednio zamkniętą dla pracownika drogę sądową; 5) uregulowano na innych niż w Kodeksie cywilnym zasadach odpowiedzialność materialną pracownika za szkodę wyrządzoną zakładowi pracy, co spowodowało ostateczne wyodrębnienie się prawa pracy jako osobnej gałęzi prawa. W zakresie podmiotowym Kodeks pracy objął wszystkich pracowników bez względu na charakter podmiotu zatrudniającego. Regulacje szczególne w ramach Kodeksu dotyczyły tylko różnego rodzaju zatrudnienia w obrębie aparatu państwowego, a poza tym ograniczały się do marynarzy. 4. Nowelizacje Kodeksu. Kodeks pracy przez dłuższy okres nie był w istotny sposób nowelizowany. Nowelizacje nastąpiły dopiero w wyniku zmian politycznych i gospodarczych w kraju. W 1985 r., po 31 latach, otworzono pracownikom w pełni drogę sądową dla dochodzenia swych roszczeń przeciwko zakładowi pracy. W rok później dokonano obszernej zmiany dotyczącej układów zbiorowych pracy, jednak – jak się okazało – bez praktycznego znaczenia wobec funkcjonowania w przedsiębiorstwach państwowych zakładowych systemów wynagradzania wprowadzonych ustawą z 1984 r. Stosownie do zmian ustrojowych została dokonana szersza nowelizacja w 1989 r., niemniej jednak raczej o charakterze porządkująco-wyjaśniającym, przy czym wiele ze znowelizowanych postanowień uległo z kolei późniejszym zmianom. Uprzedzając przeprowadzenie bardziej kompleksowej nowelizacji, stosownie do narastających potrzeb w 1994 r. dokonano wycinkowej, ale zasadniczej i głębokiej zmiany dotyczącej regulacji układów zbiorowych pracy – Działu jedenastego KP, który w nowelizacji z 1996 r. nie uległ zmianom. W 1995 r. przeprowadzono niewielką objętościowo, ale istotną zmianę, obciążając wszystkie podmioty zatrudniające pracowników obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za czas nieobecności pracownika w pracy z powodu choroby w wymiarze 35 dni w roku. Natomiast w 1996 r. dokonano daleko idącej i kompleksowej nowelizacji zmierzającej z jednej strony do dostosowania przepisów Kodeksu pracy do potrzeb gospodarki prywatnej i zasad gospodarki rynkowej, z drugiej – zbliżającej je do wymogów międzynarodowych: Międzynarodowej Organizacji Pracy, Rady Europy, Unii Europejskiej. Na oznaczenie podmiotu zatrudniającego pracowników przywrócono określenie „pracodawca”, zamiast stosowanego w tym znaczeniu określenia „zakład pracy”. Bardzo liczne zmiany zostały rozproszone po całym tekście Kodeksu, natomiast całkowitej zmianie uległ Dział dziesiąty – Bezpieczeństwo i higiena pracy, a głębsze zmiany dotyczyły Działu szóstego – Czas pracy, w tym w znacznej mierze wskutek przeniesienia do tekstu Kodeksu postanowień aktów wykonawczych, oraz Działu siódmego – Urlopy pracownicze. 5. Ostatnie nowelizacje. Nowelizacje z 2001 i 2002 r., a zwłaszcza zasadnicza z 2003 r., miały przede wszystkim za zadanie dostosowanie Kodeksu pracy do wymagań stanu prawnego Unii Europejskiej, a pośrednio Rady Europy i Międzynarodowej Organizacji Pracy. Koncentrowały się głównie na regulacji równego traktowania pracowników i kandydatów do zatrudnienia, w tym pracowników migrujących, a zwłaszcza kobiet, oraz problematyki czasu pracy i urlopów wypoczynkowych. Podobnie dokonane w ostatnich latach. 6. Uregulowania pozakodeksowe. Poza Kodeksem pracy po ostatnich nowelizacjach – podobnie jak poprzednio – pozostała regulacja zwolnień grupowych oraz określonych działów zaliczanych do prawa pracy, a dotycząca: 1) zatrudnienia i organizacji rynku pracy, obejmująca organizację i działalność pośrednictwa pracy, aktywizację zawodową, zatrudnianie cudzoziemców oraz świadczenia na wypadek bezrobocia, a także zatrudniania pracowników tymczasowych; 2) nadzoru nad warunkami pracy sprawowanego przez państwową inspekcję pracy oraz społeczną inspekcję pracy, a w zakresie higieny pracy – przez inspekcję sanitarną; 4 Muszalski 4 5 6 Wprowadzenie 3) w zakresie zbiorowego prawa pracy – związków zawodowych, organizacji pracodawców i rozstrzygania sporów zbiorowych; 4) pracowniczego ubezpieczenia społecznego, które wraz z ubezpieczeniem pozapracowniczym niekiedy jest współcześnie traktowane jako wyodrębniony dział prawa określany prawem ubezpieczenia społecznego. Prawo pracy nie obejmuje ani prawa autorskiego, ani prawa wynalazczego, podobnie jak nadzoru sprawowanego przez inne organy administracji państwowej, chociaż wpływającego na warunki pracy, jak np. realizowanego przez urzędy dozoru technicznego, urzędy górnicze i morskie, urzędy właściwe w sprawach budownictwa, ochrony środowiska, ruchu drogowego, ochrony radiologicznej i inne, czyli sfery zaliczanej do prawa administracyjnego. Dochodzenie roszczeń przez pracownika na drodze sądowej podlega mocy obowiązującej Kodeksu postępowania cywilnego; w Kodeksie pracy pozostała tylko regulacja dotycząca komisji pojednawczych, tworzonych ewentualnie dla ugodowego rozwiązania sporu pracownika z jego pracodawcą. Muszalski 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kodeks pracy. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: