Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00109 012480 16912771 na godz. na dobę w sumie
Konkurencja a własność intelektualna. Tom II - ebook/pdf
Konkurencja a własność intelektualna. Tom II - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 222
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-2370-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> własności intelektualnej
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Konkurencja a własność intelektualna to zbiór artykułów poświęconych problematyce wpływu prawa konkurencji
na korzystanie z prawa własności intelektualnej. Poruszane są w nich takie zagadnienia jak:

- ocena umów transferu technologii w świetle reguł wspólnotowego prawa konkurencji;
- ocena działalności organizacji zbiorowego zarządu w świetle reguł prawa konkurencji;
- ocena prób przeciwstawienia się importowi równoległemu farmaceutyków za pośrednictwem regulacji prawa konkurencji.
- odmowa dostępu do dóbr chronionych za pośrednictwem praw własności intelektualnej jako nadużycie pozycji dominującej przez podmioty dysponujące takimi prawami.

 

Przedmiotemrozważań zawartych w tomie drugim są zagadnienia „styku” praw własnościintelektualnej z prawem ochrony konkurencji. Na „styku” tym dochodzi dozderzenia swoistego „monopolu” na korzystanie z chronionych prawami własnościintelektualnej rozwiązań z zasadą swobody konkurencji.

Wposzczególnych rozdziałach omawiane są zagadnienia uznania odmowy dostępu dorozwiązań chronionych za pośrednictwem praw własności intelektualnej zanadużycie pozycji dominującej, praktyk wiązania technologicznego orazdopuszczalnego zakresu ochrony przed konkurencją ze strony innych użytkownikówtej samej technologii.

Szczegółoweomówienie znalazła również problematyka dopuszczalności uzyskiwania ochronypatentowej dla tzw. business methodsoraz skutków wprowadzenia tzw. klauzuli napraw dla rynku części zamiennych.

Ponadtoodrębne rozdziały zostały poświęcone ocenie – dokonywanej z perspektywy prawakonkurencji – działalności organizacji zbiorowego zarządzania, a także praktykprzedsiębiorców na rynku farmaceutycznym zmierzających do ograniczenia tzw.importu równoległego produktów leczniczych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Zarys Prawa W∏asnoÊci Intelektualnej Redakcja naukowa Marian K´piƒski 2 KONKURENCJA A W¸ASNOÂå INTELEKTUALNA Jakub K´piƒski Katarzyna Klafkowska-WaÊniowska Rafał Sikorski 2 Zarys Prawa W∏asnoÊci Intelektualnej Redakcja naukowa Marian K´piƒski 2 Zarys Prawa W∏asnoÊci Intelektualnej Redakcja naukowa Marian K´piƒski KONKURENCJA A W¸ASNOÂå INTELEKTUALNA Redaktorzy Tomu: Jakub K´piƒski Katarzyna Klafkowska-WaÊniowska Rafał Sikorski Autorzy: Monika Górska Bartosz Jóêwiak dr Katarzyna Klafkowska-WaÊniowska Bartosz Kleban dr Jakub K´piƒski dr Monika Namysłowska Michał Roszak dr Rafał Sikorski Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 Poszczególne rozdziały opracowali: Rozdział I. Monika Górska Rozdział II. Dr Katarzyna Klafkowska-Waśniowska/Dr Monika Namysłowska Rozdział III. Dr Rafał Sikorski Rozdział IV. Bartosz Jóźwiak Rozdział V. Rozdział VI. Dr Jakub Kępiński Rozdział VII. Michał Roszak Bartosz Kleban Redakcja: Aleksandra Dróżdż Redaktor prowadzący: Natalia Adamczyk Ilustracja na okładce: ZENTILIA/iStockphoto.com © Wydawnictwo C. H. Beck 20112011 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Studio Editio, Pruszków Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-1584-3 ISBN e-book 978-83-255-2370-1 Spis tre(cid:286)ci Wprowadzenie ............................................................................................................ Wykaz skrótów ............................................................................................................ Rozdział I. Przesłanki uznania odmowy dostępu do własności intelektualnej za nadużycie pozycji dominującej .............................................................................. § 1. Wprowadzenie ............................................................................................... § 2. Podstawy prawne zakazu nadużycia pozycji dominującej ............................... § 3. Prawo konkurencji a swoboda kontraktowania ............................................... I. Reguła Commercial Solvents ..................................................................... II. Zasada urządzeń kluczowych (essential facilities) ..................................... III. Sprawa Oscar Bronner .............................................................................. § 4. Odmowa udzielenia licencji na prawa własności intelektualnej ...................... I. Orzeczenie w sprawie Magill .................................................................... II. Orzeczenie w sprawie IMS Health ............................................................. § 5. Przesłanki odmowy udzielenia licencji wynikające z orzecznictwa do czasu sprawy Microsoft ............................................................................................. I. Odmowa udzielenia licencji zapobiega pojawieniu się nowego produktu, na który istnieje zapotrzebowanie wśród konsumentów ........................... II. Produkt lub usługa jest konieczna do prowadzenia innej działalności na rynku sąsiednim .................................................................................. III. Odmowa udzielenia licencji jest nieuzasadniona ...................................... IV. Odmowa udzielenia licencji eliminuje jakąkolwiek V. Istotne kwestie nieporuszone przez sądy wspólnotowe w orzeczeniach konkurencję na rynku sąsiednim .............................................................. Magill i IMS Health ................................................................................... § 6. Sprawa Microsoft – odmowa dostępu do informacji o interoperacyjności ......... I. Decyzja Komisji Europejskiej ................................................................... II. Wyrok Sądu Pierwszej Instancji................................................................ § 7. Orzeczenie w sprawie Microsoft nową zasadą prawną? ................................... § 8. Czy prawo konkurencji jest właściwym instrumentem korygującym luki przepisów dotyczących praw własności intelektualnej? .................................. § 9. Summary ....................................................................................................... Rozdział II. Zakaz wiązania technologicznego z art. 102102 TFUE (dawny art. 8282 TWE) w świetle wyroku w sprawie Microsoft .................................... § 1. Wstęp ............................................................................................................. § 2. Zakaz sprzedaży wiązanej w prawie europejskim ........................................... IX XI 1 2 2 5 6 7 8 9 10 12 14 14 17 18 18 19 21 21 23 25 31 34 35 35 38 V Spis treści § 3. Wyrok w sprawie Microsoft ............................................................................. I. Argumenty stron i stanowisko Sądu Pierwszej Instancji ........................... 1. Produkt związany i wiążący są oddzielnymi produktami ....................... 2. Konsumenci nie mają wyboru zakupu wiążącego produktu bez produktu związanego ......................................................................... 3. Wiązanie wyklucza konkurencję ........................................................... 4. Naruszenie nie wystąpi, jeżeli występuje obiektywne uzasadnienie wiązania ................................................................................................... II. Ocena wyroku Sądu Pierwszej Instancji ................................................... 1. Istnienie wiązania technologicznego ..................................................... 2. Wystąpienie obiektywnego uzasadnienia .............................................. 3. Problem braku wyboru konsumentów i wykluczenia konkurencji ......... § 4. Sprzedaż wiązana i pakietowa po wyroku Microsoft – wytyczne Komisji z 2009 r. ............................................................................. § 5. Wnioski .......................................................................................................... § 6. Summary ....................................................................................................... Rozdział III. Ochrona przed konkurencją intra-technology w umowach transferu technologii w świetle europejskiego prawa konkurencji ........................................... § 1. Wprowadzenie................................................................................................ § 2. Ochrona terytorialna w umowach transferu technologii w latach 1962–1984 .. § 3. Ochrona terytorialna w rozporządzeniach w sprawie zwolnień grupowych dla umów transferu technologii wydanych w latach 80. i 90. .......................... I. Rozporządzenie 2349/84 ......................................................................... II. Rozporządzenie 556/89 .......................................................................... III. Rozporządzenie 240/96 .......................................................................... § 4. Reforma europejskiego prawa konkurencji. Rozporządzenie 772/2004 .......... I. Uwagi wstępne ......................................................................................... II. Porozumienia zawierane pomiędzy nie-konkurentami ............................. A. Klauzule wyłączności ............................................................................ B. Ograniczenia sprzedaży ........................................................................ III. Porozumienia zawierane pomiędzy konkurentami .................................. A. Klauzula wyłączności ............................................................................ B. Ograniczenia sprzedaży ........................................................................ § 5. Wnioski .......................................................................................................... § 6. Summary ....................................................................................................... Rozdział IV. Czy metody prowadzenia działalności gospodarczej przestały być patentowalne? Dotychczasowa praktyka a sprawa Bilski ......................................... 41 41 42 44 45 46 47 47 49 51 54 56 58 59 59 64 72 73 74 75 76 76 79 79 80 85 85 87 88 92 93 § 1. Uwagi wstępne ............................................................................................... § 2. Definicja Business Methods ............................................................................... § 3. Przepisy międzynarodowe .............................................................................. § 4. Prawo Stanów Zjednoczonych ........................................................................ § 5. Sytuacja prawnopatentowa w USA i Europie ................................................... 99 § 6. Business methods w orzecznictwie amerykańskim przed State Street Bank ....... 101 § 7. Sprawa State Street Bank ................................................................................. 105 § 8. Zmiany w Patent Act ....................................................................................... 106 97 93 97 99 VI Spis treści § 9. Europa: orzecznictwo Izb Odwoławczych EPC ................................................ 109 § 10. Sprawy Pension Benefit System i Automatic Auction Method ................................ 112 § 11. USA: Sprawa Bilski i jej konsekwencje ............................................................. 114 § 12. Konkluzja ....................................................................................................... 122 § 13. Summary ....................................................................................................... 125 Rozdział V. Działalność organizacji zbiorowego zarządzania w świetle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów .................................................................... 127 i konsumentów ............................................................................................... 130 zarządu .......................................................................................................... 129 przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji § 1. Uwagi wstępne ............................................................................................... 127 § 2. Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania wykonywania zbiorowego § 3. Organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w świetle pojęcia § 4. Nadzór ministra właściwego do spraw kultury i dziedzictwa narodowego § 5. Umowy o wzajemnej reprezentacji jako uzasadniony przypadek wyłączenia zastosowania prawa konkurencji wobec OZZ .................................................. 144 § 6. Wnioski .......................................................................................................... 147 § 7. Summary ....................................................................................................... 148 a zastosowanie OKiKU do OZZ ........................................................................ 137 Rozdział VI. Prawo konkurencji a prawo własności przemysłowej (sprawy Volvo p. Veng, Maxicar p. Renault). Problematyka wprowadzenia klauzuli napraw ......... 149 § 1. Wprowadzenie................................................................................................ 149 § 2. Prawo konkurencji .......................................................................................... 151 § 3. Orzeczenia ETS ............................................................................................... 152 § 4. Dyskusja nad klauzulą napraw w UE .............................................................. 155 § 5. Wprowadzenie klauzuli napraw w Polsce ....................................................... 158 § 6. Konsekwencje wprowadzenia klauzuli napraw ............................................... 160 § 7. Zakończenie ................................................................................................... 163 § 8. Summary ....................................................................................................... 165 Rozdział VII. Handel równoległy produktami leczniczymi a prawo konkurencji – w którą stronę zmierza orzecznictwo ETS? ............................................................... 167 § 1. Wstęp – Europejski problem handlu równoległego produktami leczniczymi ... 168 § 2. Handel równoległy produktami leczniczymi a specyfika rynku farmaceutycznego .......................................................................................... 170 I. Warunki panujące na europejskim rynku farmaceutycznym ..................... 170 II. Strategie producentów farmaceutycznych ukierunkowane na ograniczanie handlu równoległego ...................................................... 173 § 3. Ograniczanie handlu równoległego produktami leczniczymi na gruncie art. 101 TFUE ................................................................................................ 175 I. Artykuł 101 TFUE – Zakaz porozumień ograniczających konkurencję ...... 176 II. Dotychczasowe traktowanie ograniczeń handlu równoległego III. Sprawa Bayer Adalat – zwrot w ocenie ograniczeń handlu równoległego na gruncie prawa konkurencji .................................................................. 179 w orzecznictwie ETS i Komisji Europejskiej .............................................. 177 VII Spis treści IV. GlaxoSmithKline p. Commission – czy ograniczenia handlu równoległego można dopuścić na podstawie art. 101 ust. 3 TFUE? ................................ 184 § 4. Ograniczanie handlu równoległego produktami leczniczymi na gruncie art. 102 TFUE ................................................................................................ 192 I. Artykuł 102 TFUE i pojęcie pozycji dominującej ....................................... 193 II. Definicja rynku właściwego w sektorze farmaceutycznym ........................ 193 III. Sprawa Syfait II – ograniczenie dostaw produktów leczniczych IV. Inne działania przedsiębiorców dominujących zmierzające w świetle art. 102 TFUE ........................................................................... 197 do ograniczenia handlu równoległego – sprawa AstraZeneca .................... 202 § 5. Podsumowanie .............................................................................................. 203 Indeks rzeczowy ......................................................................................................... 207 VIII Wprowadzenie Zainteresowanie pierwszym zeszytem: „Granice prawa autorskiego” (C. H. Beck, Warszawa 2010), przygotowanego wysiłkiem pracowników naukowych Katedry Prawa Europejskiego UAM i współpracujących z tą katedrą Kolegów z innych ośrodków badawczych w Polsce sprawiło, że postanowiliśmy oddać w ręce czytelników następny tom z pracami obrazującymi kierunek badań naukowych podejmowanych w Katedrze. Są to – podobnie jak w pierwszym tomie – za- gadnienia „styku” praw własności intelektualnej tym razem z prawem ochrony konkurencji. Jest oczywiste, że swoisty „monopol” na korzystanie z chronionych prawami własności intelektualnej rozwiązań musi prowadzić do zderzenia z zasadą swobody konkurencji w gospodarce rynkowej, która stanowi podstawę systemu gospodarczego krajów Unii Europejskiej. Pierwsze dwa opracowania w niniejszym tomie dotyczą powszechnie znanej sprawy Mi- crosoft. Monika Górska przedstawia w swoim artykule: „Przesłanki uznania odmowy dostępu do  własności intelektualnej za  nadużycie pozycji dominującej” naprzód linię orzecznictwa prowadzącego do wydania orzeczenia w sprawie Microsoft, a następnie omawia postępowa- nie prowadzące do  wydania przez SPI orzeczenia końcowego. Autorka porównuje orzecze- nia poprzedzające wyrok w  sprawie Microsoft z  uzasadnieniem tego orzeczenia dochodząc do wniosku, że stanowi ono nowe podejście do zagadnienia naruszenia pozycji dominującej przez uprawnionego z tytułu praw własności intelektualnej. Przedstawia krytyczną ocenę tego nowego podejścia uważając, że prowadzić ono może do niepewności prawa przez bardzo ogól- ne ujęcie przesłanek nadużycia pozycji dominującej. Opracowanie Katarzyny Klafkowskiej-Waśniowskiej i Moniki Namysłowskiej: „Zakaz wią- zania technologicznego z art. 102 TFUE (dawny art. 82 TWE) w świetle wyroku w sprawie Microsoft” dotyczy tego samego orzeczenia co  artykuł Moniki Górskiej. Autorki jednakże włączyły w zakres swych rozważań także wytyczne Komisji Europejskiej z 2009 r. dotyczące nadużywania pozycji dominującej. Autorki ostatecznie także krytycznie oceniają wyrok SPI w  sprawie Microsoft uważając, że  zbyt łatwo zastosowano w  nim argumentację dotyczącą sprzedaży wiązanej nie odróżniając jej dostatecznie od przypadków wiązania technologii. Następny artykuł Rafała Sikorskiego: „Ochrona przed konkurencją intra-technology w umowach transferu technologii w świetle europejskiego prawa konkurencji” dotyczy istot- nego dla licencjobiorców w umowach o licencję technologii problemu zabezpieczenia przed konkurencją głównie ze strony innych licencjobiorców. Autor przedstawia tutaj ewolucję sta- nowiska Komisji Europejskiej oraz orzecznictwa ETS w  sprawach objętych opracowaniem. Omawia także przepisy rozporządzeń poprzedzających wydanie rozporządzenia 772/2004, aby w końcowej części artykułu omówić przepisy rozporządzenia. Autor wskazuje, że w wie- lu punktach przepisy rozporządzenia 772/2004 są  mimo tzw. „podejścia ekonomicznego” do  transferu technologii bardziej surowe względem ograniczeń konkurencji w  umowach li- cencyjnych niż przepisy poprzedniego rozporządzenia 240/96. Artykuł Bartosza Jóźwiaka: „Czy metody prowadzenia działalności gospodarczej prze- stały być patentowalne? Dotychczasowa praktyka a sprawa Bilski” dotyczy kontrowersyjnego IX Wprowadzenie zagadnienia dopuszczalności patentowania metod prowadzenia działalności gospodarczej. Praktyka amerykańska dopuszczała w wielu przypadkach patentowanie „business methods” ze względu na brak nacisku na charakter techniczny wynalazku, na który z kolei zwraca się uwagę w  Europejskim Urzędzie Patentowym. Autor przedstawia linię orzecznictwa sądów amerykańskich w tych sprawach, porównując je z orzecznictwem europejskim by w końcowej części artykułu omówić sprawę Bilski rozstrzygniętą wyrokiem Sądu Apelacyjnego dla Okręgu Federalnego z 30.10.2008 r., a następnie wyrokiem Sądu Najwyższego USA z 28.06.2010 r., w którym oba sądy uznały zgłoszoną do opatentowania metodę zarządzania ryzykiem na ryn- ku energetycznym za  nie podlegającą patentowaniu. W  konsekwencji nastąpić może, mimo nieco innego ujmowania przesłanek patentowalności wynalazków, pewne zbliżenie praktyki amerykańskiej i europejskiej w praktycznej kwestii patentowalności business methods. Kolejny artykuł Bartosza Klebana: „Działalność organizacji zbiorowego zarządzania w  świetle ustawy o  ochronie konkurencji i  konsumentów” przedstawia sporne zagadnienie traktowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi jako przedsiębiorców. W świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w świetle wykładni europejskiego prawa konkurencji nie ulega wątpliwości, że OZZ-y muszą być traktowane jak przedsiębiorcy mimo formy prawnej stowarzyszenia i mimo nieosiągania zysku. Powinno się jednak w niektórych przypadkach wyłączyć stosowanie przepisów o ochronie konkurencji jak np. w przypadku umów o wzajemną reprezentację między OZZ. Autor porusza także zagad- nienia podatku VAT od czynności OZZ oraz problem nadzoru Ministra ds. Kultury nad dzia- łalnością OZZ. Kolejny artykuł Jakuba Kępińskiego: „Prawo konkurencji a prawo własności przemysłowej (sprawy Volvo p. Veng, Maxicar p. Renault). Problematyka wprowadzenia klauzuli napraw”, dotyczy aktualnego zagadnienia zaopatrzenia rynku w części zamienne, zwłaszcza na rynku motoryzacyjnym. Zagadnienie to zostało także częściowo rozstrzygnięte przez polskiego usta- wodawcę w art. 1061 PWP. W artykule przedstawiono analizę orzeczeń ETS objętych tytułem, postanowienia dyrektywy 98/71/WE w sprawie prawnej ochrony wzorów oraz postanowień art. 1061 PWP. Autor wskazuje, że  Polska jest w  sprawach regulacji kwestii produkcji części zamiennych przeznaczonych do napraw liderem w skali europejskiej. Ostatnie opracowanie w  prezentowanym tomie autorstwa Michała Roszaka nosi tytuł: „Handel równoległy produktami leczniczymi a prawo konkurencji – w którą stronę zmierza orzecznictwo ETS? ”. Autor przedstawia w nim ciągle aktualny problem importu równoległego leków. Import ten nabiera na znaczeniu ze względu na wysoką konsumpcję leków w naszym kraju i przyczynia się do obniżenia cen leków. Autor przedstawia orzecznictwo ETS-u w spra- wach importu równoległego zarówno na  tle art. 101 TFUE, jak i  art. 102 TFUE. Dochodzi do wniosku, że po wyroku SPI z 1.07.2010 r. w sprawie Astra Zeneca rysuje się perspektywa nieco bardziej elastycznego podejścia do sprawy importu równoległego oparta na koncepcji substytucyjności wyrobów farmaceutycznych. Mam nadzieję, że  przedstawione powyżej krótkie wprowadzenie do  zagadnień poru- szanych w przedkładanym przez nas tomie zachęci Czytelników do zapoznania się z trudną a jednak tak pasjonującą problematyką poruszaną w niniejszym zbiorze. Zamierzamy także przygotować dalsze tomy poświęcone prawu własności intelektualnej, licząc na życzliwe ich przyjęcie i dalszą opiekę nad naszą inicjatywą ze strony Wydawnictwa C. H. Beck, za którą serdecznie dziękujemy. Poznań, grudzień 2010 r. prof. Marian Kępiński X Wykaz skrótów 1. (cid:295)ródła prawa KC ....................................... ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Konstytucja RP ................... Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) OKiKU ............................... ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) Porozumienie TRIPS ........... Porozumienie w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności PrAut .................................. ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych Intelektualnej (Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143 zał.) PrEnerg ............................... ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) Nr 89, poz. 625 ze zm.) PrStow ................................ ustawa z 7.4.1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) PrWłPrzem ......................... ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) SwDziałGospU .................... ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej TFUE .................................. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolido- (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) TWE ................................... Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z 25.3.1957 r. (Dz.U. wana: Dz.Urz. UE z 9.5.2008 r. Nr C 115/47) VATU ................................... ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) poz. 535 ze zm.) 2. Organy, instytucje i organizacje ETS ..................................... Europejski Trybunał Sprawiedliwości SN ....................................... Sąd Najwyższy UE ...................................... Unia Europejska SPI ...................................... Sąd Pierwszej Instancji UOKiK ................................ Urząd Ochrony Komunikacji i Konsumentów XI XI Wykaz skrótów 3. Publikatory i czasopisma Dz.U. .................................. Dziennik Ustaw Dz.Urz. .............................. Dziennik Urzędowy EPS .................................... Europejski Przegląd Sądowy Gl. ...................................... Glosa MoP .................................... Monitor Prawniczy PiP ..................................... Państwo i Prawo PUG .................................... Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego RPEiS ................................. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny WC ..................................... World Competition Wok. ................................... Wokanda Zb. Orz. ............................. Zbiór Orzecznictwa Trybunału Europejskiego ZNUJ PWiOWI .................... Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego – Prace z Wyna- lazczości i Ochrony Własności Intelektualnej 4. Inne art. .................................... artykuł in. ....................................... inny (-a, -e) lit. ...................................... litera m.in. .................................. między innymi n. ....................................... następny (-a, -e) niepubl. .............................. niepublikowany Nr ....................................... numer OZZ .................................... organizacje zbiorowego zarządzania pkt ..................................... punkt por. ..................................... porównaj poz. ................................... pozycja r. ......................................... rok t. ........................................ tom t.j. ....................................... tekst jednolity tj. ....................................... to jest tzw. .................................... tak zwany (-a, -e) ust. ...................................... ustęp w. ....................................... wiek w zw. .................................. w związku zd. ..................................... zdanie zob. .................................... zobacz XII Rozdział I. Przesłanki uznania odmowy dost(cid:266)pu do własno(cid:286)ci intelektualnej za nadu(cid:298)ycie pozycji dominuj(cid:261)cej Spis tre(cid:286)ci § 1. Wprowadzenie ....................................................................... § 2. Podstawy prawne zakazu nadużycia pozycji dominującej ....... § 3. Prawo konkurencji a swoboda kontraktowania ....................... I. Reguła Commercial Solvents ............................................. II. Zasada urządzeń kluczowych (essential facilities) ............ III. Sprawa Oscar Bronner ..................................................... § 4. Odmowa udzielenia licencji na prawa własności intelektualnej ......................................................................... I. Orzeczenie w sprawie Magill ........................................... II. Orzeczenie w sprawie IMS Health .................................... § 5. Przesłanki odmowy udzielenia licencji wynikające z orzecznictwa do czasu sprawy Microsoft ............................... I. Odmowa udzielenia licencji zapobiega pojawieniu się nowego produktu, na który istnieje zapotrzebowanie wśród konsumentów ....................................................... II. Produkt lub usługa jest konieczna do prowadzenia innej działalności na rynku sąsiednim ...................................... III. Odmowa udzielenia licencji jest nieuzasadniona ............. IV. Odmowa udzielenia licencji eliminuje jakąkolwiek V. Istotne kwestie nieporuszone przez sądy wspólnotowe w orzeczeniach Magill i IMS Health ................................. konkurencję na rynku sąsiednim ..................................... § 6. Sprawa Microsoft – odmowa dostępu do informacji o interoperacyjności ................................................................ I. Decyzja Komisji Europejskiej .......................................... II. Wyrok Sądu Pierwszej Instancji ....................................... § 7. Orzeczenie w sprawie Microsoft nową zasadą prawną? ........... § 8. Czy prawo konkurencji jest właściwym instrumentem korygującym luki przepisów dotyczących praw własności intelektualnej? ....................................................................... § 9. Summary ............................................................................... 2 2 5 6 7 8 9 10 12 14 14 17 18 18 19 21 21 23 25 31 34 Górska 1 Rozdział I. Przesłanki uznania odmowy dostępu do własności intelektualnej... § 1. Wprowadzenie Debata o tym, jak rozstrzygać sprawy z pogranicza prawa konkurencji i praw wła- sności intelektualnej, toczy się od wielu lat, a niedawno, wraz z wydaniem wyroku1 w sprawie Microsoft, nabrała dodatkowej intensywności. Prawnicy i ekonomiści po- szukują rozwiązań, które odpowiadałyby wymogom dzisiejszej gospodarki, w której coraz większą rolę odgrywają zaawansowane innowacyjne technologie. Rozwiązań, które byłyby na tyle jasne i precyzyjne, by nie stanowić zbytniej ingerencji w swobodę uczestników obrotu gospodarczego, a zarazem na tyle elastyczne, by umożliwić ich bezproblemowe zastosowanie. Pożądany jest konkretny test, „legal standard”, domnie- manie prawne bądź zasada prawa, które rozwiałyby wątpliwości narosłe w ciągu ostat- nich lat w sprawach dotyczących praw własności intelektualnej. Jest to o tyle istotne, że wspólnotowe prawo konkurencji uregulowane jest w kilku tylko artykułach Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Odnośne przepisy stanowią jedynie swoistą otoczkę, którą wypełniają treścią orzeczenia sądów. Na przestrzeni kilku ostatnich lat zapadły wyroki, po których spodziewano się, że stworzą oczekiwany standard prawny. Wiele nadziei pokładano w sztandarowej sprawie Microsoft. Czy wydany w 2007 r. wyrok spełnił pokładane w nim nadzieje? Czy zaproponowane rozwiązanie satysfakcjonuje przedstawicieli doktryny? A wreszcie czy orzeczenie w sprawie Microsoft stanowi nowy paradygmat w sprawach z pogranicza prawa konkurencji i praw własności intelektualnej? W ni- niejszym artykule podejmuję próbę znalezienia odpowiedzi na powyższe pytania. Niemniej, ze względu na ograniczone ramy wypowiedzi, pewne zagadnienia zostaną jedynie zasygnalizowane. Niniejszy artykuł dotyczy stanu prawnego sprzed wejścia w życie Traktatu o funk- cjonowaniu Unii Europejskiej, niemniej jednak wskazane zostały odniesienia do arty- kułów i nazewnictwa wprowadzonego Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. § 2. Podstawy prawne zakazu nadu(cid:298)ycia pozycji dominuj(cid:261)cej Tytułem wstępnego wyjaśnienia chciałabym zaznaczyć, że w niniejszym artykule będę posługiwać się pojęciem „prawa własności intelektualnej”, które w moim odczu- ciu odpowiada pojęciu powszechnie używanemu w zagranicznej doktrynie prawnej i ekonomicznej – IPR (intellectual property rights). Pojęcie „prawa własności intelek- tualnej” jest kategorią zbiorczą dla praw wyłącznych, przyznawanych przez przepisy krajowe określonym podmiotom odnośnie do rezultatów ich wysiłków intelektualnych. Do grupy tej należy zaliczyć prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa dotyczące baz danych, patenty, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, znaki towarowe i usługowe, topografie obwodów scalonych, oznaczenia geograficzne, know-hows, a także prawa ochronne przyznane przez regulacje zwalczające nieuczciwą konkurencję. Wśród tak 1 Wyrok SPI z 17.9.2007 r. w sprawie T-201/04 Microsoft p. Komisji, Common Market Law Review 2008, No 45, s. 863–894. 2 Górska § 2. Podstawy prawne zakazu nadużycia pozycji dominującej określonych „praw własności intelektualnej” należy rozróżnić dobra niematerialne na utworach, rozwiązania i oznaczenia. Utwory i rozwiązania są wytworem pracy intelektualnej człowieka, natomiast oznaczenia mają za cel wytworzenie pewnych asocjacji pomiędzy produktem bądź usługą a uczestnikami obrotu gospodarczego2. Artykuł 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE)3 zabrania nadużywania pozycji domi- nującej na wspólnym rynku lub jego istotnej części przez jedno przedsiębiorstwo lub więcej przedsiębiorstw, jeżeli mogłoby to wpłynąć na handel między państwami człon- kowskimi. Nadużycie takie może polegać m.in. na: ograniczaniu produkcji, rynku lub postępu technologicznego na szkodę konsumentów. Zastosowanie art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE) wymaga zatem ziszczenia się trzech kumulatywnych prze- słanek, tj. istnienia pozycji dominującej na rynku właściwym, nadużycia tej pozycji oraz negatywnego wpływu na handel między państwami członkowskimi. Z zakresu niniejszej publikacji wyłączone zostały zagadnienia dotyczące szczegółowego omówie- nia wszystkich komponentów art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE). W dalszej części zostaną poczynione jedynie wstępne uwagi wprowadzające odnoszące się do przesła- nek „istnienia pozycji dominującej” oraz „nadużycia pozycji dominującej”4. Posiadanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez przedsiębiorcę nie jest per se zabronione5. Cytując ETS6: „Ustalenie pozycji dominującej nie jest samo w sobie oskarżeniem”7. Zabronione jest jej nadużywanie. Przepis art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE) nie definiuje jednakże pojęcia pozycji dominującej. Ustalenie znaczenia tego pojęcia pozostawiono orzecznictwu. I tak w sprawie United Brands8 p. Komisji ETS orzekł, że „pozycja dominująca (…) oznacza pozycję siły ekonomicznej posiadanej przez danego przedsiębiorcę, która umożliwia mu powstrzymanie skutecznej konku- rencji na danym rynku poprzez swobodę zachowania się w dużej mierze niezależnie od konkurentów, klientów (dostawców) i w końcu konsumentów”. Na „pozycję siły ekonomicznej” przedsiębiorcy mogą składać się takie elementy jak udział w rynku 2 E. Stępień, Nakazanie udzielenia licencji przymusowej w  wyniku nadużywania pozycji dominującej w świetle orzecznictwa wspólnotowego, (w:) E. Piontek (red.), Nowe tendencje w prawie konkurencji UE, War- szawa 2008, s. 29–30. 3 Traktat z 25.3.1957 r. o ustanowieniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, wszedł w życie 1.1.1958 r. Obecnie Traktat o  funkcjonowaniu Unii Europejskiej sporządzony w  Lizbonie 13.12.2007  r., ogłoszony 2.12.2009 r. (Dz.U. Nr 203, poz. 1569). 4 Szczegółową analizę przesłanek nadużycia pozycji dominującej przeprowadza A. Brzezińska-Rawa, Zakaz nadużycia pozycji dominującej we wspólnotowym i polskim prawie antymonopolowym, Toruń 2009. 5 Wszelkie działania antykonkurencyjne ujawniają się na  rynku tzw. właściwym (relewantnym). Właści- we zdefiniowanie danego rynku jest koniecznym warunkiem wstępnym dla każdego orzeczenia zarzucające- go zachowania antykonkurencyjne. W prawie wspólnotowym pojęcie „rynku właściwego” zostało wypracowane przez orzecznictwo. Dopiero w 1997 r. Komisja Europejska opublikowała Obwieszczenie Komisji WE w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji. Przy czym Obwieszczenie to nie wska- zuje generalnej definicji rynku właściwego, a raczej definiuje składowe tego rynku, tj. rynek asortymentowy, ry- nek geograficzny i  czasowe granice rynku. Więcej A. Brzezińska-Rawa, Zakaz nadużycia pozycji dominującej, s. 54–96. 6 Dawniej Europejski Trybunał Sprawiedliwości, obecnie zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Euro- pejskiej i Protokołem Nr 3 do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Trybunał Sprawiedliwości. 7 Wyrok ETS z  9.11.1983  r. w  sprawie 322/81 NV Nederlandsche Banden Industrie Michelin p. Komisji, Zb. Orz. 1983, s. 3461. 8 Wyrok ETS z 14.2.1978 r. w sprawie 27/76 United Brands Company i United Brands Continental p. Komisji, Zb. Orz. 1978, s. 207. Górska 3 Rozdział I. Przesłanki uznania odmowy dostępu do własności intelektualnej... właściwym9, nadto know-how, dostęp do surowców, prawa własności intelektualnej, kapitał lub inne formy przewagi umożliwiające dominantowi ustalanie cen lub kon- trolę produkcji bądź dystrybucji towarów. Wskazane okoliczności określa się także jako bariery uniemożliwiające innym kontrahentom dostęp do rynku. Szczególnego rodzaju barierę dostępu do rynku mogą stanowić przepisy doty- czące praw własności intelektualnej. Przykładowo, w sprawie Hugin p. Komisji10 ETS przyznał, że Hugin zajmował pozycję dominującą na rynku części zamiennych dla kas fiskalnych, gdyż inne firmy nie mogły produkować części zamiennych z uwagi na postanowienia obowiązującej w owym czasie w Anglii ustawy o prawach autorskich do wzorów z 1968 r. Na podstawie tej ustawy Hugin mógłby pozwać potencjalnych konkurentów zamierzających produkować części zamienne do jego kas fiskalnych z tytułu naruszenia przysługujących mu praw autorskich. Z kolei w sprawie Hoffman- -La Roche11 ETS stwierdził, że przewaga technologiczna przedsiębiorstwa wynikająca z kilku patentów może stanowić istotny czynnik przy ustalaniu pozycji dominującej. Jednakże fakt posiadania praw własności intelektualnej nie przesądza automatycznie o istnieniu pozycji dominującej bądź jej nadużywaniu. Prawo własności intelektualnej, a w szczególności okoliczności jego wykonywania, może wpływać na ocenę zachowa- nia przedsiębiorcy zajmującego pozycję dominującą. Ze względu na specyficzną pozycję zajmowaną przez dominanta, ma on obowią- zek podejmowania swych działań w sposób proporcjonalny do zamierzonych celów12. Przedsiębiorca dominujący ponosi szczególną odpowiedzialność za swe czyny, cią- ży na nim obowiązek powstrzymywania się od działań, które zagrażają konkuren- cji skutecznej i niezakłóconej na rynku właściwym13. Przepis art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE) wymienia tylko przykładowe formy nadużycia pozycji dominującej. Nie stanowią one jednak katalogu zamkniętego. W konsekwencji zachowania do- puszczalne w warunkach normalnej konkurencji mogą zostać uznane za nadużycie pozycji dominującej, jeżeli podejmowane są przez dominanta14. W szczególnych oko- licznościach nawet wykorzystywanie przepisów prawa, w tym inicjowanie postępowań administracyjnych bądź sądowych, może stanowić nadużycie pozycji dominującej15. Tym bardziej gdy działanie takie stanowi część z góry powziętego zamiaru wyelimi- 9 Przyjmuje się, że pozycję dominującą zajmuje przedsiębiorca posiadający więcej niż 50 udziału w ryn- ku właściwym, przy czym w orzecznictwie ETS przyjmuje się, że pozycję dominującą na rynku właściwym może zajmować przedsiębiorca posiadający udział 39,7 (decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Virgin/British Air- ways Dz.Urz. z 2000 r. L Nr 30, s. 1, par. 41). 10 Wyrok ETS z 31.5.1979 r. w sprawie 22/78 Hugin Kassaregister AB i Hugin Cash Registers Ltd p. Komisji, Zb. Orz. 1979, s. 1869. 11 Wyrok ETS z 13.2.1979 r. w sprawie 85/76 Hoffman-La Roche p. Komisji, Zb. Orz. 1979, s. 461. 12 Wyroki SPI z  30.9.2003  r. w  sprawach T-191/98, T-212/98, T-214/98 Atlantic Container Line Ab oraz inne p. Komisji, Zb. Orz. 2003, s. II-3275, par. 114. 13 Wyrok ETS z  9.11.1983  r. w  sprawie 322/81 NV Nederlandsche Banden Industrie Michelin p. Komisji, Zb. Orz. 1983, s. 3461. 14 Decyzja Komisji Europejskiej z 15.6.2005 r., COMP/A 37.507.F3 – Astra Zeneca, Dz.Urz. L Nr 332, s. 24, par. 325. 15 Por. wyrok ETS z  16.3.2000  r. w  sprawie C-395/96 P i  C-396/96 P Compagnie maritime belge i  inni p. Komisji, Zb. Orz. 2000, s. I-1365; wyrok SPI z 17.7.1998 r. w sprawie T-111/96 ITT Promedia NV p. Komisji, Zb. Orz. 1998, s. II-2937. 4 Górska § 3. Prawo konkurencji a swoboda kontraktowania nowania konkurencji na danym rynku właściwym bądź zachowanie takie ma na celu wzmocnienie pozycji dominującej16. Działanie, które wypełnia przesłanki wskazane w art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE) jest karalne, bowiem właśnie w takim zachowaniu upatruje się szkodliwego wpływu dominanta na stan konkurencji na danym rynku właściwym. § 3. Prawo konkurencji a swoboda kontraktowania Każdy przedsiębiorca może swobodnie decydować, z jakim podmiotem nawiąże relacje gospodarcze, ponieważ swoboda działalności gospodarczej to podstawa gospo- darki wolnorynkowej17. Relacje pomiędzy przedsiębiorcami są regulowane głównie przez prawo cywilne, a nie prawo konkurencji. Nadto wszelkie ograniczenia swobody kontraktowania mogą spowodować zachwianie konkurencji pomiędzy uczestnika- mi rynku18. Orzecznictwo wspólnotowe deklaruje poszanowanie zasady swobody umów, uznając, że odmowa świadczenia, nawet całkowita, jest zabroniona przez art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE), wyłącznie gdy stanowi nadużycie pozycji do- minującej19. Orzecznictwo sądów wspólnotowych dopuszcza zatem sytuację, w której przedsiębiorca zajmujący pozycję dominującą może, w określonych okolicznościach, odmówić kontrahentowi dalszych świadczeń. Dominant może chronić swe interesy gospodarcze, posiłkując się takimi metodami, jakie wydają się odpowiednie dla ochro- ny owych interesów20. Niemniej jednak w pewnych szczególnych okolicznościach swoboda kontraktowania przedsiębiorcy dominującego może być istotnie ograniczona przez prawo konkurencji. Jeżeli odmowa świadczenia dokonana przez przedsiębiorcę dominującego prowadzi do wyeliminowania konkurencji na rynku właściwym może być uznana za sprzeczną z art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE). Rozwój stosunków gospodarczych i nowe problemy, z którymi musiały zmierzyć się wspólnotowe organy antymonopolowe, doprowadziły do wykształcenia się dwóch zasadniczych rodzajów spraw. Wyróżnia się sprawy dotyczące odmowy świadczenia oraz sprawy dotyczące odmowy udzielenia licencji21. Odmowa świadczenia (refusal to supply) odnosi się w zasadzie głównie do rzeczy (tangible property), natomiast od- mowa udzielenia licencji (refusal to licence) wiąże się co do zasady, choć nie jedynie, z prawami własności intelektualnej. Wprawdzie niniejszy artykuł będzie się koncen- trował na zagadnieniu nadużycia pozycji dominującej poprzez odmowę udzielenia 16 Por. wyrok w sprawie United Brands Company i United Brands Continental p. Komisji, par. 189; wyrok ETS z 3.7.1991 r. w sprawie C-62/86 AKZO Chemie BV p. Komisji, Zb. Orz. 1991, s. I-3359, par. 72. 17 R. Subiotto, The Right to Deal with Whom One Pleases under EEC Competition Law: a Small Contribu- tion to a Necessary Debate, ECLR 1992, No 13(6), s. 234–244. 18 R. Subiotto, R. O’Donoghue, Defining The Scope of the Duty of Dominant Firms to Deal with Existing Cus- tomers under Article 82 EC, ECLR 2003, No 24, s. 683. 19 Wyrok SPI z 26.10.2000 r. w sprawie T-41/96 Bayer AG p. Komisji, Zb. Orz. 2000, s. II-3383. 20 Por. wyrok w sprawie United Brands Company i United Brands Continental p. Komisji oraz A. Brzezińska- Rawa, Zakaz nadużycia pozycji dominującej, s. 142; E. Stępień, Nakazanie udzielenia licencji, (w:) E. Piontek (red.), Nowe tendencje, s. 34. 21 E. Derclaye, An Economic Approach to what the Conditions of Abuse of a Dominant Position of Copyright Should Be; http://www.serci.org/2003/derclaye.pdf. Górska 5 Rozdział I. Przesłanki uznania odmowy dostępu do własności intelektualnej... licencji, jednakże nie sposób omówić tego tematu bez zapoznania się z dorobkiem orzecznictwa i doktryny w zakresie odmowy świadczeń. I. Reguła Commercial Solvents Co do zasady odmowa świadczenia (refusal to supply) zachodzi wówczas, gdy przedsiębiorca posiada surowiec, który stanowi nieodzowny element, składnik ko- nieczny, by konkurent mógł wejść na rynek zajęty przez dominanta bądź by mógł konkurować na innym rynku, ściśle powiązanym z rynkiem zajmowanym przez domi- nanta. Można wyróżnić m.in. odmowę świadczenia w formie odmowy dalszej dostawy dla istniejącego kontrahenta, w formie domniemanej odmowy poprzez podniesienie cen do takiego poziomu, że utrzymywanie relacji kontraktowej z dominantem staje się nieopłacalne dla kontrahenta22. Dotychczasowy stosunek zobowiązaniowy pomię- dzy dominantem a kontrahentem zostaje zatem, w różny sposób, rozwiązany przez dominanta będącego dostawcą istotnego surowca dla kontrahenta. Odmowa dostawy wpływa przy tym na funkcjonowanie kontrahenta. Eueopejski Trybunał Sprawiedli- wości wypowiedział się w zakresie dopuszczalności zerwania stosunków gospodar- czych z dotychczasowym kontrahentem przez przedsiębiorcę zajmującego pozycję dominującą w sprawie Commercial Solvents p. Komisji23. Commercial Solvents był jedynym dostawcą surowca do produkcji leków przeciw- gruźliczych. Od wielu lat dostarczał ten surowiec swojemu kontrahentowi, produku- jącemu leki przeciwgruźlicze. Commercial Solvents podjął decyzję o produkowaniu leku samodzielnie i w związku z tym odmówił kontynuowania dostaw surowca. Kon- trahent, pozbawiony jedynego źródła dostaw surowca, nie był w stanie dalej funk- cjonować na rynku produkcji leków przeciwgruźliczych. W tych okolicznościach ETS uznał, że Commercial Solvents nadużył swej pozycji dominującej, odmawiając dalszych dostaw kontrahentowi, gdyż działanie takie prowadziło do wyeliminowania konku- renta na rynku produkcji leków przeciwgruźliczych. Zdaniem ETS istotny był fakt, że Commercial Solvents dostarczał surowiec swemu kontrahentowi przez wiele lat, zaprzestał zaś w momencie, gdy tenże kontrahent zaczął bezpośrednio konkurować z Commercial Solvents jako producentem leku przeciwgruźliczego. Europejski Try- bunał Sprawiedliwości orzekł, że posiadający pozycję dominującą na rynku surowca przedsiębiorca, który celem zarezerwowania tego surowca do produkcji własnych produktów odmawia dostarczenia go swoim klientom, którzy sami produkują dane produkty, i poprzez to ryzykuje wyeliminowaniem całej konkurencji po stronie tych klientów, nadużywa pozycji dominującej w rozumieniu art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE). Co ważne, w orzeczeniu tym podkreśla się, że działanie przedsiębiorcy stanowi zagrożenie wyeliminowania konkurencji na rynku sąsiednim24. Europejski Trybunał Sprawiedliwości rozróżnił bowiem odrębny rynek surowca niezbędnego do produkcji leku oraz rynek sprzedaży leku. Odmowa dostawy dokonywana jest w celu zawłasz- 22 D. Lim, Beyond Microsoft: Intellectual Property, Peer Production and the Law’s Concern with Market Dominance; http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm? abstract_id=1086347. 23 Wyrok ETS z  6.3.1974  r. w  sprawach połączonych 6/73 i  7/73 Istituto Chemioterapico Italiano S.p.A. i Commercial Solvents Corporation p. Komisji, Zb. Orz. 1974, s. 223. 24 R. Subiotto, The Right to Deal, s. 234–244. 6 Górska § 3. Prawo konkurencji a swoboda kontraktowania czenia rynku sąsiadującego. Efektem działań przedsiębiorcy dominującego jest zaś osiągnięcie przez niego swoistego monopolu także na rynku sąsiadującym25. Reguła Commercial Solvents stanowi, że  naruszeniem art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE) przez przedsiębiorcę dominującego jest odmowa dostawy wobec kontrahenta funkcjonującego na rynku ściśle związanym z rynkiem właściwym dla dominanta, której skutkiem byłoby wyeliminowanie całej konkurencji na tym rynku związanym26. Stworzony przez ETS miernik „ryzyka wyeliminowania konkurencji ze strony kontrahenta” był wielokrotnie używany w kolejnych sprawach. Jeżeli istnieje „ryzyko wyeliminowania konkurencji ze strony kontrahenta”, działania przedsiębiorcy dominującego mogą być niezgodne z art. 82 TWE (obecnie art. 102 TFUE). Z cytowanego orzeczenia przejęte zostały dwa argumenty, następnie rozwinięte przez zasadę urządzeń kluczowych oraz orzecznictwo w zakresie odmowy udzielenia licencji. Po pierwsze, niebezpieczeństwo eliminacji konkurencji na rynku sąsiednim jako okoliczność wskazująca na zakłócenie skutecznej konkurencji. Po drugie, brak obiektywnego uzasadnienia dla zachowania przedsiębiorcy dominującego. II. Zasada urz(cid:261)dze(cid:276) kluczowych (essential facilities) W doktrynie przyjmuje się, że zasada urządzeń kluczowych27 nie jest odrębna od reguły ustalonej przez orzecznictwo w sprawie Commercial Solvents, a stanowi jej pewne rozwinięcie. Zasada urządzeń kluczowych ma podobne jak reguła Commercial Solvents założenia i przesłanki okoliczności faktycznych. Różni się zaś zakresem zasto- sowania, bowiem zasada ta znajduje głównie zastosowanie w sprawach przymusowe- go dostępu do infrastruktury takiej jak port, lotnisko, gazociąg28. Dyskusyjne pozostaje zastosowanie zasady urządzeń kluczowych w sprawach, w których przedmiotem ob- jętym przymusowym dostępem jest prawo własności intelektualnej bądź informacje. Zgodnie z zasadą urządzeń kluczowych przedsiębiorca posiadający pozycję do- minującą na rynku właściwym obejmującym urządzenie mające kluczowe znaczenie dla dostawy towarów lub usług na innym rynku nadużywa pozycji dominującej jeżeli w sposób nieuzasadniony odmawia dostępu do tego urządzenia. Reguła urządzeń klu- czowych stała się orężem w walce z monopolistami posiadającymi takowe urządzenia, w szczególności w sektorze lotniczym bądź telekomunikacji, bowiem umożliwiała szybki demontaż dotychczas istniejących monopoli oraz wprowadzenie reguł kon- kurencji rynkowej. Niemniej jednak postulowano umiar i rozsądek w jej stosowaniu, bowiem nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku udostępnienia urządzenia stano- wi istotną ingerencję, która – stosowana nieostrożnie – może przynieść negatywne 25 J. Venit, Article 82 EC: Exceptional Circumstances, The IP/Antitrust Interface After IMS Health, Euro- pean University Institute, Robert Schuman Centre for Advanced Studies, 2005 EU Competition Law and Policy Workshop, s. 1–19. 26 Określenia „rynek sąsiadujący”, „rynek wtórny”, „rynek pochodny” bądź „rynek związany” używane będą zamiennie. 27 Zasada urządzeń kluczowych wywodzi się z prawa antymonopolowego w Stanach Zjednoczonych Ame- ryki Północnej, zaś na  grunt europejski reguła ta  została przeniesiona przez Komisję Europejską w  decyzji Sealink/B I  – Holyhead, por. decyzja Komisji Europejskiej w  sprawie Sealink/B I – Holyhead (1992) 5 CMLR 255. 28 R. Whish, Competition Law, London 2003, s. 668. Górska 7
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Konkurencja a własność intelektualna. Tom II
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: