Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00247 004504 14836867 na godz. na dobę w sumie
Komentarz do spraw gospodarczych - ebook/pdf
Komentarz do spraw gospodarczych - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 409
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-736-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Komentarz zawiera istotne praktyczne wskazówki prowadzenia sprawnego procesu gospodarczego w kontekście zmian w procedurze cywilnej obowiązujących od 3 maja 2012 r. Szczególną uwagę zwrócono na sytuacje, w których mało precyzyjne przepisy procedury ogólnej mogą powodować przewlekłość procedowania wykorzystywaną przez niesumiennych dłużników, a także na kwestię zachowania zasady prawdy materialnej. W książce przedstawiono zarówno ogólny komentarz do spraw gospodarczych, jak i szczegółową
analizę wybranych spraw: o zapłatę ceny za sprzedany towar oraz o odszkodowanie przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Publikacja – oprócz nowatorskiego komentarza do spraw – zawiera też elementy klasycznego komentarza do przepisów, a także szczegółowy i uporządkowany wybór komentatorskich tez Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Komentarze z wokandy Komentarz do spraw gospodarczych Artur Żuk pod redakcją Jacka Ignaczewskiego Wydanie 1, 2013 strZukKomentarzWybrSprawGospodarczych.indd 3 10/31/12 3:51 PM Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Gierłowska, Joanna Pastuszka, Joanna Tyszkiewicz -Żak Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Paragrafi k Studio Wszystkie zamieszczone we wzorach pism i orzeczeń przykładowe dane osób, organizacji oraz wymienione w nich miejsca są fi kcyjne. Żadne skojarzenia z jakimikolwiek rzeczywistymi osobami nie są zamierzone ani nie należy się ich doszukiwać. © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-736-8 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e -mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Na wokandzie Część I Sprawa Strona Sędzia referent Sprawy gospodarcze – komentarz ogólny 1. Wybrane zagadnienia procesowe i ich zastosowanie po uchyleniu procedury gospodarczej 21 Artur Żuk 21 2. Dyskrecjonalna władza sędziego a prekluzja dowodów i twierdzeń 3. Dyskrecjonalna władza sędziego a prekluzja zarzutów 4. Pouczenia stron działających bez profesjonalnego pełnomocnika 5. Dowód z urzędu Sprawy o zapłatę z tytułu umowy sprzedaży Sprawy o odszkodowanie przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością II III 66 104 132 156 173 Artur Żuk 203 Artur Żuk Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Komentarz ogólny do spraw gospodarczych CZĘŚĆ I ROZDZIAŁ 1. Wybrane zagadnienia procesowe i ich zastosowanie po uchyleniu procedury gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1. Pojęcie sprawy gospodarczej, właściwość funkcjonalna sądu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 2. Właściwość miejscowa sądu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 3. Oznaczenie stron procesu, adres zamieszkania osoby fizycznej prowadzącej ewidencjonowaną działalność gospodarczą . . . . . . . . . . . . . 31 4. Pozostawienie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia przesyłki adresowanej do osoby fizycznej prowadzącej ewidencjonowaną działalność gospodarczą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 5. Wezwanie przedsądowe do zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 6. Zastrzeżenie do protokołu rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 7. Zarzut niewłaściwości miejscowej sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 8. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 8.1. Pojęcie sprawy gospodarczej, właściwość funkcjonalna sądu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 8.2. Właściwość miejscowa sądu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 8.3. Oznaczenie stron procesu, adres zamieszkania osoby fizycznej prowadzącej ewidencjonowaną działalność gospodarczą . . . . . . . . . 60 8.4. Pozostawienie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia przesyłki adresowanej do osoby fizycznej prowadzącej ewidencjonowaną działalność gospodarczą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 8.5. Wezwanie przedsądowe do zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 7 Spis treści 8.6. Zastrzeżenie do protokołu rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 8.7. Zarzut niewłaściwości miejscowej sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 9. Wzory pism procesowych i orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 9.1. Wzór przedsądowego wezwania do zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 ROZDZIAŁ 2. Dyskrecjonalna władza sędziego a prekluzja dowodów i twierdzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2. Okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszonych wniosków dowodowych i twierdzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 ROZDZIAŁ 3. Dyskrecjonalna władza sędziego a prekluzja zarzutów . . . 104 1. Zarzut – twierdzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 2. Zarzuty wskazujące na okoliczności brane pod uwagę przez sąd z urzędu w każdym stanie sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 3. Zarzut nieważności umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 4. Zarzut przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 5. Zarzut potrącenia a zarzut nieistnienia wierzytelności . . . . . . . . . . . . . . . 115 6. Powództwo wzajemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 7. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.1. Zarzut – twierdzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.2. Zarzut nieważności umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 7.3. Zarzut przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 7.4. Zarzut potrącenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 7.5. Powództwo wzajemne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 ROZDZIAŁ 4. Pouczenia stron działających bez profesjonalnego pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 2. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 ROZDZIAŁ 5. Dowód z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 2. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Komentarz do spraw o zapłatę z tytułu umowy sprzedaży CZĘŚĆ II ROZDZIAŁ 6. Sprawy o zapłatę z tytułu umowy sprzedaży . . . . . . . . . . . 173 1. Umowa sprzedaży jako zobowiązanie wzajemne, dwustronnie zobowiązujące w świetle przepisów art. 6, 207 i 217 k.p.c. . . . . . . . . . . 173 8 Spis treści 2. Zawarcie umowy sprzedaży a twierdzenie o stałości stosunków gospodarczych pomiędzy stronami; obowiązywanie zwyczajów . . . . . . . . 177 3. Wymagalność roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182 3.2. Faktura – rachunek jako dokument prywatny w procesie o zapłatę ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 3.3. Przykładowy stan faktyczny przedstawiony przez sprzedawcę wraz z pozwem o zapłatę ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 4. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 4.1. Wymagalność roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 4.2. Faktura – rachunek jako dokument prywatny w procesie o zapłatę ceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 4.3. Inne orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 5. Wzory pism procesowych i orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 5.1. Wzór pozwu o zapłatę ceny za sprzedany towar . . . . . . . . . . . . . . . 198 Komentarz do spraw o odszkodowanie przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością CZĘŚĆ III ROZDZIAŁ 7. Proces przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 k.s.h. . . . . . . . . 203 1. Uwagi ogólne. Odszkodowawczy charakter odpowiedzialności . . . . . . . . 203 2. Właściwość miejscowa i rzeczowa sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3. Tryb postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 4. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 4.1. Odszkodowawczy charakter odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . 216 4.2. Właściwość miejscowa i rzeczowa sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 4.3. Tryb postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 ROZDZIAŁ 8. Obowiązki powoda – twierdzenia i środki dowodowe . . . . 219 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 2. Legitymacja czynna powoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 3. Legitymacja bierna pozwanego – okres sprawowania funkcji członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 4. Ustalenie okresu sprawowania funkcji członka zarządu a deklaratoryjność wpisu do KRS. Akta rejestrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 5. Zakres żądania pozwu. Wymagalność roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 6. Bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki z o.o. . . . . . . . . . . 240 7. Wniosek o wyjawienie majątku spółki, postanowienie o wyjawieniu majątku i wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 9 Spis treści 8. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 8.1. Legitymacja czynna powoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 8.2. Legitymacja bierna pozwanego – okres sprawowania funkcji członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 8.3. Zakres żądania pozwu. Wymagalność roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . 264 8.4. Bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki z o.o. . . . . . . . 266 8.5. Wniosek o wyjawienie majątku spółki, postanowienie o wyjawieniu majątku i wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 ROZDZIAŁ 9. Obowiązki pozwanego – sposoby obrony pozwanego członka zarządu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 2. Zarzut braku legitymacji biernej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 3. Zarzut przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 4. Twierdzenie o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego (brak faktycznej możliwości wpływu członka zarządu na zarządzanie spółką) . . . . . . . . . . 280 5. Twierdzenie o naruszeniu art. 5 k.c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 6. Twierdzenie o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęciu postępowania układowego we właściwym czasie . . . . . . . 293 6.1. Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości – wszczęcie postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 6.2. Pojęcie „właściwy czas” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 6.3. Właściwy czas wszczęcia postępowania układowego . . . . . . . . . . . . 305 6.4. Dowody uzupełniające – źródła osobowe, dowody zgromadzone w aktach sprawy w przedmiocie ogłoszenia upadłości, zakazu prowadzenia działalności (art. 373 p.u.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 6.5. Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i księgowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 7. Twierdzenie o braku przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 7.1. Brak podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości . . . . . . 327 7.2. Brak podstaw do wszczęcia postępowania układowego . . . . . . . . . . 328 7.3. Uzupełniające źródła dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 7.4. Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu finansów i księgowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 8. Twierdzenie o braku szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 8.1. Pojęcie szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 8.2. Wykazanie braku szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 8.3. Zasady kwalifikowania wierzytelności zgłaszanych do masy upadłości i ich zaspokajania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 10 Spis treści 8.4. Niewszczęcie postępowania układowego lub wszczęcie go w niewłaściwym terminie a brak szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 8.5. Środki dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 8.6. Przykłady nieskutecznych sposobów obrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 9. Z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 9.1. Twierdzenie o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego (brak faktycznej możliwości wpływu członka zarządu na zarządzanie spółką) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 9.2. Twierdzenie o naruszeniu art. 5 k.c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 9.3. Twierdzenie o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęciu postępowania układowego we właściwym czasie . . . . . . . 374 9.4. Dowody uzupełniające – źródła osobowe, dowody zgromadzone w aktach sprawy w przedmiocie ogłoszenia upadłości, zakazu prowadzenia działalności (art. 373 p.u.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 9.5. Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu finansów i księgowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 9.6. Twierdzenie o braku przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego . . . . . . . . . . . . . 390 9.7. Twierdzenie o braku szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 392 9.8. Przykłady nieskutecznych sposobów obrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 9.9. Inne orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Wykaz skrótów – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – nieobowiązujące – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – system informacji prawnej Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – „Monitor Prawniczy” – Naczelny Sąd Administracyjny – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (od 1945 r. do 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna – Zeszyt Dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecz- nych i Spraw Publicznych (od 2003 r.) – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – seria 1 – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – „Prawo Spółek” 13 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Biul. SN CEIDG k.c. k.k. k.h. k.p.c. k.s.h. Lex LexPolonica MoP NSA ord.pod. OSA OSAB OSAiSN OSN OSNC OSNCP OSNC-ZD OSNP OSP OTK-A PPH Prok. i Pr. PS Pr.Spółek pr.ukł. z 1934 r. pr.upad. z 1934 r. p.u.n. Rej. SN TK u.k.s.c. u.rach. u.r.s.g. u.s.d.g. u.s.p. Wykaz skrótów – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. – Prawo o postępowaniu układowem (Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm.) – nieobowiązujące – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) – nieobowiązujące – ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) – „Rejent” – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywil- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 ze zm.) – ustawa z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospo- darczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.) – ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) ustawa o KRS – ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst Zb. Orz. – Zbiór Orzecznictwa Sądu Najwyższego jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie Artur Żuk Ustawa z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowa- nia cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381) uchyliła przepisy działu IVa rozdziału 1 „Postępowanie w sprawach gospo- darczych”. Jednocześnie ustawodawca zdecydował się zachować zarów- no pojęcie sprawy gospodarczej, jak i odrębne sądy gospodarcze, jako wyspecjalizowane jednostki przeznaczone do rozpoznawania tego rodzaju spraw. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż zgodnie z przepisami wpro- wadzającymi przywołanej ustawy przedmiotowe zmiany stosuje się do po- stępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie (art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej z 16 września 2011 r.). To uregulowanie ma istotne zna- czenie dla praktyki sądowej, oznacza bowiem, że tzw. procedury gospo- darczej nie należy stosować jedynie do spraw wszczętych po dniu 3 maja 2012 r. W wielu procesach gospodarczych, które wszczęto przed dniem 3 maja 2012 r., nadal obowiązywać będzie zatem zawarta w dziale IVa uchylona regulacja rozdziału 1 „Postępowanie w sprawach gospodarczych”, o czym nie mogą zapominać profesjonalni pełnomocnicy procesowi. W praktyce obecnie większość prowadzonych procesów gospodarczych została wszczęta przed 3 maja 2012 r., nadal zatem od sądów oraz od profesjonalnych pełnomocników będzie wymagana znajomość odrębności uchylonej procedury gospodarczej. W niniejszej publikacji – kierowanej przede wszystkim do sędziów, adwo- katów i radców prawnych – zwrócono uwagę na najbardziej istotne prak- 15 Wprowadzenie tyczne problemy występujące w procesach w sprawach gospodarczych, z uwzględnieniem obecnego stanu prawnego po uchyleniu procedury go- spodarczej. Wraz z omówieniem podstawowych dyskusyjnych zagadnień procesu gospodarczego komentarz zawiera również ocenę zmian wpro- wadzonych do porządku prawnego niejako w miejsce procedury gospo- darczej. Dla zilustrowania zmian procesowych posłużono się przykładami spraw o zapłacę ceny za sprzedany towar (art. 535 k.c. – wybrane podstawowe zagadnienia) oraz o zapłatę odszkodowania dochodzonego od członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w trybie art. 299 k.s.h. (szczegółowa analiza procesu zarówno od strony powodowej, jak i po- zwanej). Przedstawiona analiza obowiązujących przepisów procesowych ma rów- nież dać odpowiedź na pytanie, czy w istocie uchylenie przepisów pro- cesowych o postępowaniu w sprawach gospodarczych złagodzi rygoryzm procesu gospodarczego przez konieczność prowadzenia go na zasadach ogólnych, czy też – co byłoby zaskoczeniem – wykładnia obowiązujących przepisów, zawierających wiele pojęć nieostrych (takich jak zwłoka w zna- czeniu procesowym, brak winy w postępowaniu strony przed sądem, inne nadzwyczajne okoliczności, konieczność procedowania zgodnie z dobrymi obyczajami), spowoduje, iż powstaną pułapki procesowe, któ- rych zwłaszcza profesjonalni pełnomocnicy się nie ustrzegą. W uzasadnieniu projektu nowelizacji (druk nr 4332 Sejmu VI kad.) usta- wodawca kilkakrotnie podkreślał, że zawiera ona regulacje zapewniające koncentrację materiału procesowego, oparte na zasadzie dyskrecjonal- nej władzy sędziego (art. 207 i 217 k.p.c.). Nowe rozwiązania – zda- niem ustawodawcy – są zatem dostatecznie rygorystyczne, aby zapewnić sprawny tok postępowania także w sprawach między przedsiębiorcami, przy czym nowa regulacja jest zarazem bardziej elastyczna niż system pre- kluzji procesowej obowiązujący dotychczas w postępowaniu w sprawach gospodarczych, przez co pozwoli sądowi na uwzględnienie okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem ustawodawcy nowe regulacje będą skłaniać strony do przytaczania okoliczności faktycznych i powoływania dowodów i twierdzeń możliwie najszybciej. 16 Artur Żuk Wprowadzenie Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko, można wnioskować, iż ustawo- dawca w żaden sposób nie rezygnuje z rygoryzmu procesowego w celu usprawnienia i przyspieszenia procesu. Pojęcia sprawnego i szybkiego procesu pojawiają się pośród naczelnych zasad procedowania według no- wych regulacji. Te cele mają być osiągnięte za pomocą ciekawego zabiegu ustawodawcy, polegającego na tym, iż całą sferę związaną z prekluzją nie- jako „wyprowadza” się z ustawy (dlatego nie można mówić już o prekluzji ustawowej), a pozostawia do decyzji sądu w ramach dyskrecjonalnej wła- dzy sędziego. Ze zdziwieniem należy również odnotować, że w uzasadnieniu projek- tu ustawy wprowadzającej zmiany, w którym zazwyczaj wskazywane są podstawowe cele, założenia i powody wprowadzanych zmian, zabra- kło koronnego argumentu podnoszonego w dyskusjach przez zwolenni- ków uchylenia procedury gospodarczej. Argumentem tym było dążenie w procesie przez sąd do osiągnięcia w rozstrzygnięciu tzw. prawdy ma- terialnej. Dotychczas obowiązujące przepisy w żaden sposób nie eli- minowały tej podstawowej reguły procedowania. Procedura gospodar- cza, postrzegana jako wysoce sformalizowana i rygorystyczna – jedynie zdaniem jej przeciwników – stanowiła przeszkodę w uzyskaniu prawdy materialnej i powodowała, że w procesach gospodarczych zapadały roz- strzygnięcia oparte jedynie na tzw. prawdzie formalnej – w odczuciu przedsiębiorców niesprawiedliwe. Powyższe stanowisko mogło budzić zdziwienie, zwłaszcza po zmianach obowiązujących od 1 lipca 2009 r. i uchyleniu w istocie zbędnie rygorystycznego art. 4798a k.p.c. (zmianę tę wprowadziła ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 234, poz. 1571). W uzasadnieniu projektu ustawodawca wyłącznie w jednym miejscu dość enigmatycznie wskazał, że „zbytnie sformalizowanie procesu i nadmierny rygoryzm, powodujące ryzyko zapadania rozstrzygnięć opartych na »praw- dzie formalnej« – mogą być potencjalnym źródłem tak niekorzystnych zjawisk, jak upadłość czy wzrost bezrobocia”. Równocześnie ustawodaw- cy umyka z pola widzenia fakt, iż – wobec uchylenia procedury gospo- darczej – w setkach procesów o zapłatę (np. czynszu najmu) pozwany, chcąc wydłużyć postępowanie przed sądem, będzie mógł także w sprawie 17 Wprowadzenie gospodarczej podnosić bez jakichkolwiek ograniczeń zarzut potrącenia z tytułu dokonanych nakładów na przedmiot najmu. Przed obowiązującą od 20 marca 2007 r. nowelizacją (wprowadzoną przez ustawę z 16 listo- pada 2006 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 235, poz. 1699) w praktyce sądów gospodarczych powszechne było nadużywanie przez pozwanych w tego rodzaju sprawach tzw. pompowanych zarzutów potrącenia jedynie w celu skierowania sprawy pod kątem postępowania dowodowego na inne tory. Działo się to bez jakichkolwiek konsekwencji prawnych. Ustawodawca nie dostrzega również niebezpieczeństwa dla obrotu go- spodarczego w możliwości – od 3 maja 2012 r. – wytaczania w spra- wach gospodarczych powództw wzajemnych o różnego rodzaju wątpli- we odszkodowania, np. w sprawach o zapłatę ceny za sprzedany towar. Naturalnie praktyka sądów gospodarczych odnotowywała takie zjawisko przed 20 marca 2007 r., co powodowało ogromne przedłużanie postę- powania sądowego. Powództwa wzajemne wytaczane były w przewa- żającej części jedynie jako sposób obrony i przedłużenia postępowania w sprawie pierwotnej. Pozwany, gdyby nie wytoczony przeciwko nie- mu proces, nigdy nie zdecydowałby się na wystąpienie na drogę po- wództwa cywilnego w sprawie gospodarczej w celu dochodzenia swego roszczenia. Warto przypomnieć, że w uzasadnieniu projektu nowelizacji, która wpro- wadziła do procesu gospodarczego zakaz wytaczania powództwa wza- jemnego oraz ograniczenia co do środków dowodowych w przypadku podnoszenia zarzutu potrącenia, ustawodawca szeroko uzasadniał właśnie konieczność wprowadzenia tego rodzaju regulacji, dostrzegając zasygnali- zowane niebezpieczeństwa. Wówczas również posługiwano się argumen- tem zagrożenia upadłością wierzycieli, którzy na skutek przeciągających się procesów nie mogli odzyskać swoich należności. W ocenie przeważa- jącej części praktyków zajmujących się sprawami gospodarczymi, w tym upadłościowymi, to właśnie przedłużające się procesy gospodarcze – nie- jednokrotnie w prostych sprawach – na skutek dopuszczalności wytacza- nia powództw wzajemnych czy podnoszenia w sposób nieograniczony zarzutów potrącenia doprowadzały do upadłości przedsiębiorców oczeku- jących na skuteczną ochronę prawną. 18 Artur Żuk Wprowadzenie Biorąc pod uwagę fakt, iż od 2007 r. mentalność przedsiębiorców raczej się nie zmieniła, a poczynania ustawodawcy nacechowane były wówczas racjonalnością, dziwić może obecnie całkowite odwrócenie się od wcześ- niej podnoszonej argumentacji, mimo jej częściowego powtórzenia. Wielu praktyków zauważa, iż wierzyciele, którzy będą zmuszeni składać wnioski o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że ich proste pod wzglę- dem prawnym procesy (np. o zapłatę czynszu najmu) będą trwały obecnie znacznie dłużej, stanowić będą większy odsetek od tych, którzy zostali doprowadzeni do takiego stanu finansowego przegranym formalistycznym procesem gospodarczym (na marginesie: argument podnoszony przez przeciwników procedury gospodarczej pozostawał jedynie założeniem – niepopartym w żaden sposób jakimkolwiek badaniem, sondażem czy da- nymi statystycznymi). Ostatecznie praktyka sądów gospodarczych może wykazać, że dotych- czasowe rozwiązania zawarte w przepisach odrębnych o postępowaniu w sprawach gospodarczych były łagodniejsze i bardziej przejrzyste niż zaproponowane przez prawodawcę rozwiązania obowiązujące od 3 maja 2012 r. Uzyskane opinie z sal wykładowych pozwalają mi na stwierdzenie, że większość profesjonalnych pełnomocników procesowych – radców praw- nych i adwokatów – z ogromnym niepokojem podchodzi do nowych roz- wiązań, zwłaszcza określających tzw. prekluzję wniosków dowodowych, zgłaszanych twierdzeń i zarzutów. Co więcej, dotychczasowy dorobek judykatury, ponad sto kilkadziesiąt orzeczeń Sądu Najwyższego, sądów apelacyjnych, dziesiątki opracowań praktyków i doktryny spowodowały, że zasady krytykowanej prekluzji ustawowej zawarte w uchylonych przepisach art. 47912 i art. 47914 k.p.c. nie stwarzały dla praktyków żadnego niebezpieczeństwa, znaczna zaś ich część w sposób wyraźny uchylenie procedury gospodarczej przyjęła nega- tywnie. Stosowne wydaje się również odwołanie do wyników raportu „Zmiany w procedurze cywilnej, czyli jak uzdrowić Temidę” przygotowanego przez firmę Deloitte Legal, która przeprowadziła w 13 państwach Unii Euro- 19 Wprowadzenie pejskiej badania sprawności postępowań gospodarczych. Zgodnie z usta- leniami tego raportu średni czas trwania procesu gospodarczego w Pol- sce wynosi około 9 miesięcy, przy czym – jak wskazano dla przykładu – w Warszawie czas ten wynosi około 20,5 miesiąca. Dużym problemem, zdaniem raportujących, są częste zmiany prawa, w szczególności procedu- ry cywilnej (zob. M. Domagalski, Procesy gospodarcze można usprawnić, „Rzeczpospolita” z 20 września 2012 r.). Powyższe informacje w sposób jednoznaczny wskazują na potrzebę usprawnienia procesów gospodarczych w Polsce, niewątpliwą zaś trudno- ścią w osiągnięciu tego celu są zmiany proceduralne, nawet przy założeniu, że wprowadzałyby one narzędzia pozwalające na szybsze rozpoznawanie spraw. Marek Domagalski, powołując się na ustalenia raportu, podkreśla, że w państwach europejskich, w których procesy gospodarcze prowadzo- ne są najsprawniej, znacznie uproszczono procedury. Jeśli chodzi o zmia- ny obowiązujące w procesach gospodarczych od 3 maja 2012 r., należy głęboko zastanowić się nad rzeczywistym osiągnięciem takiego efektu. W ocenie praktyków zajmujących się sprawami gospodarczymi zmiany te znacznie wydłużą procesy gospodarcze, ponieważ w wielu miejscach zezwalają one stronom na bezkarne przedłużanie postępowania, czemu sąd nie będzie mógł się sprzeciwić – brak takich narzędzi procesowych. Pod znakiem zapytania stoi również idea uproszczenia procesów gospo- darczych przez zastosowanie procedury ogólnej. Już na samym początku jej stosowania zarówno sędziowie, jak i profesjonalni pełnomocnicy sy- gnalizują trudności w dokonywaniu wykładni przepisów nieprecyzyjnych, zawierających wiele pojęć nieostrych, pozwalających na co najmniej kilka przekonujących interpretacji. 20 Artur Żuk Część I KOMENTARZ OGÓLNY DO SPRAW GOSPODARCZYCH Rozdział 1 Wybrane zagadnienia procesowe i ich zastosowanie po uchyleniu procedury gospodarczej 1. Pojęcie sprawy gospodarczej, właściwość funkcjonalna sądu gospodarczego Rozdział 1. Wybrane zagadnienia procesowe i ich zastosowanie... 1. Pojęcie sprawy gospodarczej, właściwość funkcjonalna sądu gospodarczego Równolegle z uchyleniem procedury gospodarczej ustawodawca dokonał zmiany ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. Nr 33, poz. 175 ze zm.), która obecnie pozostaje jedynym aktem prawnym zawierającym definicję sprawy gospodarczej. Podobnie jak w dotychczasowym art. 4791 § 1 k.p.c. sprawami gospo- darczymi są sprawy ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, przy czym zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej którejkolwiek ze stron nie ma wpływu na zakwalifikowanie konkretnej sprawy jako gospodar- czej (art. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. Nr 233, poz. 1381). W tym miejscu należy zaznaczyć, że na podstawie uchylonego art. 4791 § 1 k.p.c. ustawodawca niemalże identycznie definiował sprawę gospo- darczą i wskazywał, że „przepisy niniejszego działu stosuje się w sprawach ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami, w zakresie prowadzo- nej przez nich działalności gospodarczej (sprawy gospodarcze), a zaprze- 21 Rozdział 1. Wybrane zagadnienia procesowe i ich zastosowanie... stanie prowadzenia działalności gospodarczej przez którąkolwiek ze stron stosunku cywilnego po jego powstaniu nie wyłącza zastosowania przepi- sów niniejszego działu. W praktyce sądów gospodarczych, pomimo takiego brzmienia uchylone- go przepisu, często przewodniczący wydziału badał, czy na dzień wnie- sienia pozwu w przypadku przedsiębiorców -osób fizycznych prowadzą- cych ewidencjonowaną działalność gospodarczą powód czy pozwany nadal są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia, że jedna ze stron na dzień wniesienia pozwu została wy- kreślona z ewidencji – zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej – sprawa była przekazywana do wydziału cywilnego. Wstępna analiza ta- kiego postępowania przewodniczącego wydziału mogłaby prowadzić do nieuzasadnionego wniosku, że tego rodzaju dochodzenie było zbędne w świetle zapisu ustawowego, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez którąkolwiek ze stron stosunku cywilnego po jego powstaniu nie wyłącza zastosowania przepisów procedury gospodarczej (por. P. Telenga, w: J. Bodio, T. Demendecki, A. Jakubecki, O. Marce- wicz, P. Telenga, M. Wójcik, Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz, Kraków 2005, s. 696). Jedynie na marginesie można wskazać, że całkowicie wadliwa była prak- tyka, według której brak dołączenia do pozwu zaświadczenia z ewidencji działalności gospodarczej stron traktowany był jako brak formalny pozwu skutkujący jego zwrotem. Dokonując bowiem wykładni obowiązujących przepisów procesowych określających wymogi formalne pozwu w sprawie cywilnej, gospodarczej czy innej tego rodzaju, działanie takie pozbawione było podstawy prawnej. Wydaje się, że jedynym właściwym rygorem we- zwania przewodniczącego wydziału do złożenia zaświadczeń z ewiden- cji działalności gospodarczej był rygor przekazania sprawy do wydziału cywilnego. Należy podkreślić, że praktyka ustalania, czy strony procesu gospodarcze- go – osoby fizyczne prowadzące ewidencjonowana działalność gospodar- czą – nadal figurują w ewidencji działalności gospodarczej, znalazła swe uzasadnienie m.in. w uchwale składu 7 sędziów SN z 16 grudnia 2008 r., III CZP 102/08 (Biul. SN 2008, nr 12), gdzie stwierdzono, że sprawa ze 22 Artur Żuk 1. Pojęcie sprawy gospodarczej, właściwość funkcjonalna sądu gospodarczego stosunku cywilnego między stronami w zakresie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej nie jest sprawą gospodarczą w rozumieniu art. 4791 k.p.c. oraz art. 2 ust. 1 u.r.s.g., jeżeli którakolwiek ze stron przestała być przedsiębiorcą przed wniesieniem pozwu. W świetle uchylenia przepisów o odrębnej procedurze w sprawach go- spodarczych należy zastanowić się, czy powołana uchwała oraz praktyka ustalania, czy strony pozostają wpisane do ewidencji działalności gospo- darczej na dzień wniesienia pozwu, zachowują swą aktualność. W tym celu należy sięgnąć do uzasadnienia uchwały, w którym Sąd Najwyższy dokonał precyzyjnej wykładni przepisu art. 2 ust. 1 u.r.s.g. oraz przepisu art. 4791 § 1 k.p.c. Według tej wykładni należy odróżnić definicję sprawy gospodarczej w znaczeniu ustrojowym, która przewidziana była wówczas w przepisie art. 2. ust. 1 u.r.s.g., od definicji węższej, formalnej stworzonej jedynie na użytek postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych. Warto podkreślić w tym miejscu, że przepis art. 2 ust. 1 u.r.s.g. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej 3 maja 2012 r. nie zawierał wzmianki o braku wpływu zaprzestania działalności gospodarczej przez którąkol- wiek ze stron po powstaniu stosunku zobowiązaniowego. Całkowicie podzielając stanowisko Sądu Najwyższego, należy wskazać, że trzeba się zgodzić z wyrażonymi w literaturze zapatrywaniami, że dwukrotne określenie przez ustawodawcę pojęcia spraw gospodarczych ma uza- sadnienie w odrębności funkcji obu tych znaczeń i w związku z tym nieznowelizowania art. 2 ust. 1 u.r.s.g. (przed 3 maja 2012 r.) – przez zamieszczenie w nim wzmianki o braku wpływu zaprzestania działal- ności gospodarczej przez którąkolwiek ze stron po powstaniu stosunku cywilnego na kompetencję sądu gospodarczego – nie można pozbawiać jurydycznego znaczenia. Dodatkowo Sąd Najwyższy zwraca uwagę na fakt, że sprawy gospodarcze są w zasadzie rozpoznawane w postępowaniu odrębnym, które zawie- ra istotne obostrzenia procesowe w stosunku do postępowania zwykłego, właśnie ze względu na uczestnictwo w tym postępowaniu przedsiębiorców (por. np. art. 4799, 47912 lub 47914 k.p.c.). Poddanie temu postępowaniu spraw z udziałem stron niebędących podmiotami gospodarczymi powo- 23
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komentarz do spraw gospodarczych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: