Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00465 008993 7433596 na godz. na dobę w sumie
Konie rasowe - ebook/pdf
Konie rasowe - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 193
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7845-702-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Sylwetka galopującego konia stała się synonimem piękna doskonałego. Nic w tym dziwnego, bo wszystkie konie: gorącokrwiste, zimnokrwiste i kuce to wspaniałe i szlachetne zwierzęta. Ich uroda i pełne wdzięku ruchy stały się tematem niejednego dzieła sztuki.
Prezentowana publikacja to znakomity poradnik dla osób, które chciałyby zgłębić wiedzę na temat koni. W książce znalazły się szczegółowe opisy ponad siedemdziesięciu ras tych zwierząt oraz informacje na temat ich anatomii. Pozycja została ponadto wzbogacona o praktyczne porady, jak dbać o zdrowie koni i zapewnić im najlepsze warunki.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

just yna felgenau o p i e k a • a k c e s o r i a • r a s y Konie rasowe 4 spis treŚci spis treści słowo wstępne .............................................. 6 1. wprowadzenie ........................................... 8 konie prehistoryczne ..................................... 8 typy koni ........................................................ 9 wielkość koni ................................................ 11 koń współczesny .......................................... 11 Formowanie stada i hierarchia ...................... 13 wpływ na zachowanie konia ....................... 14 2. zmysły koni .............................................. 14 dotyk ........................................................... 14 słuch ............................................................. 15 węch i smak ................................................ 18 wzrok .......................................................... 19 3. maści koni ................................................ 20 4. chody koni ............................................... 27 chód konia z inicjatywy człowieka .............. 27 galop ........................................................... 28 kłus .............................................................. 29 stęp .............................................................. 30 5. pastwisko i stajnia ..................................... 31 pastwisko ...................................................... 31 stajnia .......................................................... 33 6. ogólnie o żywieniu .................................. 35 Żywienie koni ............................................... 35 7. pielęgnacja koni ........................................ 37 czyszczenie koni pastwiskowych i  stajennych ......................... 37 sprzęt do czyszczenia .................................. 38 8. kupujemy konia ....................................... 42 przed zakupem ............................................ 42 o czym pamiętać przy kupnie konia ............ 45 po zakupie konia .......................................... 47 konie gorącokrwiste ........................... 52 AmericAn sAddlebred ........................... 54 AngloArAb shAgyA ................................ 56 AppAloosA ................................................ 58 bAwArski koń gorącokrwisty ........... 60 clevelAnd bAy ......................................... 62 criollo ..................................................... 64 FloridA crAcker horse .......................... 66 FrAncuski koń wierzchowy ............... 68 Freiberger ................................................. 70 Furioso ...................................................... 72 holenderski koń gorącokrwisty ..... 74 irish drAught .......................................... 76 knAbstrup ................................................ 78 konie pAso ............................................... 80 koń AchAł-tekiński ................................. 82 koń AndAluzyjski .................................. 84 koń AngloArAbski ................................ 86 koń czystej krwi ArAbskiej ................. 88 koń berberyjski ...................................... 90 koń bAdeńsko-wirtemberski ............... 92 koń Fryzyjski .......................................... 94 koń hAnowerski ..................................... 96 koń holsztyński .................................... 98 koń lipicAński ........................................ 100 koń mAłopolski ..................................... 102 koń pełnej krwi Angielskiej ............... 104 koń trAkeński ....................................... 106 koń westFAlski ...................................... 108 koń wielkopolski .................................. 110 mAngAlArgA mArchAdor .................. 112 missouri Fox trotter ............................ 114 morgAn ................................................... 116 konie rAsowe 5 mustAng .................................................. 118 niemiecki koń gorącokrwisty .......... 120 nonius ...................................................... 122 pinto ......................................................... 124 polski koń szlAchetny półkrwi ........ 126 QuArter horse ....................................... 128 tennessee wAlking horse ................... 130 konie zimnokrwiste ............................. 132 clydesdAle .............................................. 134 comtois ................................................... 136 holenderski koń zimnokrwisty ...... 138 kAsztAnowAty koń szwArcwAldzki ............................ 140 koń belgijski ............................................ 142 koń Fiński ................................................ 144 koń jutlAndzki ..................................... 146 koń norycki ........................................... 148 koń sztumski ......................................... 150 kuce i mAłe konie ................................... 152 dArtmoor .............................................. 154 exmoor ................................................... 156 FAlAbellA ................................................ 158 hAFlinger ................................................ 160 konik boŚniAcki ..................................... 162 konik polski ........................................... 164 koń cAmArgue ...................................... 166 koń Fiordzki ........................................... 168 koń huculski .......................................... 170 koń przewAlskiego ............................... 172 kuc connemArA ..................................... 174 kuc islAndzki .......................................... 176 kuc kAspijski ........................................... 178 kuc new Forest ..................................... 180 kuc szetlAndzki .................................... 182 kuc wAlijski ........................................... 184 wAlijski cob ........................................... 186 słowniczek ................................................. 188 bibliografia ................................................. 190 indeks ......................................................... 191 6 wstęp słowo wstępne pogłowie koni zmalało, kiedy zwierzęta zastą- piono nowoczesnymi maszynami. sprzęt okazał się nie tylko lepszy i szybszy, ale i praktyczniej- szy. nikomu już nie opłacało się trzymać konia z przeznaczeniem do prac gospodarskich, gdyż nowe normy i zasady kształtujące życie całkowi- cie zmieniły sposób użytkowania tych zwierząt. z biegiem czasu konie zaczęły znikać z polskich, wiejskich krajobrazów, stając się jedynie atrakcją dla osób przyjezdnych. obecnie uważane są za tzw. zwierzęta luksusowe. konie dziś służą głównie jako konie sportowe, rekreacyjne lub wystawowe. Aby je zobaczyć, można udać się do najbliższej stadniny koni. czasem spotyka się jeszcze typowego kasztana zaprzęgniętego do starego wozu pełnego siana lub do pługa w polu. taki widok jest już jednak bardzo rzadki. prezentowana książka to kompendium zawie- rające podstawowe informacje na temat tych wspaniałych zwierząt. czytelnik znajdzie w nim opis popularnych ras koni, pozna ich historię, a także zasady prawidłowej pielęgnacji. wyselek- cjonowane zdjęcia pozwolą przyjrzeć się koniom z całego świata oraz poznać bogactwo ich maści. książka jest również wprowadzeniem do biologii konii. czytelnik dowie się, jak działają zmysły tych zwierząt, oraz w jaki sposób konie się poruszają. Konie rasowe to także idealny poradnik dla osób, które mają zamiar kupić konia, dlatego zebrano informacje o tym, jak powinny wyglądać pastwi- sko dla konia, stajnia i boks, w jaki sposób prawi- dłowo żywić konie, aby zapobiegać podstawo- wym schorzeniom. ważny jest przede wszystkim komfort zwierzęcia. koń, który jest niezadowolo- ny, broni się przed jeźdźcem, stawia mu opór lub po prostu nie reaguje na bodźce. takie zwierzę robi się apatyczne, złośliwe i zrezygnowane. nie wolno do tego dopuścić. konie to zadziwiające i tajemnicze zwierzęta. odkrywanie ich osobowości to wspaniała przygo- da, dlatego każdego z nich powinno się traktować indywidualnie. każdy koń może nauczyć czegoś swojego właściciela, np. pokory, cierpliwości i szacunku do nich. właśnie dzięki temu kontakt z tymi zwierzętami jest tak fascynujący. konie rAsowe 7 8 wstęp 1. wprowAdzenie konie prehistoryczne koń domowy jest kopytnym ssakiem roślinożer- nym. jego nazwa naukowa to Equus caballus, należy zaś do rodziny Equidae. Eohippus, bezpośredni przodek konia (nazwa oznacza ‘koń świtu’), żył w eocenie 54–38 mln lat temu. jego skamieniałe szczątki wskazują, że był znacznie mniejszy od współczesnego konia domowego – miał zaledwie 40–50 cm wysoko- ści. nie miał zębów ani rogów, nie był też szybki. biegał na palcach jak pies. na przednich kończy- nach miał cztery palce, na tylnych – trzy. jedyną ochronę zapewniało mu jego umaszczenie: prę- gi, jak u zebry, czyniły go niewidocznym w za- lesionym środowisku. był roślinożercą i pozostał nim też wiele milionów lat później. nie wyka- zywał podobieństwa do współczesnego konia, więc naukowcy nie mogli uwierzyć, że między tymi zwierzętami istnieje jakikolwiek związek. dopiero szczątki znalezione przez archeologów pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, że zwierzę to ewoluowało do postaci współczesnego konia, który jest większy i szybszy, a także inteligent- niejszy. Mesohippus był pasiastym zwierzęciem wiel- kości owcy, biegał dużo szybciej od swojego przodka. każda jego noga była zakończona trzema palcami. Żył w epoce oligoceńskiej, czyli ok. 30 mln lat temu. Pliohippus żył w plejstocenie, był pierwszym koniem, którego nogi opierały się na jednym palcu. konie w tamtych czasach były wielkości kuca i zamieszkiwały stepy. jedynym sposobem obrony przed atakami drapieżników była dla nich ucieczka, a głównym pożywieniem – trawa. dostosowały więc umaszczenie do środowiska. początkowo miały jeszcze pręgi na szyi, zadzie i kończynach, potem jednak przeważyła już jed- nolita, brązowa maść. klimat zaczął się szybko zmieniać. w epoce lo- dowcowej i później kształtowały się nowe strefy klimatycznie, co zmusiło zwierzęta do przystoso- wywania się. różne warunki wpływały na kształ- towanie się ras. koń współczesny wykształcił się prawdopo- dobnie na części lądu, gdzie obecnie znajduje się Ameryka północna. z tamtych rejonów zawędro- wał do innych części świata. znaleziska kopalne wskazują, że około 2 mln lat temu gatunek roz- wijał się na obu kontynentach amerykańskich. konie rAsowe 9 warto wiedzieć typy koni: konie gorącokrwiste, konie zimnokrwiste, kuce. dowiedziono też, że w tym czasie konie żyły rów- nież na innych kontynentach. około 10 tysięcy lat temu epoka lodowcowa oraz seria kataklizmów przyczyniły się do wyginięcia koni w Ameryce. dopiero hiszpańscy kolonizatorzy sprowadzili te zwierzęta ze sobą i tym samym przyczynili się do rekonstrukcji wymarłej populacji na tym terenie. dzikie konie, zwane mustangami, nie należą do gatunku pierwotnie dziko żyjącego. dawno temu uciekły z hodowli. typy koni podział na konie gorącokrwiste, zimnokrwiste oraz kuce nie jest związany z temperaturą ciała, ani tym bardziej krwią tych zwierząt. typy te różni sposób użytkowania, np. do jazdy terenowej i za- wodów wykorzystywane są konie ras gorącokr- wistych, a także kuce. przy pracy w polu i innych zajęciach, gdzie ważna jest siła zwierzęcia, wyko- rzystuje się konie ras zimnokrwistych. ważną cechą jest kaliber konia. termin ten odnosi się do masywności zarówno kośćca, jak i mięśni. jest on o wiele ważniejszy niż wysokość w kłębie, gdyż w większym stopniu wpływa na użytkowanie konia. silne konie typu cob określa się jako kalibrowe, choć mogą mieć taką samą wysokość w kłębie jak koń arabski (ok. 150 cm), do którego nie można zastosować tego określe- nia. konie czystej i pełnej krwi mają budowę de- likatną i służą do pracy innego typu i przy innym warto wiedzieć obciążeniu. ciężkim jeźdźcom zaleca się właśnie konie silne i kalibrowe. konie gorącokrwiste pośród koni gorącokrwistych istnieje swoista ary- stokracja – konie tzw. ras czystych. klasycznym przedstawicielem tej grupy jest koń arabski, czyli koń czystej krwi arabskiej. symbolem tej rasy są litery „oo”. według legendy wszystkie konie arab- skie wywodzą się od pięciu klaczy proroka maho- meta. po bitwie prorok wypuścił wszystkie swoje konie, które spragnione udały się do wodopoju. doszło jednak do kolejnego starcia i mahomet wezwał konie z powrotem, zanim zdążyły się na- pić. przybiegło do niego jedynie pięć klaczy. dały one początek całej rasie koni arabskich. poza końmi arabskimi do tej grupy należy również koń pełnej krwi angielskiej (zwany czasami folblutem). o przynależności decydu- je potwierdzone pochodzenie. założono zatem dla tych zwierząt księgi hodowlane (tzw. księgi stadne). Angielska hodowla koni pełnej krwi uznaje tylko te zwierzęta, które wywodzą się od ogierów i klaczy zapisanych w pierwszej księ- dze stadnej. według legendy przodkami koni pełnej krwi angielskiej były konie orientalne, a założycielami rasy – trzy ogiery orientalne – godolphin barb (rasa berberyjska), byerley turk (rasa arabska), darley Arabian (rasa arabska). powstanie tej rasy również owiane jest legen- dą. koń o imieniu godolphin był podarunkiem kaliber konia to stosunek masy konia (podawanej w kilogramach) do jego wysokości w kłębie (podawanej w centymetrach). 10 wstęp beja tunisu dla ludwika xv, ale nie spodobał się francuskiemu monarsze. modne były wówczas konie andaluzyjskie i neapolitańskie. ogier został sprzedany i tak wędrował z rąk do rąk, aż wresz- cie trafił do paryskiego woźnicy. tam pracował jako zwykły koń zaprzęgowy. któregoś dnia za- niemógł i wtedy pewien Anglik z litości wykupił go, by zabrać do Anglii. tam koń stał się wła- snością lorda godolphin i służył jako próbnik. jego zadanie polegało na sprawdzeniu, czy klacz gotowa jest do pokrycia. ogierem kryjącym był hobgoblin. gdy ten jednak nie był w stanie po- kryć samicy, zrobił to godolphin barb i został oj- cem wspaniałego konia wyścigowego o imieniu lath. od tamtej pory godolphin barb zajął miej- sce hobgoblina i został ojcem wielu znakomitych koni pełnej krwi oraz jednym z założycieli rasy. jej symbolem są litery „xx”. większość współczesnych koni wierzchowych należy do ras gorącokrwistych. są energiczne i bardzo żwawe. dawniej hodowano lżejsze i cięższe konie gorącokrwiste, przeznaczone do różnorodnych zadań. wiele koni służyło np. do ciągnięcia powozów. zaprzęg składający się z za- dbanych koni był chlubą jego właściciela. później w hodowli położono większy nacisk na sport wy- czynowy, głównie konkurencje ujeżdżenia i sko- ków przez przeszkody. konie zimnokrwiste konie zimnokrwiste to najciężsi i najbardziej ma- sywni przedstawiciele swojego gatunku. są po- dobne do przodka – kuca tundry (kuca typu 2). te wyjątkowo grubokościste zwierzęta hodowa- no specjalnie do pracy na roli. podobnie jak ich prarodzice, najchętniej poruszają się stępem, mają zrównoważony temperament i spokoj- ny charakter – tzw. zimną krew. zwierzęta te nie są jednak tak niezgrabne, jak kuce tundry. w przeszłości krzyżowano je z końmi z połu- dnia, które przekazały im harmonijną budowę i otwarte, przyjazne usposobienie. niektóre mniejsze rasy zaś wykazują podobieństwo do prakuca. jeszcze przed paroma stuleciami konie zimno- krwiste były nieodłącznym elementem krajobrazu każdego miasta. ciągnęły ciężkie wozy załado- wane np. beczkami z piwem, a później tramwaje. z czasem zostały zastąpione przez pojazdy me- chaniczne. dzisiaj pracujące konie zimnokrwiste można jaszcze spotkać w gospodarstwach lub przy wyrębie drzewa w lesie. konie rAsowe 11 kuce koń w typie kuca ma małą, klinowatą głowę z dużymi bystrymi oczami oraz okrągłą sylwetkę. gęsta grzywa i gruby ogon są równie charaktery- styczne, jak silne i zdrowe kończyny. zwierzęta te wywodzą się od prakuca i nadal mają wiele jego cech. są mało wymagającymi, łagodnymi ko- nikami. warto podkreślić, że koni wierzchowych nie dzieli się na konie i kuce, lecz na konie duże i małe. do koni małych zaliczamy zwierzęta nie wyższe niż 148 cm w kłębie. wielkość koni słowo „koń” określa konie wszystkich ras i każdej wielkości, ponieważ nie ma różnicy w pielęgno- waniu, utrzymaniu czy szkoleniu koni dużych i małych. należy jednak wiedzieć, jak prawidło- rych angielskich pieśniach i opowiadaniach słowo „pony” oznacza także konia wierzchowego. wysokość konia mierzy się w centymetrach. kłąb to kostna wyniosłość w miejscu, gdzie koń- czy się szyja, a zaczyna grzbiet konia. podczas wykonywania pomiaru przy lewym przednim kopycie konia stawia się specjalną laskę zoo- metryczną zaopatrzoną w podziałkę i poziome ramię. następnie na podziałce odczytuje się wysokość. małe konie zadziwiają zwrotnością, szybkim i energicznym ruchem. są często łatwiejszymi wierzchowcami niż duże, a ich utrzymanie jest tańsze. duże konie mają bardziej płynne ruchy, wspaniały galop i wygodniejszy kłus. Fascynują swoją siłą i szybkością, podczas gdy małe odzna- czają się raczej wytrzymałością i zdolnością do pracy z dużym obciążeniem. wzrost ma zatem swoje wady i zalety. warto wiedzieć w języku hodowców koń, który ma poniżej 148 cm w kłębie, jest koniem małym, a powyżej 148 cm – koniem dużym. wo określa się różne typy koni. przede wszystkim dzieli się je na duże i małe. wartości cechujące konie małe i duże wzię- ły się z przeliczenia angielskiej miary wysokości konia. Angielskie określenie pony oznacza kuca, który mieści się w kategorii małych koni, a cob to zwierzę zaliczane do dużych koni. pony to głów- nie przedstawiciele najmniejszych koni (kuców szetlandzkich) lub ras prymitywnych (fiording, kuc islandzki), które wyglądem i wysokością różnią się od koni szlachetnych. właściciele koni rasy quarter horse mają pełne prawo nazywać swoje wierzchowce końmi, gdyż mają one ponad 150 cm w kłębie. mimo to często mówi się o nich „pony”, co wiąże się z tradycją kowbojską. w sta- konie należy wybierać, zwracając uwagę na ich zdolność wykonywania pracy. Faworyzuje się na ogół konie średniego wzrostu. większość koni użytkowych, od arabskich po quarter hor- se, mieści się w granicach 150–165 cm wysokości w kłębie. dotyczy to także koni w typie cob, które łączą masywną budowę ciała ze szlachetną gło- wą i żywym temperamentem. koń współczesny koniowate (Equidae) należą do grupy tzw. zwie- rząt stadnych, cechują się zdolnością do biegu, zaś na wolności mogą przeżyć tylko w stadzie. ich środowiskiem naturalnym jest step. narządy 12 wstęp wewnętrzne koni przystosowane są do wielkiego wysiłku, co czyni z tych stworzeń zwierzęta nie- zwykle wytrzymałe. tak jak ich przodkowie, konie przemierzają tereny w poszukiwaniu świeżej tra- wy i wody. nawet jeśli są na pastwisku, zjadają tylko najbardziej smakowite źdźbła trawy. kiedy ich zabraknie, poszukają nowych terenów. wła- ściciele koni zauważają, że te, które są wypasane na tych samych łąkach przez dłuższy okres, in- stynktownie wiedzą, gdzie znajduje się najsmacz- niejsza trawa. konie spędzają do 12 godzin dziennie na sku- baniu trawy, a faza snu i odpoczynku trwa dość krótko. kładą się jedynie wtedy, gdy czują się na- prawdę bezpiecznie. długa faza snu występuje u źrebiąt, ponieważ we śnie ich organizm dojrze- wa. stado respektuje tę potrzebę młodych koni. konie nie przywiązują się do określonego miej- sca i potrafią się dostosować do zmiany. w zależ- ności od pogody poszukują miejsc zacienionych i wolnych od insektów. osobne miejsce stanowi obszar, na którym wydalane są odchody. Życie w stadzie przebiega zgodnie z okre- ślonymi zasadami. hierarchia panująca wśród członków musi być stale potwierdzana przez zwierzę dominujące. jest nim przewodnik stada, który w najprostszym przypadku musi pilnować młodych źrebiąt, gdyż ich wybryki nie zawsze są respektowane i mogą denerwować inne konie. nagłe kopnięcia, ugryzienia dla zabawy mu- szą być kontrolowane. niekiedy młode ogiery zaczynają się buntować i okazywać złe, nawet agresywne zachowanie wobec innego osobnika, w tym przypadku koń stojący na czele tabunu przegania agresora poza stado. wypędzone zwierzę automatycznie traci ochronę i staje się narażone na ataki drapieżników. często po kilku minutach próbuje wrócić do tabunu, co nie jest łatwe, gdyż zostaje odganiany do tego momen- tu, aż przywódca uzna, iż osobnik zrozumiał, na czym polegał jego błąd i wyrazi skruchę. takie wypędzenie ze stada może trwać nawet miesiąc. wyrażenie skruchy polega na podchodzeniu do przywódcy i tzw. kłapaniu pyskiem poprzez otwieranie go w sposób przypominający żucie oraz opuszczeniu głowy. oczywiście, na za- kończenie nie obywa się jeszcze bez paru lek- kich kopniaków pouczających. i struktura stada wraca do porządku, gdyż każdy z koni wie, gdzie jego miejsce. konie rAsowe 13 warto wiedzieć wałach to wytrzebiony (pozbawiony gruczołów płciowych) samiec konia. ogier to niekastrowany samiec konia domowego; dojrzałość płciową osiąga w wieku około 18 miesięcy, do rozpłodu używany jest w wieku 3 lat. najczęściej struktura stada przypomina rodzi- nę o modelu patriarchalnym lub matriarchalnym. kiedy stado jest na pastwisku, tabun prowadzi najważniejsza klacz przewodniczka, a ochrania je ogier lub wałach. gdy stadu grozi niebezpie- czeństwo, ogier lub wałach spędza wszystkie ko- nie w zwartą grupę, a sam rusza na napastnika. ma to miejsce tylko wtedy, gdy jest to nieznajomy osobnik (ogier lub wałach). jeśli zagrożenie sta- nowi drapieżnik, np. człowiek lub ciągnik, stado rzuca się do ucieczki. konie z natury łatwo się płoszą, nie szukają konfliktów z innymi zwierzę- tami i rzadko są agresywne w stosunku do ludzi. konie najlepiej czują się we wspólnocie. je- śli zmusza się je do życia w samotności, są nie- szczęśliwe i niepewne. stado jest dla nich rodziną i jego członkowie troszczą się o siebie wzajemnie. koniom trzymanym w boksach i ciemnych staj- niach brakuje nie tylko towarzystwa, ale i ruchu. nawet najpiękniejsza stajnia i najlepsza pasza nie zastąpią im rodziny. konie żyjące w samotności mogą być niespokojne. gdy posiadamy jednego konia, należy mu zapewnić towarzystwo, np. kozę lub owcę. nie zastąpi mu to prawdziwego stada, ale może pozytywnie wpłynąć na jego samopoczucie. Formowanie stada i hierarchia przy formowaniu stada można uwzględnić mniej lub bardziej korzystne układy między poszczegól- nymi członkami. obecność dwóch osobników o podobnej ran- dze w stadzie jest niebezpieczna. przypuszczalnie będą oni rywalizowali o to, kto jest silniejszy. czę- sto między wałachem a klaczą rodzi się przyjaźń, która może być nagle zniszczona przez innego wałacha – uczucie zazdrości jest nieobce także koniom. wałachy bronią swojej klaczy przed ob- cymi, zwłaszcza, gdy ta jest w okresie rui. wałach przypomina wtedy swoim zachowaniem ogiera. niebezpieczeństwo okaleczenia może pojawić się ze strony klaczy. jej naturalną bronią są zadnie nogi, których używa w przypadku niechcianych ataków seksualnych ze strony ogierów. wałachy są wyraźnie spokojniejsze, jeśli nie zostały za póź- no wykastrowane. zdarza się jednak, że zachowu- ją agresywne cechy ogierów: szarżują lub gryzą, by samemu zająć najwyższą pozycję w stadzie. występują także konie, które na przyjacielskie gesty reagują ostrzeżeniem lub atakiem. często traktują w ten sposób człowieka podczas karmie- nia, prowadzenia, czyszczenia lub siodłania. prze- jawia się to w postaci uszczypnięć lub szturchnięć głową. przyczyną takich ataków może być czysz- czenie lub przygotowywanie do jazdy. koń w ten sposób chce zakwestionować hierarchię panującą pomiędzy nim a opiekunem. energiczna postawa przy wejściu, zdecydowane ruchy i głos pozwolą opiekunowi oczekiwać od konia respektu. wejście w indywidualną strefę konia powinno odbywać się bez wahania, zaś nawiązanie kontaktu fizycz- nego nie może przebiegać z dystansu. kto chce wzbudzić respekt w niechętnym ko- niu, musi opanować wszystkie fachowe chwyty stosowane podczas oporządzania konia. jako obiekty ćwiczeń należy wybierać tylko zwierzęta przyjazne. konie świetnie wyczuwają strach innych osob- ników i potrafią to wykorzystać. u przestraszonej osoby mięśnie są napięte. nie należy krzykiem ukrywać lęku, koń to wyczuje. 14 wstęp wpływ na zachowanie konia Aby mieć wpływ na zachowanie konia, należy wie- dzieć, czego będzie się od niego wymagało. obroń- cy praw zwierząt spierają się z jeźdźcami o to, czy przeznaczenie koni do jazdy leży w ich biologicz- nych możliwościach. Faktem jest, że od wielu stu- leci głównym celem hodowli koni jest ich zdolność i gotowość do noszenia jeźdźca. wiadomo, że dzi- kie konie nie marzą o tym, aby nosić człowieka na grzbiecie. nasze obecnie hodowane wierzchowce chcą z człowiekiem na grzbiecie dokonywać zdu- miewających rzeczy. mogą się tego podjąć, ale do- piero po fachowym i systematycznym nauczaniu. przyjaciele zwierząt pragną uszanować ich naturalne potrzeby i możliwości. jeźdźcy z kolei podczas szkolenia konia starają się właśnie od- zwyczaić go od instynktownego zachowania. jeżeli koń nie nauczy się respektowania poleceń człowieka, jego zachowanie zwiększa ryzyko nie- bezpieczeństwa. pierwszym i podstawowym niebezpiecznym dla człowieka czynnikiem jest instynkt ucieczki. Żaden człowiek nie jest w stanie dogonić ucie- kającego konia. jeżeli ten jest bardzo płochliwy, należy zawsze być czujnym. konie mają dużo bardziej wyostrzone zmysły niż człowiek, są też od niego silniejsze i szybsze. najlepszą radą jest ścisłe przestrzeganie zasad bezpieczeństwa, także w przypadku koni zaufanych. zaufanie i przywiązanie nierzadko pomagają zwierzęciu w opanowaniu naturalnych zachowań, np. chęci ucieczki. 2. zmysły koni dotyk dzięki receptorom czuciowym możliwe jest od- czucie ucisku, ciepła i zimna, ruchu powietrza, drgań przedmiotów oraz bólu. w skórze właści- wej znajdują się różne eksteroreceptory, których rozkład na ciele nie jest jednakowy. konie posia- dają obszary na ciele, z których jedne są bardziej wrażliwe na dotyk, a inne mniej. obszary bardziej wrażliwe na dotyk, to np.: wargi, głowa, brzeg koronki kopyta czy zewnętrzne narządy płciowe. należy o tym pamiętać, ponieważ niezauważone skaleczenia kącików pyska ostrym lub brudnym wędzidłem mogą po pewnym czasie wywołać negatywną reakcję mięśni lub nawet kręgosłu- pa. każda rana lub każdy ból w okolicy głowy konie rAsowe 15 usztywnia mięśnie w czasie pracy, a to sprzyja kontuzjom, które pojawiają się po dłuższym cza- sie. zranienia koronki kopyta są zawsze bolesne i często wywołują lekką kulawiznę. koniom stry- chującym się i płochliwym, ze skłonnościami do gwałtownego odskakiwania w bok, należy za- kładać na kopyta ochraniacze, które zapobiegną bolesnym ranom. dziesięciokrotnie mniejsza liczba eksterore- ceptorów znajduje się w okolicy grzbietu. pozwa- la to na wykorzystanie koni pod wierzch. ciągłe podrażnienia skóry wskutek źle dopasowanego siodła prowadzą ostatecznie do niekorzystnego napięcia mięśni w czasie ruchu. wcześniejsze ob- jawy takiej sytuacji to utrata włosów w miejscu stałego ocierania, wyraźnie zwiększona ciepłota drażnionego miejsca, czasami rany, a po ich wy- leczeniu – stwardnienie skóry. wszystkie receptory mają pewien próg toleran- cji. dzięki temu koń np. nie stawia oporu przed siodłaniem. dopóki ciało konia nie jest ograniczo- ne tzn. obieg krwi może bez problemu przyśpie- szać, produkcja potu może się zwiększać, sierść może się nastroszyć, dopóty koń jest w stanie funkcjonować. przekroczenie progu tolerancji, np. nacisku, powoduje uszkodzenie receptorów i wywołuje reakcję organizmu – koń może odczu- wać ból grzbietu mimo wymiany złego siodła na dobre. uszkodzenie receptorów wskutek dźwiga- nia przez dłuższy czas źle dopasowanego siodła powoduje zaburzenie ich zdolności do różnicowa- nia bodźców. jeżeli chce się odbudować zaufanie konia i akceptację siodła, należy dać zwierzęciu czas, aby receptory dotyku się zregenerowały. skóra działa nie tylko jako ochrona organizmu i przekaźnik bodźców. jej reakcje informują o tym, co dzieje się w ciele konia. niektóre zwierzęta są bardzo wrażliwe na dotyk podczas czyszczenia. reagują drganiem mięśni, napięciem skóry, a na- wet kopaniem lub gryzieniem. takie zachowa- nie bywa świadectwem urazów fizycznych lub psychicznych, a także chorób. dlatego bardzo ważna jest obserwacja konia podczas zabiegów pielęgnacyjnych. słuch uszy zdrowego konia są ciągle w ruchu. stosun- kowo duża małżowina uszna, sterowana ponad dwudziestoma małymi mięśniami, może obrócić ucho aż o 180°, co umożliwia zwierzęciu zlokalizo- wanie nawet bardzo rozległych dźwięków. konie są wyposażone w nadzwyczajnie czuły słuch, o wiele lepszy niż ludzki, mimo że końskie ucho budową przypomina ludzkie. konie odbie- rają dźwięki o znacznie większej częstotliwości, 16 wstęp 13 14 12 11 16 17 15 4 1 3 2 5 10 6 8 9 7 18 19 20 22 23 24 25 27 28 30 21 35 33 34 32 26 29 39 38 36 37 40 42 41 43 44 45 46 47 31 48 49 Budowa ciała konia 1. czoło 2. oko 3. ciemię 4. ucho 5. grzebień jarzmowy 6. grzbiet nosa 7. nozdrze 8. warga górna 9. broda 10. policzek 11. Żuchwa 12. ganasz 13. potylica 14. kręg szczytowy 15. krtań 16. rynienka jarzmowa 17. okolica tarczycowa 18. grzebień grzywy 19. szyja 20. łopatka 21. kłąb 22. staw barkowy 23. przedpiersie 24. staw łokciowy 25. przedramię 26. kasztan 27. staw nadgarstkowy 28. Śródręcze (nadpęcie) 29. staw pęcinowy 30. pęcina 31. kopyto 32. mostek 33. Żebra 34. klatka piersiowa 35. grzbiet 36. łuk żebrowy 37. brzuch 38. słabizna 39. lędźwie 40. guz biodrowy 41. zad 42. rzep ogonowy 43. guz kulszowy 44. staw kolanowy 45. podudzie 46. staw skokowy 47. Śródstopie (nadpęcie) 48. koronka 49. ogon 4 3 6 2 1 5 11 9 10 7 8 12 13 28 29 30 16 17 18 26 27 34 konie rAsowe 17 14 15 32 31 33 35 36 37 19 20 21 22 23 24 38 25 Budowa kośćca konia 1. kość nosowa (czaszka) 2. Żuchwa 3. oczodół 4. dół skroniowy 5. otwór kostny 6. kręg szczytowy 7. siódmy kręg szyjny 8. pierwszy kręg piersiowy 9. łopatka 10. grzebień łopatki 11. chrząstka łopatki 12. ostatni kręg piersiowy 13. ostatni kręg lędźwiowy 14. kość krzyżowa 15. pierwszy kręg ogonowy 16. kość ramienna 17. trzon mostka 18. guz łokciowy 19. kość przedramienia 20. kości nadgarstka 21. kość rysikowa 22. kość śródręcza 23. kość pęcinowa 24. kość koronowa 25. kość kopytowa 26. kość mieczykowata mostka 27. łuk żebrowy 28. guz krzyżowy 29. guz biodrowy 30. kość biodrowa (miednica) 31. głowa kości udowej 32. guzy kulszowe 33. kość udowa 34. rzepka 35. kości podudzia 36. kości stawu skokowego 37. kości śródstopia 38. trzeszczka pęcinowa 18 wstęp tj. 25 000 hz (człowiek – ok. 20 000 hz). odgło- sy stosunkowo ciche, dobiegające z daleka – koń jest w stanie usłyszeć wcześniej niż człowiek. można to łatwo zauważyć podczas jazdy w te- renie, kiedy wierzchowiec głośnym rżeniem ko- munikuje się z innym koniem niewidocznym dla jeźdźca. koń, który słyszy hałas, zwraca głowę w kierunku jego źródła, a czasem nawet obraca się cały w jego stronę. warto o tym pamiętać, siedząc w siodle. niektóre dźwięki w stajni mogą źle wpływać na samopoczucie koni, np. rezonans rur wodociągo- wych, głośno grające radio oraz podniesiony głos. spokojna muzyka i cichy, miękki głos są natomiast wykorzystywane, jako pomoc w rehabilitacji koni. koń posiada umiejętność kojarzenia dźwię- ków z konkretną sytuacją, można to wykorzystać podczas szkolenia. trzeba jednak pamiętać, że nie rozumie on słów, lecz doskonale odbiera i zapa- miętuje dźwięki oraz ich ton. uszy końskie nie tylko służą do akustycznej percepcji otoczenia, ale i do utrzymania rów- nowagi. są też istotnym elementem tzw. mowy ciała. mowa uszu jest bardzo bogata. można się dzięki niej dowiedzieć, w jakim nastroju jest koń, czy jest znudzony, zły, czy też zainteresowany. o wszystkich tych stanach i wielu innych infor- muje właśnie ułożenie uszu. węch i smak połączenie bodźców węchowych, smakowych i dotykowych dostarcza koniom pełnej informacji o pokarmie. lubią one smak słodki i słony, nie to- lerują gorzkiego i kwaśnego. z tego powodu pasty do odrobaczania są produkowane na bazie cukru. niektórzy przed badaniem jamy ustnej konia nacie- rają dłonie solą. nikogo też nie powinno dziwić, że koń wylizuje spoconą dłoń właściciela. preparaty, które stosuje się w celu oduczenia konia obgryza- nia drewnianych przedmiotów, są gorzkie. ostre w smaku przyprawy, np. chili wymieszane z olejem, odnoszą podobny skutek. najczęściej konie są wy- bredne i odmawiają spożycia substancji o niezna- nym im smaku. węch i smak ostrzegają konia przed trującymi roślinami, choć w ograniczonym stopniu. konie mają dobry węch, ale nie są tak dobry- mi tropicielami, jak psy. węchem rozpoznają na pastwisku, jaki koń był tam przed nimi. obwą- chując odchody, poznają, czy pozostawiły je ogie- ry, klacze czy wałachy. często nie chcą jeść lub pić, ponieważ czują nieświeży lub obcy zapach.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Konie rasowe
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: