Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00317 005610 13609403 na godz. na dobę w sumie
Komercjalizacja wiedzy i technologii – determinanty i strategie - ebook/pdf
Komercjalizacja wiedzy i technologii – determinanty i strategie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 348
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-140-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).
Trendy na rynkach międzynarodowych sprawiają, że badania naukowe są w centrum zainteresowań firm, szczególnie w takich branżach, jak: biotechnologia, nanotechnologia, energetyka odnawialna, medycyna, bioinformatyka, inżynieria materiałowa, elektronika, paliwa energetyczne. Rozwój nowych technologii staje się priorytetem strategii Unii Europejskiej, Polski, regionów, ośrodków badawczych i podmiotów gospodarczych.
Podstawowym założeniem publikacji stała się teza, że zmiany dokonujące się pod wpływem globalizacji, integracji europejskiej, tempa prowadzenia badań naukowych i rozwoju nowych technologii na rynkach światowych, wzrostu konkurencyjności opartej na innowacyjności mają wpływ na zarządzanie wynikami badań przed wprowadzeniem nowych technologii i produktów na rynek.
Celem rozprawy jest wskazanie podstawowych czynników kształtujących proces komercjalizacji w polskich przedsiębiorstwach i organizacjach naukowo-badawczych na tle innych krajów.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dariusz M. Trzmielak – Zakład Badań Marketingowych, Katedra Marketingu Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki, 90-237 Łódź, ul. J. Matejki 22/26 darekt@uni.lodz.pl RECENZENT Andrzej Jasiński REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Dorota Stępień SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Łukasz Orzechowski © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06240.13.0.H ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-934-6 ISBN (ebook) 978-83-7969-140-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 Każdy, aby osiągnąć cel, musi znaleźć oparcie w drugiej osobie Ogromne podziękowania dla mojej żony Anetty za wyrozumiałość, wsparcie, a przede wszystkim cierpliwość Spis treści Wstęp  ...............................................................................................................................................  9 1. Komercjalizacja, transfer oraz marketing wiedzy i technologii  .........................................  15 1.1. Komercjalizacja i czynniki ją kształtujące  .........................................................................  15 1.2. Proces komercjalizacji oraz transfer wiedzy i technologii – kontekst teoretyczny  ...........  25 1.3. Procesy komercjalizacji technologii i produktów w wybranych sektorach  .......................  45 1.4. Instrumenty marketingu nowych technologii  ....................................................................  57 2. Czynniki warunkujące komercjalizację i strategie komercjalizacji w polityce regional- nej, przedsiębiorstwie i jednostce naukowo-badawczej  ......................................................  79 2.1. Infrastruktura i polityka technologiczna  ............................................................................  79 2.2. Sieć współpracy, dostęp do kapitału, personel i kultura przedsiębiorczości  .....................  85 2.3. Strategie komercjalizacji w polityce regionalnej  ...............................................................  90 2.4. Strategie komercjalizacji i transferu technologii w przedsiębiorstwie  ..............................  95 2.5. Komercjalizacja technologii uniwersyteckich, przedsiębiorczość akademicka  ..............  116 2.6. Strategie komercjalizacji oraz transferu wiedzy i technologii jednostek naukowo-  -badawczych  ....................................................................................................................  124 3. Ocena wartości ekonomicznej technologii  ..........................................................................  139 3.1. Ocena wartości ekonomicznej technologii – podstawowe założenia  ..............................  139 3.2. Metody oceny wartości ekonomicznej technologii ..........................................................  145 3.3. Ocena wartości ekonomicznej na rynku farmaceutycznym i medycznym  ......................  166 3.4. Wycena własności intelektualnej jako składnik oceny wartości ekonomicznej  ..............  175 4. Wybrane elementy procesu komercjalizacji wiedzy i technologii – stymulanty, bariery i metody oceny wartości ekonomicznej  ...............................................................................  191 4.1. Metodologia badań empirycznych  ...................................................................................  191 4.2. Czynniki stymulujące rozwój nowych technologii i tworzenie firm technologicznych  ... 198 4.3. Komercjalizacja wyników badań i technologii – analiza empiryczna  .............................  209 4.4. Współpraca z nauką i biznesem, finansowanie w działalności rozwojowej organizacji  innowacyjnych .................................................................................................................  221 4.5. Ocena możliwości wdrożeniowej projektu  ......................................................................  231 4.6. Stymulanty i bariery w procesie komercjalizacji  .............................................................  237 5. Studia przypadków  ...............................................................................................................  245 5.1. Transfer nanotechnologii do firmy spin-off na przykładzie NPIN s.c.  ............................  248 5.2. Transfer wyników badań do przedsiębiorstwa innowacyjnego na przykładzie Grupy  Straszów sp. z o.o.  ...........................................................................................................  258 5.3. Wprowadzenie nowej technologii na rynek przy globalnej konkurencyjności przedsię- biorstwa na przykładzie firmy Siarkopol SA  ...................................................................  268 5.4. Umiędzynarodowienie technologii na przykładzie wynalazku drewnianych modułów  budowlanych  ...................................................................................................................  276 5.5. Transfer technologii na przykładzie kina cyfrowego – Kino Charlie w Łodzi  ................  287 8 Zakończenie  ................................................................................................................................  297 Załącznik 1. Kwestionariusz pomiaru ankiety online  ............................................................  305 Załącznik 2. Charakterystyka struktury populacji badanej  .................................................  317 Bibliografia  .................................................................................................................................  319 Spis rysunków i tabel  .................................................................................................................  341 Summary  .....................................................................................................................................  345 Od Redakcji  ................................................................................................................................  347 Wstęp Początek  XXI  wieku  to  początek  ery  dynamicznie  rozwijających  się  pro- duktów  B+R.  Nowe  sektory  technologii,  np.  nanotechnologia,  bioinformatyka,  są często interdyscyplinarne i wymagają w rzeczywistości bardziej komplekso- wej wiedzy. Jest ona również elementem przewagi konkurencyjnej umożliwia- jącej rozwój przedsiębiorstw i w konsekwencji odgrywa znaczącą rolę we wzro- ście ekonomicznym. Firmy muszą dostosowywać swoje kompetencje do coraz  to  nowych  obszarów  działalności.  Działalność  innowacyjna  stała  się  nie  tylko  wyzwaniem, ale ważną podstawą strategii przedsiębiorstw. Możliwość połącze- nia badań naukowych z praktyką jest możliwa dzięki pobudzeniu instytucji na- ukowo-badawczych, przedsiębiorstw, jednostek sfery publicznej oraz organizacji  pozarządowych, które nie tylko mogą skorzystać z przekazywanych technologii  i  know-how,  ale  i  zaoferują  własne  osiągnięcia  w  celu  uruchomienia  przedsię- wzięć gospodarczych. Sieć powiązań jest kluczowym elementem transferu wiedzy  i technologii ze sfery nauki do biznesu. Sieć powiązań, która istnieje we współ- czesnym biznesie, przyczynia się do łatwiejszego niż kiedykolwiek pozyskania  idei nowych rozwiązań technologicznych spoza organizacji. Organizacje, chcąc  pozyskać innowacje, kładą nacisk na rozwój własnych badań lub zakup własności  intelektualnej. Uwarunkowania  wewnętrzne  i  zewnętrzne  sprawiają,  że  rozwój  technolo- gii  staje  się  istotnym  elementem  budowania  kompetencji  firm  i  konkurowania  na rynku. Powstawanie firm technologicznych w tym tak zwanych spin-off, spin- -out w zależności od segmentu rynku lub dziedziny nauki będzie w różny sposób  kształtowało  perspektywę  rozwoju  regionów.  Właściwe  wykorzystanie  źródeł  generowania nowych technologii i powstawania firm technologicznych jest waż- nym elementem nauki, biznesu i sfery publicznej. Elementy niszy rynkowej opar- tej na innowacjach, partnerstwie i aliansach strategicznych, ochronie własności  intelektualnej, unikatowość know-how i know-why są w literaturze jednoznacznie  określane jako „wymiary wartości”1. Analizując podstawy wykreowania nowych  firm technologicznych, można się oprzeć na: technologii jako bogactwie, poli- tyce technologicznej, rynkowych interakcjach, potrzebie zarządzania know-how,  1 H.  Teegen,  Valuation of technology and new venture,  [w:]  The Technology Management Handbook, red. R. C. Dorf, CRC Press Handbook, Boca Raton 2000, s. 1-21–1-26; T. W. Mason,  Barriers to entry, [w:] The Technology Management Handbook, s. 1-6–1-10. 10 transferze technologii, szybkości wprowadzania zmian, strategii komercjalizacji  oraz  zarządzaniu  badaniami  stosowanymi2. Wiedza  i  technologia  powinny  być  rozumiane jako bogactwo, które wpływa na ekonomiczny, socjalny oraz kulturo- wy status przedsiębiorcy, regionu czy kraju. Innowacje technologiczne stymulują  zdolność produkcyjną oraz kompetencje, technologia jednak musi być powiąza- na z potrzebami komercyjnymi. Dlatego niezbędne są umiejętności zarządzania  know-how, transferem wiedzy i technologii oraz badaniami stosowanymi w celu  skutecznego wdrożenia strategii komercjalizacji. Umożliwia to szybkie dostoso- wywanie się do zmian rynkowych. Uwzględniając wdrożenie działań B+R i ich  sukces,  należy  wziąć  pod  uwagę  również  czynniki  związane  z  efektywnością,  skutecznością, produktywnością i zyskownością3.  Rola uniwersytetów i centrów badawczych w kreowaniu nowych idei, prze- mieniających  się  w  technologie  i  nowe  rozwiązania,  również  jest  podkreślana  w  rozważaniach  teoretycznych  i  praktycznych4.  System  innowacyjny  i  kultura  innowacyjna  funkcjonujące  w  akademickich  ośrodkach  badawczych  wspierają  powiązania nauki z biznesem. System innowacyjny może motywować naukow- ców lub też nienaukowców do przygotowywania projektów nowych technologii  ukierunkowanych na wdrożenie w przemyśle, pozyskiwanie środków na badania  naukowe i tworzenie firm technologicznych, szczególnie akademickich (spin-off  lub spin-out). Kultura przedsiębiorczości innowacyjnej jest kształtowana również  przez regulacje prawne związane z własnością intelektualną5. W  odniesieniu  do  działalności  naukowo-badawczej  i  innowacyjnej  proces  komercjalizacji powstaje w momencie generowania np. idei nowej technologii,  a kończy się na udzieleniu licencji i wprowadzeniu nowej technologii lub produk- tu na rynek6. Każdy dynamiczny proces wymaga sił napędowych, które w przy- padku nowych technologii mogą być oparte na kapitale i know-how. W skład po- jęcia kapitału można włączyć kapitał ludzki, socjalny i finansowy7. Ten ostatni  2 G.  Kozmetzky,  F. Williams, V. Williams,  New Wealth. Commercialization of science and technology for business and economic development, Praeger, Westport 2004, s. 14. 3 L. Mallak, The elusive measures of R D productivity and performance, [w:] The Technology Management Handbook, s. 3-37–3-44. 4 J. Albors, A.  Hidalgo, Success factors and hindrances in international R D cooperation programs. The case of Iberoeka, [w:] Management of Technology. New Directions in Technology Management, red. M. H. Sherif, T. M. Khalil, Elsevier, Amsterdam 2007, s. 3–17.  5 D. M. Trzmielak, Transfer technologii a nowe firmy technologiczne doświadczenia inkuba- torów w Łodzi i Austin (USA), [w:] Zarządzanie przedsiębiorstwem w warunkach rozwoju wysokich technologii, red. S. Lachiewicz, A. Zakrzewska-Bielawska, Monografie Politechniki Łódzkiej, Łódź  2008, s. 54–66. 6 V. J. Jolly, Commercializing new technologies: getting from mind to market. Massachusetts,  Harvard Business School Press, Boston 1997, s. 32. 7 D. Gibson, G. Gurr, „Quicklook” assessment of greater Adelaide’s assets challenges for accelerated technology-based growth, Adelaide Knowledge Hub Project, Final Report, November  2001, s. 17–18.  11 przyczynia się też do weryfikacji nowego biznesu, oceny zasadności finansowa- nia badań, rozwoju nowych idei naukowych i biznesowych. Kapitał ludzki, so- cjalny i finansowy można nazwać katalizatorem w technologicznych reakcjach  tworzących ogniwa biznesu. Podjęcie tematu Komercjalizacja wiedzy i technologii – determinanty i strate- gie wynika z trendów na rynkach międzynarodowych, które sprawiają, że badania  naukowe są w centrum zainteresowań firm, szczególnie w takich branżach, jak:  biotechnologia, nanotechnologia, energetyka odnawialna, medycyna, bioinforma- tyka, inżynieria materiałowa, elektronika, paliwa energetyczne8. Rozwój nowych  technologii  staje  się  priorytetem  strategii  Unii  Europejskiej,  Polski,  regionów,  ośrodków badawczych i podmiotów gospodarczych. W XX wieku produkty za- awansowanej technologii trafiały na rynek często po pięćdziesięciu latach badań  i rozwoju technologii, obecnie ten okres skrócił się do około 10 lat i nazywany jest  generacją produktów B+R9. Większe zainteresowanie produktami B+R wzbogaca  dotychczasowe podejście do komercjalizacji jako komercjalizacji gotowego wy- robu, które kładzie nacisk przede wszystkim na wprowadzenie nowego produktu  na rynek. Skomercjalizowane produkty B+R i własność intelektualna umożliwia- ją zbudowanie przewagi konkurencyjnej organizacji w dłuższej perspektywie, je- śli o doprowadzeniu do sprzedaży rozważa się w momencie projektowania badań  stosowanych i rozwojowych. Dodatkowo w sektorze nowych technologii komer- cjalizacja badań naukowych to czynnik, który warunkuje powstanie lub rozwój  firm. Pojawiają się coraz nowsze technologie, a era generacji produktów B+R  wymusza kompleksowe zarządzanie badaniami i ich rozwojem10, w tym własno- ścią intelektualną, powstającą i istniejącą w zasobach przedsiębiorstw, w organi- zacjach badawczych i wspierających transfer nauki i technologii.  Komercjalizacja wiedzy i nowych technologii staje się coraz ważniejszym  elementem zarządzania nowymi technologiami, a przede wszystkim zarządzania  projektami wdrożeniowymi. Problematyka komercjalizacji jest znana na świecie,  ale jej wykorzystanie do oceny idei, nowych technologii znalazło się w ostatnich  latach ponownie w centrum zainteresowania zarówno teoretyków, jak i prakty- ków ze względu na rozwój nowych dziedzin i pojawienie się centrów badawczych  w tzw. krajach wschodzących. Zmiany na rynku polskim dokonujące się pod wpły- wem przyspieszenia postępu technologicznego, procesów integracyjnych, wzrostu  8 D.  M.  Trzmielak,  Marketing nowych technologii i strategie regionalne oparte na trans- ferze technologii,  [w:]  Marketing technologiczny i marketing terytorialny,  red.  T.  Markowski,  D.  M.  Trzmielak,  J.  Sosnowski,  Polska  Akademia  Nauk  KPZK,  „Biuletyn”  [Warszawa]  2007,  z. 235, s. 98–111. 9 M. E. McGrath, Product development. How to increase productivity, cut costs, and reduce cycle time, McGraw-Hill, New York 2004, s. 20–23. 10 T. M. Nevens, G. L. Summe, B. Ustal, Commercializing technology: What the best compa- nies do, [w:] The Product Development Challenge. Competing Through Speed, Quality and Creati- vity, red. K. B. Clark, S. C. Wheelwright, Harvard Business Review Book, 1995, s. 384. 12 konkurencyjności oraz wzrostu wydatków na badania i rozwój nowych technolo- gii mają wpływ na zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi oraz kształ- towanie infrastruktury okołobiznesowej w Polsce. Integracja z Unią Europejską  stworzyła dogodne warunki do przyspieszenia zmian w finansowaniu i zarządza- niu wiedzą i wynikami badań leżącymi u podstaw powstawania nowych techno- logii i firm na rynku polskim.  W  przypadku  instytucji  naukowo-badawczych  wprowadzenie  również  po- dejścia rynkowego do oceny projektów naukowo-badawczych umożliwia zwięk- szenie  nakładów  na  naukę,  które  pochodzą  ze  sfery  biznesowej.  Konieczność  wzrostu przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw w dziedzinie innowacji dopro- wadziła do rozwoju umiejętności oceny potencjału komercjalizacyjnego nowych  technologii oraz wyznaczenia właściwej strategii komercjalizacji.  Istotnym przyczynkiem do podjęcia tematu pracy była też tocząca się dys- kusja na temat roli współpracy środowisk naukowych i biznesowych oraz wła- ściwe zarządzanie transferem wiedzy i technologii ze sfery nauki do przemysłu.  Zarządzanie procesem komercjalizacyjnym oraz ocena czynników wspierających  i hamujących proces komercjalizacji w szczególności ma znaczenie dla polskich  przedsiębiorstw i instytucji naukowo-badawczych, które chcą zaistnieć nie tylko  na rynku Unii Europejskiej, ale również na rynku globalnym. W zdecydowanej  większości polskich przypadków problem transferu wiedzy i technologii z nauki  do przemysłu lub z biznesu do biznesu jest zjawiskiem młodym. Na tej podsta- wie potrzeba właściwego zarządzania technologią, wynikami badań, transferem  wiedzy i technologii do biznesu, marketingiem produktów B+R stała się wyraźną  przesłanką podjętych w rozprawie zagadnień.  Podstawowym założeniem niniejszej dysertacji stała się teza, że zmiany do- konujące się pod wpływem globalizacji, integracji europejskiej, tempa prowa- dzenia badań naukowych i rozwoju nowych technologii na rynkach światowych, wzrostu konkurencyjności opartej na innowacyjności mają wpływ na zarządzanie wynikami badań przed wprowadzeniem nowych technologii i produktów na rynek.  Integracja europejska stworzyła w Polsce sprzyjające warunki do zmniejszenia  dystansu w zakresie rozwoju polskich przedsiębiorstw opartych o wiedzę i nowe  technologie oraz dostosowania aktywności polskich ośrodków naukowo-badaw- czych do potrzeb biznesu.  Celem rozprawy jest wskazanie podstawowych czynników kształtujących pro- ces komercjalizacji w polskich przedsiębiorstwach i organizacjach naukowo-ba- dawczych na tle innych krajów. Analizę przeprowadzono na podstawie literatury  przedmiotu o zasięgu międzynarodowym i badań empirycznych przeprowadzo- nych w kraju i za granicą w trzech kluczowych dla komercjalizacji obszarach ryn- ku (w przedsiębiorstwach, ośrodkach naukowo-badawczych i instytucjach wspar- cia). Analizy teoretyczno-empirycznej dokonano również w studiach przypadków  odnoszących się do transferu i komercjalizacji wyników badań oraz technologii  w polskich przedsiębiorstwach.  13 Identyfikacja  procesów  komercjalizacji  zachodzących  w  polskich  organi- zacjach jest wskazana, bowiem brak jest w literaturze polskiej zwartych publi- kacji ogarniających kompleksowo powyższe zagadnienie. W pracy skupiono się  na modelach komercjalizacji (szczególnie uwzględniając model komercjalizacji  biotechnologii,  nanotechnologii,  produktów  farmaceutycznych  i  informatycz- nych),  transferze  technologii,  strategiach  komercjalizacji  w  przedsiębiorstwach  i organizacjach naukowo-badawczych, metodach oceny wartości ekonomicznej  wiedzy i technologii, stymulantach i barierach rozwoju nowych technologii i po- wstania firm technologicznych (w tym tak zwanych spin-off, spin-out). Złożoność  problemu i różnorodność tematyki wynikająca z rozważań w przekroju krajowym  i międzynarodowym nie pozwalają uwzględnić wszystkich uwarunkowań komer- cjalizacji wiedzy i technologii. Praca ma za zadanie włączyć się w dyskusję na te- mat czynników warunkujących komercjalizację wyników badań i nowych techno- logii w przedsiębiorstwach i instytucjach naukowo-badawczych. Główne pytania,  na które starano się odpowiedzieć w kontekście głównego celu rozprawy, to: jakie są istotne cechy otoczenia wewnętrznego i zewnętrznego organizacji  • komercjalizującej lub niekomercjalizującej wiedzę i nowe technologie?  • • jakie są stymulanty i bariery komercjalizacji wiedzy i technologii?  jakie strategie i metody oceny wartości ekonomicznej dominują w pod- miotach udzielających licencje oraz wprowadzających wyniki badań i nowe tech- nologie na rynek? Główna hipoteza sformułowana w celu analizy teoretyczno-empirycznej roz- prawy brzmi: czynniki otoczenia przedsiębiorstw innowacyjnych, znajomość procesów i strategii komercjalizacji oraz metody oceny możliwości wdroże- niowych wpływają na sukces, porażkę i próby skomercjalizowania wyników badań i nowych technologii. Ponieważ  hipoteza  rozprawy  była  weryfikowana  studiami  empirycznymi,  opracowano  cele  badań  i  postawiono  szczegółowe  hipotezy  badawcze,  które  przedstawiono w czwartym rozdziale.  Zadania prowadzące do realizacji celu głównego pracy podzielono na trzy  grupy:  studia  literatury  o  charakterze  eksploracyjnym  i  opisowym,  analitycz- no-statystyczne badania empiryczne oraz badania empiryczne w postaci analizy  studiów przypadków. Pierwsza grupa zadań obejmowała analizę literatury kra- jowej  i  międzynarodowej  w  celu  przygotowania  założeń  badawczych  oraz  zi- dentyfikowania głównych problemów zarządzania technologią w fazie jej życia  przedrynkowego. Etap drugi obejmował wstępne badania jakościowe, badania ilościowe i ana- lizę  statystyczną  opartą  na  analizach  wielowymiarowych  (analiza  klasyfikacji  i  skalowanie  wielowymiarowe)  i  tablicach  kontyngencji  (analiza  tabel  krzyżo- wych). W badaniach jakościowych posłużono się wywiadem swobodnym, który  pozwolił na opracowanie i standaryzowanie głównego instrumentu pomiarowego  (załącznik 1) dla badania ilościowego pt.: Ocena potencjału komercyjnego nowych 14 technologii oraz ukierunkował analizę literaturową. Realizację celu badawczego  bazującego na analizach wielowymiarowych i tablicach krzyżowych poprzedzo- no testowaniem poprawności pytań badawczych umieszczonych w instrumencie  pomiarowym. W testowaniu wzięło udział sześciu przedstawicieli świata nauki,  biznesu  i  instytucji  okołobiznesowych  ze  Stanów  Zjednoczonych,  z  Wielkiej  Brytanii i Polski. Reprezentowali oni Uniwersytet Teksański w Austin, Cambridge  Judge Business School, Uniwersytet Łódzki, Atmoterm SA oraz Stowarzyszenie  Ośrodków Innowacyjności i Przedsiębiorczości w Polsce.  Badanie  główne  zaplanowano  w  skali  międzynarodowej.  Wzięto  w  nim  pod  uwagę  pięćdziesiąt  krajów,  które  zgłaszały  wynalazki  do  opatentowania11  w  tzw.  procedurze  PCT  i  były  skalsyfikowane  przez  World  Patent  Office12.  Następnie  stworzono  populację  badaną  12  000  organizacji  (przedsiębiorców,  ośrodków naukowo-badawczych i organizacji wspierających), które spełniały za- łożenia jednostki badawczej. Podczas budowania listy jednostek badania posłużo- no się metodą analogii i porównań, zakładając, że liczba jednostek, która wejdzie  do badania, powinna wynosić 3  liczby zgłoszonych w roku 2007 w krajowych  urzędach patentowych patentów13. Finalnie stworzono listę jednostek, która odpo- wiada 2,8  populacji zgłaszających patenty w krajowych urzędach patentowych.  Uzyskano odpowiedzi z 43 krajów i około 670 wypełnionych kwestionariuszy,  które były przedmiotem analizy ilościowej i jakościowej. Do pełnej analizy ilo- ściowej zaklasyfikowano 494 (poprawnie wypełnione pytania zamknięte) insty- tucji. Na wszystkie pytania (zarówno zamknięte, jak i otwarte) odpowiedziano  w 355 kwestionariuszach. Badania empiryczne przeprowadzono z wykorzysta- niem  licencji  na  oprogramowanie  Iquisite  8. Analizę  ilościową  przygotowano  z wykorzystaniem pakietu SPSS 20.  W ostatnim, trzecim etapie zadań, jakie wykonano, przygotowując dyserta- cję, skupiono się na analizie dobrych praktyk, realnych technologii i firm uczest- niczących w transferze oraz komercjalizacji wiedzy i technologii. Analizie podda- no trzy firmy: NPIN s.c., Grupę Straszów sp. z o.o. i Siarkopol sp. z o.o. oraz dwie  technologie do produkcji drewnianych modułów budowlanych oraz technologię  kina cyfrowego. 11 Przyjęto założenie, że kraje, których reprezentanci zgłaszają patenty, rozwijają nowe techno- logie i prowadzą badania mające zastosowanie w przemyśle. 12 PCT. The International Patent System, Yearly Review, World Intellectual Property Organi- zation, 2008, s. 11. 13 Ibidem, s. 18. 1. Komercjalizacja, transfer oraz marketing wiedzy i technologii 1.1. Komercjalizacja i czynniki ją kształtujące Komercjalizacja technologii jest wyjaśniana w literaturze na podstawach teo- retycznych ekonomii i zarządzania. Dosi et al.1 podkreślają wymiar ekonomiczny  komercjalizacji technologii. Komercjalizacja jest rozprzestrzenianiem się inno- wacji wewnątrz gospodarek, sektorów przemysłu. Wynika ona ze wzorów przy- jętych i ukształtowanych przez politykę technologiczną i innowacyjną. Markman  et al.2 argumentują, że ocena możliwości komercjalizacyjnej odbywa się na pod- stawie  teorii  rozwoju  gospodarczego  i  zrozumienia  czynników  napędzających  gospodarkę  i  jej  sektory. Analizujący  rozwój  technologiczny  rozwijających  się  gospodarek  autorzy  podkreślają  kluczowe  znaczenie  nakładów  inwestycyjnych  na badania i rozwój (B+R), rozwój infrastruktury laboratoryjnej, zasobów ludz- kich i doświadczenie w komercjalizacji i rozwoju technologii3. Podejście zarząd- cze do komercjalizacji jest oparte na modelach wdrożeń przyjmowanych w orga- nizacjach, procesach komercjalizacji technologii i produktu, analizach zachowań  konkurencji,  analizach  preferencji,  potrzeb  rynku.  Komercjalizacja według au- tora jest kształtowaniem wartości dodanej dla idei, wyników badań, technologii i nowego produktu. Jest również budowaniem modelu biznesowego obecnej lub przyszłej organizacji opierającej rozwój o nowe technologie lub nowe produkty.  Kompetencje w komercjalizacji technologii pozwalają absorbować nowe techno- logie w celu udoskonalenia działalności firmy. Działalność organizacji, jej pozycja  rynkowa względem konkurencji, to kluczowy motor komercjalizacji. Nowa wła- sność przemysłowa (np. technologia lub produkt) pozwala w skrajnym przypad- ku uzyskać pozycję monopolisty w produkcji i stosowaniu nowych rozwiązań4.  1 G. Dosi, P. Llerena, M. S. Labini, The relationships between science, technology and their industrial exploitation: An illustration through the myths and realities of the so-called „European Paradox”, „Research Policy” 2006, vol. 36, s. 1450–1464. 2 G. D. Markman, P. T. Gianiodis, Ph. H. Phan, D. B. Balkin, Innovation speed: Transferring university technology to market, „Research Policy” 2005, no. 34, s. 1058–1075.  3 Y. S. Rajan, Empowering Indians. With economic, business and technology strengths for the twenty-first century, Har-Anand Publications, New Delhi 2002, s. 130–139. 4 Ch. J. Chen, Technology commercialization, incubator and venture capital and new venture performance, „Journal of Business Research” 2009, vol. 62, s. 93–103. 16 Kozmetzky et al.5 łączą nurt ekonomiczny i zarządczy, z jednej strony upatrując  rolę komercjalizacji nauki i technologii w budowaniu bogactwa narodów poprzez  rozwój firm technologicznych, globalne rozprzestrzenianie się technologii, two- rzenie  technopolis,  parków  technologicznych  i  inkubatorów  technologicznych  (infrastruktury B+R), z drugiej strony wskazując jej znaczenie w zarządzaniu fir- mą w szybko zmieniającym się świecie technologii i produktów. Na tej podsta- wie można stwierdzić, że doświadczenie w komercjalizacji i rozwoju technologii  jest czynnikiem makro- i mikroekonomicznym. Jako czynnik makroekonomiczny  wpływa ono np. na politykę innowacyjną regionów. Natomiast jako czynnik mi- kroekonomiczny może stymulować wprowadzanie nowych technologii i produk- tów  na  rynek.  Budowanie  przewagi  konkurencyjnej  na  podstawie  kompetencji  badawczo-rozwojowych staje się ważnym celem komercjalizacji6. Zehner et al.7  zwracają uwagę na naukowe i technologiczne trendy występujące w globalnej go- spodarce, takie jak:  • wykładniczy wzrost wartości naukowej i technologicznej wiedzy; • globalizacja nauki i technologii; • akceleracja dyfuzji wiedzy technologicznej i naukowej. Obecnie ponad 95  wszystkich naukowców i inżynierów pracuje nad gene- rowaniem „nowej wiedzy” i przyczynia się do zwiększania wskaźnika akcelera- cji innowacji. Naukowe i techniczne pomysły wypracowywane w laboratoriach  badawczych mogą w kilka dni znaleźć zastosowanie na rynku w każdej części  globu. Wiedza naukowa i techniczna powstaje jednocześnie w Singapurze, Austin  czy na uczelniach europejskich, a jej wprowadzenie na rynek może odbywać się  zupełnie  na  innym  rynku  niż  funkcjonuje  laboratorium  badawcze. Akceleracja  wiedzy i technologii, wzrost jej wartości na rynku globalnym redefiniują segmen- ty rynku, konkurencyjność firm i zarządzanie organizacjami.  Wyzwania,  jakie  stawia  nauce  i  technologii  rynek  globalny,  są  związane  z optymalnym transferem idei do przemysłu oraz zamianą wiedzy naukowej i tech- nicznej w nowy produkt na akceptowalnym poziomie kosztów. Komercjalizacja  wiedzy i technologii stanowi wyzwanie pod względem czasu i kosztów wdrożenia.  Hansen8 podkreśla nie tylko istotę czasu i kosztów w procesie komercjalizacji,  ale i znaczenie wskaźników umieralności pomysłów. Według niego, z 333 idei  5 G.  Kozmetzky,  F. Williams, V. Williams,  New Wealth. Commercialization of science and technology for business and economic development, Praeger, Westport 2004. 6 J. Guan, J. Liu, Integrated innovation between technology and organization, „International  Journal of Innovation and Technology Management” 2007, vol. 4, no. 4, s. 415–432. 7 W. B. Zehner, D. M. Trzmielak, E. Gwarda-Gruszczyńska, Value creation via technology commercialization international education programs American and Polish Perspectives Based on Experience, EQVALL, Improvement Quality of Life-long Learning, University of Economics in  Bratislava, Pezinak 2008, s. 126–135. 8 P. A. Hansen, Publicly produced knowledge for business: When is it effective?, „Techno- vation” 1995, vol. 15, issue 1, s. 387–397 oraz D. M. Trzmielak, Kształtowanie nowego produktu 17 tylko 23 są dość oryginalne, sześć może uzyskać ochronę patentową, dwie mogą  być wprowadzone na rynek w postaci produktów, a tylko jeden produkt uzyskuje  sukces rynkowy. Dodatkową barierą w procesie komercjalizacji nowych techno- logii i produktów jest wysoki koszt wiedzy transferu idei do technologii i produk- tów. Wyniki badań podstawowych i stosowanych często muszą być przeniesione  z laboratorium do zupełnie innego środowiska, gdzie najpierw powstanie prototyp,  a później (ponownie w zmienionym środowisku) technologia i produkt finalny.  Koszty B+R rosną wraz z przemieszczaniem się idei do poszczególnych etapów  procesu komercjalizacji. Każdy złoty (dolar, euro) zainwestowany w badania na- ukowe, w przypadku dalszego rozwoju prototypu, przynosi dziesięć razy większe  koszty jego rozwoju. Natomiast koszty wprowadzenia finalnej technologii na ry- nek są dziesięć razy wyższe niż koszty stworzenia prototypu9. Jednakże przed- siębiorstwa, chcąc utrzymać się na rynku przy globalnym rozprzestrzenianiu się  wiedzy i technologii, muszą komercjalizować idee. Na rynku np. amerykańskim  średni cykl życia firmy wynosi 12,5 roku, średni cykl życia nowej usługi lub pro- duktu wynosi 20 miesięcy, 6 w przypadku produktu typu software i 36 miesię- cy w przypadku produktu wytwarzanego w cyklu produkcyjnym10. Oznacza to,  że organizacje muszą średnio komercjalizować 4–25 nowych produktów podczas  swojego cyklu życia.  Komercjalizacja wiedzy i technologii może być dla organizacji kluczowym  procesem, aby zmienić jej konkurencyjność. Wiedza i technologie mogą być two- rzone na podstawie przeprowadzonych badań naukowych (technologie powsta- ją najczęściej w wyniku badań stosowanych). Podejmowanie przez organizację  aktywności komercjalizacyjnej wiedzy i technologii przyczynia się do tworzenia  zdolności do konkurowania innowacjami. Podejmowanie działań komercjaliza- cyjnych Vaslori11 nazywa zdolnością innowacyjną. Prace B+R są źródłem dla roz- woju rynku i technologii. Umiejętność, jaką zdobywa się w procesie komercjaliza- cji, przekształcenia idei, wyników badań uzyskanych w laboratoriach naukowych  w wartość rynkową, może być uznana za strategiczny element konkurencyjności  i wydłużania cyklu życia organizacji.  W  procesie  komercjalizacji  możemy  zarządzać  zarówno  wynikami  badań  (wiedzą), jak i technologią (wiedzą zastosowaną w praktyce) oraz nowym produk- tem12. Wyniki badań dają podstawy do rozwoju nowych technologii i produktów.  przy wykorzystaniu analiz wielowymiarowych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2002,  s. 29–35. 9 V. J. Jolly, Commercializing new technologies: getting from mind to market, Harvard Busi- ness School Press, Boston 1997, s. 19. 10 A. de Geus, The living company, Harvard Business School Press, Boston 1997, s. 2. 11 D. Valori, Science and technology at ITI, [w:] Society, Science, Government, red. A. Kukliń- ski, Komitet Badań Naukowych, Warszawa 1992, s. 271–274.  12 Technologia może być również produktem, jeśli jest bezpośrednio w centrum zainteresowa- nia potencjalnego nabywcy (np. na rynku B2B).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komercjalizacja wiedzy i technologii – determinanty i strategie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: