Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00653 007689 11066114 na godz. na dobę w sumie
Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu - ebook/pdf
Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 140
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2889-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poezja
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

Tom zbiorowy Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu jest refleksją na temat funkcjonowania w epoce romantyzmu ujętych w tytule kategorii estetycznych. Każdy z zawartych w tomie artykułów porusza wspomnianą problematykę w odmienny sposób, co sprawia, że całość tomu ma charakter przekrojowy i pozwala spojrzeć na zagadnienie z różnych perspektyw. Niewątpliwym walorem książki jest fakt, iż autorzy tekstów poddają interpretacji dzieła oraz kwestie, które do tej pory nie doczekały się wnikliwego opracowania badawczego (jak np. twórczość literacka Aleksandra Grozy czy komiczne i tragiczne aspekty terminu auto-da-fé).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu K o m i z m i t r a g i z m w l i t e r a t u r z e r o m a n t y z m u Więcej o książce Cena 20 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-889-7 6 Dziedzictwo-romantyczne-T-3.indd Wszystkie strony 2016-12-13 01:29:57 Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu NR 3494 Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu pod redakcją Marka Piechoty, Marty Kalarus, Oskara Kalarusa Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzent Henryk Gradkowski Publikacja współfinansowana ze środków Samorządu Studenckiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Marek Piechota Tragiczne i komiczne konteksty terminu Świętej Inkwizycji w polskim romantyz- mie. Jeszcze o Auto­‍‑da­‍‑fé.­‍Komedii­‍w jednym­‍akcie­‍i jednej­‍scenie Cypriana Nor- wida . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ewelina Giżka Komizm Pamiątek­‍Soplicy Henryka Rzewuskiego . . . . . . . . . . . Maria Janoszka Pan­‍Jowialski w świecie luster. O powtórzeniu jako zasadzie konstrukcyjnej ko- medii Aleksandra Fredry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Anna Szumiec Rola symboli w kształtowaniu komizmu i tragizmu w opowiadaniu Aleksandra Grozy Biała­‍ róża­‍ Pinettiego­‍ . . . . . . . . . . . . . . . . . . Marta Kalarus „Bo na tym świecie Śmierć wszystko zmiecie…”. Tragiczny wymiar maskarad w wybranych utworach literatury romantyzmu . . . . . . . . . . . . Julian Strzałkowski Motyw mesmeryzmu w literaturze romantycznej . . . . . . . . . . . Oskar Kalarus Alchemia pod znakiem Saturna. Tragizm i melancholia w Sędziwoju­‍Józefa Boh- . dana Dziekońskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Joanna Sapa Alina kontra Balladyna. Tragizm antybaśni ukrytej za baśniową scenerią drama- tu Juliusza Słowackiego . . . . Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 34 56 70 79 92 103 113 133 Wstęp Kategorie komizmu i tragizmu nieodmiennie od wieków towarzyszą refleksji literaturoznawczej. W  zależności od epok i  pojawiających się w  nich tendencji (filozoficznych, ideologicznych, kontekstów politycznych) pojęcia te funkcjono- wały w literaturze w różny, nieraz zależny od aktualnych idei, sposób. Dotyczy to także romantyzmu, czyli epoki powszechnie łączonej z drugą z wymienionych kategorii estetycznych. Tragizm, mający swe źródła między innymi w ówczesnej rzeczywistości historycznej, stał się dla pokolenia romantyków (zwłaszcza zaś ro- mantyków polskich) nieodłącznym cieniem. Poczucie tragiczności znalazło odbicie zarówno w literaturze, jak i sztuce, historiozofii czy antropologii tamtego okresu. Zdawałoby się, że w  związku z  tym stroniono od wątków o  charakterze komicznym. Jak stwierdziła Irena Skwarek, „określająca romantyczny świato- pogląd koncepcja sztuki jako czynu etycznego, dominujący tyrtejski model czy konstytuowane przez romantyków hierarchie wartości nie były zbyt otwarte dla żywiołu komicznego”1. Nie oznacza to jednak, że w dobie romantyzmu nastąpiło całkowite odwrócenie się jej twórców od komizmu – wręcz przeciwnie, stał się on niezwykle ważnym komponentem wielu gatunków i  chwytów charaktery- stycznych dla literatury tamtego okresu. W niniejszym tomie – będącym już szóstym na przestrzeni płodnych lat 2007–2016 zbiorem artykułów wydanych z  inicjatywy Studenckiego Koła Na- ukowego Romantyzmu, działającego na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w  Katowicach – pragniemy pokazać różnorodność, z  jaką romanty- cy wykorzystywali w swych dziełach literackich kategorie tragizmu i komizmu. Różne ujęcia tematu (od odmiennych metodologii po różne strategie narracyjne prezentacji swych dociekań) przyjęli także autorzy szkiców składających się na publikację. 1 I. Skwarek: Komizm. W: Słownik­‍literatury­‍polskiej­‍XIX­‍wieku. Red. J. Bachórz, A. Ko- walczykowa. Wrocław 1991, s. 418. 8 Wstęp W otwierającym tom szkicu Marek Piechota przedstawia romantyczne kon- cepcje terminu­‍ auto­‍‑da­‍‑fé, traktowanego w  odmienny sposób przez Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego oraz Cypriana Ka- mila Norwida. Przyjęta przez autora artykułu szeroka perspektywa pozwala na ukazanie zarówno komicznych, jak i tragicznych kontekstów wykorzystywania terminu auto­‍‑da­‍‑fé w twórczości wielkich romantyków polskich. Temat komicznych wątków literatury romantycznej podejmuje Ewelina Giż- ka, opisująca słynne Pamiątki­‍Soplicy Henryka Rzewuskiego. Autorka poddaje analizie różne rodzaje komizmu występujące w dziele Rzewuskiego, podkreśla także walory komiczne anegdot pojawiających się w gawędowej narracji pisarza. W tomie nie mogło zabraknąć także tekstu dotyczącego twórczości najsłyn- niejszego polskiego komediopisarza doby romantyzmu, czyli Aleksandra Fredry. W poświęconym Panu­‍Jowialskiemu szkicu Maria Janoszka skupia się na licznie reprezentowanych w  utworze formach repetycji i  powtórzeń, mających istotny wpływ na kompozycję oraz wymowę ideową dzieła. Komizm i tragizm objawiał się nadto niewątpliwie w stosowanych przez ro- mantyków symbolach, czego dowodzi w swym szkicu Anna Szumiec. Autorka, poddając wnikliwej analizie i  interpretacji opowiadanie Biała­‍ róża­‍ Pinettiego, wskazuje, w jaki sposób zostały w nim przedstawione rekwizyty oraz jak wpły- wają one na tragiczne lub komiczne odczytanie poszczególnych sytuacji oraz całego utworu Aleksandra Grozy. Kwestia symbolicznego odczytania kodów kulturowych odgrywa także dużą rolę w kolejnym składającym się na publikację artykule. Marta Kalarus, anali- zując Maskaradę Michaiła Lermontowa, Jana­‍ Bieleckiego Juliusza Słowackiego oraz Marię Antoniego Malczewskiego, wskazuje na konteksty antropologiczne dotyczące motywu maski i  prezentuje tragizm zawarty w  maskaradach opisa- nych w wymienionych utworach. Tragizm przenikał także romantyczne „opowieści niesamowite”, czego do- wodem są dwa kolejne szkice zawarte w  tomie. Julian Strzałkowski, bazując na utworach Siła­‍woli Józefa Bohdana Dziekońskiego oraz Lekarz­‍magnetycz‑ ny Józefa Dzierzkowskiego, stara się odpowiedzieć na pytanie, w  jaki sposób motyw popularnego w wieku XIX mesmeryzmu wpłynął na tragiczną wymo- wę wymienionych utworów. Z  kolei Oskar Kalarus, sięgając do innego dzieła Dziekońskiego – Sędziwoja – opisuje pojawiające się w utworze charaktery sa- turniczne oraz tragiczne skutki dokonanych przez bohaterów wyborów życio- wych. W zamykającym tom artykule Joanny Sapy ponownie analizie zosta- je poddana twórczość Słowackiego. Autorka proponuje odczytanie Balladyny z  uwzględnieniem odniesień intertekstualnych nawiązujących do baśni braci Grimm oraz ludowych baśni ukraińskich; wskazuje również funkcjonującą na różnych poziomach dwoistość dramatu, zawierającego zarówno cechy baśni, jak i antybaśni. Wstęp 9 Ten skrótowy przegląd zawartości tomu pokazuje, że każdy z autorów przy- jął odmienną perspektywę. Dzięki temu publikacja w różnorodny sposób przed- stawia funkcjonowanie komizmu i tragizmu w literaturze romantycznej. Widać również wyraźnie, że – mimo wspomnianej tragiczności cechującej egzystencję pokolenia romantyzmu – w literaturze epoki znalazły swe miejsce obie kategorie estetyczne, często łącząc się ze sobą w obrębie nie tylko tych samych zagadnień, ale również utworów. Redaktorzy­‍tomu Indeks osobowy Aleksy I, car Rosji 21 Allen Cheresh Elizabeth 81, 82 Ammianus Marcellinus 18 Aretino Pietro 106 Bachórz Józef 7, 38, 93, 115 Bachtin Michaił 80 Bajka Marcin 103 Balbus Stanisław 80 Balzak Honoriusz 30 Bania Zbigniew 19 Bańko Mirosław 14 Bartoszyński Kazimierz 35, 38, 39, 42 Bataille Georges 85, 88 Batory Stefan, król Polski 13 Baudouin de Courtenay Jan 92, 93 Bécu Salomea, zob. Słowacka Salomea Bestużew Aleksander 23 Bestużew Mikołaj 23 Bettelheim Bruno 118, 120 Bieliński Piotr 13 Billip Witold 57, 58, 60, 62, 63, 65 Boholm Åsa 79, 84 Bokiniec Monika 57 Borges Jorge Luis 15 Brackett Edward Augustus 96, 97 Bradbury Ray 16 Broch Hermann 15 Brzozowski Jerzy 24 Buchwald-Pelcowa Paulina 19 Byron George 82, 125 Bystroń Jan Stanisław 45 Canetti Elias 14, 16 Castle Terry 82 Cepik Jerzy 17, 19, 20 Chateaubriand François-René de 73, 82 Chmielowski Piotr 36 Chodkiewicz Jan Karol 44 Choisy Claude Gabriel de 46 Chrościcki Juliusz Antoni 19 Chwin Stefan 23 Cichocki Kasper 19 Cieszkowski Ludwik 48 Cirlot Juan Eduardo 71, 72 Czarnomorska Jolanta 29 Czeczot Jan 22 Czubek Jan 24 Dali Salvador 26 Dambek Zofia 29 Dante Alighieri 30 Dąbrowski Roman 26 Dernałowicz Maria 21, 22, 51 Dickenson John 19 Dihm Jan 46 Dobroczyński Bartłomiej 92 Dopart Bogusław 21 Doroszewski Witold 12, 13 Dubisz Stanisław 17 Dziekoński Józef Bohdan 8, 94, 95, 96, 97, 102–107, 109–111 Dziemidok Bohdan 57 Dzierzkowski Józef 8, 94, 97–99, 102 134 Indeks osobowy Erazm z Rotterdamu 63 Erdtracht Lucjan Frank 73 Fabianowski Andrzej 21 Feliksiak Elżbieta 86 Ferdynand Aragoński, król Hiszpanii 16 Forycki Remigiusz 79 France Anatole 73 Frank Józef 93 Fredro Aleksander 57–69 Freud Zygmunt 124 Fros Henryk 73, 76 Garewicz Jan 106 Ghia Marco 71 Goethe Johann Wolfgang 82, 109, 110 Gomulicki Juliusz Wiktor 16, 29, 31, 32 Goreń Anna 80 Goreń Andrzej 80 Gosławski Maurycy 13 Goszczyński Seweryn 35 Górski Artur 16, 20, 21 Górski Konrad 16, 22 Grabowski Michał 13 Grimm Jakub 8, 70, 117, 118, 120, 125–127, 130, 131 Grimm Wilhelm 8, 70, 117, 118, 120, 125– 127, 130, 131 Groza Aleksander 71–74, 77 Grzegorz IX, papież 11 Gumkowski Marek 64 Hahn Wiktor 24, 25 Hartwig Julia 15, 16 Hell Maximilian 95 Hertz Paweł 29 Heska-Kwaśniewicz Krystyna 17 Hiszpański Kazimierz 17 Hocke Gustav René 106, 107 Hoffmann-Piotrowska Ewa 21 Homer 26 Hrabec Stefan 16, 21 Hughes Robert 18 Hugo Wiktor 39, 82, 121 Inglot Mieczysław 60, 93, 113, 115, 119, 122, 123 Innocenty III 11 Izabela Kastylijska, królowa Hiszpanii 16 Jakub I, król Anglii 19 Jakubowski Wiktor 81 Jamrozik Elżbieta 95 Jandołowicz Marek (ksiądz Marek) 41–43 Janion Maria 79, 125 Januszkiewicz Eustachy 23 Jarząbek Dorota 80 Jasińska-Wojtkowska Maria 42 Jaspers Karl 104, 105 Jaworska Elżbieta 22 Jaworska Justyna 79 Jeżewski Władysław 18 Joczowa Maria 93 Jodełka-Burzecki Tomasz 116, 117, 126, 128 Julian Apostata, cesarz rzymski 18 Jung Carl Gustav 124 Kaleta Roman 47 Kalinowska Maria 26 Kallenbach Józef 21 Kania Ireneusz 71 Kamiński Ludwik 30 Kapełuś Helena 118 Karłowicz Jan 12 Kasjan Jan Mirosław 127 Kencki Patryk 65, 68 Kerényi Karl 84, 87, 88 Kiślak Elżbieta 64 Kitowicz Jędrzej 51 Kleiner Juliusz 24, 25, 52, 114, 116 Kleist Heinrich, von 101 Klibansky Raymond 103, 106, 107, 110 Klingemann August (Bonawentura) 89 Knapiusz (właśc. Grzegorz Knapski) 63 Kolankiewicz Leszek 79 Kopaliński Władysław 13, 14, 70–72, 74–76 Korotkich Krzysztof 103 Kosnarewicz Elwira 101 Kostenicz Ksenia 21 Kowalski Piotr 75, 76 Krasiński Wincenty 13 Krasiński Zygmunt 8, 13, 28, 29, 32, 33, 50, 73, 87, 114 Kretschmerowa Alicja 96 Kridl Manfred 24 Krukowska Halina 110 Kryczyńska-Pham Anna 84, 103 Kryński Adam 12 Krzeczkowski Józef 30 Krzemieniowa Krystyna 89 Krzyżanowski Julian 24, 47, 48, 84, 117, 118 Kucharski Eugeniusz 62 Kulas Dariusz 104 Kuźniar Jan 24 Lachnicki Emanuel 92 Lelewel Joachim 21 Leonardo da Vinci 102 Lermontow Michaił 8, 80–83 Leśmian Bolesław 76 Leszczyński Marcin 26 Lewandowski Ignacy 18 Lewinówna Zofia 35, 36, 38, 40, 44, 46, 50 Linde Samuel Bogumił 12, 87 Litwornia Andrzej 30 Ławski Jarosław 87, 103 Łyszczyński Kazimierz 12 Maciejewski Jarosław 86 Maciejewski Marian 35, 42, 47, 50 Makowiecka Zofia 21 Malczewski Antoni 8, 86–91, 93, 94 Mannheim Karl 82 Markiewicz Henryk 17, 56, 57, 62, 63, 68, 97 Mesmer Franz Anton 92–97, 99, 102 Michał Anioł (właśc. Michelangelo Buonar- Michelsen Leopold 24 Mickiewicz Adam 8, 13, 16, 17, 20–25, 27–30, roti) 107 32, 33 Miłobędzki Adam 19 Molier (właśc. Jean Baptiste Poquelin) 60 Navratil Leo 79 Nawrocka Ewa 115, 130 Niedźwiedzki Władysław 12 Niemcewicz Julian Ursyn 46 Norwid Cyprian Kamil 8, 11, 16, 29, 31–33, 80 Indeks osobowy 135 Nowak Zbigniew Jerzy 16, 22, 25 Nowosilcow Nikołaj 32 Ochorowicz Julian 101 Ocieczek Renarda 11 Oesterline Franzl 95 Omar I (Umar Ibn al-Chattab), kalif arab. 32 Oesterreicher-Mollwo Marianne 75 Outram Dorinda 93 Panasiuk Ryszard 81 Panofsky Erwin 103, 106, 107, 110 Paskiewicz Iwan 34 Pecold Kazimierz 24 Pelc Jerzy 24 Perlin Jacek 17 Perlin Oskar 17 Perrault Charles 73, 118 Picon Gaetan 105 Piechota Marek 11, 15, 17, 28 Pigoń Stanisław 56, 61, 62 Pinetti Giuseppe 71 Piwińska Marta 83 Plewniak Jerzy 85 Płonka-Syroka Bożena 92–95, 99, 101 Płoszewski Leon 16, 20 Podgórska-Klawe Zofia 95 Poe Edgar Allan 75–77 Pol Wincenty 56 Pomorski Adam 109 Poniatowski Stanisław August, król Polski 41, 54 Pontormo Jacopo 106 Poszman Antoni 92 Potocki Mikołaj 43–48, 52–55 Potocki Stanisław 93 Potocki Wacław 19 Praz Mario 122 Prokopiuk Jerzy 75 Prussak Maria 16, 21, 22 Przybylski Ryszard 87, 94 Przybyła Zbigniew 27, 28, 40, 43, 84, 86 Przychodniak Zbigniew 24 Pugaczow Jemielian 39 Pułaski Kazimierz 34 Puszkin Jurij 19 Puszkin Stiepan 19 136 Indeks osobowy Radziwiłł Karol ,,Panie Kochanku” 37, 41, 43, 45, 48, 49, 50, 52, 53, 55 Radziwiłł Krzysztof 23 Reichenbach Karl, von 101 Rejtan Tadeusz 44, 52 Rejten Michał 38, 49 Rodríguez de Silva y Velázquez Diego 18 Romanowski Andrzej 17 Ropelewski Stanisław 39, 45 Rosiek Stanisław 79 Ryba Janusz 80 Rymkiewicz Jarosław Marek 62, 63 Rzewuski Henryk 8, 34–37, 39–42, 44–46, 48, 50–55 Rzońca Wiesław 11, 32 Saganiak Magdalena 103 Sawicki Stefan 42 Sawrymowicz Eugeniusz 23 Saxl Fritz 103, 106, 107, 110 Schelling Friedrich Wilhelm Joseph von Schiller Friedrich 82 Schlegel August Wilhelm 121 Schopenhauer Arthur 106 Scott Walter 82 Sędziwój Michał 103, 104 Shih Huang, cesarz chiński 15 Sicińska Edyta 14, 15 Sidorski Dionizy 49 Siemieński Lucjan 45, 47 Simon Alfred 79 Siwicka Dorota 56, 63, 64, 115, 121, 122, 81 124 Siwiec Magdalena 28, 86, 88, 89, 101 Skutnik Dominika 89 Skwarek Irena 7, 115, 130 Sławiński Janusz 117 Słowacka Salomea 23 Słowacki Juliusz 8, 12, 23–30, 32, 33, 73, 80, 83–86, 90, 91, 113–131 Sobieski Jan III, król Polski 12 Sobol Elżbieta 87 Sokół Lech 94 Sołtan Adam 28, 29 Staff Leopold 116, 117 Stefanowska Zofia 16, 21, 22 Sudolski Zbigniew 13, 28 Szalsza Marek 106 Szargot Maciej 95–97, 111 Szary-Matywiecka Ewa 31 Szekspir William 81, 121 Szmydtowa Zofia 35, 39 Sztyrmer Ludwik 94 Szweykowski Zygmunt 36, 37, 39, 41, 53 Ślisz Andrzej 34 Śliwiński Artur 12 Śliwowska Wiktoria 23 Śniadecka Ludwika 28 Śniadecki Jan 93 Śniadecki Jędrzej 93 Świtkowski Piotr 93 Tarnowski Marceli 118, 126 Tazbir Janusz 12, 51 Torlonia Alessandro, książę 28 Torquemada Tomasz 16, 17, 19, 20, 26 Treugutt Stefan 113–116, 121 Trillat Etienne 95 Trojanowiczowa Zofia 29 Truffaut François 16 Turczyn Małgorzata 89 Tuwim Julian 71, 94, 98 Twardowski Samuel 19 Ursel Marian 64 Walens, cesarz rzymski 18 Walentynian I, cesarz rzymski 18 Wasilewski Zygmunt 35 Waśko Andrzej 35, 39 Wawrzkowicz Stanisław 17 Weintraub Wiktor 39, 53, 54 Wicherski Feliks 30 Witkowska Alina 115, 121–123 Witwicki Stefan 13, 39 Władysław IV, król Polski 19 Wolf Bolesław Maurycy 29 Wolter (właśc. François-Marie Arouet) 52 Wołodkowicz Ignacy (właśc. Michał) 44, 49, 50, 53 Wortman Stefania 118 Wyczańska Irena 97 Indeks osobowy 137 Wyka Kazimierz 61, 97 Wyrzykowski Stanisław 76 Zagórski Jerzy 81 Załuski Roman 29 Zan Tomasz 22, 92 Zante Solomon 24 Zeler Bogdan 17 Zeltzer Janina 23 Zgorzelski Czesław 16, 22 Zielińska Marta 22 Żeleński-Boy Tadeusz 56 Żmigrodzka Maria 35, 39, 45, 89, 97 Opracowali Marta­‍Kalarus­‍i­‍Oskar­‍Kalarus Redaktor Joanna Szewczyk Projektant okładki Tomasz Gut Redaktor techniczny Andrzej Pleśniar Korektor Katarzyna Kondracka Łamanie Grażyna Szewczyk Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-888-0 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-889-7 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 8,75. Ark. wyd. 11,5. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu K o m i z m i t r a g i z m w l i t e r a t u r z e r o m a n t y z m u Więcej o książce Cena 20 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-889-7 6 Dziedzictwo-romantyczne-T-3.indd Wszystkie strony 2016-12-13 01:29:57
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komizm i tragizm w literaturze romantyzmu
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: