Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00039 004377 12934589 na godz. na dobę w sumie
Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym. Między Matrixem a Realem - ebook/pdf
Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym. Między Matrixem a Realem - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-892-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

 

Oswajanie cyfrowej rzeczywistości XXI wieku nie jest łatwe. Oczekiwania obywateli i przedsiębiorców w zakresie szybkości i łatwości dostępu do istotnych informacji wciąż stanowią problem mentalny i organizacyjny dla administracji publicznej. W książce ukazano, w jaki sposób technologie informacyjno-komunikacyjne wpływają na metody i możliwości komunikacji społecznej.

Autorzy omawiają interakcje jednostek samorządu terytorialnego z otaczającym je środowiskiem, ze szczególnym uwzględnieniem komunikacji społecznej jako elementu współpracy z mieszkańcami, technologii informacyjno-komunikacyjnych w realizacji zadań samorządu terytorialnego oraz roli tychże w budowie społeczeństwa informacyjnego.

Publikacja jest adresowana do władz jednostek samorządu terytorialnego (członków rad samorządów wszystkich szczebli, ale również ich władz wykonawczych), pracowników administracji samorządowej, studentów kierunków związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej i wszystkich zainteresowanych budową społeczeństwa informacyjnego w Polsce.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Magdalena Kalisiak-Mędelska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Logistyki, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 Paweł A. Nowak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Informatyki Ekonomicznej, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 37 Piotr Król – Many Mornings s.c. Adrian Morawiak, Maciej Butkowski 95-070 Aleksandrów Łódzki, ul. Kalinowa 2 RECENZENT Małgorzata Czornik KOORDYNATOR SERII Justyna Przywojska REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Joanna Balcerak SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/cozyta © Copyright by Authors, Łódź 2018 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2018 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07926.17.0.K Ark. wyd. 6,5; ark. druk. 8,0 ISBN 978-83-8088-891-3 e-ISBN 978-83-8088-892-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 SpiS treści rozdział 2. Wirtualny samorząd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 1. Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 11 1.1. Samorząd terytorialny – na czym polega. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.2. Po pierwsze prawo. Samorząd terytorialny w polskim systemie prawnym. . . . . . . . . . . 13 1.3. Relacje wspólnoty – wspólnota relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 1.4. Marketing terytorialny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 39 2.1. W drodze do Matrixa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.2. Społeczeństwo informacyjne a zadania administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 2.3. Okna samorządu terytorialnego do wirtualnego świata. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2.4. Real na dziś – samorząd terytorialny w Internecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.4.1. Dobór próby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.4.2. Zakres badania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.4.3. Termin prowadzenia badania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 2.4.4. Wyniki badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 2.4.5. Podsumowanie wyników. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 2.4.6. Pytania badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2.4.7. Wyniki badania „e-Usługi publiczne jednostek samorządu terytorialnego woje‑ wództwa łódzkiego” w obszarze serwisów BIP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 2.4.8. Udogodnienia zwiększające dostępność serwisów BIP jednostek samorządu tery‑ torialnego województwa łódzkiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2.4.9. Spełnianie niektórych wymogów Rozporządzenia o BIP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 2.4.10. Podsumowanie badania „e-Usługi publiczne jednostek samorządu terytorialne‑ rozdział 3. Sprawozdanie z Matrixa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . go województwa łódzkiego” w obszarze serwisów BIP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 2.5. Interwencja, inwestycja i… problemy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 2.6. I co dalej?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 81 3.1. Media społecznościowe – wejście do Matrixa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 3.2. Samorząd terytorialny w mediach społecznościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Zamiast zakończenia – czy warto uciekać z Matrixa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Spis tabel i rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 WStęp Współczesny świat jest wypełniony informacjami. Oprócz tradycyjnych form przekazu prasy, radia i telewizji doszło potężne medium, jakim stał się Internet – informacje wpuszczone do globalnej sieci w jednym miejscu pojawiają się w czasie rzeczywistym w dowolnym zakątku świata. Dodatkowo rozwój techno‑ logiczny spowodował, że każdy, kto posiada dostęp do Internetu oraz kompatybil‑ ne urządzenie końcowe (np. komputer, tablet, telefon), może taką informację stworzyć i przekazać światu. Według badań przeprowadzonych w 2014 r., średnio w ciągu jednej minuty w Internecie pojawiały się średnio 204 miliony nowych maili, do zasobów serwi‑ su YouTube dodawane były 72 godziny nowych filmów, ponad 4 mln użytkowni‑ ków próbowało wyszukać informację za pomocą wyszukiwarki Google, a na Fa‑ cebooku ponad 2,4 mln użytkowników zmieniało swój status. Jeżeli do tego uwzględnimy, że społeczność internetowa w latach 2011–2014 wzrosła o 14,3 i na koniec 2014 r. wynosiła około 2,4 miliarda osób1, to ‒ czy nam się to podoba, czy nie ‒ znaleźliśmy się w informacyjnym Matrixie2. Świat wirtualny stał się, zwłaszcza dla młodego pokolenia, naturalną prze‑ strzenią komunikacji w czasie rzeczywistym, środowiskiem o nieograniczonym dostępie do globalnej informacji, pozwalającym na kreowanie swojej obecności nie tylko w wirtualnym, lecz także w realnym świecie3. Dla pokolenia „cyfrowych tubylców”, czyli osób urodzonych po 1980 r., które nie pamiętają świata sprzed rewolucji internetowej, jest to środowisko naturalne. Często zresztą, tak jak 1 Szczegółowy wyniki badań można znaleźć na stronie www.domo.com. 2 Matrix – trylogia filmów science fiction, opisująca świat, w którym ludzie nie żyją własnym życiem, tylko życiem wykreowanym przez system komputerowy, do którego są na stałe podłączeni. Tworzą ją następujące obrazy: Matrix (1999), Matrix: Reaktywacja (2003) oraz Matrix: Rewolucje (2003). W języku potocznym „żyć w Matrixie” oznacza życie w nierealnym, wirtualnym świecie. Matrix (z ang. matryca, macierz) to przede wszystkim układ liczb w postaci kolumn i wierszy, który charakteryzuje jednakowa liczba elementów we wszystkich kolumnach, a każdy wiersz ma dokład‑ nie tyle elementów ile jest kolumn. Matrix determinats, http://www.hec.ca/en/cam/help/topics/Ma‑ trix_determinants.pdf (23.11.2016). 3 F. Hu, J. Lu, T. Zhang, Virtual Reality Enhanced Robotic Systems for Disability Rehabilita- tion, Medical Information Science Reference, Hershey 2016. Zob. także: T. Goban-Klas, Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, Wydawnictwo Nauko‑ we PWN, Warszawa–Kraków 1999, s. 1. 8 WstępWstęp w filmowym Matrixie, mają oni problem z rozróżnieniem tego, co realne, a tylko przekazane z wykorzystaniem technologii cyfrowych, od tego, co jest wyłącznie wirtualną kreacją. Dlatego właśnie przybysze do cyfrowej rzeczywistości mu‑ szą się tego świata ostrożnie uczyć. Rosnące umiejętności w zakresie korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych (ang. information and communica- tion technologies ‒ ICT), takich jak dostęp, analiza, ocena i tworzenie treści w różnych formach, otwierają przed nami nowe, nieograniczone możliwości. Zwiększyło się znaczenie tworzenia informacji, jej wymiany, uaktualniania czy komentowania w celu tworzenia wzajemnie korzystnych stosunków społecznych, poprawy życia jednostki i społeczeństwa bez oczekiwania natychmiastowej gratyfikacji4. Jedną z najbardziej spektakularnych zmian w komunikacji, spowodowaną przez dynamiczny rozwój ICT było pojawienie się mediów społecznościowych. Od kilku lat niekwestionowanym królem tego typu rozwiązań stał się Facebook. Choć większość z ponad 1,5 miliarda użytkowników traktuje go jako zaawanso‑ wany komunikator (pozwalający na zamieszczanie komentarz, filmów i zdjęć), to „możliwości Facebooka stale się poszerzają –coraz częściej użytkownicy wyko‑ rzystują tablicę (miejsce publikowania informacji) jako lokalny biuletyn, miejsce nieformalnych spotkań i wymiany myśli, dotyczących spraw publicznych (town hall meeting), niezależnie od tego, gdzie się znajdują (przebywają). Coraz czę‑ ściej dyskusje odbywające się za pośrednictwem mediów społecznościowych określa się mianem nowej agory. Traktowanie tablicy na Facebooku jako możli‑ wej alternatywy dla lokalnego biuletynu czy gazety stanowi także wyzwanie dla komunikacji lokalnej w polskim samorządzie, który publikuje własne materia‑ ły drukowane – gazety, biuletyny, informatory. Media społecznościowe, zwłasz‑ cza blogi i mikroblogi oraz serwisy społecznościowe, można potraktować jako potencjalną alternatywę dla tradycyjnych mediów samorządowych – popularnych kanałów komunikowania się władz samorządu z lokalną społecznością. „Media społecznościowe coraz częściej stają się w związku z tym elementem procesu komunikacji prowadzonej przez samorządy”5. Komunikacja społeczna stała się więc ważnym obszarem działalności samorządu terytorialnego, nie można bo‑ wiem skutecznie prowadzić żadnych polityk publicznych, projektować zmian i realizować ich bez komunikacji z mieszkańcami. Sprawne, rzetelne komuniko‑ wanie staje się więc podstawą budowania samorządności, opartej na wzajemnym zaufaniu pomiędzy wszystkimi interesariuszami życia społeczno-gospodarczego oraz agregacji zróżnicowanych interesów i potrzeb różnych kategorii i grup społecznych. 4 J. Osiński, J. Popławska, Oblicza społeczeństwa obywatelskiego. Państwo, gospodarka, świat, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2014, s. 73. 5 G. Piechota, Zarządzanie procesem komunikowania w mediach społecznościowych przez miasta Metropolii Silesia i ich prezydentów, „Zarządzanie Publiczne” 2012, nr 4 (22), s. 54. Wstęp 9 Książka Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym. Między Ma- trixem a Realem powstała w celu pokazania, w jaki sposób technologie informa‑ cyjno-komunikacyjne wpływają na metody, a co najważniejsze możliwości ko‑ munikacji społecznej, która stanowi przecież jedno z istotnych zadań samorządu terytorialnego. Rozdział pierwszy, Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym (Magdalena Kalisiak-Mędelska), jest poświęcony interakcjom jednostek samo‑ rządu terytorialnego z otaczającym go środowiskiem, ze szczególnym uwzględ‑ nieniem komunikacji społecznej jako elementu współpracy z mieszkańcami oraz funkcji sprawowania władzy. Rozdział drugi, Wirtualny samorząd (Paweł A. Nowak), dotyczy wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w realizacji zadań samorządu terytorialnego oraz jego roli w budowie społeczeń‑ stwa informacyjnego. Rozdział trzeci, Sprawozdanie z Matrixa (Piotr Król) odwo‑ łuje się do wyników badania, zrealizowanego przez autorów publikacji, mającego na celu identyfikację wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyj‑ nych przez administrację publiczną w Polsce, w tym przez jednostki samorządu terytorialnego. Publikacja jest adresowana do szeroko rozumianego środowiska samorządo‑ wego: do władz jednostek samorządu terytorialnego (członków rad samorządów wszystkich szczebli, ich władz wykonawczych), do pracowników administracji samorządowej, do studentów kierunków związanych z funkcjonowaniem admini‑ stracji publicznej oraz do wszystkich zainteresowanych różnymi aspektami budo‑ wy społeczeństwa informacyjnego w Polsce. rozdział 1 KoMuniKacja SpołecZna W SaMorZądZie terytorialnyM 1.1. Samorząd terytorialny – na czym polega Samorząd terytorialny jest jedną z podstawowych instytucji ustrojowo-praw‑ nych współczesnego demokratycznego państwa, normowaną aktami prawnymi najwyższego rzędu, łącznie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Współcze‑ śnie jest on podmiotem życia kulturowo-cywilizacyjnego, płaszczyzną realizacji interesów ogółu społeczeństwa, budowania zaufania, lojalności, więzi regional‑ nych, tożsamości indywidualnej i zbiorowej. Stanowi ogniwo łączące działania o charakterze społecznym, gospodarczym i politycznym w procesie demokratyza‑ cji życia publicznego6. Współczesny samorząd terytorialny powstał w wyniku długiej ewolucji, stąd też definiowany jest w różnorodny sposób. Z socjologicznego punktu widzenia wyraża określoną zbiorowość powiązaną naturalnymi więzami społecznymi, identyfikującymi jej wspólne interesy. Od strony prawnej jest on swego rodzaju instytucją osadzoną w środowisku obowiązującego prawa. Aspekt ten ściśle kore‑ sponduje z decentralizacją administracji publicznej oraz upodmiotowieniem spo‑ łeczności lokalnych i regionalnych, z podkreśleniem zakresu jej niezależności wobec administracji rządowej. Wymiar polityczny odzwierciedla zbiór zasad konstytuujących ideę samorządu w świetle danego ustroju politycznego, nato‑ miast wymiar ekonomiczny traktuje samorząd jako podmiot odpowiedzialny za dostarczanie dóbr i usług publicznych7. Samorząd terytorialny odzwierciedla społeczne interakcje i zależności zacho‑ dzące między tworzącymi go ludźmi. Kluczowymi aspektami są tutaj: łączący ich 6 S. Dębski, Samorząd terytorialny w Polsce: tradycja a współczesne przemiany polityczne, Grudziądz 2014, s. 4, http://milenium.edu.pl/application/files/biblioteka/Samorzad_terytorialny‑ _w_Polsce_tradycja_a_wspolczesne_przemiany_polityczne.pdf. 7 M. Kalisiak-Mędelska, Partycypacja społeczna na poziomie lokalnym jako wymiar decen- tralizacji administracji publicznej w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015. 12 Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym cel (interes), a co za tym idzie ‒ zdolność do podejmowania działań na jego rzecz, poczucie grupowej i przestrzennej tożsamości oraz społeczno-gospodarcza prze‑ strzeń działania8 (rys. 1). Samorząd jest szczególną i swoistą formą partycypacji obywatelskiej, powołaną do wykonywania zadań społeczno-organizatorskich przez wspólnoty terytorialne, wyodrębnione na zasadzie powszechnej przynależ‑ ności, oraz wyłaniane przez te wspólnoty organy9. Instytucja   powołana   do  stosowania   i  wykonywania   prawa   Reprezentatywna   i  demokratyczna   organizacja   obywateli     Członkowie   wspólnoty   połaczeni  silnymi   więziami   i  interakcjami     SAMORZĄD   TERYTORIALNY     rys. 1. Samorząd terytorialny Jednostka   zaspokajająca   potrzeby  obywateli   wynikające   z  zamieszkania   na  danym   terytorium   Źródło: opracowanie na podstawie: M. Sakowicz, Modernizacja samorządu terytorialnego, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2007, s. 44. Jednostka samorządu terytorialnego postrzegana jest jako podmiot, po pierw‑ sze, realizujący samodzielnie zadania publiczne – własne i powierzone (wyzna‑ czone przez normy prawne oraz podpisane umowy), po drugie, urzeczywistniają‑ cy określone polityki publiczne, po trzecie, uprawiający określoną politykę informacyjną wobec członków danej wspólnoty samorządowej. Tym samym, ar‑ tykułując swoje interesy i potrzeby, staje się uczestnikiem gry wielorakich intere‑ sów oraz potrzeb różnych kategorii i grup społecznych, pozostających we wza‑ jemnych relacjach10. Szczególna rola przypada tutaj samorządowi terytorialnemu jako podmiotowi inspirującemu aktywność obywateli, kształtującemu ład spo‑ łeczny oparty na więziach społecznych, na wspólnych działaniach, 8 J. Chądzyński, Istota rozwoju lokalnego, [w:] J. Chądzyński, A. Nowakowska, Z. Przygodz‑ ki (red.), Region i jego rozwój w warunkach globalizacji, Wydawnictwa Fachowe CeDeWu, Warsza‑ wa 2007, s. 71. 9 D. Fleszer, Samorząd terytorialny jako wspólnota obywatelska, „Rocznik Administracji 10 E. Ganowicz, L. Rubisza (red.), Polityka lokalna. Właściwości, determinanty, podmioty, i Prawa” 2016, nr 16 (1), s. 101. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008. Rozdział 1. Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym 13 na inicjatywach społeczności lokalnych w celu tworzenia zbiorowych porozumień w zakresie rozwiązywania wspólnych problemów społecznych. Tym samym ist‑ nienie samorządu terytorialnego stanowi fundament, na którym powstać może sil‑ ne i rzeczywiste społeczeństwo obywatelskie, myślące o sprawach publicznych, ekonomicznych i politycznych w odmiennych od dotychczasowych kategoriach. Takie, które podejmie funkcjonowanie w nowych realiach – wspólnot lokalnych, pełniących rolę gospodarza wielu spraw publicznych, właściwych dla danego ob‑ szaru. W środowiskach lokalnych tego rodzaju społeczeństwo postrzegane jest jako porozumienie wolnych i równych obywateli, którzy swoją jedność zawdzię‑ czają m.in. uzgodnionemu wcześniej consensusowi opartemu na zasadach pań‑ stwa demokratycznego11. Mimo że samorząd terytorialny i społeczeństwo obywa‑ telskie są względem siebie autonomiczne, to jednak ‒ chcąc wzmacniać siłę samorządu terytorialnego ‒ należy rozwijać współpracę z instytucjami społeczeń‑ stwa obywatelskiego. Służy temu dostęp do rzetelnej, bieżącej, różnorodnej i oczekiwanej informacji, w sposób bezpieczny, szybki i prosty. Społeczeństwo obywatelskie wymaga zatem istnienia skutecznego systemu komunikacji społecz‑ nej, który służyłby wymianie informacji między uczestnikami życia społecznego. 1.2. po pierwsze prawo. Samorząd terytorialny w polskim systemie prawnym Uregulowania prawne, które weszły w życie po 1989 r., dały samorządowi wiele uprawnień zarezerwowanych do tej pory jedynie dla państwa. Przyjęto, że ustrój terytorialny państwa musi być oparty na klauzuli korporacyjnej, dającej wyraz przynależności do danej wspólnoty samorządowej z mocy prawa, pomoc‑ niczości stanowiącej podstawę systemu, decentralizacji władzy publicznej i od‑ rębnej od państwa podmiotowości w prawie publicznym12. Kluczowa zasada po‑ mocniczości wyraża ideę mówiącą o tym, że sprawy i zadania publiczne winny być realizowane tam, gdzie przynosi to najlepsze efekty, czyli najbliżej ostatecz‑ nego adresata, konsumenta, obywatela, mieszkańca. Obok wymienionych zasad nie mniej ważne są: zasada uczestnictwa samorządu terytorialnego w sprawowa‑ niu władzy publicznej, zasada domniemania kompetencji na rzecz samorządu te‑ rytorialnego w wykonywaniu zadań publicznych, zasada wolności zrzeszania się oraz zasada samodzielności samorządu terytorialnego. Niemały wpływ na sposób 11 H. Sasinowski, Społeczeństwo obywatelskie i jego rola w budowie demokracji, “Economy and Management” 2012, No. 1, s. 33. 12 M. Kulesza, Doświadczenia decentralizacji w Polsce, [w:] W. Mikułowski, A. Jezierska (red.), Główne kierunki modernizacji państwa budżet zadaniowy i decentralizacja, Krajowa Szkoła Administracji Publicznej w Warszawie, École Nationale d’Administration we Francji, Warszawa 2009, s. 96. 14 Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym organizacji i funkcjonowania samorządu ma zasada unitarnego charakteru pań‑ stwa. Zgodnie z jej literą, instytucja państwa ma pełną i wyłączną suwerenność, czego konsekwencją dla jednostek samorządu terytorialnego jest brak atrybutów charakterystycznych dla państwa posiadającego autonomiczne regiony. Skutkuje to przede wszystkim ustawowo określonymi zasadami ustrojowymi, odnoszący‑ mi się do samorządu lokalnego i regionalnego, dotyczącymi w szczególności sys‑ temu organów, ich wzajemnych relacji czy też trybu powoływania Samorząd terytorialny stał się bardzo ważną instytucją demokratycznego państwa prawa, zawierającą elementy wspólnotowości terytorialnej, niezależno‑ ści i lokalności. Jest on również wyrazem udziału obywateli we władzy publicznej (uczestnictwa w rządzeniu), w podejmowaniu decyzji, co jest konsekwencją zja‑ wiska podmiotowości wspólnot samorządowych oraz ich prawa oddziaływania na ośrodek władzy. Takiemu stanowi rzeczy sprzyja: 1. Utworzenie jednolitego systemu władz publicznych na szczeblu rządo‑ wym i samorządowym – niezależnych wobec siebie w zakresie kompetencji, za‑ dań i finansów publicznych. 2. Wyodrębnienie hierarchicznie niezależnych samorządowych jednostek te‑ rytorialnych (gmin, powiatów i województw samorządowych), zdolnych do reali‑ zacji całości spraw publicznych dotyczących właściwych im wspólnot. 3. Odejście od politycznych zależności między poszczególnymi elementami systemu administracji publicznej na rzecz zależności ekonomicznych. W efekcie włączono w proces realizacji zadań publicznych instytucje samorządowe, organi‑ zacje pozarządowe, prywatne podmioty gospodarcze oraz samych obywateli. 4. Stworzenie uspołecznionej płaszczyzny, pozwalającej obywatelom rze‑ czywiście wpływać, w sposób pośredni i bezpośredni ‒ na szereg decyzji publicznych. 5. Możliwość artykulacji samodzielności i aktywności wspólnot lokalnych w zakresie bieżącej działalności i perspektywicznego rozwoju. 6. Funkcjonowanie w ramach struktur samorządu terytorialnego różnego ro‑ dzaju instytucji publicznych, zatrudniających wyspecjalizowaną kadrę urzędni‑ ków, urzeczywistniającą założenia przyjętych polityk publicznych, a także uczest‑ niczącą w procesie świadczenia usług publicznych. 7. Zmiana sztywnych zasad biurokracji Weberowskiej na zarządzanie publicz‑ ne, daleko idące w kierunku rozwiązań rynkowych oraz z zakresu governance. Pomimo znacznego zróżnicowania charakteru jednostek samorządu terytorial‑ nego, jego struktura wydaje się w miarę przejrzysta. Szereg aktów prawnych (np. ustawy o samorządzie gminnym13, o samorządzie powiatowym14, o samorządzie 13 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. 2001, nr 142, poz. 1591, 14 Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz. U. 2001, nr 142, poz. 1592, z późn. zm., tekst jednolity. z późn. zm., tekst jednolity. Rozdział 1. Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym 15 województwa15), będących podstawą jego konstrukcji, wskazuje zakres przynależ‑ nych poszczególnym jednostkom zadań, precyzuje ich status prawny, strukturę, tryb powoływania, nadzór i kompetencje. Pozwala to na samodzielne wykonywa‑ nie zadań w obszarze swojej właściwości, przy zachowaniu całkowitej niezależno‑ ści jednostek względem siebie (samorząd terytorialny nie ma struktury pionowej ‒ jakiekolwiek związki między jednostkami mogą mieć kierunek poziomy). Ustawodawca szczególną rolę powierzył gminie. Potwierdzeniem jej wagi i znaczenia jest art. 164, pkt. 1 Konstytucji RP, który przyznaje gminie status pod‑ stawowej jednostki samorządu terytorialnego. Ustawowe umocowanie gminy sprawia, że przyznane kompetencje mają charakter wyłączny i pociągają za sobą obowiązek ich wykonania. Gmina nie może zatem ani zrzec się ich, ani też, poza wyraźnie wskazanymi przypadkami, przekazać innemu podmiotowi, może ona jednak bronić swojego zakresu działania i samodzielności przed naruszeniem ze strony organów państwa. Powiat jest natomiast jednostką uzupełniającą, komplementarną w stosunku do gminy. Ma on większy potencjał gospodarczy, finansowy i społeczny niż gmi‑ na, co pozwala mu na sprostanie zadaniom o charakterze ponadgminnym. O ile gmina i powiat prowadzą praktycznie działalność usługową, o tyle region (woje‑ wództwo samorządowe) stał się szczeblem koordynowania i dynamizowania zja‑ wisk o wydźwięku społeczno-gospodarczym. O utworzeniu tego szczebla samo‑ rządu terytorialnego zadecydowały zgoła inne przesłanki, niż w przypadku gminy lub powiatu. Wyodrębnienie dużych terytoriów o spójnych warunkach społecz‑ nych, gospodarczych i geograficznych daje podstawy do stworzenia optymalnych warunków zastosowania jednorodnych metod zarządzania16. Województwo po‑ strzegane jest zatem jako jednostka odpowiedzialna za szeroko rozumiany rozwój społeczno-gospodarczy regionu, uwzględniający przy tym: • kształtowanie świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej miesz‑ kańców oraz pielęgnowanie i umacnianie tożsamości lokalnej; • pobudzanie aktywności gospodarczej, konkurencyjności i innowacyjności; • wartości środowiska kulturowego i przyrodniczego. Regionalizacja nie naruszyła w żaden sposób autonomii władz lokalnych. Sa‑ morząd regionalny, opierając się na Europejskiej Karcie Samorządu Regionalnego, zachował odrębne prawo i zdolność do zarządzania zasadniczą częścią spraw pu‑ blicznych zgodnie z zasadą subsydiarności. Samorządność regionalna powinna być uznana, w możliwie jak najszerszym zakresie, w konstytucji oraz w przepisach rozdziale poświęconym prawa wewnętrznego17. Polska konstytucja, w 15 Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Dz. U. 2001, nr 142, 16 Z. Niewiadomski, Samorząd terytorialny. Ustrój i gospodarka, Oficyna Wydawnicza Bran‑ poz. 1590, z późn. zm., tekst jednolity. ta, Bydgoszcz–Warszawa 2001, s. 63. 17 Europejska Karta Samorządu Regionalnego, IV Sesja Kongresu Władz Lokalnych i Regio‑ nalnych, Strasburg 1997, http://administracja.info/europejskakarta.doc. 16 Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym samorządowi terytorialnemu, odwołuje się jedynie do przepisów ustawowych, określających istnienie i funkcjonowanie samorządu regionalnego (art. 164, ust. 2). Odejście od sztywnej scentralizowanej konstrukcji państwa stworzyło wa‑ runki do pojawienia się struktur przepełnionych niekontrolowaną energią, m.in. dzięki rozwojowi nowych technologii oraz nieskrepowanemu rozprzestrzenia‑ niu się nie tylko produkcji czy finansów, lecz także informacji. Otworzyło to przed samorządem terytorialnym szereg nowych możliwości, ale także postawiło liczne wyzwania, co dla sceptyków jest „totalnym chaosem”, a dla zwolenników „nowym rozdziałem historii”18. Mogą się również pojawić nowe, niezidentyfiko‑ wane jeszcze zagrożenia. 1.3. relacje wspólnoty – wspólnota relacji Współcześnie zakres i złożoność wzajemnych relacji w sferze społecznej, ekonomicznej, kulturowej oraz możliwości technicznych, wynikających z inten‑ sywnego rozwoju nowych sposobów komunikowania się powodują szereg istot‑ nych zmian, odnoszących się także do definiowania samorządu terytorialnego. Perspektywa jego interpretacji wykracza poza ujęcia dotychczas przyjęte jako powszechne. To inne spojrzenie na samorząd terytorialny nie odrzuca jednak jego trwałych elementów, takich jak ludzie, władza, terytorium ‒ przewartościowuje je i uzupełnia o nowe. Słabnie znaczenie terytorium w sztywnych granicach, stano‑ wiącego punkt odniesienia dla działalności samorządu, trzonem staje się nato‑ miast wspólnota samorządowa i jej interes19. Samorządu terytorialnego nie można rozpatrywać w oderwaniu od jego środowiska, a przede wszystkim relacji, jakimi jest z nim powiązany. Powoduje to, że wchodzi w sieć kontaktów i powiązań, których nie może odrzucić20. Narzucają mu one konieczność podjęcia współpracy i budowania partnerstw, a także kształtowania umiejętności koordynacji działań. Mamy zatem do czynienia z samorządem terytorialnym, będącym organiza‑ cją obrazującą sposób powiązania jego elementów składowych i środowiska, w którym funkcjonuje (poszczególne elementy sieci pozostają jednak w znacz‑ nym stopniu niezależne). W szerokim znaczeniu stanowi on zbiór rozproszonych jednostek, należących do jednego organizmu o znamionach politycznych, spo‑ łecznych i gospodarczych21. Samorząd jest więc społeczeństwem obywatelskim, 18 R. Sennett, Kultura nowego kapitalizmu, Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa 19 A. Podgórniak-Krzykacz, Samorząd terytorialny w warunkach governance i sieci, „Biblio‑ 20 A. Tubielewicz, Zarządzanie strategiczne w biznesie międzynarodowym, Wydawnictwo Na‑ 2010, s. 16. teka Regionalisty” 2013, nr 13, s. 176. ukowo-Techniczne, Warszawa 2004, s. 30. 21 A. Pietruszka-Ortyl, Modele organizacji działających w warunkach wysokiej turbulencji otoczenia, [w:] B. Mikuła, A. Pietruszka-Ortyl (red.), Podstawy zarządzania przedsiębiorstwami w gospodarce opartej na wiedzy, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2007, s. 55.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Komunikacja społeczna w samorządzie terytorialnym. Między Matrixem a Realem
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: