Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00056 004589 13085870 na godz. na dobę w sumie
Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego: czerwiec 2015 - marzec 2016 - ebook/pdf
Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego: czerwiec 2015 - marzec 2016 - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , Liczba stron: 564
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-584-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja jest poświęcona nowelizacjom ustawy z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Dokumentuje prace legislacyjne oraz postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczące zmian organizacji oraz zasad działania sądu konstytucyjnego w latach 2015-2016. Przedstawia szczegółową analizę skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 r. (K 47/15) uwzględniającą wszystkie dokumenty źródłowe wydane w trakcie uchwalania kolejnych nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz kolejnych postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym.
(...) praca dotyczy sporu konstytucyjnego o zasadniczym znaczeniu ustrojowym wywołującym ostre kontrowersje tak polityczne, jak i doktrynalne, zarówno w Polsce, jak i za granicą. Uczestnikami tego sporu były (...) wszystkie właściwie organy konstytucyjne w Polsce, a kolejne jego odsłony stanowiły znakomitą ilustrację ogólniejszych procesów zachodzących w ciągu ostatniego roku w Polsce i pogłębiania się kryzysu konstytucyjnego, niemającego precedensu w doświadczeniach po 1989 roku. Nie ulega więc wątpliwości potrzeba naukowego opisywania tych wydarzeń, zarówno z punktu widzenia analiz doktrynalnych, jak w perspektywie szczegółowej analizy faktów prawnych i politycznych. (...)
Celem autorów raportu było (...) zgromadzenie materiału faktograficznego, pozwalającego innym na formułowanie ocen, zawłaszcza w kwestiach konstytucyjnych. Choć materiał ten jest publicznie dostępny, to jednak pozostaje rozrzucony po różnych źródłach urzędowych i przeciętnemu badaczowi niełatwo byłoby go zgromadzić. Co więcej, niektóre materiały, zwłaszcza opinie ekspertów, mają o tyle charakter ulotny, że mogą stopniowo znikać z dostępnych informacji internetowych .
Prof. dr hab. Leszek Garlicki

Z materiałami źródłowymi dostępnymi on line
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego czerwiec 2015 – marzec 2016 redakcja naukowa Piotr Radziewicz, Piotr Tuleja Wojciech Białogłowski, Aleksandra Dębowska Monika Florczak-Wątor, Marzena Laskowska Bogumił Naleziński, Agata Niżnik-Mucha, Maciej Pach Piotr Radziewicz, Jarosław Sułkowski, Piotr Tuleja redakcja naukowa Dariusz Świecki MONOGRAFIE WARSZAWA 2017 Recenzent Prof. dr hab. Leszek Garlicki Wydawca Agata Jędrasik Redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Wolters Kluwer Polska Poszczególne rozdziały napisali: Wojciech Białogłowski − rozdziały XI, XIII, XIV Aleksandra Dębowska − rozdział XVIII Monika Florczak-Wątor, Bogumił Naleziński − rozdział XVI Marzena Laskowska − rozdziały VII, VIII, IX Agata Niżnik-Mucha − rozdziały IV, V, VI Maciej Pach – rozdziały II, X Piotr Radziewicz − rozdziały XV, XVII Piotr Radziewicz, Piotr Tuleja − Wprowadzenie Jarosław Sułkowski − rozdziały I, III Piotr Tuleja – rozdział XII © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2017 ISBN: 978-83-8107-267-0 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ................................................................................................................ 21 Wprowadzenie ................................................................................................................. 23 Kalendarium wydarzeń ................................................................................................. 25 Rozdział I Kryteria oraz procedura wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego ............ 31 1. Kryteria oraz procedura wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. ..................................................................... 31 1.1. Proces ustawodawczy ................................................................................... 31 1.1.1. Projekt ustawy ................................................................................. 31 1.1.2. Prace ustawodawcze w Sejmie ....................................................... 33 1.1.3. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 37 1.1.4. Ustalenie ostatecznego brzmienia ustawy o Trybunale Konstytucyjnym .............................................................................. 38 1.2. Postępowanie przed TK ............................................................................... 39 1.2.1. Uwagi wstępne ................................................................................. 39 1.2.2. Wniosek do TK z dnia 17 listopada 2015 r. ................................. 41 1.2.3. Stanowiska uczestników postępowania przed TK w sprawie K 34/15 ............................................................................................. 41 1.2.4. Rozprawa przed TK w sprawie K 34/15 ....................................... 44 1.3. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 34/15 ..................................................... 46 1.3.1. Zgodność art. 18 ustawy o TK z 2015 r. w związku z art. 22 § 1 pkt 3 ustawy o SN w związku z art. 194 ust. 1 Konstytucji . 46 1.3.2. Zarzuty niezgodności art. 19 ust. 2 oraz art. 137 ustawy o TK z 2015 r. z art. 112 i art. 197 Konstytucji ...................................... 47 2. Kryteria oraz procedura wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego w ustawie z dnia 19 listopada 2015 r. ................................................................... 50 2.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 50 2.2. Proces ustawodawczy ................................................................................... 52 2.2.1. Projekt ustawy ................................................................................. 52 2.2.2. Prace ustawodawcze w Sejmie ....................................................... 53 8 Spis treści 2.2.3. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 55 2.2.4. Publicystyka ..................................................................................... 57 2.3. Postępowanie przed TK ............................................................................... 59 2.3.1. Wniosek do TK z dnia 23 listopada 2015 r. ................................. 59 2.3.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK w sprawie K 35/15 ............................................................................................. 59 2.3.3. Rozprawa przed TK w sprawie K 35/15 ....................................... 64 2.4. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 35/15 ..................................................... 66 3. Procedura wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. ................................................................................................... 67 3.1. Proces ustawodawczy ................................................................................... 67 3.1.1. Projekt ustawy ................................................................................. 67 3.1.2. Prace w Sejmie ................................................................................. 68 3.1.3. Prace w Senacie ............................................................................... 69 3.2. Postępowanie przed TK ............................................................................... 70 3.2.1. Wnioski do TK ................................................................................ 70 3.2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK w sprawie K 47/15 ............................................................................................. 70 3.3. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 47/15 ..................................................... 71 Rozdział II Termin składania wniosków w sprawie wyboru sędziów Trybunału w 2015 r. ... 73 1. Proces ustawodawczy – ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym ..................................................................................................... 73 1.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 73 1.2. Postępowanie ustawodawcze w Sejmie ..................................................... 74 1.3. Postępowanie ustawodawcze w Senacie .................................................... 82 1.4. Postępowanie ustawodawcze w Sejmie w sprawie uchwały Senatu ...... 87 1.5. Zastosowanie art. 137 i późniejsze wydarzenia ........................................ 89 2. Proces ustawodawczy – ustawa z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym .................................................................. 90 2.1. Pierwszy projekt ustawy .............................................................................. 90 2.2. Drugi projekt ustawy ................................................................................... 91 2.3. Postępowanie ustawodawcze w Sejmie ..................................................... 92 2.4. Postępowanie ustawodawcze w Senacie .................................................... 99 2.5. Wydarzenia po uchwaleniu ustawy ........................................................... 106 3. Postępowanie przed TK w sprawie ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (K 34/15) ............................................................. 108 3.1. Wniosek do TK ............................................................................................. 108 3.2. Stanowiska uczestników postępowania ..................................................... 110 3.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 114 4. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 34/15 ............................................................... 116 4.1. Dopuszczalność orzekania w sprawie art. 137 ......................................... 116 Spis treści 9 4.2. Zgodność z art. 112 Konstytucji ................................................................. 117 4.3. Zgodność z art. 194 ust. 1 Konstytucji ....................................................... 118 4.4. Zgodność z art. 62 ust. 1 i z art. 197 Konstytucji ..................................... 119 4.5. Zgodność z art. 2 Konstytucji ..................................................................... 119 5. Postępowanie przed TK w sprawie ustawy z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (K 35/15) .............................. 120 5.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 120 5.2. Stanowiska uczestników postępowania ..................................................... 125 5.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 128 6. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 35/15 ............................................................... 131 6.1. Zgodność z art. 194 ust. 1 w zw. z art. 7 Konstytucji ............................... 131 6.2. Zgodność z art. 45 ust. 1, art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 EKPCz oraz z art. 25 lit. c w zw. z art. 2 i art. 14 ust. 1 MPPOiP . 132 6.3. Zgodność z art. 2, art. 10 i art. 173 Konstytucji ........................................ 132 7. Wydarzenia po ogłoszeniu wyroku w sprawie K 35/15 .................................... 132 8. Opinia Komisji Weneckiej .................................................................................... 133 Rozdział III Ślubowanie osoby wybranej na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego wobec Prezydenta ........................................................................... 134 1. Ślubowanie osoby wybranej na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. ...................................... 134 1.1. Proces ustawodawczy ................................................................................... 134 1.1.1. Projekt ustawy ................................................................................. 134 1.1.2. Prace ustawodawcze ....................................................................... 136 1.2. Postępowanie przed TK ............................................................................... 136 1.2.1. Uwagi wstępne ................................................................................. 136 1.2.2. Wniosek do TK z dnia 17 listopada 2015 r. ................................. 137 1.2.3. Stanowiska uczestników postępowania przed TK w sprawie K 34/15 ............................................................................................. 137 1.2.4. Rozprawa przed TK w sprawie K 34/15 ....................................... 138 1.3. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 34/15 ..................................................... 139 1.3.1. Zgodność art. 21 ust. 2 ustawy o TK z 2015 r. z art. 194 ust. 1 Konstytucji ....................................................................................... 139 2. 1.3.2. Zgodność art. 21 ust. 1 ustawy o TK z 2015 r. z art. 194 ust. 1 Konstytucji ....................................................................................... 139 Ślubowanie osoby wybranej na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego w ustawie z dnia 19 listopada 2015 r. .................................... 140 2.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 140 2.2. Proces ustawodawczy ................................................................................... 142 2.2.1. Projekt ustawy ................................................................................. 142 2.2.2. Prace ustawodawcze w Sejmie ....................................................... 143 2.2.3. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 144 10 Spis treści 2.3. Postępowanie przed TK ............................................................................... 146 2.3.1. Wniosek do TK z dnia 23 listopada 2015 r. ................................. 146 2.3.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK w sprawie K 35/15 ............................................................................................. 146 2.3.3. Rozprawa przed TK w sprawie K 35/15 ....................................... 148 2.4. Rozstrzygnięcie TK w sprawie K 35/15 ..................................................... 149 2.4.1. Zgodność art. 21 ustawy o TK z 2015 r. w brzmieniu nadanym ustawą listopadową z art. 194 ust. 1 Konstytucji ....... 149 2.4.2. Zgodność art. 21 ust. 1a ustawy o TK z 2015 r. z art. 194 ust. 1 w związku z art. 10, art. 45 ust. 1, art. 173 oraz art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji .................................................................................. 150 Rozdział IV Immunitet formalny sędziego Trybunału w stanie spoczynku ............................. 152 1. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 152 1.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 152 1.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 155 1.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 155 2. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 156 2.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 156 2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ................................... 157 2.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 158 3. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 159 3.1. Zagadnienia wstępne o charakterze formalnym ...................................... 159 3.2. Zgodność art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 42 ustawy o TK z art. 196 Konstytucji .................................................................................................... 160 Rozdział V Postępowanie dyscyplinarne wobec sędziego Trybunału Konstytucyjnego ....... 164 1. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 164 1.1. Projekt ustawy. Prace ustawodawcze w Sejmie ........................................ 164 1.2. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 166 2. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 167 2.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 167 2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ................................... 169 2.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 171 3. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 172 3.1. Wstępne zagadnienia formalne .................................................................. 172 3.2. Przedstawienie sposobu wszczynania postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego Trybunału oraz ustalenie, w jaki sposób kwestionowane przepisy modyfikują sposób inicjowania tego postępowania ................................................................................................ 172 Spis treści 11 3.3. Przedstawienie relacji występujących pomiędzy organami uprawnionymi do składania wniosku na podstawie zaskarżonych przepisów a Trybunałem Konstytucyjnym ............................................... 175 3.4. Zgodność art. 1 pkt 5 ustawy nowelizującej i dodanego art. 28a ustawy o TK z art. 173 w związku z art. 10 ust. 1 oraz z art. 195 ust. 1 Konstytucji .................................................................................................... 176 3.5. Opinia Komisji Weneckiej .......................................................................... 178 Rozdział VI Złożenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z urzędu ....................................... 179 1. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 179 1.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 179 1.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 180 1.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 182 2. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 184 2.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 184 2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ................................... 188 2.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 189 3. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 191 3.1. Zaskarżone przepisy ..................................................................................... 191 3.2. Postępowanie dotyczące złożenia z urzędu sędziego TK – ogólna charakterystyka, zmiana w porównaniu do poprzedniego stanu prawnego ....................................................................................................... 192 3.3. Ocena zgodności art. 1 pkt 6 ustawy nowelizującej, uchylającego art. 31 pkt 3 ustawy o TK, z art. 173 w związku z art. 10 Konstytucji ... 194 3.4. Ocena zgodności art. 1 pkt 7 ustawy nowelizującej i dodanego art. 31a ustawy o TK oraz art. 1 pkt 8 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim zmienia art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o TK, i zmienionego art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o TK z zasadą określoności prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji ....................................................... 195 3.5. Ocena zgodności art. 1 pkt 7 ustawy nowelizującej i dodanego art. 31a ustawy o TK oraz art. 1 pkt 8 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim zmienia art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o TK, i zmienionego art. 36 ust. 1 pkt 4 ustawy o TK z art. 173 w związku z art. 10 ust. 1, art. 195 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji ............................. 197 3.6. Ocena zgodności art. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej i zmienionego art. 8 pkt 4 ustawy o TK oraz art. 1 pkt 8 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim zmienia art. 36 ust. 2 ustawy o TK, i zmienionego art. 36 ust. 2 ustawy o TK z art. 173 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 195 ust. 1 Konstytucji .......................................................................... 200 3.7. Opinia Komisji Weneckiej .......................................................................... 201 12 Spis treści Rozdział VII Procedura wyboru Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego ............. 202 1. Uwagi wprowadzające ........................................................................................... 202 2. Ustawa o TK z 2015 r. ............................................................................................ 203 2.1. Proces ustawodawczy ................................................................................... 203 2.1.1. Prezydencki projekt ustawy o TK ................................................. 203 2.1.2. Prace ustawodawcze w Sejmie ....................................................... 205 2.1.3. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 208 2.2. Postępowanie przed TK ............................................................................... 210 2.2.1. Wnioski do TK ................................................................................ 210 2.2.2. Stanowiska podmiotów biorących udział w postępowaniu przed TK ........................................................................................... 211 2.2.3. Rozprawa przed TK ........................................................................ 213 2.3. Rozstrzygnięcie TK ...................................................................................... 213 3. Ustawa nowelizująca z dnia 19 listopada 2015 r. ............................................... 215 4. Ustawa nowelizująca z dnia 22 grudnia 2015 r. ................................................. 219 Rozdział VIII Kadencyjność stanowiska Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego 225 1. Uwagi wprowadzające ........................................................................................... 225 2. Ustawa o TK. Proces ustawodawczy i postępowanie przed TK ....................... 226 2.1. Projekt ustawy o TK ..................................................................................... 226 2.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 226 2.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 229 2.4. Wnioski do TK ............................................................................................. 232 2.5. Stanowiska podmiotów biorących udział w postępowaniu przed TK .. 233 2.6. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 235 3. Listopadowa ustawa nowelizująca. Proces ustawodawczy i postępowanie przed TK .................................................................................................................. 236 3.1. Projekt ustawy nowelizującej ...................................................................... 236 3.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 237 3.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 238 3.4. Wnioski do TK ............................................................................................. 241 3.5. Stanowiska podmiotów biorących udział w postępowaniu przed TK .. 242 3.6. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 244 4. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 245 4.1. Kadencyjne pełnienie funkcji kierowniczych w TK a standardy demokratycznego państwa prawnego ....................................................... 245 4.2. Ubieganie się o reelekcję i ponowny wybór na stanowisko Prezesa lub Wiceprezesa TK ............................................................................................ 246 Spis treści 13 Rozdział IX Wygaszenie kadencji Prezesa i Wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego ......... 249 1. Uwagi wprowadzające ........................................................................................... 249 2. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 250 2.1. Projekt ustawy nowelizującej ...................................................................... 250 2.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 251 2.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 253 3. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 256 3.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 256 3.2. Stanowiska podmiotów biorących udział w postępowaniu przed TK .. 259 3.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 262 4. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 262 4.1. Treść normatywna art. 2 ustawy nowelizującej ....................................... 262 4.2. Konstytucyjny status Prezesa i Wiceprezesa TK ...................................... 263 4.3. Ratio skrócenia okresu urzędowania Prezesa i Wiceprezesa TK a jego legitymizacja .................................................................................................. 265 4.4. Zgodność art. 2 ustawy nowelizującej z art. 7 i art. 10 Konstytucji oraz z art. 2 w związku z art. 180 ust. 1 i 2 w związku z art. 194 ust. 1 Konstytucji .................................................................................................... 265 4.5. Zgodność art. 2 ustawy nowelizującej z art. 45 ust. 1 Konstytucji ......... 267 4.6. Zgodność art. 2 listopadowej ustawy nowelizującej z art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 25 lit. c w związku z art. 2 i art. 14 ust. 1 MPPOiP ..... 268 Rozdział X Procedura stwierdzania przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta RP ................................................................................................................. 270 1. Uwagi wstępne ........................................................................................................ 270 2. Proces ustawodawczy – ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym ..................................................................................................... 271 2.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 271 2.2. Opinie prawne do projektu ustawy ............................................................ 272 2.3. Postępowanie ustawodawcze w Sejmie ..................................................... 276 2.4. Postępowanie ustawodawcze w Senacie i postępowanie ustawodawcze w Sejmie w sprawie uchwały Senatu ................................ 290 3. Proces ustawodawczy – ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ............................................................................... 292 3.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 292 3.2. Postępowanie ustawodawcze w Sejmie ..................................................... 293 3.3. Postępowanie ustawodawcze w Senacie .................................................... 299 4. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 300 4.1. Wniosek do TK ............................................................................................. 300 4.2. Stanowiska uczestników postępowania ..................................................... 301 4.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 303 14 Spis treści 5. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 305 5.1. Zgodność z art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 2 Konstytucji RP ...................... 305 5.2. Zgodność z art. 197 Konstytucji ................................................................. 305 5.3. Zgodność z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 131 ust. 1 Konstytucji .................................................................................................... 308 6. Kolejne ustawy dotyczące Trybunału Konstytucyjnego ................................... 308 Rozdział XI Orzekanie „we własnej sprawie” przez Trybunał Konstytucyjny ......................... 310 1. Wprowadzenie ........................................................................................................ 310 2. Okoliczności faktyczne związane z wyrokiem w sprawie o sygn. K 34/15 ..... 310 2.1. Prace koncepcyjne nad projektem nowej ustawy o TK .......................... 310 2.2. Prace legislacyjne nad projektem ustawy o TK; udział sędziów TK 3. w posiedzeniach komisji i podkomisji sejmowych .................................. 311 2.3. Wniosek w sprawie zbadania konstytucyjności ustawy o TK z 2015 r. 311 2.4. Postanowienie TK o wyłączeniu sędziów ................................................. 311 2.5. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 314 Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r. ....................................................................................................................... 315 3.1. Zabezpieczenie zasady nadrzędności Konstytucji ................................... 315 3.2. Wyłączna kognicja TK do oceny ustawy dotyczącej tego organu ......... 315 3.3. Kontrola konstytucyjności ustawy o TK a orzekanie przez Trybunał „we własnej sprawie” .................................................................................... 317 4. Okoliczności faktyczne związane z wyrokiem w sprawie K 35/15 .................. 318 4.1. Nowela listopadowa ustawy o TK z 2015 r. .............................................. 318 4.2. Wnioski o zbadanie konstytucyjności noweli listopadowej oraz zmienionych przez nią przepisów ustawy o TK z 2015 r. ....................... 318 4.3. Postanowienie TK o wyłączeniu sędziów ................................................. 318 4.4. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 319 Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r. ....................................................................................................................... 319 5. 6. Poselski projekt zmiany Konstytucji w zakresie odebrania Trybunałowi Konstytucyjnemu kognicji do badania konstytucyjności ustawy o TK .......... 320 6.1. Inicjatywa ustawodawcza ............................................................................ 320 6.2. Propozycje projektu w sprawie podmiotu uprawnionego do badania zgodności ustawy o TK ................................................................................ 320 6.3. Opinie krytyczne w toku postępowania legislacyjnego ........................... 321 6.4. Opinie pozytywne w toku postępowania legislacyjnego ......................... 322 7. Zakończenie ............................................................................................................ 322 7.1. Dotychczasowy stan prawny ....................................................................... 322 7.2. Orzeczenia Trybunału dotyczące materii związanych z TK przed 2015 r. ............................................................................................................. 322 Spis treści 15 Rozdział XII Funkcjonalność organizacji i trybu działania Trybunału Konstytucyjnego ...... 324 1. Nowość normatywna ............................................................................................. 324 Inicjatywa ustawodawcza i pierwsze czytanie projektu ustawy ............. 324 1.1. 1.2. Prace w Komisji Ustawodawczej ................................................................ 328 1.3. Drugie czytanie projektu ustawy ................................................................ 335 1.4. Dodatkowe sprawozdanie Komisji Ustawodawczej ................................ 337 1.5. Trzecie czytanie projektu ustawy ............................................................... 340 1.6. Postępowanie w Senacie .............................................................................. 341 1.7. Konsultacje, opinie i ekspertyzy w ramach procesu ustawodawczego . 361 1.8. Inne opinie, artykuły, komentarze, glosy, stanowiska zajmowane w sferze publicznej, publicystyce oraz nauce prawa ................................ 365 2. Wątpliwości konstytucyjne ................................................................................... 366 2.1. Wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego ..................................... 366 2.2. Wniosek grupy posłów z dnia 31 grudnia 2015 r. ................................... 367 2.3. Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich ................................................. 369 2.4. Wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 stycznia 2016 r. ......... 371 2.5. Wniosek grupy posłów z dnia 29 grudnia 2015 r. ................................... 372 2.6. Stanowiska uczestników postępowania ..................................................... 373 2.7. Amicus curie .................................................................................................. 375 3. Wyrok TK z dnia 9 grudnia 2015 r., K 47/15 ..................................................... 378 3.1. Przebieg postępowania, w tym rozprawy .................................................. 378 3.2. Tezy wyroku .................................................................................................. 390 4. Ocena analizowanych rozwiązań, przeprowadzona przez Komisję Wenecką .................................................................................................................. 398 4.1. Rozpoznawanie spraw według kolejności wpływu .................................. 398 4.2. Podwyższenie wymogu kworum sędziów orzekających w pełnym składzie (13 spośród 15 sędziów) ............................................................... 400 4.3. Wymóg uzyskania 2/3 głosów do wydania orzeczenia ........................... 401 4.4. Wyznaczanie terminów rozpraw ............................................................... 403 4.5. Uwagi podsumowujące ................................................................................ 404 Rozdział XIII Status pracowników Biura Trybunału Konstytucyjnego należących do służby prawnej Trybunału ......................................................................................................... 406 1. Wprowadzenie ........................................................................................................ 406 1.1. Pojęcie „służby prawnej Trybunału Konstytucyjnego” .......................... 406 1.2. Uprawnienia członków służby prawnej TK .............................................. 407 2. Nowela grudniowa oraz wątpliwości konstytucyjne ......................................... 408 2.1. Projekt ustawy o zmianie ustawy o TK z 2015 r.; odebranie członkom służby prawnej uprawnienia do złożenia egzaminu sędziowskiego ...... 408 2.2. Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka .......................................... 409 2.3. Prace nad projektem w komisji po pierwszym czytaniu ......................... 409 16 Spis treści 2.4. Drugie czytanie projektu ustawy; dodanie przepisu przejściowego w przedmiocie egzaminu sędziowskiego .................................................. 410 2.5. Uchwalenie noweli grudniowej oraz jej wejście w życie ......................... 411 2.6. Sprawa K 47/15 ............................................................................................. 411 2.7. Zarzuty KP Nowoczesna i KP PSL odnośnie do art. 3 noweli grudniowej ..................................................................................................... 412 2.8. Opinia amici curiae Fundacji im. Stefana Batorego ................................ 412 2.9. Stanowisko Prokuratora Generalnego ...................................................... 413 3. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2016 r. ............................ 413 3.1. Rozstrzygnięcie w zakresie przepisów odnoszących się do sytuacji prawnej członków służby prawnej TK ...................................................... 413 3.2. Skutek orzeczenia o niekonstytucyjności całej noweli grudniowej ....... 414 3.3. Ocena konstytucyjności art. 3 noweli grudniowej ................................... 414 4. Zakończenie ............................................................................................................ 415 Rozdział XIV Postanowienie zabezpieczające Trybunału Konstytucyjnego w sprawie wstrzymania wyboru sędziego Trybunału ................................................................. 416 1. Wprowadzenie ........................................................................................................ 416 1.1. Odesłanie do instytucji postępowania cywilnego w postępowaniu postanowienia w sprawie wstrzymania wyboru tzw. sędziów grudniowych . 418 2.1. Podstawa prawna wyboru sędziów TK na miejsce sędziów, których kadencja upływała 6 listopada oraz 2 i 8 grudnia 2015 r. ....................... 418 2.2. Wybór tzw. sędziów październikowych .................................................... 419 2.3. Wątpliwości konstytucyjne odnośnie do podstawy prawnej wyboru tzw. sędziów październikowych; nieprzyjęcie przez Prezydenta ślubowania od wybranych sędziów ............................................................ 419 2.4. Nowy wniosek w sprawie konstytucyjności podstawy prawnej wyboru tzw. sędziów październikowych ................................................... 420 2.5. Nowela listopadowa ustawy o TK z 2015 r. .............................................. 421 2.6. Uchwały Sejmu w przedmiocie „stwierdzenia braku mocy prawnej” uchwał w sprawie wyboru tzw. sędziów październikowych; wyznaczenie terminu wyboru nowych sędziów TK przez Sejm ............ 421 2.7. Wniosek o wydanie przez TK postanowienia zabezpieczającego .......... 422 2.8. Postanowienie zabezpieczające ................................................................... 422 2.9. Wybór tzw. sędziów grudniowych oraz złożenie przez nich ślubowania ..................................................................................................... 423 2.10. Stanowisko RPO w postępowaniu w sprawie K 34/15 ............................ 424 2.11. Ocena konstytucyjności art. 137 ustawy o TK z 2015 r. ......................... 424 przed TK ........................................................................................................ 416 Instytucja „zabezpieczenia” w postępowaniu przed TK ......................... 417 Instytucja zabezpieczenia powództwa w k.p.c. ......................................... 417 1.2. 1.3. 2. Okoliczności prawne i faktyczne związane z wydaniem przez TK Spis treści 17 3. Opinia Komisji Weneckiej .................................................................................... 425 4. Wnioski dotyczące postanowienia zabezpieczającego z dnia 30 listopada 2015 r. ....................................................................................................................... 425 4.1. Dotychczasowe stanowisko TK .................................................................. 425 4.2. Dopuszczalność zmiany stanowiska przez TK ......................................... 426 Rozdział XV Vacatio legis ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym .............................................................................................................. 428 1. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 428 1.1. Projekt ustawy ............................................................................................... 428 1.2. Prace ustawodawcze w Sejmie .................................................................... 429 1.3. Prace ustawodawcze w Senacie .................................................................. 433 2. Postępowanie przed TK ......................................................................................... 435 2.1. Wnioski do TK ............................................................................................. 435 2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ................................... 437 2.3. Rozprawa przed TK ..................................................................................... 440 3. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 441 3.1. Zgodność art. 5 grudniowej ustawy nowelizującej z art. 2 Konstytucji 441 3.2. Zgodność art. 5 grudniowej ustawy nowelizującej z art. 188 pkt 1 Konstytucji .................................................................................................... 443 3.3. Zgodność art. 5 grudniowej ustawy nowelizującej z art. 8 ust. 1 Konstytucji .................................................................................................... 444 4. Opinia Komisji Weneckiej .................................................................................... 444 Rozdział XVI Tryb uchwalenia zmian do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ........................ 446 1. Wstęp ....................................................................................................................... 446 2. Proces ustawodawczy ............................................................................................. 447 2.1. Tryb uchwalenia ustawy nowelizującej z dnia 19 listopada 2015 r. ...... 447 2.1.1. Wniesienie projektu ........................................................................ 447 2.1.2. Pierwsze czytanie ............................................................................ 447 2.1.3. Drugie czytanie ................................................................................ 448 2.1.4. Trzecie czytanie ............................................................................... 448 2.1.5. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 449 2.1.6. Podpisanie i ogłoszenie .................................................................. 449 2.2. Tryb uchwalenia ustawy nowelizującej z dnia 22 grudnia 2015 r. ........ 449 2.2.1. Wniesienie projektu ........................................................................ 449 2.2.2. Pierwsze czytanie ............................................................................ 450 2.2.3. Prace Komisji Ustawodawczej ...................................................... 450 2.2.4. Drugie czytanie ................................................................................ 452 2.2.5. Ponowne prace Komisji Ustawodawczej ..................................... 452 2.2.6. Trzecie czytanie ............................................................................... 452 18 Spis treści 2.2.7. Prace ustawodawcze w Senacie ..................................................... 453 2.2.8. Podpisanie i ogłoszenie .................................................................. 453 2.3. Wnioski dotyczące procesu ustawodawczego .......................................... 453 3. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym .......................................... 455 3.1. Postępowanie przed TK w sprawie K 35/15 ............................................. 455 3.1.1. Wnioski do TK ................................................................................ 455 3.1.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ...................... 458 3.1.3. Rozprawa przed TK ........................................................................ 459 3.2. Postępowanie przed TK w sprawie K 47/15 ............................................. 460 3.2.1. Wnioski do TK ................................................................................ 460 3.2.2. Stanowiska uczestników postępowania przed TK ...................... 462 3.2.3. Rozprawa przed TK ........................................................................ 464 3.3. Wnioski dotyczące obu postępowań przed TK ........................................ 465 4. Rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego .................................................... 466 4.1. Orzeczenie TK w sprawie K 35/15 ............................................................. 466 4.1.1. Pierwszeństwo zarzutów proceduralnych ................................... 466 4.1.2. Ustalenie zakresu zarzutów ........................................................... 466 4.1.3. Specyfika kontroli przez TK trybu uchwalenia aktu prawnego 466 4.1.4. Naruszenia konstytucyjnych norm proceduralnych .................. 467 4.1.5. Szybkość postępowania .................................................................. 469 4.1.6. Brak opinii KRS ............................................................................... 469 4.2. Orzeczenie TK w sprawie K 47/15 ............................................................. 470 4.2.1. Pierwszeństwo zarzutów proceduralnych ................................... 470 4.2.2. Ustalenie zakresu i treści zarzutów ............................................... 470 4.2.3. Szybkość postępowania ustawodawczego – trzy czytania ......... 471 4.2.4. Zakres dopuszczalnych poprawek ................................................ 473 4.2.5. Brak opinii KRS ............................................................................... 473 4.3. Wnioski dotyczące obu orzeczeń TK ........................................................ 474 5. Opinia Komisji Weneckiej .................................................................................... 475 6. Zakończenie ............................................................................................................ 475 Rozdział XVII Podstawa prawna kontroli konstytucyjności ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ...................................................... 477 1. Wprowadzenie ........................................................................................................ 477 2. Wnioski do TK ....................................................................................................... 478 Stanowiska uczestników postępowania przed TK ............................................. 480 3. Stanowiska amici curiae ........................................................................................ 483 4. 5. Postanowienie TK o skierowaniu sprawy na rozprawę .................................... 485 6. Ekspertyzy i opinie prawne przedstawione przez Ministra Sprawiedliwości 486 7. Ekspertyzy i opinie prawne przedstawione przez Sejm .................................... 492 8. Rozprawa przed TK ............................................................................................... 494 9. Opinia Komisji Weneckiej .................................................................................... 496 Spis treści 19 10. Rozstrzygnięcie TK ................................................................................................ 497 11. Zdania odrębne sędziów TK ................................................................................. 502 Rozdział XVIII Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego wydawanych na tle ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym i jej kolejnych nowelizacji ........................................................................................................................ 505 1. Uwagi ogólne .......................................................................................................... 505 2. Wyrok z dnia 3 grudnia 2015 r., K 34/15 – przedmiot rozstrzygnięcia i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego co do jego skutków ........................ 508 3. Wyrok z dnia 9 grudnia 2015 r., K 35/15 – przedmiot rozstrzygnięcia i stanowisko Trybunału co do jego skutków ...................................................... 513 4. Wyrok z dnia 9 marca 2016 r., K 47/15 – przedmiot rozstrzygnięcia i stanowisko Trybunału co do jego skutków ...................................................... 516 5. Problem publikacji wyroków Trybunału Konstytucyjnego ............................. 523 Wybór piśmiennictwa .................................................................................................... 533 Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego: czerwiec 2015 – marzec 2016. Materiały źródłowe. Spis dokumentów ...................................................................... 537 O Autorach ....................................................................................................................... 561 WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne EKPCz k.k. k.p.c. MPPOiP prezydencki projekt ustawy o TK projekt ustawy nowelizującej, poselski projekt nowelizacji projekt drugiej ustawy nowelizującej, poselski projekt drugiej nowelizacji p.u.s.a. p.u.s.p. regulamin Sejmu TFUE – – – – – – – – – – – Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolno‐ ści sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1137) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy‐ wilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) projekt nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wniesiony dnia 10 lipca 2013 r. przez Prezydenta RP Bronisława Komo‐ rowskiego (Sejm VII kadencji, druk sejmowy nr 1590) projekt ustawy z dnia 13 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o TK z 2015 r. (Sejm VIII kadencji, druk sejmowy nr 12) projekt ustawy z 15 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o TK z 2015 r. (Sejm VIII kadencji, druk sejmowy nr 122) ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów admini‐ stracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów po‐ wszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: M. P. z 2012 r. poz. 32 z późn. zm.) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsoli‐ dowana: Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) 22 ustawa/nowela grudniowa, grudniowa ustawa nowelizująca ustawa/nowela listopadowa, listopadowa ustawa nowelizująca ustawa o SN – – – ustawa o TK z 1997 r. – ustawa o TK z 2015 r. – ustawa o TK z 2016 r. – Inne skróty Wykaz skrótów ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217) ustawa z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1928 z późn. zm.) ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1254) ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.) ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 293) ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157) BAS ETPCz HFPC KRRP KRS MTK MTS N NRA NSA OTK-A OTK ZU PG PiS PO PSL RPO SLD SN TK TSUE – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Biuro Analiz Sejmowych Europejski Trybunał Praw Człowieka Helsińska Fundacja Praw Człowieka Krajowa Rada Radców Prawnych Krajowa Rada Sądownictwa Międzynarodowy Trybunał Karny Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości Nowoczesna Naczelna Rada Adwokacka Naczelny Sąd Administracyjny Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy Prokurator Generalny Prawo i Sprawiedliwość Platforma Obywatelska Polskie Stronnictwo Ludowe Rzecznik Praw Obywatelskich Sojusz Lewicy Demokratycznej Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej WPROWADZENIE Po 25 latach od rozpoczęcia transformacji ustrojowej wydawało się, że podstawowe zasady konstytucyjne oraz mechanizmy ich sądowej ochrony są w Polsce ugruntowane. Obecny kryzys stawia pod znakiem zapytania realizację tych zasad i mechanizmów. Oddajemy do rąk czytelnika publikację dokumentującą najgłębszy kryzys konstytu‐ cyjny III RP. Związany był on początkowo z wyborem sędziów Trybunału Konstytu‐ cyjnego. Stosunkowo szybko przekształcił się jednak w kryzys dotyczący ustrojowych podstaw działania Trybunału i braku możliwości sprawowania przez Trybunał jego podstawowych konstytucyjnych zadań. Poszukiwanie wszystkich źródeł kryzysu konstytucyjnego wymagałoby analiz prowa‐ dzonych na wielu płaszczyznach przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Celem niniejszego opracowania jest nie tyle odpowiedź na pytanie, co było przyczyną kryzysu, co raczej udokumentowanie jego przebiegu. Pierwsze jego symptomy uwi‐ doczniły się w trakcie prac nad ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konsty‐ tucyjnym. Początkowo przebiegały one podobnie jak prace prowadzone nad obowią‐ zującą poprzednio ustawą z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Prace zostały zainicjowane w Trybunale Konstytucyjnym. Propozycje legislacyjne sformu‐ łowane w Trybunale zostały w większości zaakceptowane przez Prezydenta, który wy‐ stąpił z inicjatywą ustawodawczą. Trudno w chwili obecnej odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w Sejmie VII kadencji prace nad projektem ustawy trwały ponad dwa lata. Przyspieszenie tych prac nastąpiło dopiero w marcu 2015 r. Uchwalenie ustawy, prace w Senacie oraz podpisanie przez Prezydenta przypadły na okres kampanii wyborczej. Istotne znaczenie dla kryzysu konstytucyjnego miała propozycja wprowadzenia do ustawy art. 137, mająca stworzyć ówczesnemu Sejmowi możliwość wyboru sędziów na stanowiska opróżnione w okresie prac Sejmu kolejnej kadencji. Dlatego też punktem wyjścia naszego raportu jest przedstawienie prac nad art. 137 ustawy z dnia 25 czerwca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym. Raport zamyka przedstawienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2016 r. Raport obejmuje zagadnienia związane z przygotowaniem, uchwaleniem oraz oceną zgodności z Konstytucją ustaw z dnia 13 listopada 2015 r. oraz z dnia 22 grudnia 2015 r. nowelizujących ustawę o Trybunale Konstytucyjnym. Celem raportu jest dokumen‐ 24 Wprowadzenie tacja kryzysu konstytucyjnego, swego rodzaju studium przypadku, prezentacja moty‐ wów i ratio regulacji, a także pokazanie praktyki legislacyjnej oraz przesłanek podej‐ mowania decyzji prawodawczej przez Sejm oraz przesłanek i konsekwencji wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Celem raportu jest również ukazanie jakości prawniczych argumentów, pojmowanie standardów państwa prawa oraz kultury politycznej. Pierwszy tom to opracowania autorskie, opisujące przebieg procesu legislacyjnego i procesu orzeczniczego TK. Prezentujemy najważniejsze sporne problemy uchwala‐ nych regulacji oraz aktualne stanowisko TK w sprawie jego pozycji ustrojowej, statusu sędziów TK, zasad organizacji i działania. Poszczególne rozdziały opierają się na po‐ dobnym schemacie prezentacji poszczególnych zagadnień: prezentacja prac legisla‐ cyjnych, stanowisk uczestników sporu przez TK, postępowania w TK oraz omówienie skutków jego wyroków. Prezentujemy też ekspertyzy sporządzane na potrzeby rządu, Sejmu oraz innych uczestników postępowania, które stanowiły uzasadnienie dla po‐ dejmowanych decyzji prawodawczych lub następcze usprawiedliwienie decyzji już podjętych. W poszczególnych rozdziałach wyodrębnione zostało ratio legis poszcze‐ gólnych zmian, dotyczące ich wątpliwości konstytucyjne oraz sposób ich rozstrzygania przez Trybunał Konstytucyjny. Niektóre rozdziały, ze względu na specyfikę omawia‐ nych zagadnień, charakteryzują się bardziej złożoną strukturą. Integralną częścią raportu jest jego tom drugi, zawierający dostępne w domenie pub‐ licznej dokumenty i materiały wytworzone w związku z uchwalaniem i oceną konsty‐ tucyjności wskazanych wyżej ustaw. Staraliśmy się zgromadzić wszystkie materiały, gdyż dopiero zebranie ich w jednym miejscu i powiązanie z zagadnieniami analizo‐ wanymi w pierwszym tomie raportu umożliwia ukazanie dynamiki zmian, ich inten‐ sywności i zakreślenie pełnego katalogu problemów związanych z kryzysem konsty‐ tucyjnym. Ze względu na objętość zgromadzonych materiałów tom drugi dostępny będzie tylko w formie elektronicznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2016 r. i jego następstwa wyznaczają istotną cezurę sporów toczonych wokół Trybunału Konstytucyjnego. Spory te ujaw‐ niają wszystkie zasadnicze problemy konstytucyjne składające się na obecny kryzys ustrojowy. Dlatego też wyznaczają one ramy czasowe naszego raportu. Zdajemy sobie jednak sprawę, że kryzys konstytucyjny wykracza poza te ramy i z pewnością konieczne będzie dalsze jego dokumentowanie. Piotr Radziewicz Piotr Tuleja KALENDARIUM WYDARZEŃ 11.07.2013 Prezydent wniósł do Sejmu projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Założenia projektu przygotowywał zespół pod kierownictwem Prezesa Trybunału. W skład zespołu wchodzili m.in. sędziowie w stanie spoczynku 29.08.2013 Sejm rozpoczął prace nad projektem ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 10.05.2015 Pierwsza tura wyborów prezydenckich, którą wygrywa Andrzej Duda 12.05.2015 Podczas prac legislacyjnych w komisji zostaje zgłoszony przepis przejściowy (art. 135, później oznaczony jako art. 137), który przewiduje termin na zgłoszenie kandydatów na stanowiska 5 sędziów Trybunału, zastępujących sędziów, których kadencje upływały w 2015 r. 24.05.2015 Druga tura wyborów prezydenckich. Andrzej Duda zostaje wybrany na urząd Prezydenta RP 27.05.2015 Sejm uchwala ustawę z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym 25.06.2015 Sejm rozpatrzył poprawki Senatu 21.07.2015 Prezydent podpisał ustawę o Trybunale Konstytucyjnym 06.08.2015 Urząd Prezydenta RP obejmuje Andrzej Duda 30.08.2015 Nowa ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym wchodzi w życie 08.10.2015 Sejm wybiera 5 sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Romana Hausera, Andrzeja Jakubec‐ kiego, Krzysztofa Ślebzaka, Bronisława Sitka, Andrzeja Sokalę) 23.10.2015 Grupa posłów PiS składa w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o kontrolę konstytucyjności części przepisów ustawy o TK z dnia 25 czerwca 2015 r., w tym jej art. 137 25.10.2015 Wybory parlamentarne, w których PiS uzyskuje 37,58 głosów (235 miejsc w Sejmie) 06.11.2015 Upływają kadencje 3 sędziów Trybunału: Marii Gintowt-Jankowicz, Wojciecha Hermeliń‐ skiego i Marka Kotlinowskiego 10.11.2015 Grupa posłów PiS cofa z Trybunału Konstytucyjnego wniosek z dnia 23 października 2015 r. o kontrolę konstytucyjności przepisów ustawy o TK z dnia 25 czerwca 2015 r. 12.11.2015 Pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu 26 Kalendarium wydarzeń 13.11.2015 Posłowie PiS wnoszą do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 17.11.2015 Grupa posłów PO i posłów PSL składa w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o kontrolę konstytucyjności części przepisów ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z 25 czerwca 2015 r., w tym jej art. 137. Wniosek jest tożsamy z wnioskiem grupy posłów wycofanym dnia 10 lis‐ topada 2015 r. 17.11.2015 Skierowanie przez Sejm projektu ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym do pierwszego czytania 19.11.2015 Sejm uchwala ustawę z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyj‐ nym 20.11.2015 Senat nie zgłasza poprawek do ustawy, która zostaje przekazana Prezydentowi RP do podpisu 20.11.2015 Prezydent podpisuje ustawę z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Kon‐ stytucyjnym. Tego samego dnia ustawa zostaje ogłoszona w Dzienniku Ustaw 23.11.2015 Grupa posłów PO składa w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o kontrolę konstytucyjności ustawy z dnia 19 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Wniosek w tej samej sprawie w kolejnych dniach składają: Rzecznik Praw Obywatelskich, Krajowa Rada Sądownictwa, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego 25.11.2015 Głosami posłów PiS i posłów Kukiz 15 Sejm podejmuje uchwały o stwierdzeniu nieważności uchwał Sejmu z dnia 8 października 2015 r. o wyborze sędziów Trybunału 25.11.2015 Umorzenie postępowania z wniosku grupy posłów PiS, który został cofnięty dnia 10 listopada 2015 r. (postanowienie o sygn. K 29/15) 26.11.2015 Sejm uchwala poprawkę do art. 30 Regulaminu Sejmu, dotyczącą m.in. procedury wyboru sędziego Trybunału przez Sejm 30.11.2015 Trybunał Konstytucyjny wydaje postanowienie zabezpieczające wniosek grupy posłów PO i grupy posłów PSL z dnia 17 listopada 2015 r. 02.12.2015 Upływa kadencja sędziego Trybunału Zbigniewa Cieślaka 02.12.2015 Sejm podejmuje uchwały o wyborze 5 sędziów Trybunału (Henryka Cicha, Lecha Moraw‐ skiego, Mariusza Muszyńskiego, Julii Przyłębskiej, Piotra Pszczółkowskiego) Noc z 02 na 03 12.2015 Prezydent RP odbiera ślubowanie od 4 sędziów Trybunału (Henryka Cicha, Lecha Moraw‐ skiego, Mariusza Muszyńskiego, Piotra Pszczółkowskiego) 03.12.2015 Trybunał Konstytucyjny wydaje wyrok w sprawie z wniosku złożonego dnia 17 listopada 2015 r. (wyrok o sygn. K 34/15) 04.12.2015 Grupa posłów PO składa w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o kontrolę konstytucyjności uchwał Sejmu unieważniających wybór sędziów Trybunału dokonany przez Sejm VII ka‐ dencji i uchwał Sejmu powołujących na ich miejsca nowych sędziów Trybunału 08.12.2015 Upływa kadencja sędziego Trybunału Teresy Liszcz 09.12.2015 Prezydent RP odbiera ślubowanie od sędziego Trybunału Julii Przyłębskiej 09.12.2015 Trybunał Konstytucyjny wydaje wyrok w sprawie z wniosku złożonego dnia 23 listopada 2015 r. (wyrok o sygn. K 35/15) Kalendarium wydarzeń 27 10.12.2016 11.12.2016 Pismo Szefa Kancelarii Rady Ministrów Beaty Kempy do Prezesa Trybunału informujące o wstrzymaniu publikacji w Dzienniku Ustaw wyroku o sygn. K 34/15 ze względu na jego wydanie w nieprawidłowym składzie i w konsekwencji jego nieważność z mocy prawa Pismo Prezesa Trybunału do Premier Rady Ministrów Beaty Szydło w reakcji na pismo Szefa Kancelarii Rady Ministrów Beaty Kempy z dnia 10 grudnia 2015 r., w którym Prezes Trybu‐ nału ponowił zarządzenie o ogłoszeniu wyroku o sygn. K 34/15 15.12.2015 Posłowie PiS wnoszą do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 17.12.2015 Posłowie Kukiz 15 i PiS wnoszą do Sejmu projekt ustawy o zmianie Konstytucji, dotyczący m.in. wygaszenia kadencji urzędujących sędziów Trybunału i powiększenia składu Trybunału Konstytucyjnego do 18 sędziów 17.12.2015 Odbywa się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 22.12.2015 Sejm uchwala ustawę z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 24.12.2015 Senat nie zgłasza poprawek do ustawy. Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym zostaje skierowana do Prezydenta RP 28.12.2015 Prezydent RP podpisuje ustawę z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Tego samego dnia ustawa zostaje ogłoszona w Dzienniku Ustaw i wchodzi życie (bez vacatio legis) 29.12.2015 Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego składa w Trybunale Konstytucyjnym wniosek o kontrolę konstytucyjności ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytu‐ cyjnym. W kolejnych dniach wniosek w tej samej sprawie wnoszą: grupa posłów PO, grupa posłów Nowoczesnej i PSL, Rzecznik Praw Obywatelskich i Krajowa Rada Sądownictwa 07.01.2016 Trybunał Konstytucyjny umarza postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 4 grudnia 2015 r. (postanowienie o sygn. U 8/15) 12.01.2016 Prezes Trybunału dopuszcza do pełnienia obowiązków sędziego i przydziela sprawy sędziemu Trybunału Julii Przyłębskiej i sędziemu Trybunału Piotrowi Pszczółkowskiemu 13.01.2016 Komisja Europejska uruchamia procedurę kontroli praworządności wobec Polski 09.03.2016 Trybunał Konstytucyjny wydaje wyrok w sprawie z wniosku złożonego dnia 29 grudnia 2015 r. (wyrok o sygn. K 47/15) 11.03.2016 Opinia Komisji Weneckiej wydaje opinię na temat kryzysu konstytucyjnego w Polsce 14.04.2016 Sejm wybiera sędziego Trybunału Zbigniewa Jędrzejewskiego 27.04.2016 Upływa kadencja sędziego Trybunału Mirosława Granata 29.04.2016 Posłowie PiS wnoszą do Sejmu projekt nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym 01.06.2016 Komisja Europejska przyjmuje negatywną opinię na temat demokracji i praworządności w Polsce 07.07.2016 Sejm uchwala ustawę z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Konstytucyjny spór o granice zmian organizacji i zasad działania Trybunału Konstytucyjnego: czerwiec 2015 - marzec 2016
Autor:
, , , , , , , , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: