Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00247 008834 13447943 na godz. na dobę w sumie
Komputerowe wspomaganie analizy danych jakościowych. Zastosowanie oprogramowania NVivo i Atlas.ti w projektach badawczych opartych na metodologii teorii ugruntowanej - ebook/pdf
Komputerowe wspomaganie analizy danych jakościowych. Zastosowanie oprogramowania NVivo i Atlas.ti w projektach badawczych opartych na metodologii teorii ugruntowanej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 286
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9166-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-100%), audiobook).
Prezentowana książka stanowi owoc wieloletnich doświadczeń autora związanych z praktyką wykorzystywania oprogramowania CAQDA w pracy badawczej i dydaktycznej . Zawiera szereg użytecznych informacji dotyczących stosowania programów NVivo oraz Atlas.ti w realizacji projektów badawczych opartych na metodologii teorii ugruntowanej. Ze względu na uniwersalny charakter prezentowanych narzędzi komputerowych, a także z uwagi na szczegółowy opis kolejnych funkcji obu programów proponowana pozycja może stać się nieocenioną pomocą dla wielu badaczy reprezentujących różne szkoły metodologiczne w ramach szeroko rozumianych jakościowych metod badawczych. Publikacja jest skierowana zarówno do przedstawicieli środowiska naukowego, jak i do instytucji publicznych oraz praktyków realizujących w swojej pracy badania jakościowe na użytek komercyjny. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Jakub  Niedbalski  –  Uniwersytet  Łódzki,  Wydział  Ekonomiczno-­‐Socjologiczny,  Instytut  Socjologii   Katedra  Socjologii  Organizacji  i  Zarządzania,  90-­‐214  Łódź,  ul.  Rewolucji  1905  r.  nr  41/43   e-­‐mail:  jakub.niedbalski@gmail.com   RECENZENT   Dariusz  Kubinowski   REDAKTOR  WYDAWNICTWA  UŁ   Dorota  Stępień   SKŁAD  I  ŁAMANIE   AGENT  PR   OKŁADKĘ  PROJEKTOWAŁA   Barbara  Grzejszczak   ©  Copyright  by  picture  on  the  cover:  Strategy  keyboard/momius  –  Fotolia.com   Publikacja  dofinansowana  z  funduszy  Rektora  Uniwersytetu  Łódzkiego   Dziekana  Wydziału  Ekonomiczno-­‐Socjologicznego  UŁ  oraz  Kierownika  Katedry  Socjologii   Organizacji  i  Zarządzania  IS  UŁ   ©  Copyright  by  Uniwersytet  Łódzki,  Łódź  2014   Wydane  przez  Wydawnictwo  Uniwersytetu  Łódzkiego   Wydanie  I.  W.06307.13.0.M   ISBN  (wersja drukowana) 978-83-7969-060-2 ISBN (ebook) 978-83-7969-166-1   Wydawnictwo  Uniwersytetu  Łódzkiego   90-­‐131  Łódź,  ul.  Lindleya  8   www.wydawnictwo.uni.lodz.pl   e-­‐mail:  ksiegarnia@uni.lodz.pl   tel.  (42)  665  58  63,  faks  (42)  665  58  62   Moim Bliskim Spis treści Wstęp ...............................................................................................................................................  7 1. CAQDA – oprogramowanie wspierające analizę danych jakościowych .................................... 13 1.1..Historia.i.stan.rozwoju.oprogramowania.CAQDA ............................................................... 14 1.2..Rodzaje.oprogramowania.CAQDA ...................................................................................... 16 1.3..Kierunki.rozwoju.oprogramowania.CAQDA ........................................................................ 17 2. Badacz jako użytkownik – posługiwanie się oprogramowaniem NVivo i Atlas.ti .................... 21 2.1..Historia.powstania.oraz.rozwoju.programów.NVivo.i.Atlas.ti ............................................. 21 2.2..Porównanie.cech.użytkowych.oprogramowania.NVivo.i.Atlas.ti ........................................ 24 2.2.1..Wygląd.interfejsu.i.dostęp.do.poszczególnych.funkcji.programów. ......................... 24 2.2.2..Specyfika.nazewnictwa.poszczególnych.funkcji. ...................................................... 31 2.3..Kierunki.rozwoju.oprogramowania.NVivo.i.Atlas.ti ............................................................ 32 3. Charakterystyka metodologii teorii ugruntowanej ................................................................... 37 3.1..Wprowadzenie.do.badań.jakościowych .............................................................................. 37 3.2..Metodologia.teorii.ugruntowanej.w.zarysie ....................................................................... 41 3.2.1..Metodologia.teorii.ugruntowanej.jako.strategia.badawcza ..................................... 42 3.2.2..Główne.procedury.metodologii.teorii.ugruntowanej .............................................. 43 4. Badacz jako analityk – wykorzystanie oprogramowania NVivo i Atlas.ti w badaniach jakościowych prowadzonych z zastosowaniem metodologii teorii ugruntowanej ................. 47 4.1..Zarządzanie.danymi ............................................................................................................ 48 4.1.1..Proces.gromadzenia.danych.pierwotnych ................................................................ 49 4.1.2..Edytowanie,.segregowanie.i.porządkowanie.danych ............................................... 56 4.1.3..Transkrypcje.i.opisy.danych ...................................................................................... 63 4.1.4..Podsumowanie ......................................................................................................... 71 4.2..Interpretacja.danych ........................................................................................................... 71 4.2.1..„Tematyzacja”.i.opis.danych.–.cytaty,.odniesienia,.komentarze.i.adnotacje ............ 72 4.2.2..Kodowanie.i.generowanie.kategorii.analitycznych .................................................. 84 4.2.2.1..Kodowanie.wiersz.po.wierszu ..................................................................... 85 4.2.2.2..Praca.na.kodach.–.rekodowanie.danych ..................................................... 97 4.2.2.3..Porządkowanie.kodów.i.kategorii .............................................................. 100 4.2.2.4..Paradygmat.kodowania ............................................................................. 106 4.2.2.5..Kodowanie.selektywne ............................................................................. 118 4.2.2.6..Funkcja.komentarzy.oraz.informacji.o.kodach.(definicje.kodów) ............. 121 4.2.2.7..Wspomaganie.procesu.kodowania.przez.wykorzystanie.funkcji. przeszukiwania.tekstu.(wyszukiwarka.słownikowa) ................................. 129 4.2.2.8..Wybrane.narzędzia.ilościowego.zaliczania.danych.tekstowych. ............... 142 4.2.3..Pisanie.not.teoretycznych ...................................................................................... 146 6 4.2.4..Metoda.ciągłego.porównywania ............................................................................ 156 4.2.4.1..Przeglądanie.zawartości.kategorii ............................................................. 158 4.2.4.2..Tworzenie.matryc ...................................................................................... 161 4.2.4.2.1..NVivo.–.narzędzia.do.tworzenia.matryc ................................... 162 4.2.4.2.2..Atlas.ti.–.funkcje.odpowiadające.za.generowanie.matryc ........ 171 4.2.4.3..Narzędzia.przeszukiwania.–.kwerenda.danych ......................................... 176 4.2.4.3.1..Opcje.zapytań.w.programie.NVivo ........................................... 177 4.2.4.3.2..Narzędzia.zapytań.w.programie.Atlas.ti ................................... 195 4.2.4.4..Podsumowanie .......................................................................................... 212 4.2.5..Budowanie.i.ugruntowywanie.hipotez ................................................................... 213 4.2.6..Tworzenie.modeli.i.diagramów.integrujących ........................................................ 217 4.2.7..Pisanie.raportu.z.badań.i.eksportowanie.danych .................................................. 246 5. Stosowanie oprogramowania CAQDA w kontekście realizacji badań opartych na MTU – możliwości i ograniczenia .................................................................................................... 269 Zakończenie .................................................................................................................................  273 Bibliografia ...................................................................................................................................  277 Summary ......................................................................................................................................  281 Wstęp Rozwój.nowoczesnych.technologii.otwiera.przed.badaczami.nowe.sposoby. i.możliwości.realizacji.projektów.badawczych..Szybko.rozwijająca.się.kompute- ryzacja. i. informatyzacja. mają. w. tym. kontekście. duże. znaczenie.. Nowoczesne. technologie. coraz. silniej. oddziałują. na. proces. badawczy. poprzez. dostarczanie. innowacyjnych. narzędzi. metodologicznych,. takich. jak. specjalistyczne. progra- my.komputerowe..Na.przestrzeni.ostatnich.lat.możemy.obserwować.niezwykle. dynamiczny. rozwój. oprogramowania. komputerowego. wspomagającego. anali- zę.danych.jakościowych,.a.lista.dostępnych.programów.staje.się.coraz.dłuższa. (zob.. Lewins,. Silver. 2004).. Obok. narzędzi. stosunkowo. prostych. i. o. ograniczo- nych. możliwościach. mamy. programy. tak. rozbudowane,. jak. Atlas.ti,. NVivo. czy. MaxQDA,.które.udostępniają.badaczowi.opcje.tworzenia.powiązań.między.ko- dami,.zaawansowanego.przeszukiwania.danych,.generowania.hipotez,.a.w.dal- szej.kolejności.także.konstruowanie.teorii.(Fielding.2007:.463;.Kelle.2005:.486).. Oprogramowanie.tego.typu.pomaga.w.tworzeniu.rozbudowanych.zbiorów.danych. i.w.ich.wszechstronnym.porządkowaniu.zgodnie.z.intencją.badacza..Ze.względu. na.swoje.możliwości.oprogramowanie.to.jest.skierowane.do.szerokiego.grona. odbiorców,. przez. co. powinno. zaspokoić. oczekiwania. wielu. osób. reprezentują- cych.różne.szkoły.teoretyczne.i.podejścia.badawcze. Wielość. i. różnorodność. programów. CAQDA1. ma. kilka. przyczyn,. a. jedną. z.nich.jest.podział.na.oprogramowanie.tworzone.i.dystrybuowane.na.zasadach. komercyjnych.oraz.takie,.które.jest.dostępne.w.ramach.wolnej.licencji.publicznej.. Te.ostatnie.często.są.owocem.pracy.pojedynczych.autorów.bądź.całych.zespołów,. a.nawet.społeczności.osób.zaangażowanych.w.proces.ulepszania.i.poprawiania. otwartego.kodu.danego.oprogramowania..Innym.jeszcze.powodem.takiego.zróż- nicowania.w.obrębie.rodziny.CAQDA.jest.historia.powstania.i.geneza.rozwoju.po- szczególnych.programów. 1 CAQDAS.to.skrót.oznaczający.Computer Assisted Qualitative Data Analysis Software,.czy- li. oprogramowanie. komputerowe. wspomagające. analizę. danych. jakościowych.. Skróty. CAQDAS. i.CAQDA.są.tożsame,.przy.czym.CAQDA.używam.wtedy,.gdy.obok.niego.wprowadzam.polskie.tłu- maczenie.słowa.software,.a.więc.„oprogramowanie”..Warto.zaznaczyć,.że.w.niektórych.polskich. opracowaniach.poświęconych.tego.rodzaju.oprogramowaniu.ich.autorzy.posługują.się.spolszczoną. wersją.skrótu.–.KADJ.. 8 Tym,.co.wydaje.się.jednak.szczególnie.istotne.w.aspekcie.występowania.róż- norodności.tego.typu.oprogramowania,.jest.jego.przeznaczenie,.a.ściślej.rzecz. ujmując.–.rodzaj.opracowywanych.danych,.charakter.analizy,.a.przede.wszystkim. wybrana.przez.badacza.metoda.i.zaplecze.teoretyczne,.do.którego.odwołuje.się. on.podczas.analizy.i.interpretacji.danych.. Opracowania. dotyczące. CAQDAS. (głównie. pozycje. zagraniczne,. bowiem. na. polskim. rynku. wydawniczym. rodzimych. pozycji. jest. stosunkowo. niewiele). można.podzielić.między.innymi.na.te.odnoszące.się.do.kwestii.metodycznych,. opisujące. posługiwanie. się. programami. i. stanowiące. swego. rodzaju. instrukcje. obsługi.(Niedbalski.2013a).oraz.te,.które.stawiają.za.punkt.wyjścia.rozważania. metodologiczne,.a.przez.to.są.przeważnie.osadzone.w.ramach.określonej.me- todologii.badawczej..Z.tego.względu.opracowania.poświęcone.CAQDAS.z.jednej. strony.prezentują.szerszą,.choć.bardziej.ogólną,.perspektywę.posługiwania.się. oprogramowaniem.w.ogóle,.z.drugiej.zaś.są.zogniskowane.na.kwestiach.szczegó- łowych,.odnoszących.się.do.zastosowania.danego.programu.w.kontekście.reali- zacji.badań.w.określonej.konwencji.metodologicznej. Podobnie. wykorzystanie. oprogramowania. CAQDA. może. mieć. różny. wy- miar.w.zależności.od.tego,.co.dokładnie.badacz.chce.za.jego.pomocą.wykonać.. Zdaniem.Gibbsa.(2011:.20).niektórzy.mogą.skoncentrować.się.głównie.na.za- rządzaniu.danymi,.wykorzystując.takie.funkcje.oprogramowania,.jak:.grupo- wanie,.gromadzenie,.segregowanie.czy.proste.przeszukiwanie.informacji..Inni. zaś,.realizując.badania,.będą.chcieli.za.pomocą.CAQDAS.przeprowadzić.cały. proces.analizy,.łącznie.z.wygenerowaniem.teorii.i.sformułowaniem.końcowych. wniosków. Intencją. autora. niniejszej. książki,. ale. też. badacza. jakościowego. stosujące- go.metodologię.teorii.ugruntowanej,.było.zaprezentowanie.takich.programów,. które. umożliwiłyby. holistyczne. podejście. do. realizacji. badań,. łączące. w. sobie. rozmaite.funkcje.pozwalające.na.przeprowadzenie.pełnej.analizy.danych,.a.więc. przejście.od.materiałów.pierwotnych.ku.coraz.bardziej.zaawansowanym.etapom. teoretyzowania.i.pracy.na.wyższym.poziomie.konceptualnym,.czego.rezultatem. miałoby.być.wypracowanie.teorii.. Kierując. się. własnym. doświadczeniem,. zdobytą. wiedzą. i. praktycznym. wykorzystaniem. oprogramowania. CAQDA,. autor. publikacji. podjął. decyzję. o.wyborze.dwóch.z.nich.–.NVivo.oraz.Atlas.ti.jako.najlepiej.odpowiadających. wymaganiom. metodologii. teorii. ugruntowanej.. Prezentowana. książka. jest. też.owocem.studiów.nad.literaturą.przedmiotu.(zob..Gibbs.2011;.Kelle.2005;. Lonkila. 1995),. poruszającą. problematykę. zastosowania. specjalistycznego. oprogramowania.wspomagającego.analizę.danych.jakościowych.w.kontekście. realizacji. badań. opartych. na. procedurach. metodologii. teorii. ugruntowanej. 9 (MTU)2.. W. publikacjach. naukowych. poświęconych. CAQDAS. wielokrotnie. podkreśla.się.bowiem,.że.pomiędzy.tego.rodzaju.oprogramowaniem.a.wspo- mnianą.metodologią.badań.istnieje.bardzo.silny.związek.(Budziszewska.2010:. 89–94)..Wynika.to.między.innymi.z.faktu,.że.projektantami.oprogramowania. byli. często. naukowcy,. którzy. konstruowali. je. z. myślą. o. realizacji. konkretne- go. projektu. badawczego.. W. konsekwencji. wymagania. stawiane. przez. dane,. a.także.konkretne.tematy.badawcze.i.wybrane.podejście.metodologiczne.mia- ły. wpływ. na. charakterystykę. oprogramowania.. Rozwojem. Atlas.ti. czy. NVivo. kierowały. zespoły,. które. potrzebowały. narzędzi. umożliwiających. realizację. badań. opartych. na. takich. metodach,. jak. hermeneutyka. i. teoria. ugruntowa- na..To.koncepcyjne.dziedzictwo.można.dostrzec.i.dzisiaj.w.wielu.funkcjach.do- stępnych.w.tych.programach.(Gibbs.2011:.188–189)..Ów.związek.jest.również. widoczny.w.samej.strukturze.czy.tak.zwanej.„architekturze”.oprogramowania,. odpowiadającej.wymogom.stawianym.przez.MTU..Metodologia.teorii.ugrun- towanej.ma.bowiem.służyć.wyjaśnianiu.badanych.fenomenów,.a.nie.cyzelowa- niu.i.weryfikacji.cudzych.pomysłów.(Gorzko.2008:.9)..Glaser.i.Strauss.sugeru- ją,.że.zadanie.to.jest.możliwe.do.zrealizowania.poprzez.działanie.„naturalne”,. wręcz.spontaniczne,.które.wykorzystuje.sposoby.i.zasoby.poznawcze.stosowa- ne.w.rozwiązywaniu.problemów.życia.codziennego.(ibidem:.9)..Nie.oznacza. to.jednak.dowolności.i.chaotyczności.działań.badacza..Jak.pisze.Marek.Gorzko. (2008:.9),.twórcy.teorii.ugruntowanej.służą.w.tej.kwestii.swego.rodzaju.prze- wodnictwem.i.pomocą.polegającą.na.dostarczeniu.narzędzi.wspomagających. budowanie. teorii,. a. więc. określonych. zasad. i. procedur. „podpowiadających,. w.jaki.sposób.sukcesywnie.pozyskiwane.dane.podporządkować.celom.dosko- nalenia.i.empirycznego.podbudowania.rozwijających.się.teoretycznych.analiz”. (Charmaz.2000:.509,.za:.Gorzko.2008:.10)..Owa.iteracyjność,.a.więc.nieustan- ny.ruch.pomiędzy.danymi.a.produktami.analizy.i.nieliniowość.działań.badacza,. jest.dobrze.odzwierciedlona.w.konstrukcji.Atlas.ti.oraz.NVivo,.które.pozwalają. na. swobodne. przechodzenie. od. materiałów. źródłowych,. poprzez. ich. kodo- wanie,. poszukiwanie. związków. między. nimi. oraz. pisanie. not. teoretycznych,. aż.po.tworzenie.modeli.analitycznych.i.budowanie.teorii.. Zdając.sobie.sprawę.z.tego,.że.sortowanie.i.przeszukiwanie.całego.zbioru.da- nych.uzyskanego.w.toku.badań.jakościowych,.przy.jednoczesnym.projektowaniu. na.ich.podstawie.spójnej.i.wnikliwej.analizy,.która.miałaby.mocne.zakorzenienie. w. materiale. empirycznym,. stanowi. nierzadko. spore. wyzwanie. i. stwarza. liczne. problemy,.z.jakimi.borykają.się.badacze.korzystający.z.metodologii.teorii.ugrun- towanej,.autor.książki.podjął.się.przedstawienia.takich.narzędzi.CAQDAS,.które. 2 W.niniejszej.publikacji.stosuje.się.zamiennie.całą.nazwę.–.metodologia.teorii.ugruntowanej. bądź.jej.skrót.–.MTU. 10 w.sposób.jego.zadaniem.najlepszy.spełniają.rolę.wspomagającą.analityka.kieru- jącego.się.zasadami.MTU.(Gibbs.2011:.20).. Niniejszą. książką. autor. chce. rzucić. nieco. światła. na. problem. stosowania. metod.badań.jakościowych.w.kontekście.realizacji.projektów,.w.których.badacze. wspierają.się.na.specjalistycznym.oprogramowaniu.CAQDA. Jones.i.Diment.(2010:.10),.dokonując.przeglądu.prac.naukowych.i.artykułów. autorów,.którzy.w.realizacji.swoich.badań.używali.oprogramowania.CAQDA,.wy- kazali,.że.najpowszechniej.stosowanymi.narzędziami.informatycznymi.są.NVivo. oraz.Atlas.ti..Ponadto.stwierdzili,.że.przeważająca.liczba.badaczy,.którzy.posługu- ją.się.tego.rodzaju.programami,.wykorzystuje.w.swojej.pracy.metodologię.teorii. ugruntowanej..Zdaniem.autora.niniejszej.książki.wybór.tych.dwóch.programów. i.MTU.jako.metody,.którą.można.stosować.przy.wykorzystaniu.CAQDAS,.wyda- ją.się.więc.w.pełni.uzasadnione. Tabela.1..Zestawienie.korelacji.pomiędzy.stosowanymi.metodami.badań.jakościowych. a.wykorzystywanym.oprogramowaniem.CAQDA.(w. ) Studium przypadku Analiza treści Etnografia Teoria Fenomenologia ugruntowana Analiza tematyczna Atlas.ti Hyper- RESEARCH Leximancer MaxQDA Nudist NVivo 8,6 – 0,9 0,9 7,7 22,3 40,5 0,9 1,4 – – 3,2 5,9 11,4 4,1 – – 0,5 0,5 3,6 8,6 Źródło:.Jones.i.Diment.2010:.10.. 10,0 0,5 – 0,5 4,1 12,3 27,3 1,4 – 0,5 – – 3,2 5,0 1,8 – – – 1,4 4,1 7,3 26,8 1,8 1,4 1,8 16,8 51,4 100,0 Chociaż.metodologii.teorii.ugruntowanej,.a.także.CAQDAS.poświęcono.już. sporo.uwagi.w.literaturze.zachodniej,.to.sam.problem.spójności.oprogramowania. z.wymogami.wybranej.metody.badawczej.(Bazeley,.Richards.2000;.Bazeley.2002;. Gibbs.2002;.Morse,.Richards.2002;.Richards.2005).wydaje.się.nadal.niezwykle. aktualny,.zaś.brak.jakichkolwiek.opracowań.z.zakresu.tej.tematyki.w.literaturze. polskiej,.tym.bardziej.uzasadnia.potrzebę.powstania.niniejszej.książki..W.związku. z.tym.publikacja.ta.ma.wypełnić.istniejącą.lukę.i.przedstawić.rodzimemu.czytel- nikowi.aplikacyjne.możliwości.dwóch.reprezentantów.oprogramowania.CAQDA. w.kontekście.ich.zastosowania.w.badaniach.opartych.na.MTU.(Bringer,.Johnston. i.Brackenridge.2004).. *** 11 Na.koniec.chciałbym.się.jeszcze.odnieść.do.samej.konstrukcji.książki.i.spo- sobu. prezentowania. w. niej. poszczególnych. treści.. Układ. ten. jest. bowiem. po- dyktowany. specyfiką. wybranych. programów. komputerowych. oraz. odpowiada. wymaganiom. stawianym. przez. metodologię. teorii. ugruntowanej.. Jak. zaznacza. Marek. Gorzko. (2008:. 85),. natura. operacji. analitycznych. w. metodologii. teorii. ugruntowanej.polega.na.swego.rodzaju.„warunkowaniu”,.nie.zaś.sekwencji.do- brze.wyodrębnionych.i.niezależnych.od.siebie.procedur..Co.więcej,.cząstkowe.re- zultaty.każdej.z.operacji.analitycznych.zależą.z.jednej.strony.od.warunków.prze- prowadzania.pozostałych.operacji,.a.z.drugiej.–.są.uzależnione.od.ich.rezultatów. (Gorzko.2008:.85)..Chociażby.z.tego.względu.trudno.jest.w.sposób.rozłączny.opi- sywać.poszczególne.opcje.oprogramowania.CAQDA,.bowiem.ich.rola.ujawnia.się. w.różnych,.„nachodzących”.na.siebie.czy,.inaczej.mówiąc,.współistniejących.pro- cedurach.analitycznych..W.książce.podjęto.próbę.ich.praktycznego.rozdzielenia. w. zakresie. prezentowania. funkcji. CAQDAS,. zgodnie. z. przyjętą. konstrukcją. po- szczególnych.rozdziałów,.odnoszących.się.do.„etapów”.analizy.danych..Podobnie. czynności.związane.ze.zbieraniem.danych.i.ich.analizą.muszą.być.realizowane.sy- multanicznie..Autor.ma.jednak.pełną.świadomość,.że.jest.to.zabieg.nieco.sztucz- ny,.w.praktyce.bowiem,.tak.jak.wspomniano.wcześniej,.wszelkie.procedury.mają. charakter.współwystępowania.. Warto.podkreślić,.że.wprowadzony.w.książce.podział.na.funkcje.służące.„przy- gotowaniu”.danych.oraz.te.uznane.za.„właściwe”.narzędzia.analizy.jest.umow- ny..Został.dokonany.na.podstawie.doświadczeń.własnych.oraz.zaleceń.twórców. obydwu.programów..Prezentowane.funkcje.mogą.mieć.jednak.inne.zastosowa- nie.w.zależności.od.wykorzystania.programu.i.przyjętej.metodologii..A.nawet,. gdy.będziemy.używali.tej.samej.metodologii,.to.i.tak.może.się.okazać,.że.posłu- giwanie.się.poszczególnymi.funkcjami.będzie.wyglądało.odmiennie..Opisywane. w.książce.przykłady.i.sposoby.ich.zastosowania.mają.być,.o.ile.to.możliwe,.naj- bardziej.uniwersalne.w.kontekście.realizacji.badań.opartych.na.MTU,.choć.–.jak. wspomniano.–.opierają.się.na.doświadczeniach.własnych.i.z.tego.względu.mogą. być. „obarczone”. indywidualnymi. upodobaniami. oraz. pewnymi. przyzwyczaje- niami..Tym.bardziej.pragnę.zwrócić.na.to.uwagę,.gdyż.nie.roszczę.sobie.prawa. do.wyznaczania.jednej.czy.też.najbardziej.właściwej.drogi.do.korzystania.z.opro- gramowania.CAQDA..Wręcz.przeciwnie.–.opowiadam.się.raczej.za.uznaniem.róż- nic.w.działaniach.poszczególnych.badaczy.jako.użytkowników.tego.rodzaju.pro- gramów.i.uważam.je.za.coś.naturalnego.i.w.pełni.uzasadnionego.. 1. CAQDA – oprogramowanie wspierające analizę danych jakościowych CAQDAS. to. inaczej. komputerowe. oprogramowanie. wspomagające. ana- lizę. danych. jakościowych.. Termin. ten. został. wprowadzony. przez. naukowców. z.University.of.Surrey.w.Wielkiej.Brytanii.na.przełomie.lat.80..i.90..XX.w..i.od- nosi.się.do.kategorii.oprogramowania.służącego.do.realizacji.projektów.badaw- czych. prowadzonych. zgodnie. ze. zróżnicowanymi. podejściami. analitycznymi. z.zakresu.badań.jakościowych.(Seale.2008:.232–233).. Aby. lepiej. zrozumieć. idee. przyświecające. powstaniu. i. rozwojowi. opro- gramowania. wspomagającego. analizę. danych. jakościowych,. warto. dokład- niej.przyjrzeć.się.nazwie.tej.kategorii.programów..Rozkładając.ją.na.czynni- ki. pierwsze,. otrzymamy. trzy. podstawowe. składowe.. Po. pierwsze. będzie. to. komponent.technologiczny,.a.więc.całe.zaplecze.informatyczne.i.nowoczesne. rozwiązania.techniczne,.a.także.stojący.za.nim.profesjonalni.informatycy,.za- angażowani. w. realizację. nowatorskich. projektów. oraz. w. implementowanie. osiągnięć. technologicznych. do. oprogramowania. CAQDA.. Po. drugie. to. kom- ponent. metodologiczny,. a. więc. szeroko. rozumiane. podejście. jakościowe. w.badaniach.społecznych.oraz.grupa.badaczy,.którzy.wykorzystując.programy. komputerowe,.realizują.jakościowe.projekty.badawcze..Tym,.co.zaś.je.łączy,. jest.komponent.„ideologiczny”,.obrazujący.sprzężenie.zwrotne.istniejące.po- między. poprzednio. wymienionymi. komponentami.. W. tym. kontekście. poję- cie.„wspomaganie”.oznacza,.iż.powstanie.oprogramowania.CAQDA.wiąże.się. z.ideą.zaprzęgnięcia.technologii.na.rzecz.rozwoju.nauk.humanistycznych.i.jej. wykorzystania. na. użytek. prowadzenia. badań. społecznych. (por.. Trutkowski. 1999:.117)..Oprogramowanie.CAQDA.dostarcza.zatem.specjalistycznych.na- rzędzi. pełniących. rolę. służebną. w. stosunku. do. metod. badań. jakościowych. (Kelle.2005). Biorąc. pod. uwagę. powyższe. stwierdzenia,. można. uznać,. że. programy. wspomagające. analizę. danych. jakościowych,. ich. powstanie. oraz. rozwój. są. wynikiem. zastosowania. nowoczesnej. technologii. w. projektach. badawczych. realizowanych. zgodnie. z. zasadami. szeroko. rozumianej. metodologii. badań. jakościowych. 24 2.2. Porównanie cech użytkowych oprogramowania NVivo i Atlas.ti Każdy.program.ma.swoją.charakterystykę.i.spo.sób.organizowania.poszcze- gólnych.działań.w.ramach.procesu.analitycznego..Co.więcej,.każ.dy.jest.swo- istym.środowiskiem,.w.którym.badacz.pracuje.i.wykonuje.określone.czynno- ści.zgodnie.z.tak.zwaną.„architekturą.oprogramowania”,.a.więc.technicznymi. roz.wiązaniami. użytymi. przez. jego. konstruktorów. (Saillard. 2011;. Niedbalski,. Ślęzak.2012:.128).. Jak.wcześniej.wspomniano,.wszystkie.programy.CAQDA.mają.pewne.ce- chy. wspólne,. wyróżniające. je. spośród. innych. rodzajów. oprogramowania.. Najważniejszą.zaś.jest.po.prostu.ich.przeznaczenie,.a.więc.ogólnie.rzecz.uj- mując,.wspomaganie.szeroko.rozumianej.analizy.danych.jakościowych..W.ob- rębie.pojemnej.rodziny.CAQDA.istnieją.określone.typy.czy.też.rodzaje.opro- gramowania. wydzielone. ze. względu. na. ich. specyfikę. i. posiadane. funkcje.. Omawiane.w.niniejszej.książce.programy.NVivo.oraz.Atlas.ti.należą.do.kate- gorii.programów.wspomagających.budowanie.teorii.i.z.tego.względu.szczegól- nie.dobrze.odpowiadają.wymogom.stawianym.przez.procedury.metodologii. teorii.ugruntowanej..To.zaś.generuje.określone.rozwiązania,.jakie.są.zaimple- mentowane.w.NVivo.i.Atlas.ti,.a.które.mają.swoje.bezpośrednie.odzwiercie- dlenie. w. samym. wyglądzie. programów,. ich. konstrukcji,. a. także. dostępnych. opcjach..Z.tego.względu.nim.przejdziemy.do.dokładnego.omówienia.obszarów. wykorzystywania. obu. programów. w. kontekście. realizacji. projektów. badaw- czych.opartych.na.metodologii.teorii.ugruntowanej,.na.początku.przedstawi- my. charakterystykę. cech. użytkowych. NVivo. i. Atlas.ti,. przede. wszystkim. zaś. opis.interfejsu,.rozlokowania.poszczególnych.funkcji,.a.także.porównamy.na- zewnictwo.i.nomenklaturę,.jakie.wprowadzili.projektanci.jednego.i.drugiego. oprogramowania.. 2.2.1. Wygląd interfejsu i dostęp do poszczególnych funkcji programów Po.uruchomieniu.NVivo.wydaje.się.on.podobny.do.większości.innych.pro- gramów. opartych. na. MS. Windows,. co. wy.nika. z. faktu,. że. jest. przystosowany. do. pracy. w. środowisku. Microsoft.. Menu. główne. i. paski. narzędzi. znajdują. się. w.górnym.oknie,.a.poszczególne.funkcje.do.wykonywania.zadań.analitycznych.są. dostępne.za.pośrednictwem.głównego.menu.lub.ikon.skrótu.na.pasku.narzę.dzi. (Schönfelder.2011;.Niedbalski,.Ślęzak.2012:.134).. Po.otwarciu.programu.i.wpisaniu.informa.cji.o.użytkowniku.(jego.inicjałów). oraz.wybraniu.projektu.ukazuje.się.główny.interfejs.programu..W.NVivo.jest.on. podzielony.na.kilka.głównych.obszarów.(ilustr..1).. 25 . 7 . i t . s a l t A . i . . . 9 o v i V N u m a r g o r p o n k O . . . 1 . . r t s u l I . . . . . i 9 o v i V N w ó m a r g o r p e w a t s d o p a n a r o t u a . z e z r p e n a w o c a r p o y ł a t s o z . i j c a k i l . . b u p . j . i i e z s j e n n w e j c a r t s u . l i . , j e z c a n i . o n a d o p e n i . . i l ś e ł j . : o d ó r Ź
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komputerowe wspomaganie analizy danych jakościowych. Zastosowanie oprogramowania NVivo i Atlas.ti w projektach badawczych opartych na metodologii teorii ugruntowanej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: