Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00546 003493 12432012 na godz. na dobę w sumie
Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie - ebook/pdf
Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-120-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W prezentowanej książce autorzy przedstawiają problemy związane z innowacjami w obszarze prac badawczo-rozwojowych, wdrożeniami i komercjalizacją w kontekście zarządzania projektami, finansowania i oceny efektów tych działań. Wdrożenia i komercjalizacja wymagają finansowania tak jak nauka, która w rozwiniętych gospodarkach finansowana jest częściowo przez biznes, który kupuje innowacyjne rozwiązania albo wspólnie z uczelniami tworzy je w ramach projektów naukowych na zamówienie. Wdrożenia i komercjalizacja to projekty, które zarządzane zgodnie z adekwatną metodologią mogą zakończyć się sukcesem. Finansowanie prac B+R, wdrożeń, komercjalizacji, a następnie ocena ich efektywności stanowią dopełnienie opisywanego procesu.

Książka skierowana jest do studentów kierunków inżynierskich i związanych z naukami naturalnymi oraz ekonomistów, poza tym wynalazców, pracowników naukowych i przedsiębiorców, a więc wszystkich tych, którzy zajmują się projektami badawczo rozwojowymi, wdrożeniami i komercjalizacją, stanowiącymi komplementarne elementy procesu transferu wiedzy i technologii.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Monika Bolek, Cezary Bolek KOMERCJAlIZACJA Copyright © by Difin SA Warszawa 2014 InnOWACJI Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Wydanie pierwsze Recenzja wydawnicza: prof. dr hab. Eugeniusz Kwiatkowski Redaktor prowadzący: Tomasz Serafin Korekta: Anna Krasucka Projekt okładki: As-Art, Violetta Nalazek ISBN 978-83-7930-120-1 Difin SA Warszawa 2014 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62, fax 22 841 98 91 Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: Łukasz Piotrowski, Edit sp. z o.o. www.editstudio.pl Wydrukowano w Polsce Zarządzanie projektami i finansowanie Difin Copyright © by Difin SA Warszawa 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Wydanie pierwsze Recenzja wydawnicza: prof. dr hab. Eugeniusz Kwiatkowski Redaktor prowadzący: Tomasz Serafin Korekta: Anna Krasucka Projekt okładki: As-Art, Violetta Nalazek ISBN 978-83-7930-120-1 Difin SA Warszawa 2014 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62, fax 22 841 98 91 Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: Łukasz Piotrowski, Edit sp. z o.o. www.editstudio.pl Wydrukowano w Polsce Spis treści Wstęp 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 1.1. Pojęcie i wdrażanie innowacji 1.2. Etapy i sposoby wdrażania innowacji 1.3. Źródła innowacji 1.4. Przedsiębiorstwa wdrażające innowacje 1.5. Przyczyny realizacji projektów wdrożeniowych 1.6. Transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji 1.7. Modele komercjalizacji innowacji 1.8. Modele wprowadzania na rynek innowacyjnych produktów 1.9. Typy innowacyjnych przedsiębiorstw i ich przykłady 1.9.1. 3M 1.9.2. Microsoft 1.9.3. Toyota Motor Corporation 1.9.4. Deloitte 2. Zarządzanie projektami 2.1. Projekty wdrożenia i komercjalizacji 2.2. Obszary zarządzania projektami 2.3. Fazy w projekcie 2.4. Faza uruchomienia projektu 2.5. Planowanie projektu 7 9 9 17 20 28 34 37 42 47 52 52 55 59 62 66 66 71 74 77 80 6 Spis treści 2.6. Optymalizacja w projekcie 2.6.1. Metoda ścieżki krytycznej 2.6.2. Metoda Gantta 2.7. Realizacja i kontrola w projekcie 2.8. Zarządzanie wartością zarobioną – przykład 2.9. Zmiany i zakończenie projektu 2.10. Menedżer projektu i zespół projektowy 2.11. Zarządzanie jakością w projekcie 2.12. Zarządzanie ryzykiem w projekcie 3. Finansowanie projektów wdrożeniowych 3.1. Finansowanie projektów na rynku kapitałowym 3.2. Tradycyjne źródła finansowania projektów 3.2.1. Kredyt bankowy 3.2.2. Emisja obligacji i akcji 3.3. Fundusze venture capital 3.4. Leasing 3.5. Fundusze europejskie 3.5.1. Historia związana z funduszami UE 3.5.2. Rodzaje funduszy UE 3.5.3. Przygotowanie wniosku o dotacje 4. Pomiar efektów realizowanych projektów 4.1. Efekty realizacji projektu 4.2 Analiza pozycji finansowej 4.3. Finansowa analiza wskaźnikowa 4.4. Metody oceny projektów inwestycyjnych Zakończenie Literatura Spis rysunków Spis tabel 88 90 92 94 102 107 111 115 120 128 128 136 136 142 148 163 170 171 183 201 203 204 208 216 225 245 247 253 255 Wstęp Książka ta została napisana w celu przybliżenia problematyki związanej z trans- ferem wiedzy i technologii z jednostek naukowych do komercjalizujących inno- wacje przedsiębiorstw. Wiedza ta powinna być powszechna w rozwiniętym społeczeństwie, w którym niemal każdy człowiek jest elementem mechanizmu związanego z nauką, wdrożeniami, produkcją i sprzedażą. W związku z tym niniejsza pozycja może być traktowana jako książka o charakterze naukowym, w której przytaczane są teorie związane z wdrożeniami i komercjalizacją, które autorzy starają się przenieść na grunt polski. Autorzy dowodzą, że efektywne wdrożenia i komercjalizacja mogą mieć miejsce, gdy wykorzystuje się do ich realizacji wiedzę z zakresu pozyskiwania finansowania, zarządzania projektami oraz monitorowania efektów. Szerokie spektrum odbiorców, do których kierowana jest niniejsza praca, związane jest ze społeczną wagą tego problemu. Autorzy przełamują konwencję pisania książek stricte naukowych, proponując pozycję napisaną zrozumiałym językiem, ale podejmującą istotne problemy związane z nauką, biznesem i kon- kurencją. Naukowcy zainteresowani rozpowszechnieniem ich badań i przedsię- biorcy myślący o wdrożeniach i komercjalizacji powinni w pierwszym szeregu sięgnąć po tę książkę. Autorzy korzystali w dużej mierze z literatury zagranicznej oraz własnych doświadczeń zdobytych w trakcie stażu w USA w ramach programu offsetowego, w którym amerykańscy specjaliści i naukowcy przekazali wiedzę związaną z zasa- dami komercjalizacji. Doświadczenie krajów bardziej rozwiniętych w transferze wiedzy i technologii może być istotnym bodźcem do rozwoju gospodarki pol- skiej, charakteryzującej się dużym potencjałem naukowym i biznesowym, który nie jest jeszcze w pełni rozwinięty i wykorzystywany. Nauka, przedsiębiorstwa i społeczeństwo współpracujące, rozwijające się i wzajemnie się inspirujące to wizja związana z wdrożeniami. Ścisła współpraca ludzi nauki i przedsiębiorców pozwala na przepływ informacji i inspiracji skutku- jącej projektami wdrożeniowymi, związanymi z transferem wiedzy i technologii 8 Wstęp na poziomie przedsiębiorstwa. Firmy budują strategie uwzględniając rozwijającą się świadomość klientów i innowacje powstające w ośrodkach badawczo-roz- wojowych. W związku z tym obydwa obszary: nauki oraz przedsiębiorczości, powinny informować się wzajemnie o swoich planach tak, aby możliwe było dopasowanie wyników prac badawczo-rozwojowych do potrzeb rynku. Dużą rolę w kształtowaniu długookresowej polityki rozwoju przedsiębiorstw odgrywa państwo, które powinno wyznaczać i wspierać realizację długofalowych celów dla gospodarki. 1 Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji Wdrożenie jest przedsięwzięciem zapewniającym wykorzystanie osiągnięć naukowych przez podmioty nabywające skomercjalizowany efekt projektu badawczo-rozwojowego, którym jest innowacyjny produkt albo usługa. Rozdział pierwszy poświęcony jest transferowi wiedzy i technologii, projektom wdroże- niowym oraz komercjalizacji innowacji. 1.1. Pojęcie i wdrażanie innowacji Wdrożenie jest transferem innowacji od tych grup, które ją posiadają, do tych grup, które mogą ją komercyjnie wykorzystać. Komercjalizacja staje się zatem pojęciem związanym z projektem wdrożeniowym, ponieważ dzięki niej jednost- kowy transfer wiedzy jest w dalszej kolejności rozpowszechniany w postaci pro- duktów lub usług wśród klientów przedsiębiorstw, które projekty te zrealizowały. Mechanizm transferu wiedzy i technologii wspiera procesy powstawania inno- wacyjnych rozwiązań i rozpowszechniania ich przez kanały biznesowe. W oma- wianym mechanizmie naukowcy pracują ciągle nad innowacjami w ośrodkach akademickich lub badawczych i rozwojowych, by następnie innowacyjne rozwią- zania w postaci niekomercyjnej trafiały do przedsiębiorstw, które zmieniając je na produkty lub usługi, mogły je komercjalizować. Niekomercyjny charakter prze- kazywanych innowacji wynika stąd, że klient nabywa nie tylko sam produkt, ale bierze też pod uwagę inne elementy i korzyści oferowane przez przedsiębiorstwo, takie jak: opakowanie, logo, sposób sprzedaży, serwis itd. Innowacje mogą powsta- wać również w ramach działalności przedsiębiorstwa, które utrzymując własne działy badawczo-rozwojowe, pracuje nad ulepszeniami istniejących produktów lub opracowuje innowacyjne rozwiązania. Niezwiązane z głównym profilem działania innowacje noszą nazwę odpryskowych (spin-off) i są zazwyczaj komercjalizowane w oddzielnym przedsiębiorstwie. Mechanizm transferu wiedzy zapewnia zatem: 10 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie • motywację dla naukowców, którzy oprócz satysfakcji z wykorzystania ich pomysłu, otrzymują należną gratyfikację finansową, • środki pieniężne dla ośrodków naukowych, • rozwój przedsiębiorstw, • zaspokojenie potrzeb klientów, • rozwój społeczeństwa. Masowe, a nie jednostkowe podejście do tego, jakże ważnego, problemu daje możliwość stworzenia mechanizmu, który oparty jest przede wszystkim na świadomości tych, którzy innowacje tworzą i tych, którzy je przejmują. Ośrodki badawcze powinny być wspierane przez państwo na poziomie badań podsta- wowych i częściowo – stosowanych, gdy nie ma możliwości przeprowadzenia bezpośredniego transferu innowacji do biznesu, gdyż nie została ona jeszcze rozwinięta tak, aby znaleźć zastosowanie w produktach lub usługach. Mogą być to szkice, wstępne badania, które sugerują rozwiązania, nie wskazując jednocze- śnie na to, jak je zastosować. Następne fazy rozwoju innowacji wraz z aplikacją powinny być finansowane przez kapitały prywatne lub mieszane (fundusze pań- stwowo-prywatne), umożliwiające komercjalizację osiągnięć naukowych. Aby zapewnić ciągłość w przekazywaniu wiedzy, należy potraktować trans- fer jako nieprzerwany proces wdrożeniowy, w którym projekty nakładają się na siebie w czasie, a zakończenie jednego wdrożenia staje się początkiem pracy nad nowym transferem (projekty te mogą się także nakładać na siebie). Ten spo- sób postrzegania wdrożenia jest związany z zarządzaniem przedsiębiorstwem, w którym produkt lub usługa podlegają ciągłym ulepszeniom w celu zaspoko- jenia potrzeb klientów, a ulepszenia te nie mają jedynie charakteru marketingo- wego, ale również technologiczny. Cykl życia produktu, który może być oparty na nowej technologii przedstawia rys. 1.1. Koncepcja produktu zazębia się z projektem wdrożenia i to na tym etapie budowany jest efekt końcowy prac związanych z transferem wiedzy. Powstają fizyczne atrybuty produktu oraz funkcje, które ma on spełniać w trakcie użyt- kowania przez konsumenta. Kolejnymi etapami w cyklu życia produktu są narodziny wiążące się z wprowadzeniem na rynek, a następnie fazy związane z poziomem sprzedaży, która najpierw rośnie, a po nasyceniu spada do poziomu, w którym przedsiębiorstwo decyduje się na wycofanie produktu z rynku. Trans- fer wiedzy powinien być zatem zsynchronizowany z cyklami życia produktów na rynku i projekty badawczo-rozwojowe, a także wdrożeniowe powinny się zazębiać tak, aby zaspokajać potrzeby płynące z rynku. Jest to podstawa mecha- nizmu transferu wiedzy i technologii, który działa samoistnie na rozwiniętym rynku, wspierany przez działania państwa i instytucji stworzonych do stymulo- 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 11 wania rozwoju przedsiębiorczości (specjalne strefy ekonomiczne, parki techno- logiczne, agencje rozwoju regionalnego itd.). Rysunek 1.1. Cykl życia produktu Źródło: opracowanie własne. Ciągły transfer wiedzy i realizacja projektów wdrożeniowych powoduje roz- wój rynku, gdyż konsumenci korzystają z produktów zwiększających komfort ich życia przy jednoczesnym rozwoju nauki, która staje się częściowo finansowana przez beneficjentów jej wyników, czyli przedsiębiorstwa i ich klientów. Rysu- nek 1.2 przedstawia związek pomiędzy powstawaniem innowacji a działalnością przedsiębiorstwa w obszarach inżynierii produkcyjnej i marketingu nowego pro- duktu. Przedstawione zależności wymagają współpracy wielu osób z działem B+R lub zewnętrznym ośrodkiem naukowym w celu opracowania nowego produktu. Prace wdrożeniowe będące elementem całego łańcucha prac naukowych są ści- śle związane nie tylko z inżynierią produkcji lub nowymi technologiami zasto- sowanymi w produkcie, ale także zarządzaniem przedsiębiorstwem w obszarach finansów, marketingu i zasobów ludzkich. Warto zwrócić uwagę na wzajemne oddziaływanie pomiędzy badaniem rynku, a pracami nad nowymi technologiami, ponieważ sfera badawcza nie powinna być zupełnie oderwana od zapotrzebowa- nia społeczeństwa na pewne rozwiązania. Zakup produktu lub usługi zaspokaja- jących określone potrzeby to bardzo często jedyny sposób dotarcia do innowacji. Zakup ten może mieć charakter bezpośredni, albo pośredni przy udziale budżetu państwa, samorządu lub innych instytucji. Samo wdrożenie oraz wytworzenie nowego produktu nie mogą być satysfakcjonujące dla przedsiębiorcy, jeśli klienci nie będą zainteresowani kupnem ulepszonego produktu, gdyż zysk związany z komercjalizacją innowacji jest stopą zwrotu dla akcjonariuszy, którzy ponie- 12 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie śli ryzyko związane z wprowadzeniem innowacji na rynek. Gospodarka rynkowa daje zatem możliwość stworzenia w społeczeństwie mechanizmu przekazywa- nia innowacji od ośrodków naukowo-rozwojowych przez przedsiębiorstwa do klientów oraz przekazywania kapitałów od klientów przez przedsiębiorstwa do ośrodków innowacyjnych. Pozwala to na racjonalizację prac naukowych i komer- cjalizację związaną z synchronizacją tych przedsięwzięć w czasie i pod kątem budżetów. Przedstawiony model działania uczestników rynku ma charakter uni- wersalny, co oznacza, że powiązania między stronami procesu transferu wiedzy i technologii są takie same na każdym rynku, chociaż bardzo często pozostają nieopisane ze względu na swój interdyscyplinarny charakter. Rysunek 1.2. Ośrodki naukowe a działalność przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Gibson, M. Wilson, V. Morgan, materiały do KNOW- LEDGE TECHNOLOGY TRANSFER, Austin University, IC2 Institute. Wdrożenie to zbiór działań, które mają doprowadzić do zastosowania inno- wacji w produkcie lub usłudze oferowanej przez przedsiębiorstwo. Zatem inno- wacja staje się przedmiotem wdrożenia, w którym nowoczesne rozwiązanie znaj- duje zastosowanie w życiu ludzi. W literaturze istnieje wiele definicji innowacji, co świadczy o niejednoznaczności i szerokości tego pojęcia. Według P. Kotlera: „Innowacja odnosi się do jakiegokolwiek dobra, usługi lub pomysłu, który jest postrzegany przez kogoś jako nowy. Pomysł może istnieć od dawna, ale stanowi 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 13 innowację dla osoby, która go postrzega jako nowy”1. Ten subiektywny sposób postrzegania innowacji może być wykorzystany do wchodzenia na nowe rynki z produktami lub usługami, które są już oferowane na rynkach macierzystych. Taka sytuacja ma często miejsce w Polsce, gdzie rynek jest słabiej rozwinięty w niektórych obszarach (świadomość, potrzeby) w stosunku do rynków zachod- nich i gdzie niektóre innowacyjne produkty oferowane są z opóźnieniem. Przed- siębiorstwa czekają, aż dana innowacja nasyci potrzeby klientów i gdy poziom sprzedaży spada, wprowadzany jest ulepszony produkt, od dawna sprzedawany w krajach rozwiniętych. Można to zauważyć na przykładzie rynku kosmetyków albo proszków do prania. Innowacja może być również postrzegana przez pryzmat procesów. Podejście procesowe przedstawia P. McGowan, który twierdzi: „Innowacja to działalność twórcza, w której kładzie się większy nacisk na wdrożenie twórczego pomysłu. Jak się wydaje, jest to nieustanny proces, który rozpoczyna się od dostrzeżenia okazji, potrzeby do zaspokojenia lub problemu do rozwiązania”2. Dzięki wspo- mnianemu procesowi transferu innowacji zaspokojeniu ulegają potrzeby społe- czeństwa. Podejście do innowacji może mieć charakter produktowy. Według R.W. Grif- fina: „Innowacja jest skierowanym wysiłkiem organizacji na rzecz opanowania nowych produktów i usług bądź też nowych zastosowań istniejących produktów i usług. Innowacja jest również formą kontroli w tym sensie, że pomaga organi- zacji dotrzymać kroku konkurencji”3. Gospodarka rynkowa oparta jest na kon- kurencji, która postrzegana jest jako cecha pozytywna w danej branży. Dzięki doskonałej konkurencji możliwe jest uzyskanie najwyższej jakości przy najniż- szej cenie, a więc klienci mogą nabywać innowacyjne rozwiązanie po najniższej z możliwych cen. Brak konkurencji to brak motywacji do pracy nad nowymi wdrożeniami, na czym cierpi społeczeństwo niemogące rozwijać się ze względu na brak dostępu do innowacyjnych rozwiązań. W globalnym świecie takie sytu- acje są rzadkością, jednak jeśli klient pragnie zakupić produkt, o którym dowie- dział się z mediów, internetu lub od znajomych, a który jest niedostępny na danym rynku, musi on włożyć dużo więcej wysiłku i często pieniędzy (transport, cła, podatki), aby stać się jego posiadaczem. Należy mieć zatem świadomość, że 1 P. Kotler, Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Gebethner i S-ka, Warszawa 1994, s. 322. 2 P. McGowan, Innowacja i przedsiębiorczość wewnętrzna, w: Praktyka kierowania, praca zbiorowa pod red. D. M. Stewart, PWE, Warszawa 1994, s. 58–582. 3 R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, s. 646. 14 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie rozwój przedsiębiorstwa i jego udział w globalnym rynku jest uzależniony od innowacyjności, która podtrzymuje pozycję konkurencyjną podmiotu na rynku. Problem innowacyjności cieszy się zainteresowaniem szerokiego grona osób zajmujących się tą problematyką, gdyż jest ona z punktu widzenia ludzkości jed- nym z najważniejszych filarów naszej cywilizacji. R.A. Weber twierdzi po prostu: „Innowację należy rozumieć jako modyfikację wyrobu, usługi, procesu produk- cyjnego lub technologii”4. Według J. Beksiaka „Innowacje to zmiany w sposobie produkcji związane z inną jakością nakładów oraz innymi wynikami produkcji. Innymi słowy są to zmiany polegające na odmiennym niż dotychczas zastosowa- niu rzeczowych i ludzkich czynników wytwórczych, na uruchomieniu dotych- czas niewykorzystanych sił przyrody, na tworzeniu dóbr produkcyjnych i kon- sumpcyjnych o nowych właściwościach”5. Można zatem stwierdzić, że innowacje stanowią podstawę transferu wiedzy i technologii, która wpływa na zmiany wpro- wadzane do życia społecznego przez przedsiębiorstwa. Najczęściej innowacje dzieli się na podażowe i popytowe6. Innowacje podażowe związane są z pracą twórczą innowatorów, ludzi dążących do kreowa- nia lub ulepszania rzeczywistości. Motorem takich zachowań są predyspozycje naukowo-badawcze, dociekliwość lub chęć samorealizacji. Innowacja popytowa związana jest z oczekiwaniami rynku, badaniem potrzeb klientów i ich zaspo- kajaniem. Uwzględnianie innowacji tylko z punktu widzenia ich wytwórców lub z drugiej strony, branie pod uwagę jedynie potrzeb klientów nie pozwala na dokonywanie dynamicznego transferu. Potrzeba budowy instytucji i klimatu społecznego, integrującego te dwa podejścia jest jedynym możliwym rozwiąza- niem na drodze budowy mechanizmu transferu wiedzy i technologii. Drugi prezentowany podział innowacji dotyczy zakresu ich oddziaływania, a także uzyskiwanych efektów, i w związku z tym rozróżnia się: innowacje pro- cesowe, innowacje produktowe7. Innowacje procesowe związane są z ulepszeniem lub powstaniem nowego sposobu wytwarzania lub zmianą proporcji zastosowanych czynników produkcji i zmian metod wytwarzania. Innowacje produktowe obejmują zaś nowe produkty lub ich zmiany. Badania i rozwój, które prowadzą do powstawania innowacji wymagają olbrzymich nakładów kapitałowych, dzięki którym możliwy jest zakup apa- 4 R. Webber, Zasady zarządzania organizacjami, PWE, Warszawa 1996, s. 468. 5 J. Beksiak, Społeczeństwo gospodarujące, PWE, Warszawa 1972, s. 127. 6 J. Lichtarski (red.), Podstawy nauki o przedsiębiorstwie, Akademia Ekonomiczna, Wrocław 1997, s. 149. 7 A.H. Jasiński, Przedsiębiorstwo innowacyjne na rynku, KiW, Warszawa 1992, s. 10. 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 15 ratury badawczej, materiałów oraz utrzymanie zatrudnienia ludzi tworzących tę sferę (pracowników naukowych, technicznych i urzędników). Poziom wyna- grodzenia naukowców wpływa na jakość ich pracy, dlatego często zdarza się, że obiecujący naukowiec wybiera zatrudnienie w kraju oferującym wyższe wyna- grodzenie za jego pracę lub rezygnuje z kariery naukowej, aby pracować w orga- nizacji oferującej wyższe zarobki i możliwość rozwoju. Oczekiwania społeczne, aby ludzie nauki nie byli zainteresowani sferą materialną są nierealne ze względu na konieczność rynkowego nabywania mieszkań lub środków transportu przez te osoby, które mają prawo do godnego życia tak jak wszyscy menedżerowie, tym bardziej, że odpowiadają za tworzenie tego, co jest następnie wprowadzane na rynek. Na poziomie podstawowym za finansowanie innowacyjnych idei powinno być odpowiedzialne państwo. Z chmury pomysłów powstających na uniwer- sytetach wyłaniają się te, których komercyjne wykorzystanie może przynieść zysk zarówno ośrodkom odpowiedzialnym za badania stosowane i wdrożenia oraz przedsiębiorcom. Państwo czerpie zyski ze swoich inwestycji pośrednio, poprzez wpływy wyższych podatków lub lepsze nastroje społeczne (zmniej- szenie bezrobocia). Na poziomie dalszego rozwoju prac nad projektem (zasto- sowanie, prototypowanie) w finansowanie powinny angażować się zaintereso- wane przedsiębiorstwa, biorąc na siebie część ryzyka oraz wspomagając tym samym tworzących innowacje naukowców, finansując (lub współfinansując) fazę powstawania prototypów. Wdrożenie i jego koszty spoczywają na barkach przedsiębiorstw, które tym samym realizują projekty inwestycyjne, oceniają ich efektywność zgodnie z powszechnie stosowaną metodologią i finansują je z dostępnych i jednocześnie najtańszych możliwych źródeł. Transfer wiedzy jest drogą do rozprzestrzenienia się wynalazków w spo- łeczeństwie. Klienci, a więc w konsekwencji kupujący innowacje, płacą za nie przedsiębiorcom odpowiedzialnym za produkcję, marketing i sprzedaż. Przed- siębiorstwa pokrywają poniesione koszty, generują zysk, który mogą przezna- czyć na reinwestycje związane z następnymi wdrożeniami, dzięki czemu war- tość rynkowa przedsiębiorstwa rośnie. Z drugiej strony część pieniędzy trafia do sfery badawczo-naukowej i – jako zapłata za sprzedaną wiedzę – finansuje powstawanie kolejnych innowacji. Najlepszym sposobem na rozprzestrzenienie się innowacji jest szeroka komercjalizacja i udostępnienie jej masowemu ryn- kowi, a możliwe jest to tylko wówczas, gdy naukowcy, przedsiębiorcy i klienci są świadomi tego, w jakim procesie biorą udział i jakie korzyści z tego osiągają. Komercjalizacja powoduje poza tym, że koszty związane z powstaniem inno- wacji rozkładają się na większą liczbę sprzedanych jednostek, co powoduje, że produkt końcowy jest tańszy. 16 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie Z punktu widzenia wdrożenia i gospodarki szczególną rolę odgrywają inno- wacje techniczne, wśród których można wyróżnić8: • innowacje rutynowe – polegają na wprowadzaniu pewnych zmian w produk- tach lub usługach, które mają za zadanie utrzymanie atrakcyjności wyrobu, • innowacje wymuszone – polegają na wprowadzeniu zmian spowodowanych krytyczną sytuacją (kryzys ekonomiczny lub gdy produkt czy usługa są w fazie schyłkowej sprzedaży), • innowacje wynikające z okazji – są najczęściej wdrażane przez przedsiębior- stwa, które mogą przeznaczyć znaczne środki na działalność badawczo-roz- wojową. Dzięki tym działaniom przedsiębiorstwa zastępują dotychczasowe produkty, rozszerzają świadczone usługi i udoskonalają procesy produkcyjno- -technologiczne. Innowacje i ich podział stają się podstawą zrozumienia istoty wdrożenia, która z pojedynczego projektu przekształca się w proces oparty na ciągłym uno- wocześnianiu rzeczywistości przez innowatorów, motywowanych do wynajdo- wania coraz to nowszych rozwiązań. Innowacja może mieć również charak- ter marketingowy (zmiana koloru opakowania wywołująca wrażenie nowości, a wymyślona przez dział marketingu) i wówczas nie jest ona związana z trans- ferem zysków związanych ze wzrostem sprzedaży do innych organizacji. Elementami motywującymi ludzi nauki do pracy twórczej są zachęty mate- rialne (podział zysku z transferu) i pozamaterialne. Pozamaterialne zachęty obejmują również stwarzanie możliwości ciekawej pracy i zastosowania jej efektów w konkretnych rozwiązaniach. Podobne mechanizmy motywowania skierowane są do osób pracujących w innych, niż badawczo-rozwojowe, dzia- łach. Zarządzanie zasobami ludzkimi jest w gospodarce rynkowej ważnym narzędziem, dzięki któremu rośnie efektywność, świadomość i zadowolenie pracowników z pracy. Im bardziej rozwinięte społeczeństwo, tym ten obszar funkcjonuje efektywniej, co przynosi wymierne rezultaty w postaci niższego bezrobocia i chęci dłuższego pozostawania na rynku pracy. W zależności od rodzaju innowacji jej wdrożenie będzie przebiegało ina- czej, jednak metody realizacji projektu oraz monitorowania efektów są uni- wersalne dla wszystkich działań w świecie, w którym występują ograniczenia czasu, nakładów i zasobów. Gdyby nie było tych ograniczeń, niepotrzebne byłyby narzędzia zarządzania, ponieważ nikomu nie zależałoby na czasie ani kosztach. Tak jednak nie jest i dlatego konieczne jest postępowanie uwzględnia- jące te ograniczenia. 8 R.A. Webber, Zasady zarządzana…, op. cit., s. 470–471. 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 17 1.2. Etapy i sposoby wdrażania innowacji Wdrożenie definiowane jako przedsięwzięcie (a nazywane projektem) składa się zazwyczaj z kilku kluczowych etapów, które prowadzą do zastosowania innowacji na rynku. Zdarzają się jednak sytuacje, w których nie dochodzi do wprowadzenia na rynek produktu lub usługi ze względów losowych lub związa- nych z brakiem akceptacji innowacji przez rynek. Brak popytu na innowacyjny produkt lub usługę nie musi być związany z niechęcią klientów, ale z brakiem uświadomienia potrzeb, które dany produkt może zaspokoić. W świecie, w któ- rym ludzie otoczeni są nadmierną liczbą propozycji w stosunku do możliwości finansowych, klienci muszą wybierać pomiędzy zbyt wieloma propozycjami, a na ogół wybierają nie te, które są im najbardziej potrzebne, ale te, które wydają się im najatrakcyjniejsze. Takie nieracjonalne zachowanie klientów jest związane z działaniami promocyjnymi przedsiębiorstw, które informują o swoich pro- duktach i usługach. W związku z tym najatrakcyjniejszy i najbardziej efektywny przekaz wywiera wpływ na decyzję o zakupie. Umiejętne i przemyślane wdrożenie zwiększa zatem prawdopodobień- stwo komercjalizacji innowacji. W ramach prac wdrożeniowych realizowane są w związku z tym następujące działania: • ocena innowacji z punktu widzenia jej przydatności dla rynku, • opracowanie właściwego rozwiązania dla potrzeb rynku, • opracowanie adekwatnej dokumentacji, • weryfikacja innowacji przez testowanie lub budowę prototypu, • analiza wpływu innowacji na rynek i środowisko, • ustalenie prawnych zasad przejęcia innowacji (patent, licencja, transfer know- -how, itp.). Każdy projekt wdrożeniowy charakteryzuje się innymi warunkami, w których przebiega transfer, oraz różni się uczestnikami tego przedsięwzięcia i ich oczeki- waniami. Można jednak stwierdzić, że niektóre etapy prac nad komercjalizacją są wspólne dla wdrożeń niezależnie od ich znaczenia lub środowiska realizacji. Na przykład ocena innowacji z punktu widzenia rynku staje się kluczowym etapem, jeśli wdrożenie ma przynieść określone pozytywne rezultaty ekonomiczne. Trak- towanie wdrożenia jako działania, którego jedynym celem jest wprowadzenie innowacji do sprzedaży, nie może mieć miejsca w gospodarce rynkowej, w któ- rej działalność przedsiębiorstwa determinowana jest zyskiem lub stopą zwrotu, a dystrybucja produktów opartych na innowacyjnych rozwiązaniach oparta jest na zainteresowaniu klientów. W związku z tym ocena innowacji to określenie 18 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie prawdopodobieństwa tego, czy nowość ta znajdzie zastosowanie w produktach lub usługach, a co za tym idzie, czy klienci będą zainteresowani kupnem wyrobu, a instytucje posiadające kapitał będą chciały sfinansować tego typu projekt. Kolejnym etapem, który występuje w każdym transferze wiedzy, jest określe- nie formy prawnej innowacji i ustalenie zasad jej przejęcia. Opracowanie roz- wiązania problemu przez zespoły naukowe oznacza konieczność zapewnienia praw własności jego twórcom. Patentowanie jest kluczowym elementem mecha- nizmu transferu wiedzy, gdyż determinuje prawa własności do innowacji, dzięki czemu właściciel może czerpać zyski, przeznaczając je na prace nad nowymi innowacjami. W przypadku zakupu wiedzy należy wynegocjować nie tylko jed- norazową kwotę za jej przekazanie, ale także procent od zysku, jeśli innowa- cyjny produkt zostanie skomercjalizowany na szeroką skalę. Jest to rozwiązanie stosowane przez wiodące instytucje B+R na świecie. Zgodnie z zasadami ryn- kowymi kupujący chce zapłacić jak najmniej za transferowaną wiedzę, podczas gdy sprzedający chce uzyskać jak najwięcej w drodze tej transakcji i cena trans- feru powinna być w związku z tym ceną godną. W przypadku transferu wiedzy należy pamiętać, że sprzedający, ze środków mu przekazanych, będzie tworzył kolejne innowacyjne dobra, jednak w złożonej strukturze finansowania część prac związanych z tworzeniem innowacji może być finansowana przez budżet (europejski, centralny lub lokalny) i wówczas odpłatność powinna to uwzględ- niać i być proporcjonalnie niższa z powodu środków publicznych zaangażowa- nych w projekt. Kupujący innowacyjne rozwiązania reprezentują biznes, który płaci podatki, a więc pośrednio finansuje rozwój nauki, szczególnie na jej pod- stawowym poziomie. Transfer wiedzy i technologii nie musi być związany z jej bezpośrednim two- rzeniem, ale może przyjmować następujące formy: • zakup za granicą produktu i odtworzenie go (imitacja), • zakup maszyny wraz z innowacyjną technologią, • zatrudnianie ludzi w celu wykorzystania ich wiedzy i umiejętności, • zakładanie filii z produkcją opartą na własnej technologii w ramach firm mię- dzynarodowych, • tworzenie spółek z kapitałem mieszanym z kapitałem kraju, któremu przeka- zuje się technologię, • sprzedaż licencji i patentów, co pozwala na uruchomienie produkcji określo- nych wyrobów, • kooperacja przemysłowa przy produkcji określonych towarów, • doradztwo techniczne przy ulepszaniu produktu lub procesu, • leasing operacyjny lub finansowy dobra zaawansowanego technologicznie, • wymiana lub zakup dokumentacji. 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 19 Wdrożenie kończy się powstaniem nowego lub ulepszonego produktu albo procesu i jest wynikiem transferu, który powinien być korzystny dla strony prze- kazującej i przyjmującej. Najprostszym sposobem transferu wiedzy jest imitacja, która jest możliwa tylko wtedy, gdy produkt lub technologia jego wytwarzania nie są chronione prawem i nie są trudne do odtworzenia. Kolejnym sposobem transferu wiedzy i technologii jest zatrudnianie ludzi, któ- rzy posiadają daną wiedzę i mogą ją wykorzystać podczas ulepszania produktów i usług. Osoby takie mogą znaleźć zatrudnienie zarówno w przedsiębiorstwach posiadających własne działy B+R, jak i małych firmach, które mogą naśladować innowacje stworzone w innych laboratoriach. Efektywność sposobów transferu wiedzy i technologii nie jest jednakowa dla wszystkich jego form tym bardziej, że można tu mówić o transferze formalnym i nieformalnym. Formalny transfer związany jest z podpisaniem umowy między zainteresowanymi stronami, pod- czas gdy nieformalny związany jest z demonstracjami, prezentacjami i rozmo- wami, podczas których istnieje możliwość zapoznania się z innowacją. W trak- cie nieformalnych zdarzeń związanych z transferem na ogół przekazywane są mniej istotne lub niekompletne informacje na temat innowacyjnego rozwiąza- nia. Na rysunku 1.3 przedstawiono w procentach efektywność metod transferu technologii, począwszy od współpracy użytkownika i innowatora, kończąc na artykułach w gazetach fachowych. Wszystkie przedstawione działania związane są z mechanizmem transferu wiedzy i technologii i w różnym stopniu wpływają na powstawanie nowych produktów. Rysunek 1.3. Metody transferu technologii i ich efektywność Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Gibson, M. Wilson, V. Morgan, op. cit. Największą efektywnością transferu charakteryzuje się współpraca użytkownika i twórcy innowacji, którzy razem tworzą nowe rozwiązanie, które może znaleźć nabywców na rynku. Najmniejsza efektywność jest związana z publikacjami w arty- 20 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie kułach w czasopismach fachowych, które informują o innowacjach lub o zapotrze- bowaniu na nie, ale strony nie biorą aktywnego udziału w tworzeniu tych rozwią- zań. Różnorodność form transferu powoduje, że wdrożenie nie może być uznane za projekt jednorodny, powtarzalny w każdych warunkach, należy postrzegać je jako skomplikowane przedsięwzięcie, które, jeśli ma zakończyć się pozytywnym efektem, musi być zarządzane zgodnie z najwyższymi standardami wiedzy w tej dziedzinie. Nieudane wdrożenie to zmarnowane pieniądze, czas i zapał pracowników. 1.3. Źródła innowacji Wdrożenie pierwotnie kojarzone jest z innowacją będącą namacalnym efektem prac badawczo-rozwojowych. Jednak pojęcie wdrożenia powinno obejmować aspekty związane z produktami i usługami, produkcją oraz zarządzaniem organi- zacją. Innowacyjność w sferze zarządzania związana jest z kreatywnością mene- dżerów, doradców oraz naukowców i również może podlegać restrykcjom praw- nym, tak jak Ekonomiczna Wartość Dodana® (EVA). Metoda ta związana jest z mierzeniem wartości przedsiębiorstwa w aspekcie wartości dodanej, a nazwa została zastrzeżona przez jej twórców. Zgodnie z terminologią podręcznika Frascati Manual9, opracowanego i wyda- nego przez OECD, działalność badawczo-rozwojowa obejmuje prace twórcze podejmowane na metodycznych podstawach, w celu powiększenia zasobu wiedzy i wykorzystania go do tworzenia nowych zastosowań. W skład działalności badaw- czej i rozwojowej wchodzą: badania podstawowe, stosowane i prace rozwojowe10. Zgodnie z Ustawą o finansowaniu szkolnictwa wyższego z 1 października 2011 roku, wyróżnia się następujące typy prac umownie nazywanych tutaj badaw- czo-rozwojowymi: 1) badania naukowe: a) badania podstawowe – oryginalne prace badawcze eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobywania nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie praktyczne zastosowanie lub użytkowanie, b) badania stosowane – prace badawcze podejmowane w celu zdobycia nowej wiedzy, zorientowane przede wszystkim na zastosowanie w praktyce, 9 OECD, Frascati Manual 2002, The Measurement of Scientific and Technological Activities, Pro- posed Standard Practice for Surveys on Research and Experimental Development, Paris 2002; Central Statistical Office, Main Science Technology Indicators in Poland 2000–2003, Warsaw 2005. 10 K. Górak, Wdrażanie wyników B+R w przedsiębiorstwach, opracowanie PARP, Warszawa 2007. 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 21 c) badania przemysłowe – badania mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności w celu opracowywania nowych produktów, procesów i usług lub wprowadzania znaczących ulepszeń do istniejących produktów, proce- sów i usług; badania te obejmują tworzenie elementów składowych syste- mów złożonych, szczególnie do oceny przydatności technologii rodzajo- wych, z wyjątkiem prototypów objętych zakresem prac rozwojowych; 2) prace rozwojowe – nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i działalności gospodarczej oraz innej wiedzy i umiejętności do planowania produkcji oraz tworzenia i projektowania nowych, zmienionych lub ulepszo- nych produktów, procesów i usług, w szczególności: a) tworzenie projektów, rysunków, planów oraz innej dokumentacji do przy- gotowania nowych produktów, procesów i usług, pod warunkiem, że nie są one przeznaczone do celów komercyjnych, b) opracowywanie prototypów o potencjalnym wykorzystaniu komercyjnym oraz projektów pilotażowych, w przypadkach gdy prototyp stanowi koń- cowy produkt komercyjny, a jego produkcja wyłącznie do celów demon- stracyjnych i walidacyjnych jest zbyt kosztowna; w przypadku gdy pro- jekty pilotażowe lub demonstracyjne mają być następnie wykorzystywane do celów komercyjnych, wszelkie przychody uzyskane z tego tytułu należy odjąć od kwoty kosztów kwalifikowanych pomocy publicznej, c) działalność związana z produkcją eksperymentalną oraz testowaniem pro- duktów, procesów i usług, pod warunkiem że nie są one wykorzystywane komercyjnie; 3) prace rozwojowe – nie obejmują rutynowych i okresowych zmian wprowadza- nych do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istnieją- cych usług oraz innych operacji w toku, nawet jeżeli takie zmiany mają cha- rakter ulepszeń; 4) badania naukowe lub prace rozwojowe na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa – systematyczne prace uwzględniające specyfikę dziedziny obronno- ści i bezpieczeństwa państwa oraz konieczność zapewnienia ochrony infor- macji niejawnych, prowadzące do pozyskania nowych technologii, nowych wzorów uzbrojenia i sprzętu niezbędnych do realizacji polityki obronnej i bezpieczeństwa państwa, przygotowań obronnych w sferze militarnej i poza- militarnej oraz potrzeb Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej; 5) działalność badawczo-rozwojową – działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania ich zasobów do tworzenia nowych rozwiązań; 22 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie 6) działalność statutową – realizację określonych w statucie jednostki naukowej zadań związanych z prowadzonymi przez nią w sposób ciągły badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi; 7) działalność upowszechniającą naukę – realizację zadań wspierających rozwój polskiej nauki przez upowszechnianie, promocję i popularyzację nauki, nie- obejmujących prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych11. Badania podstawowe polegają na poszukiwaniu nowych zasad i praw, które two- rzą podstawy teoretyczne nauki. Badania podstawowe nieukierunkowane są zwią- zane z wolnym umysłem naukowca, który posiadając szeroką wiedzę w danej dzie- dzinie, poszukuje odpowiedzi na pytania związane z wyjaśnieniem zasad działania jakiegoś zjawiska. Inaczej ten rodzaj pracy naukowej nazywa się badaniami czy- stymi12. Wyniki badań podstawowych służą ludzkości jako podwalina pod dalsze działania człowieka wyspecjalizowanego zawodowo w danej dziedzinie. Badania podstawowe ukierunkowane, w odróżnieniu od nieukierunkowanych, są związane z możliwością ich praktycznego zastosowania w przyszłości, naukowcy poszukują zatem rozwiązania konkretnych problemów na poziomie podstawowym, gdy teo- ria nie wyjaśnia zjawiska, z którym chce się zmierzyć człowiek. W konsekwencji także część badań podstawowych stanowi fundament do rozpoczęcia kolejnej fazy budowy innowacji, którą są badania stosowane. Wyniki badań stosowanych mogą być ujęte w konkretny efekt pracy, którym jest wynalazek lub innowacja w sposo- bie zarządzania organizacją. Wynalazek jako innowacja technologiczna ujawnia się w formie prototypu, który może być chroniony patentem. Wiedza, która jest podstawą tworzenia innowacji, jest to ogół wiadomości zdo- bytych dzięki uczeniu się. Wiedza składa się z danych, które są rzeczową informa- cją, używaną jako podstawa wnioskowania bądź obliczeń oraz informacji, które są wymianą lub odbieraniem wiedzy w postaci wiadomości przy użyciu inteligencji. Innymi słowy, może to być wiedza uzyskana w oparciu o naukę, studia lub instruk- cje. Rysunek 1.4 przedstawia różnice i powiązania między danymi, informacjami i wiedzą. Z ogółu danych wykorzystywane są tylko istotne informacje, które z kolei tworzą wiedzę. Wiedza stanowi źródło powstawania innowacji będących przed- miotem wdrożenia. Wiedza jest zatem stanem zdawania sobie z czegoś sprawy, który wsparty jest dodatkowo doświadczeniem. Jest to również stan rozumienia problemów zwią- zanych z nauką, techniką, sztuką albo stan świadomości dotyczący określonego tematu. Można stwierdzić, że w kontekście budowy nauki innowacja jest zdolnością tworzenia dzięki wiedzy już istniejącej oraz tworzenie nowej wiedzy. 11 Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 615). 12 W. Janasz, K. Kozioł, Determinanty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, PWE, Warszawa 2007. 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 23 Rysunek 1.4. Różnice między danymi, informacjami i wiedzą Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Gibson, M. Wilson, V. Morgan, op. cit. Prace badawczo-rozwojowe są podstawą rozwoju gospodarki i społeczeństwa szczególnie w krajach rozwiniętych, gdzie chronione prawem wyniki prac nauko- wych rozpowszechniane są w społeczeństwie lub są sprzedawane do krajów mniej rozwiniętych. Kraje dysponujące tanią siłą roboczą produkują towary z wykorzy- staniem wiedzy, która pochodzi w przeważającej większości z krajów rozwinię- tych. Niestety tworzenie miejsc pracy w Polsce związane jest często z otwieraniem fabryk produkujących wyroby dzięki know-how, które pochodzą z krajów zachod- nich (Ikea, Sharp, Fiat). W cenie produktu mieści się koszt powstania innowacji, który często znacznie przewyższa koszt wytworzenia produktu opartego na niej. Zatem każda wyprodukowana, a następnie sprzedana jednostka produktu przynosi wysoką stopę zwrotu dla twórców innowacji. W ten sposób kapitał zainwestowany w działalność badawczo-rozwojową powraca do tych, którzy tworzą innowacje. Istotnym aspektem staje się finansowanie i wspieranie źródeł powstawania nauki tak, aby w efekcie końcowym prace naukowe przeistaczały się w gotowe do wdro- żenia innowacje. Rysunek 1.5 przedstawia koncepcję polityki finansowania nauki. Finansowanie nauki, będące niczym innym jak inwestycją, wymaga gwaran- cji, że środki przeznaczone na nią zostaną właściwie spożytkowane i zostanie wytworzona dodatnia wartość ekonomiczna i społeczna. Dlatego transfer wie- dzy, odbywający się poprzez wdrożenia musi być procesem ciągłym, sformalizo- wanym i kontrolowanym tak, aby kapitał zarówno finansowy, jak i intelektualny był pomnażany i właściwie reinwestowany. „Technologiczne drzewo owocowe” 24 Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie tym różni się od „kwitnącego drzewa badań podstawowych”, że spójne i skoor- dynowane działania, mogą prowadzić do konkretnych wyników (innowacyjnych produktów i usług), z których może korzystać całe społeczeństwo. Rysunek 1.5. Polityka finansowania nauki Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Gibson, M. Wilson, V. Morgan, op. cit. Zgodnie z przytaczaną ustawą o zasadach finansowania nauki, sferę naukową tworzą w Polsce następujące jednostki: 1) podstawowe jednostki organizacyjne uczelni w rozumieniu statutów tych uczelni, 2) jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk w rozumieniu Ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz.U. nr 96, poz. 619), 3) instytuty badawcze, 4) międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych przepisów, działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 5) Polska Akademia Umiejętności, 6) inne jednostki organizacyjne, niewymienione w pkt 1–5, posiadające osobo- wość prawną i siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym przed- siębiorców posiadających status centrum badawczo-rozwojowego, nadawany na podstawie Ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz.U. nr 116, poz. 730 oraz z 2010 r. nr 75, poz. 473). Dodatkowo działalność badawczo-rozwojowa jest prowadzona w przedsię- biorstwach, które we własnym zakresie rozwiązują problemy innowacyjności 1. Wdrożenie jako transfer wiedzy w kontekście komercjalizacji innowacji 25 produktów, usług lub procesów. Istotną rolę w procesie transferu wiedzy i tech- nologii odgrywa państwo poprzez realizację ustalonej wcześniej polityki związa- nej z pracami badawczo-rozwojowymi. W USA, gdzie transfer wiedzy i techno- logii jest najbardziej rozwinięty na świecie, można wyróżnić trzy konkurujące modele tej polityki, które zmieniały się wraz ze zmianami w gospodarce i pozio- mie rozwoju rynku (tab. 1.1). Tabela 1.1. Modele polityki prac badawczo-rozwojowych Model doraźnego likwi- dowania barier na rynku 1. Rynek jest najbardziej efektywnym miejscem alokacji informacji i technologii. 2.  Rola państwa ogranicza  się do oddziaływania  na obszary rynku, w których pojawiają  się bariery, takie jak  zaistnienie szarej strefy, wysokie koszty transakcji lub zniekształcanie  informacji. Realizowanie misji jako działalność  pomocnicza. 3.  Przepływ innowacji  w obrębie sektora  prywatnego, zminimalizowana rola państwa. Model wypełniania misji Model współpracy 1.  Działalność państwa  1. Rynek nie zawsze jest powinna być ściśle  związana z programami  realizowanymi przez agencje. 2.  B+R podlegające  państwu są ograniczone  do realizowania misji agencji. 3.  Państwo nie powinno  konkurować z sektorem  prywatnym w dziedzinie innowacyjności  i technologii. najbardziej efektywnym miejscem wzrostu innowacyjnego i gospodarczego. 2. Gospodarka globalna wymaga planowania na poziomie bardziej scentralizowanym oraz szerokiego wsparcia dla rozwoju technologii i cywilizacji. 3.  Państwo może odgrywać  rolę w procesie rozwoju  technologii, szczególnie tej przed komercjalizacją,  która może być  wykorzystana przez sektor prywatny. Zawsze 1945–1965; 1992 – aż do dzisiaj 1982–1994 Deregulacja; zmniejszanie się roli państwa, wakacje  podatkowe, zmniejszanie opodatkowania dochodów kapitałowych, niskie  zapotrzebowanie na federalne laboratoria, chyba że zaistnieje taka  potrzeba. Ekonomia neoklasyczna Budowanie polityki rozwoju alternatywnych źródeł energii, laboratoria  badawcze związane  z rolnictwem i inne, duże  programy. Rozwój roli laboratoriów federalnych w procesie transferu technologii i wspólnych badaniach; polityka rozwoju produkcji. Tradycyjny nadzór w gospodarce liberalnej z szeroko pojętą rolą, jaką  odgrywa państwo. Nowoczesna teoria organizacji przemysłu Podstawowe założenia US: największy wpływ polityki w latach Odpowiedź rynku na zastosowaną politykę Korzenie teo- retyczne danej polityki Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Gibson, M. Wilson, V. Morgan, op. cit.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komercjalizacja innowacji. Zarządzanie projektami i finansowanie
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: