Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00506 006470 11505370 na godz. na dobę w sumie
Kontrterroryzm. Siły specjalne, działania, wydarzenia w 2016 roku - ebook/pdf
Kontrterroryzm. Siły specjalne, działania, wydarzenia w 2016 roku - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7462-577-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja ta, w zamiarze jej autorów, ma być pierwszą z cyklu wydawanego
co rok opracowania, traktującego o działaniach w obszarze kontrterroryzmu,sięgając zarówno do aspektów historycznych, jak też bieżących
wydarzeń. O ile samo zjawisko terroryzmu jest w dość znaczący sposób reprezentowane w opracowaniach zwartych i artykułach, o tyle kontrterroryzm jest raczej obszarem śladowo zajmującym pozycje wydawnicze w tym zakresie. Decydują o tym trudności w dostępie do wiarygodnych materiałów źródłowych, a także — a być może przede wszystkim — konieczność
starannego doboru treści i gruntownej rewizji prezentowanych informacji. Z oczywistych względów informacje pochodzą wyłącznie ze źródeł ogólnodostępnych, należy sobie przy tym zdawać sprawę, iż znaczna część aktywności operacyjnej sił kontrterrorystycznych — krajowych i zagranicznych (prowadzonych akcji i operacji) objęta jest klauzulą informacji niejawnych i z tej racji nie może być przedmiotem upubliczniania.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kuba Jałoszyński Waldemar Zubrzycki Jarosław Jabłoński KONTRTERRORYZM SIŁY SPECJALNE, DZIAŁANIA, WYDARZENIA W 2016 ROKU Szczytno 2017 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci dr hab. Tomasz Aleksandrowicz Redakcja Wydawcy Beata Miszczuk Wojciech Pączek Robert Ocipiński Projekt okładki Agnieszka Kamińska © Wszelkie prawa zastrzeżone — WSPol Szczytno 2017 ISBN: 978-83-7462-576-0 e-ISBN: 978-83-7462-577-7 Druk i oprawa: Dział Wydawnictw i Poligrafii Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie 12-100 Szczytno, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 111 tel. 89 621 51 02, fax 89 621 54 48, e-mail: wwip@wspol.edu.pl Objętość: 13,43 ark. wyd. (1 ark. wyd. = 40 tys. znaków typograficznych) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== SPIS TREŚCI WPROWADZENIE ............................................................................ 7 Kuba Jałoszyński 1. REALIZACJA DZIAŁAŃ KONTRTERRORYSTYCZNYCH PRZEZ POLICJĘ ZGODNIE Z USTAWĄ O DZIAŁANIACH ANTYTERRORYSTYCZNYCH ................................................. 1.1. Działania kontrterrorystyczne a antyterrorystyczne — charakterystyka ........................................... 1.2. Zadania Policji w realizacji działań kontrterrorystycznych przed wejściem w życie ustawy o działaniach antyterrorystycznych ....... 17 1.3. Nowelizacja ustawy o Policji w zakresie realizacji działań kontrterrorystycznych przez Policję ................................................... 23 9 9 Waldemar Zubrzycki 2. MOŻLIWOŚCI WSPARCIA DZIAŁAŃ KONTRTERRORYSTYCZNYCH NA TERENIE PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ PRZEZ PARTNERSKIE SIŁY POLICYJNE ZRZESZONE W PLATFORMIE ATLAS ............. 41 2.1. ATLAS — platforma współpracy pododdziałów kontrterrorystycznych policji państw członkowskich Unii Europejskiej ........................................................................................... 41 2.2. Podstawy formalno -prawne wsparcia działań kontrterrorystycznych na terenie państw Unii Europejskiej .......... 55 2.3. Praktyczne zastosowanie instrumentów współpracy w ramach grupy ATLAS ......................................................................................... 77 Jarosław Jabłoński 3. WSPARCIE DZIAŁAŃ KONTRTERRORYSTYCZNYCH POLICJI PRZEZ WOJSKA SPECJALNE — STUDIUM PRZYPADKU .............................................................................. 103 3.1. Założenia modelu wsparcia działań kontrterrorystycznych ........... 103 3.2. Ocena modelu wsparcia działań kontrterrorystycznych ................. 110 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński, Jarosław Jabłoński 4. DZIAŁANIA KONTRTERRORYSTYCZNYCH SIŁ SPECJALNYCH W EUROPIE I NA ŚWIECIE W 2016 ROKU — KALENDARIUM ................ 131 4.1. Wybrane wydarzenia — album fotograficzny .................................. 218 4.1.1. Wizyta ministra spraw wewnętrznych i administracji w siedzibie BOA KGP — 19 kwietnia 2016 r. .................... 218 4.1.2. Pokaz sprawności bojowej JW GROM przed szczytem NATO oraz Światowymi Dniami Młodzieży — 4 lipca 2016 r. ..................................................................................... 226 4.1.3. Międzynarodowe szkolenie strzelców wyborowych w ramach europejskiej platformy współpracy ATLAS — 12–16 września 2016 r. ...................................... 228 4.1.4. Szkolenie spadochronowe — SAT w Olsztynie — 20–23 września 2016 r. ......................................................... 233 4.1.5. Zawody PARAMEDYK — SPAP w Gdańsku — 29–30 września 2016 r. ......................................................... 238 4.1.6. Szkolenie policjantów SPAP we Wrocławiu z partnerami zagranicznymi z Czech i Słowacji na poligonie w Wędrzynie — 28 września–7 października 2016 r. ..................................................................................... 246 4.1.7. Szkolenie nurkowe BOA KGP, JW FORMOZA, TOPR w Dolinie Pięciu Stawów — 10–14 października 2016 r. ..................................................................................... 257 4.1.8. Międzynarodowe ćwiczenia sił kontrterrorystycznych zorganizowane przez SPAP we Wrocławiu — 27–29 października 2016 r. .................................................. 260 BIBLIOGRAFIA ................................................................................ 269 NOTKI O AUTORACH ..................................................................... 285 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Pamięci: por. Grzegorza PALACZA Dowódcy Kompanii Antyterrorystycznej Oddziału Prewencji KWP w Poznaniu kpt. Jacka MOTYCZKI Żołnierza JW GROM W 2016 roku odeszli na wieczną służbę… ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wprowadzenie Działalność sił specjalnych to temat atrakcyjny zarówno dla zwykłych czytelników, jak i członków jednostek o takim charakterze, rozszerzający ich horyzonty i poszerzający wiedzę. Odnoszące się do nich publikacje w pierwszym przypadku służyć mogą zaspokojeniu zwykłej ciekawości, w drugim — poznaniu krajowych i zagranicznych odpowiedników, pro- wadzonych operacji, dokonaniu porównań, a być może także wyciąganiu pożytecznych wniosków. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o działaniach terrorystycznych1, czynności kontrterrorystyczne są prowadzone w  celu wyeliminowania bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub wolności osób lub mienia przy wykorzystaniu specjalistycznych sił i  środków oraz specjalistycz- nej taktyki działania2. Mają charakter ofensywny, a realizowane być mogą zarówno przez policyjne, jak i wojskowe jednostki specjalne. Do tego wła- śnie obszaru przeciwdziałania zagrożeniom terrorystycznym odnoszą się treści niniejszego wydawnictwa, a jego wiarygodność gwarantować mogą postaci autorów, którzy przez wiele lat swojej zawodowej aktywności zaj- mowali się taką działalnością w praktyce. Dziś nadal stanowi ona obszar ich zainteresowań, tak prywatnych, jak i naukowych. Publikacja ta, w zamiarze jej autorów, ma być pierwszą z cyklu wyda- wanego co rok opracowania, traktującego o działaniach w obszarze kontr- terroryzmu, sięgając zarówno do aspektów historycznych, jak też bieżących wydarzeń. O ile samo zjawisko terroryzmu jest w dość znaczący sposób reprezentowane w opracowaniach zwartych i artykułach, o tyle kontrterro- ryzm jest raczej obszarem śladowo zajmującym pozycje wydawnicze w tym zakresie. Decydują o tym trudności w dostępie do wiarygodnych materia- łów źródłowych, a także — a być może przede wszystkim — konieczność starannego doboru treści i gruntownej rewizji prezentowanych informacji. Z oczywistych względów informacje pochodzą wyłącznie ze źródeł ogólno- dostępnych, należy sobie przy tym zdawać sprawę, iż znaczna część aktyw- ności operacyjnej sił kontrterrorystycznych — krajowych i zagranicznych 1 DzU z 2016 r., poz. 904. 2 Tamże, art. 2 ust. 2. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7 (prowadzonych akcji i operacji) objęta jest klauzulą informacji niejawnych i z tej racji nie może być przedmiotem upubliczniania. Oddając w ręce Czytelników tę pierwszą pozycję, autorzy mają nadzieję na wydawanie kolejnych, wypełniając tym samym lukę na krajowym rynku wydawniczym. Całość można umownie podzielić na dwie części. Pierw- sze trzy rozdziały, stanowiące część pierwszą publikacji, odnoszą się do różnych aspektów funkcjonowania sił specjalnych — kontrterrorystycz- nych, jak też współpracy w tym obszarze, tak w wymiarze krajowym, jak też międzynarodowym. Część druga — rozdział ostatni, traktuje o działa- niach w obszarze kontrterroryzmu w roku poprzedzającym jej wydanie, stanowiąc chronologiczne zestawienie wydarzeń związanych z aktywno- ścią sił kontrterrorystycznych w minionym roku. Uzupełnia je album foto- graficzny, dokumentujący wybrane wydarzenia roku 2016. W kolejnych monografiach planuje się zachowanie podobnej konstrukcji, uzupełniając charakterystykę zjawisk, aspektów prawnych, organizacyjnych i innych, o  swoiste kalendarium ostatniego roku. Treści dotyczyć będą zarówno aktywności związanej z realizacją działań bojowych, przeprowadzanych szkoleń, współpracy międzynarodowej, jak też mającej wymiar współza- wodnictwa. Propagować będą przy tym wiedzę o siłach specjalnych w spo- łeczeństwie. Zaprezentowane w  niniejszym wydawnictwie informacje stanowią pierwszą część powyższych przedsięwzięć. Autorzy wyrażają nadzieję, że zyska ona uznanie Czytelników i na trwałe wpisze się w annały biblio- graficzne w zakresie kontrterroryzmu, jednocześnie dołożą wszelkich sta- rań, aby prezentować temat w sposób ciekawy, zróżnicowany i rzetelny. Kuba Jałoszyński Waldemar Zubrzycki Jarosław Jabłoński 8 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński, Waldemar Zubrzycki, Jarosław Jabłoński Kuba Jałoszyński 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję zgodnie z ustawą o działaniach antyterrorystycznych 1.1. Działania kontrterrorystyczne a antyterrorystyczne — charakterystyka Przez lata działania, zarówno operacyjno -rozpoznawcze, jak też te, podejmowane w związku z zaistnieniem zdarzenia o znamionach działa- nia terrorystycznego, identyfikowane były w naszym kraju jako „antyter- rorystyczne”. Nie rozróżniano ich defensywnego lub ofensywnego charak- teru. Literatura obcojęzyczna wyraźnie odróżniała te dwa pojęcia związane z aktywnością służb, sił i formacji w państwie, wobec zagrożenia terrory- stycznego. Od 5–6 lat w publikacjach krajowych zaczęły się pojawiać opra- cowania wyraźnie odróżniające charakter podejmowanych działań i dzie- lące je na: antyterrorystyczne — proaktywne (prewencyjne, defensywne) oraz kontrterrorystyczne — reaktywne (ofensywne)1. Wrzucanie aktywno- ści państwa do jednego, „antyterrorystycznego worka”, nie było rozwiąza- niem pragmatycznym i wprowadzało pewien chaos do podziału kompe- tencyjnego podmiotów odpowiedzialnych w państwie za realizację zadań w ramach antyterroryzmu, które to miały od zawsze charakter działań antyterrorystycznych i kontrterrorystycznych. 1 K.  Jałoszyński, Działania kontrterrorystyczne w  ustawie o  działaniach antyterrorystycznych [w:] K. Jałoszyński, W. Zubrzycki, A. Babiński (red.), Pol- ska ustawa antyterrorystyczna — odpowiedź na zagrożenia współczesnym terrory- zmem, Szczytno 2016, s. 369. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 9 Kuba Jałoszyński Działania antyterrorystyczne (ryc. 1) związane są z podejmowaniem wszelkich przedsięwzięć ukierunkowanych na udaremnienie dokonania zamachu terrorystycznego: — w fazie jego planowania; — w wyniku skutecznych działań prewencyjnych2. Ryc. 1. Główne podmioty państwa odpowiedzialne za działania proaktywne DZIAŁANIA ANTYTERRORYSTYCZNE DZIAŁANIA PREWENCYJNE POLICJA BIURO OCHRONY RZĄDU STRAŻ GRANICZNA SIŁY ZBROJNE AGENCJE OCHRONY OSÓB I MIENIA DZIAŁANIA OPERACYJNO-ROZPOZNAWCZE E N L A J C E P S Y B Z U Ł S AGENCJA BEZPIECZEŃSTWA WEWNĘTRZNEGO AGENCJA WYWIADU SŁUŻBA KONTRWYWIADU WOJSKOWEGO SŁUŻBA WYWIADU WOJSKOWEGO POLICJA SŁUŻBY CELNE I FINANSOWE Źródło: opracowanie własne I Y N A M Y W A J C A N Y D R O O K H C Y N J Y C A R E P O I J C A M R O F N I M U R T N E C E N Z C Y T S Y R O R R E T Y T N A A W T S Ń E Z C E P Z E B I I J C N E G A O G E N Z R T Ę N W E W 2 K. Jałoszyński, Podmioty państwa odpowiedzialne za działania pro- i reak- tywne wobec zagrożeń terrorystycznych w Rzeczypospolitej Polskiej [w:] W. Wiatr, J. Stelmach, M. Busłowicz (red.), Siły Zbrojne w walce z terroryzmem, Wrocław 2016, s. 125. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… Wiodącą rolę w realizacji zadań proaktywnych w obszarze zapewnie- nia bezpieczeństwa państwa przed działalnością terrorystyczną mają służby specjalne — „(…) usytuowane w strukturze aparatu władzy państwowej organizacyjnie samodzielne lub wchodzące w skład innej jednostki pań- stwowej, np. ministerialnej, instytucje uprawnione do prowadzenia róż- nych działań o charakterze tajnym (…) mających na celu: ochronę intere- sów narodowych, bezpieczeństwa państwa oraz jego instytucji politycznych przed różnymi zagrożeniami ze strony sił zewnętrznych i wewnętrznych, m.in. takich jak szpiegostwo, działania przeciw polityce zagranicznej, dzia- łania antypaństwowej opozycji, zamachy, terroryzm, sabotaż itp. (…)”3. Podczas realizacji swoich zadań wykorzystują ustawowo im przyznane możliwości uzyskiwania informacji w drodze pracy z osobowymi źródłami informacji (zwerbowanymi agentami), a także wykorzystując środki tech- niczne umożliwiające rejestrację dźwięku i obrazu (podsłuch, podgląd), perlustracje korespondencji, tajne przeszukania itp.4. Rola służb specjalnych w państwie, jako źródła informacji o realnym bądź potencjalnym przeciwniku, pozostaje praktycznie niezmienna od wie- ków. Zmieniają się jedynie zagrożenia i wynikający z nich zakres i charakter wiedzy będący w kręgu ich zainteresowania. Od sprawności służb specjal- nych w zakresie pozyskiwania informacji istotnych dla zabezpieczenia pod- stawowych interesów państwa zależy w dużej mierze jego bezpieczeństwo5. Dość powszechnie mianem „służb specjalnych” określa się wywiad i kontrwywiad. Jednak akty prawa powszechnie obowiązującego w Polsce nie definiują służb specjalnych poprzez wskazanie na charakter działalno- ści. W krajowym ustawodawstwie występują definicje o charakterze pod- miotowym — to jest wskazują państwowe organy i instytucje, które pro- wadzą niejawną działalność, tj. podejmują na podstawie przepisów prawa działania operacyjno -rozpoznawcze. Omawiany termin — „służby spe- cjalne” — nie jest jednak odnoszony do wszystkich tego typu służb, a tylko do niektórych, tych, które „tradycyjnie” wykonują zadania wywiadowcze i kontrwywiadowcze. Można zatem mówić o „specyfice” działań wywiadu i kontrwywiadu6. Wśród podmiotów określanych jako „służby specjalne” znajduje się również Policja, realizująca w ramach swoich zadań i kompe- tencji czynności operacyjno -rozpoznawcze7. 3 J. Larecki, Wielki leksykon służb specjalnych świata, Warszawa 2007, s. 621. 4 K. Jałoszyński, Działania kontrterrorystyczne…, wyd. cyt., s. 370. 5 K. Jałoszyński, Współczesny wymiar antyterroryzmu, Warszawa 2008, s. 113–116. 6 K. Jałoszyński, S. Zalewski, Organy administracji rządowej wobec zagrożeń terrorystycznych. Służby specjalne w walce z terroryzmem, Bielsko-Biała 2009, s. 31. 7 K. Jałoszyński, Działania kontrterrorystyczne…, wyd. cyt., s. 370. 11 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński W ramach działań antyterrorystycznych — prewencyjnych, realizuje się przedsięwzięcia mające na celu zabezpieczenia potencjalnych miejsc, narażonych na ataki. Są one określane jako cele miękkie — czyli miej- sca ogólnodostępne, takie jak: porty lotnicze, dworce, sklepy wielkopo- wierzchniowe, kina, teatry, dyskoteki itp., o których wiemy, że mogą być zaatakowane, ale których nie możemy chronić w sposób uniemożliwiający ich funkcjonowanie. Trudno jest sobie wyobrazić, aby wejście do super- marketu było poprzedzone kontrolą osobistą i  sprawdzaniem poprzez wejście przez tzw. bramkę pirotechniczną. Druga kategoria obiektów to tzw. cele twarde — należą do nich placówki dyplomatyczne, budynki rzą- dowe, obiekty i urządzenia ważne z punktu widzenia obronności i gospo- darki kraju. Są one zabezpieczane poprzez zastosowanie rozwiązań tech- nicznych i ochrony fizycznej, a dostęp do nich jest reklamowany poprzez zastosowanie systemu przepustkowego — elektronicznych czy też biome- trycznych kart dostępu. Miejsca takie są chronione zarówno przez Poli- cję (jak np. obiekty dyplomatyczne), jak też specjalnie do tego celu powo- łane wewnętrzne służby ochrony, czy też komercyjne agencje ochrony osób i mienia. W przypadku obiektów miękkich główny ciężar zabezpiecze- nia ich przed atakiem terrorystycznym spada na sektor prywatny agencji ochrony osób i mienia. Niezwykle istotnym elementem prewencji antyterrorystycznej jest edukacja. Od wiedzy społeczeństwa, jak się zachować w obliczu ataku ter- rorystycznego, jak dostrzegać symptomy możliwego przygotowywania takiego zamachu, zależy skala ograniczenia ewentualnych skutków jego wystąpienia. Wiedza o zagrożeniach terrorystycznych (metodach terrorystycznej działalności i ich skutkach) nie powinna mieć charakteru destruktywnego wywołującego efekt psychozy strachu. Musi być konstruktywna, pozwa- lając wykorzystać zdobyte informacje i doświadczenia do budowy sku- tecznego systemu ochrony przed aktywnością terrorystów oraz likwidacji skutków potencjalnych zagrożeń. Systemowe i systematyczne propagowa- nie wiedzy o zagrożeniach terrorystycznych pozwoli wyczulić społeczeń- stwo na zachowania osób, które w ich środowisku przygotowują zamach terrorystyczny, wskazać okoliczności świadczące o prowadzeniu i rekruta- cji do organizacji terrorystycznych oraz zdobyć umiejętności zachowania się w sytuacji z udziałem zakładników lub zaistnienia ataku terrorystycz- nego z użyciem różnych środków, np. materiałów wybuchowych, środ- ków chemicznych, biologicznych lub radiacyjnych. Dzięki temu będzie można wyeliminować — przynajmniej w części — negatywne stany psy- chiczne oraz ograniczyć niepożądane zjawiska powstające w pierwszej fazie 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… zdarzenia terrorystycznego jak strach, panika czy chaos, które utrudniają prowadzenie działań ratowniczych8. Działania kontrterrorystyczne związane są z reakcją na zaistniały akt terroryzmu, wymagający zaangażowania sił w ramach działań bojowych lub wykorzystania tychże sił do operacji wyprzedzających. Do tego typu akcji lub operacji wykorzystuje się policyjne lub wojskowe siły specjalne (ryc. 2). Najogólniej możemy zadania te podzielić na: — operacje ratunkowe związane z uwolnieniem przetrzymywanych za- kładników lub osób porwanych, jeżeli zostanie zlokalizowane miejsce ich przetrzymywania, — związane z aresztowaniem osób podejrzewanych o działalność terrory- — w skrajnych przypadkach likwidacją osób podejrzewanych o działal- styczną, ność terrorystyczną9. Ryc. 2. Główne podmioty państwa odpowiedzialne za działania reaktywne DZIAŁANIA KONTRTERRORYSTYCZNE OPERACJE RATUNKOWE POLICYJNE SIŁY SPECJALNE WOJSKOWE SIŁY SPECJALNE DZIAŁANIA WYPRZEDZAJĄCE POLICYJNE SIŁY SPECJALNE WOJSKOWE SIŁY SPECJALNE Źródło: K. Jałoszyński, Podmioty państwa odpowiedzialne za działania pro- i reak- tywne wobec zagrożeń terrorystycznych w Rzeczypospolitej Polskiej [w:] W. Wiatr, J. Stelmach, M. Busłowicz (red.), Siły Zbrojne…, wyd. cyt., s. 141 8 J. Szafrański, Zakończenie: Nie jesteśmy bezradni [w:] K. Jałoszyński. A. Let- kiewicz (red.), Edukacja antyterrorystyczna — konieczność i obowiązek naszych czasów/Antiterrorism Education — Necessity and responsibility of our times, Szczytno 2010, s. 75. 9 K. Jałoszyński, Podmioty państwa odpowiedzialne za działania pro- i reak- tywne wobec zagrożeń terrorystycznych w Rzeczypospolitej Polskiej [w:] W. Wiatr, J. Stelmach, M. Busłowicz (red.), Siły Zbrojne…, wyd. cyt., s. 141. 13 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński Każdy podmiot organizacyjny w państwie tworzy się w określonym celu, tak aby realizował niezbędne do funkcjonowania państwa zada- nia. W odniesieniu do jednostki kontrterrorystycznej tworzy się ją w celu „posiadania przez państwo skutecznego narzędzia do zapewnienia bezpie- czeństwa wewnętrznego w państwie, której zadaniem: jest fizyczna likwi- dacja określonych sytuacji związanych z aktem popełnienia przestępstwa terroryzmu lub bandytyzmu”. Zatem „jednostka kontrterrorystyczna” to: oddział sił specjalnych w policji lub sił zbrojnych, posiadający strukturę organizacyjną, środki walki i wyposażenie specjalistyczne, zaplecze logi- styczne oraz infrastrukturę szkoleniową, umożliwiającą przygotowanie i przeprowadzenie operacji ratunkowej odbicia przetrzymywanych zakład- ników, jak też reagowania wobec szczególnie niebezpiecznych form prze- stępczości”10. Zadania realizowane przez jednostkę kontrterrorystyczną można po- dzielić na dwie kategorie: — realizowane w związku z powstałą sytuacją kryzysową wywołaną zama- chem terrorystycznym, — realizowane w związku z koniecznością użycia specjalnych sił i środ- ków do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego11. W państwach Unii Europejskiej za działania kontrterrorystyczne od- powiada policja. W sytuacji gdyby wystąpiło zdarzenie o masowym cha- rakterze zakładniczym (jak np. w moskiewskim tetrze na Dubrowce — 23 października 2002 roku, w teatrze na Dubrowce, na obrzeżach Moskwy podczas musicalu „Nord-Ost” 40 czeczeńskich terrorystów, w tym 18 ko- biet — szachidek (zamachowczyń samobójczyń) ubranych w hidżaby, do- wodzonych przez czeczeńskiego bojownika Barajew12, wzięła w charakte- rze zakładników 900 osób. Ponieważ jasnym było, że władze nie spełnią żądań terrorystów, przeprowadzono szturm na budynek teatru. Do prze- prowadzenia operacji ratunkowej związanej z uwolnieniem przetrzymy- wanych zakładników wyznaczono dwie jednostki kontrterrorystyczne: Alfa i  Wympieł13. Podjęto decyzję o użyciu gazu usypiającego — fentanylu i 3-metylofentanylu14 — wprowadzenie go do budynku przez system wen- tylacyjny teatru. Cały szturm Alfy i Wympieła trwał około 20 minut. Żaden 10 K. Jałoszyński, Jednostka kontrterrorystyczna — element działań bojowych w systemie bezpieczeństwa antyterrorystycznego, Szczytno 2011, s. 99. 11 Tamże. 12 Na podstawie M. Chmielarczyk, M. Czaja, S. Zasada, Wydarzenia na Du- browce, Warszawa 2010, s. 6 (praca zaliczeniowa). 13 K. Kraj, Rosja w walce z terroryzmem, Kraków 2009, s. 84. 14 www.wikipedia.pl , dostęp: 26 lipca 2010 r. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… z komandosów nie zginął. Rozpoczęła się akcja ratunkowa. Nieprzytomni zakładnicy byli wywożeni do szpitali autobusami i karetkami. Lekarze nie zostali poinformowani, jakiego gazu użyto — nie mogli udzielić im sku- tecznej pomocy. Wynoszeni zakładnicy byli układani przez teatrem na ple- cach. Był to bardzo poważny błąd. W tej pozycji cofający się język nieprzy- tomnej osoby powodował jej uduszenie. W efekcie działania gazu śmierć poniosło 130 osób. Uratowano ponad 700 zakładników15. Inna masowa sytuacja zakładnicza może mieć miejsce w wielokon- dygnacyjnym budynku (np. hotelu). Przykładem może być atak sekwen- cyjny w Bombaju 26 listopada 2008 roku wieczorem, terroryści powią- zani z Al-Kaidą dokonali sekwencyjnego zamachu na wybrane cele w tym mieście. Ataki nastąpiły w miejscach, które cieszą się dużą popularnością wśród turystów, jak też ludzi biznesu przebywających w Bombaju. Zaata- kowano między innymi: szpital, główny dworzec kolejowy, restaurację Cafe Leopold, przed lotniskiem Santa Cruz, multipleks Metro Adlabs, dwa luk- susowe hotele — Taj Mahal Palace i Oberoi oraz ośrodek żydowski Nari- man Hause16. W wyniku ataku zginęły 172 osoby17. Grupa terrorystów przedostała się do Bombaju od strony morza, płynąc od Karachi na paki- stańskim statku towarowym. W nocy z 22 na 23 listopada zamachowcy uprowadzili indyjski trawler rybacki. Zamachowcy podzielili się na cztery grupy: jedną czteroosobową, trzy grupy dwuosobowe. Każda z grup reali- zowała oddzielny plan ataku. Działania sił policyjno -wojskowych, zmie- rzających do neutralizacji zagrożenia, eliminacji terrorystów i przywróce- nia porządku i bezpieczeństwa publicznego, nastąpiły po upływie czterech i pół godziny od pierwszego ataku i trwały 60 godzin — w dwóch hote- lach i Centrum Żydowskim przetrzymywani byli zakładnicy18, z sekwen- cyjnym atakiem terrorystycznym na kontynencie europejskim mieliśmy do czynienia 14 listopada 2015 roku w Paryżu. Ataki paryskie — w ujęciu operacyjnym — to seria symultanicznych akcji przeprowadzonych przez 15 Zob. K. Jałoszński, Jednostka kontrterrorystyczna…, wyd. cyt., s. 311–316. 16 Na podstawie (as) Terroryści znów uderzyli. Wojna bombajska, „ANGORA” nr 49 z 7 grudnia 2008 r. 17 Jako materiał źródłowy wykorzystano analizę ataku w Bombaju przepro- wadzoną przez RAND Corporation, The Lessons of Mumbai, autorzy: A. Robasa, R.D.  Blackwill, P.Chalk, K.  Cragin, C.Ch. Fair, B.A.  Jackson, B.M.  Jenkins, S.G. Jones, N. Shestek, A. Tellis, tłumaczenie: Biuro Operacji Antyterrorystycz- nych KGP, Warszawa 2009 (maszynopis), s. 1–28. 18 Zob. K. Jałoszyński, Reakcja sił bezpieczeństwa na sekwencyjny atak terrory- styczny na przykładzie zamachu w Bombaju [w:] B. Hołyst, K. Jałoszyński, A. Let- kiewicz (red.), Wojna z terroryzmem w XXI wieku, Szczytno 2009, s. 255–264. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 15 Kuba Jałoszyński trzy kilkuosobowe sekcje terrorystów, wchodzących w skład jednej, rela- tywnie dobrze zgranej i wyszkolonej (jak na możliwości i uwarunkowania struktur paramilitarnych) grupy19. Ataki były zaplanowane i realizowane z myślą o dwóch głównych celach, tj. stadionie „Stade de France” — odby- wał się na nim mecz towarzyski Francja–Niemcy oraz sali koncertowej „Bataclan”  — gdzie występowała amerykańska grupa black -metalowa. Oba te miejsca zapewniały zamachowcom dużą liczbę potencjalnych ofiar, mając jednocześnie dla islamistów wyraźny i ważny wymiar symboliczny. W wyniku ataku śmierć poniosło 130 osób, ponad 350 zostało rannych, w tym 40 było w stanie ciężkim, wymagającym hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii20. Gdyby policyjne siły kontrterrorystyczne okazały się niewystarczające do przeprowadzenia skutecznej operacji ratunkowej, wówczas mogą być wspierane przez odpowiednio przeszkolone i wyposa- żone wojskowe siły specjalne. Kwestie podziału zadań w naszym kraju w ramach antyterroryzmu uregulowała, uchwalona 10 czerwca 2016 r., ustawa o działaniach antyter- rorystycznych (weszła ona w życie 2 lipca 2016 r.)21. Zgodnie z jej art. 2: Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) działaniach antyterrorystycznych — należy przez to rozumieć działania organów administracji publicznej pole- gające na zapobieganiu zdarzeniom o charakterze terrorystycznym, przy- gotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych przedsięwzięć, reagowaniu w przypadku wystąpienia takich zdarzeń oraz usuwaniu ich skutków, w tym odtwarzaniu zasobów przeznaczonych do reagowania na nie22. Odpowiedzialność za prowadzenie działań antyterrorystycznych usta- wa nakłada na szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego — art. 3.1: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, zwany dalej »Szefem ABW«, odpowiada za zapobieganie zdarzeniom o charakterze terrorystycznym23. Działania kontrterrorystyczne ustawodawca zdefasonował jako art. 2: Ilekroć w ustawie jest mowa o: 2) działaniach kontrterrorystycznych — należy przez to rozumieć działania wobec sprawców, osób przygotowujących 19 T. Otłowski, Wojna z Klifatem II: aspekty operacyjne, „FAE Policy Paper” 2015, nr 36, Warszawa 23.11.2015 r. (wersja pdf), s. 2–3. 20 Zob. K. Jałoszyński, “French Bombay” — Terrorist Attacks in Paris 13 November, “Security Demensions — International and National Studies from Per- sonal to Global Security”, Scientific Journal 2015, No. 16, s. 18–28. 21 Ustawa z 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, DzU z 2016 r., poz. 904. 22 Tamże. 23 Tamże. 16 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… lub pomagających w dokonaniu przestępstwa o charakterze terrorystycz- nym, o którym mowa w art. 115 § 20 ustawy z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny24, prowadzone w celu wyeliminowania bezpośredniego zagrożenia życia,  zdrowia lub wolności osób lub mienia przy wykorzystaniu specjali- stycznych sił i środków oraz specjalistycznej taktyki działania25. Odpowiedzialność za prowadzenie działań kontrterrorystycznych ustawa nakłada na ministra spraw wewnętrznych i administracji — art. 3.2: Minister właściwy do spraw wewnętrznych odpowiada za przygotowanie do przejmowania kontroli nad zdarzeniami o charakterze terrorystycznym w drodze zaplanowanych przedsięwzięć, reagowanie w przypadku wystą- pienia takich zdarzeń oraz odtwarzanie zasobów przeznaczonych do reago- wania na te zdarzenia26. 1.2. Zadania Policji w realizacji działań kontrterrorystycznych przed wejściem w życie ustawy o działaniach antyterrorystycznych Podstawą prawną funkcjonowania Policji w Polsce jest ustawa o Poli- cji27. W treści ustawy nie ma bezpośredniego odwołania do zadań Policji w zakresie zapobiegania i reagowania na zagrożenie terroryzmem. Odwoła- nia takie możemy znaleźć w ustawie o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrz- nego oraz Agencji Wywiadu28. W art. 5 pkt 1: Do zadań ABW należy: (…), ust. 2., stwierdza się, że: rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie prze- stępstw: a) szpiegostwa, terroryzmu, bezprawnego ujawnienia lub wykorzysta- nia informacji niejawnych i innych przestępstw godzących w bezpieczeń- stwo państwa. Natomiast w odniesieniu do zadań Agencji Wywiadu ustawa stwier- dza w art. 6, pkt 1: Do zadań AW należy: (…), ust. 5.: rozpoznawanie poz. 1137. 24 Ustawa z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny, tekst jedn. DzU z 2016 r., 25 Tamże. 26 Tamże. 27 Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, DzU nr 30 poz. 179; tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 355, 529, 1045, 1066, 1217, 1268, 1890, 2023, 2281; z 2016 r., poz. 147, 437, 669. 28 Ustawa z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, DzU nr 74, poz. 676; tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 1929, 2023; z 2016 r., poz. 147, 437. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 17 Kuba Jałoszyński międzynarodowego terroryzmu, ekstremizmu oraz międzynarodowych grup przestępczości zorganizowanej. Również w zakresie zadań realizowanych przez wojskowe służby spe- cjalne ustawodawca określił ich rolę w rozpoznawaniu zjawiska terrory- zmu: ustawa o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego29, w  art.  5 pkt  1 ust.  1: rozpoznawanie, zapobieganie oraz wykrywanie popełnianych przez żołnierzy pełniących czynną służbę woj- skową, funkcjonariuszy SKW i SWW oraz pracowników SZ RP i innych jednostek organizacyjnych MON, przestępstw, podpunkt „g”: związanych z  działalnością terrorystyczną oraz innych niż wymienione w  lit. a–f, godzących w bezpieczeństwo potencjału obronnego państwa, SZ RP oraz jednostek organizacyjnych MON, a także państw, które zapewniają wza- jemność. Zadania Służby Wywiadu Wojskowego, w obszarze rozpoznania zagrożenia terrorystycznego, zostały zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ust. 2: Do zadań SWW należy: uzyskiwanie, gromadzenie, analizowanie, przetwa- rzanie i przekazywanie właściwym organom informacji mogących mieć istotne znaczenie dla: (…), podpunkt „b”: zagrożeniom międzynarodowym terroryzmem. Powyższe odwołania ustawowe dotyczą sfery działań antyterrorystycz- nych — operacyjno -rozpoznawczych. W art. 1 ust. 2 ustawy o Policji określono natomiast, że: 2. Do podsta- wowych zadań Policji należą: 1) ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zama- chami naruszającymi te dobra; 3) 2) ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego trans- portu i komunikacji publicznej, w ruchu drogowym i na wodach prze- znaczonych do powszechnego korzystania; inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządo- wymi i organizacjami społecznymi; 4) wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców; 5) nadzór nad specjalistycznymi uzbrojonymi formacjami ochronnymi w zakresie określonym w odrębnych przepisach; 29 Ustawa z 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, DzU nr 104, poz. 709; tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 253, 502, 1055; z 2015 r., poz. 1066, 1224; z 2016 r., poz. 147, 437. 18 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… 6) kontrola przestrzegania przepisów porządkowych i administracyjnych związanych z działalnością publiczną lub obowiązujących w miejscach publicznych; 7) współdziałanie z policjami innych państw oraz ich organizacjami mię- dzynarodowymi, a także z organami i instytucjami Unii Europejskiej na podstawie umów i porozumień międzynarodowych oraz odrębnych przepisów; 8) gromadzenie, przetwarzanie i przekazywanie informacji kryminalnych; 9) prowadzenie zbiorów danych zawierających informacje gromadzone przez uprawnione organy o odciskach linii papilarnych osób, niezi- dentyfikowanych śladach linii papilarnych z miejsc przestępstw oraz o wynikach analizy kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA)30. Rolą Policji jest więc: ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, czyli wszelkimi rodza- jami działalności przestępczej (przestępstwo — „zawiniony czyn czło- wieka, bezprawny, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia”31). Działalność terrorystyczna jest działalno- ścią przestępczą, jej kwalifikowaną formą. Stąd też zadaniem Policji jest podejmowanie przedsięwzięć mających na celu wykrywanie potencjalnych ataków terrorystycznych w fazie ich przygotowywania, jak też reagowanie w sytuacji gdy atak taki nastąpi. Z racji ustawowych uprawnień — prowa- dzenie działań operacyjno -rozpoznawczych (rozdział 3. — Zakres upraw- nień Policji, art. 14 pkt 1: W granicach swych zadań Policja wykonuje czynności: operacyjno -rozpoznawcze (…)32) oraz struktury organizacyjnej — posiadania w swych strukturach pododdziałów antyterrorystycznych33, Policja realizuje w ramach antyterroryzmu zarówno działania antyterrory- styczne, jak też kontrterrorystyczne. Definiowanie przestępstwa terroryzmu w  polskim prawie karnym wyznacza nowelizacja kodeksu karnego34, która weszła w życie 1 maja 2004  r., w  dniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Noweliza- cja została spowodowana koniecznością dostosowania polskiego prawa do standardów prawnych Unii Europejskiej. Po raz pierwszy w historii 30 Tamże. 31 http://encyklopedia.pwn.pl/encyklopedia/przest C4 99pstwo;1.html , dostęp: 10 września 2016 r. 32 Ustawa o Policji… 33 Tamże, rozdział 2. Organizacja Policji, art 4 pkt 3 ust. 2. 34 Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektó- rych ustaw, DzU nr 93, poz. 889. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 19 Kuba Jałoszyński polskiego prawa karnego wprowadzono definicję przestępstwa o  cha- rakterze terrorystycznym. Był to m.in.  wymóg decyzji ramowej Rady z 13 czerwca 2002 r. w prawie zwalczania terroryzmu, która zobowią- zywała państwa członkowskie Unii Europejskiej do przyjęcia jednoli- tej definicji przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Polska wypeł- niając zobowiązania wynikające z decyzji ramowej 16 kwietnia 2004 r. uchwaliła ustawę o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw35. Do głównych zmian związanych z terroryzmem, wprowadzonych tą ustawą zaliczamy: — Dodanie do artykułu 115 § 20, zawierającego definicję przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Zgodnie z tym paragrafem: Przestęp- stwem o charakterze terrorystycznym jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi, co najmniej 5 lat, popełniony w celu: 1) poważnego zastraszenia wielu osób; 2) zmuszenia organu władzy publicznej Rzeczypospolitej Polskiej lub innego państwa albo organu organizacji międzynarodowej do podjęcia lub zaniechania określonych czynności; 3) wywołania poważnych zakłóceń w ustroju lub gospodarce Rzeczy- pospolitej Polskiej, innego państwa lub organizacji międzynarodo- wej — a także groźba popełnienia takiego czynu. — Zmianę brzmienia art.  258  k.k. poprzez rozszerzenie zakresu czy- nów uznanych za przestępstwo, o przestępstwa o charakterze terrory- stycznym: § 1. Kto bierze udział w zorganizowanej grupie lub związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. § 2. Jeżeli grupa albo związek określone w § 1 mają charakter zbrojny albo mają na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. § 3. Kto grupę albo związek określone w par. 1, w tym mające charak- ter zbrojny zakłada lub taką grupą albo związkiem kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. § 4. Kto grupę albo związek mające na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym zakłada lub taką grupą lub związkiem kie- ruje, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. 35 K.  Jałoszyński, Współczesny wymiar antyterroryzmu, Warszawa 2008, s. 206–207. 20 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… — Zmianę artykułu 110 k.k. i rozszerzenie polskiej jurysdykcji w spra- wach przestępstw o  charakterze terrorystycznym. Znowelizowany art. 110 k.k. stanowi: § 1. Ustawę karną polską stosuje się do cudzoziemca, który popełnił za granicą czyn zabroniony skierowany przeciwko interesom Rzeczypo- spolitej Polskiej, obywatela polskiego, polskiej osoby prawnej lub polskiej jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej oraz do cudzo- ziemca, który popełnił za granicą przestępstwo o  charakterze terrory- stycznym. § 2. Ustawę karną polską stosuje się w razie popełnienia przez cudzo- ziemca za granicą czynu zabronionego innego niż wymieniony w par. 1, jeżeli czyn zabroniony jest w ustawie karnej polskiej zagrożony karą prze- kraczającą 2 lata pozbawienia wolności, a sprawca przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie postanowiono go wydać. — Wprowadzenie w art. 65 k.k. ogólnego przepisu przewidującego za- ostrzenie kary, jeżeli przestępstwo ma charakter terrorystyczny. Zgod- nie z nowelizacją k.k., art. 65 otrzymał brzmienie: § 1. Przepisy dotyczące wymiaru kary, środków karnych oraz środków związanych z poddaniem sprawcy próbie, przewidziane wobec sprawcy określonego w art. 64 § 2, stosuje się także do sprawcy, który z popełnie- nia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu oraz popełnia prze- stępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz wobec sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym. § 2. Do sprawcy przestępstwa z art. 258 mają odpowiednie zastoso- wanie przepisy dotyczące sprawcy określonego w art. 64 § 2, z wyjątkiem przewidzianego w tym przepisie zaostrzenia kary. — Zwiększenie w art. 264 § 3 i art. 264a § 1 k.k. ustawowego zagroże- nia karą za przestępstwa organizowania innym osobom przekracza- nia wbrew przepisom granicy Polski oraz umożliwienia lub ułatwie- nia innej osobie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, pobytu na terytorium Polski: Art. 264 § 3. Kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew prze- pisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wol- ności od 6 miesięcy do lat 8. Art. 264a § 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobi- stej, umożliwia lub ułatwia innej osobie pobyt na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej wbrew przepisom, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 21 Kuba Jałoszyński Drugą przesłanką ustawową, wskazującą na rolę Policji wobec zagrożeń o charakterze terrorystycznym, jest art. 4 ust. 3 ustawy o Policji, który okre- śla strukturę organizacyjną tej formacji: W skład Policji wchodzą również: 1) Wyższa Szkoła Policji, ośrodki szkolenia i szkoły policyjne; 2) wyodrębnione oddziały prewencji i pododdziały antyterrorystyczne; 3) instytuty badawcze. Nazwanie pododdziałów: antyterrorystyczne, było konsekwencją nie- rozróżniania w  chwili uchwalania ustawy dualizmu działań w  ramach antyterroryzmu. Umieszczenie w strukturze organizacyjnej Policji pod- oddziałów antyterrorystycznych, jednoznacznie definiuje ją jako podmiot odpowiedzialny za reagowanie na zaistniałe zamachy terrorystyczne, a co za tym idzie — odpowiednie przygotowanie i wyposażenie policyjnych sił specjalnych (pododdziałów antyterrorystycznych) do wykonywania takich zadań. Tylko Policja miała i ma swojej ustawie wskazanie posiadania w swoich strukturach pododdziałów do realizacji działań siłowych wobec zagrożeń o charakterze terrorystycznym. Powyższe kwestie, związane z  ustawową rolą Policji w  aktywności anty i kontrterrorystycznej, zostały zapisane w dokumencie rządowym — „Narodowym Programie Antyterrorystycznym na lata 2015–2019”, w któ- rym na  stronie 19. zapisano: „Do podstawowych zadań Policji należą m.in.  ochrona życia i  zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych oraz w środkach publicznego transportu i komunikacji publicznej, w ruchu dro- gowym i na wodach przeznaczonych do powszechnego korzystania, inicjo- wanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziała- nie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organiza- cjami społecznymi, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Policja odgrywa również kluczową rolę w odniesieniu do reago- wania na zdarzenia o charakterze terrorystycznym, w tym pozostaje ona wiodąca w zakresie fizycznego zwalczania terroryzmu, prowadzenia nego- cjacji oraz działań minersko -pirotechnicznych. Służba ta jest także odpo- wiedzialna za zabezpieczanie imprez masowych, jak również edukację spo- łeczną na rzecz przeciwdziałania przestępczości”36. Powyższy zapis miał pierwszorzędne znaczenie, ponieważ dotychczas ta sfera działalności antyterrorystycznej była przedmiotem „uzurpowania” 36 Uchwała nr 252 Rady Ministrów z 9 grudnia 2014 r. w sprawie „Narodo- wego Programu Antyterrorystycznego na lata 2015–2019”, MP poz. 1218. 22 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… przez inne formacje i służby. Wydaje się, że w ten sposób chciano „uspra- wiedliwić” funkcjonowanie w nich sił specjalnych i wydawanie środków finansowych na ich szkolenie i wyposażenie. Nie zawsze miało to i ma jakiekolwiek racjonalne i formalno -prawne uzasadnienie37. 1.3. Nowelizacja ustawy o Policji w zakresie realizacji działań kontrterrorystycznych przez Policję Uchwalona ustawa o działaniach antyterrorystycznych niosła za sobą wiele delegacji ustawowych, wprowadzających nowelizacje w licznych usta- wach. Jedną z nich była też ustawa o Policji. Nowelizacje te dotyczą między innymi rozdzielenia kompetencji pomiędzy podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo w państwie. Odpowiedzialność za prowadzenie działań kontrterrorystycznych ustawa nakłada na ministra spraw wewnętrznych i administracji — art. 3. 2: Minister właściwy do spraw wewnętrznych odpowiada za przygotowanie do przejmowania kontroli nad zdarzeniami o charakterze terrorystycznym w drodze zaplanowanych przedsięwzięć, reagowanie w przypadku wystą- pienia takich zdarzeń oraz odtwarzanie zasobów przeznaczonych do reago- wania na te zdarzenia38. Dyspozycja art. 27 ustawy o działaniach antyter- rorystycznych, wprowadzając zmiany w ustawie o Policji39, identyfikuje tę formację jako odpowiedzialną w Rzeczypospolitej Polskiej za prowadze- nie działań kontrterrorystycznych: W ustawie z 6 kwietnia 1990 r. o Poli- cji wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 1 w ust. 2 po pkt 3 dodaje się pkt 3a w brzmieniu: 3a)  prowadzenie działań kontrterrorystycznych w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrory- stycznych40. Tak więc nowelizacja ustawy o Policji w sposób jednoznaczny rozwiewa wszelkie wątpliwości w  kwestii odpowiedzialności Policji za działania kontrterrorystyczne. Każde definiowanie komórek organizacyj- nych innych służb, jako przeznaczonych do realizacji tychże zadań jest nie- uprawnione i prawnie wadliwe. Dotyczy to też oczekiwania wsparcia finan- sowego tychże komórek w zakresie wyposażenia i szkolenia niezbędnego w działaniach bojowych — kontrterrorystycznych. 37 K. Jałoszyński, Rzeczpospolita Polska wobec zagrożeń terrorystycznych: „Narodowy Program Antyterrorystyczny 2014–2019”, „Zeszyty Naukowe WSI, ZiA” 2014, nr 2/27, s. 18. 38 Tamże. 39 Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, DzU z 2015 r., poz. 355 z późn. zm. 40 Ustawa z 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych… 23 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kuba Jałoszyński Zgodnie z polityką Unii Europejskiej, Policja w działaniach kontrter- rorystycznych, w uzasadnionych przypadkach, na jej wniosek, może być wspierana przez pododdziały specjalne Sił Zbrojnych. Określa to dyspozy- cja art. 22 ustawy o działaniach antyterrorystycznych: 1. W przypadku wprowadzenia trzeciego lub czwartego stopnia alarmo- wego w trybie art. 16 ust. 1, jeżeli użycie oddziałów i pododdziałów Policji okaże się niewystarczające lub może okazać się niewystarcza- jące, do pomocy oddziałom i pododdziałom Policji mogą być użyte oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, sto- sownie do ich przygotowania specjalistycznego, posiadanego sprzętu i uzbrojenia oraz zaistniałych potrzeb. 2. Przygotowanie do użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w  szczególności rozpoczęcie planowania, pozyskiwania informacji i współpracy z organami administracji publicznej, może nastąpić po wprowadzeniu trzeciego lub czwartego stopnia alarmowego i przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 341. Centralnym (wiodącym) pododdziałem specjalnym Policji, spełniają- cym wszystkie zmienne, wynikające z definiowania pododdziału kontrter- rorystycznego, jest Biuro Operacji Antyterrorystycznych Komendy Głów- nej Policji. Zadaniem BOA KGP jest między innymi przeciwdziałanie terroryzmowi i jego fizyczne zwalczanie oraz organizowanie, koordynowa- nie i nadzorowanie działań Policji w tym zakresie, w szczególności: 1) prowadzenie działań bojowych oraz rozpoznawczych, zmierzających do likwidowania zamachów terrorystycznych, a także przeciwdziałanie zdarzeniom o takim charakterze, w tym działań o szczególnym stopniu skomplikowania oraz w środowisku narażonym na działanie czynnika chemicznego, biologicznego, promieniowania jonizującego, nuklear- nego i materiału wybuchowego); 2) prowadzenie działań wymagających użycia specjalistycznych sił i środ- ków lub stosowania specjalnej taktyki działania; 3) prowadzenie negocjacji policyjnych; 4) wykonywanie zadań wspierających działania ochronne podejmowane wobec osób podlegających ochronie; 5) wspieranie działań jednostek organizacyjnych Policji i komórek orga- nizacyjnych KGP w warunkach szczególnego zagrożenia lub wymaga- jących określonych kwalifikacji i umiejętności; 6) koordynowanie przygotowań Policji do prowadzenia działań bojo- wych, minersko -pirotechnicznych i negocjacji policyjnych; 41 Tamże. 24 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… 7) analizowanie różnych aspektów zwalczania terroryzmu oraz podejmo- wanie inicjatyw mających wpływ na właściwą realizację zadań Policji w tym zakresie; 8) współpraca z  krajowymi i  zagranicznymi formacjami właściwymi w sprawach przeciwdziałania terroryzmowi i jego zwalczania42. Biuro wykonuje zadania specjalnej jednostki interwencyjnej, o której mowa w decyzji Rady43 2008/617/WSiSW z 23 czerwca 2008 r. w sprawie usprawnienia współpracy pomiędzy specjalnymi jednostkami interwencyj- nymi państw członkowskich Unii Europejskiej w sytuacjach kryzysowych44. Pododdziały antyterrorystyczne, stanowiące jednostki organizacyjne komend wojewódzkich Policji — Samodzielne Pododdziały Antyterrory- styczne Policji oraz Sekcje Antyterrorystyczne, stanowią naturalne zaplecze i wsparcie dla BOA w prowadzeniu przez Biuro działań bojowych wobec zaistniałego ataku terrorystycznego. Obecnie, oprócz pododdziału centralnego — BOA KGP, w kraju mamy dziewięć Samodzielnych Pododdziałów Antyterrorystycznych Policji: 1. SPAP w Białymstoku — Obecny Samodzielny Pododdział Antyter- rorystyczny Policji w Białymstoku swoją działalność rozpoczął jako drużyna specjalna przy Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatel- skiej w Białymstoku. W 1984 r. zawieszono jej funkcjonowanie, jednak rok później jednostka została reaktywowana, wówczas też zwiększyła się obsada etatowa oraz zmieniono nazwę na pluton specjalny, który wszedł w skład ówczesnego ZOMO. W tamtym okresie na terenie naszego kraju trudno było mówić o występowaniu zorganizowanych grup terrorystycznych, chociaż zagrożenie takie brano pod uwagę, to zadaniem plutonu specjalnego było przede wszystkim zwalczanie ata- ków terrorystycznych o podłożu kryminalnym, zatrzymywanie szcze- gólnie niebezpiecznych, zwłaszcza uzbrojonych przestępców, udział w akcjach ratowniczych podczas klęsk żywiołowych, poszukiwanie pod wodą zwłok oraz przedmiotów pochodzących z  przestępstw, a także unieszkodliwianie ładunków wybuchowych. Z czasem zadania te rozszerzono o ochronę ważnych osobistości, obezwładnianie osób z zaburzeniami psychicznymi, konwojowanie niebezpiecznych prze- stępców, szczególnie cennych przedmiotów itp. Wraz ze zmianami społeczno -gospodarczymi, które rozpoczęły się w 1990 roku wzrosło 42 http://www.policja.pl/pol/kgp/biuro -operacji-antyter/ , dostęp: 8 paź- 43 Dz. Urz. UE L 210 z 6 sierpnia 2008 r., s. 73. 44 http://www.policja.pl/pol/kgp/biuro -operacji-antyter/ , dostęp: 8 paź- dziernika 2016 r. dziernika 2016 r. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 25 Kuba Jałoszyński zagrożenie nowymi rodzajami przestępczości, do której zwalczania nie były przygotowane dotychczas funkcjonujące jednostki Policji i woj- ska. Dlatego też w 1990 roku pluton specjalny przekształcony został w kompanię, z czym wiązało się zwiększenie liczby policjantów służą- cych w tym pododdziale oraz stopniowe unowocześnienie posiada- nego wyposażenia specjalistycznego, uzbrojenia i środków transportu. Rozpoczęła się również współpraca i wymiana doświadczeń z zagra- nicą, w ramach której część policjantów wzięła udział w specjalistycz- nych kursach antyterrorystycznych odbywających się w USA. Zmiany wyposażenia, profilu szkolenia, a także wiedza i umiejętności zdo- byte podczas zagranicznych kursów antyterrorystycznych spowodo- wały znaczne podniesienie poziomu wyszkolenia oraz niezawodności działania policjantów Kompanii Antyterrorystycznej. W okresie tym w związku z lawinowo rosnącym zagrożeniem zamachami bombo- wymi w ramach kompanii AT rozbudowano drużyny pirotechniczne i utworzono z nich drużyny minersko -pirotechniczne. W roku 2000 pododdział antyterrorystyczny został wyłączony ze struktur Oddziału Prewencji i obecnie funkcjonuje jako Samodzielny Pododdział Anty- terrorystyczny Policji w Białymstoku. Policjanci SPAP w każdej chwili są w stanie skutecznie reagować na ewentualny zamach terrorystyczny, porwanie, czy inne niebezpieczne zdarzenia, których ofiarami mogą być niewinni, przypadkowi ludzie. Wykorzystywani są do przeprowa- dzania akcji o najwyższym stopniu ryzyka, do których należy przede wszystkim likwidacja zorganizowanych grup przestępczych o charak- terze zbrojnym oraz ochrona świadków koronnych. Funkcjonariusze niosą również pomoc w trakcie klęsk i katastrof, a także uczestniczą w  działaniach o  charakterze prewencyjnym. Kandydaci do służby w tym elitarnym pododdziale muszą się wyróżniać bardzo wysokim poziomem sprawności fizycznej, jak i specyficznymi cechami psychiki umożliwiającymi podejmowanie decyzji w  ekstremalnie trudnych warunkach. Poprzez żmudne treningi policjanci Pododdziału Anty- terrorystycznego do perfekcji mają opanowaną taktykę AT, strzela- nie, nurkowanie, skoki spadochronowe, ratownictwo wysokościowe, ochronę osób oraz działania z  materiałami i  urządzeniami wybu- chowymi45. 2. SPAP w Gdańsku — struktura organizacyjna SPAP-u oparta jest na sekcjach które realizują następujące zadania: 45 http://podlaska.policja.gov.pl/pod/dzialania -policji/samodzielny-pod oddzial/26583,Podstawowe-informacje-AT.html , dostęp: 8 października 2016 r. 26 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… — udziału w akcjach i operacjach anty i kontrterrorystycznych; — wspierania Biura Ochrony Rządu podczas zabezpieczeń antyterro- rystycznych; — realizacji działań związanych z  zatrzymaniem niebezpiecznych, a w szczególności uzbrojonych osób; — podejmowania działań zmierzających do zlokalizowania, usunię- cia, transportu i zniszczenia materiałów lub urządzeń wybucho- wych oraz zastosowania przedsięwzięć prewencyjnych w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom bombowym; — wykonywania zadań wymagających wykorzystania specjalnych sił i środków będących w dyspozycji sekcji lub konieczności stosowa- nia specjalnej taktyki działania; — utrzymania gotowości bojowej pododdziału46. W skład pododdziału wchodzi również: — Zespół Bojowy, — Zespół Minersko-Pirotechniczny, — Zespół Szkoleniowy, — Zespół Techniczny47. 3. SPAP w Katowicach — brak jest informacji o pododdziale na stronie 4. SPAP w Krakowie — brak jest informacji o pododdziale na stronie internetowej śląskiej Policji. internetowej małopolskiej Policji. netowej łódzkiej Policji. 5. SPAP w Łodzi — brak jest informacji o pododdziale na stronie inter- 6. SPAP w Poznaniu — brak jest informacji o pododdziale na stronie 7. SPAP w Rzeszowie — brak jest informacji o pododdziale na stronie internetowej wielkopolskiej Policji. internetowej podkarpackiej Policji. 8. SPAP w Szczecinie — brak jest informacji o pododdziale na stronie internetowej zachodniopomorskiej Policji. 9. SPAP we Wrocławiu — brak jest informacji o pododdziale na stronie internetowej dolnośląskiej Policji. Dodatkowo, policyjnymi pododdziałami specjalnymi są Sekcje Anty- terrorystyczne. Są  one mniejsze pod względem liczby funkcjonariuszy w stosunku do SPAP-ów. Sekcje Antyterrorystyczne funkcjonują w ramach siedmiu komend wojewódzkich Policji: 46 https://www.pomorska.policja.gov.pl/komenda_struktura_spap.php ?k= 76 a=brak , dostęp: 8 października 2016 r. 47 Tamże. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 27 Kuba Jałoszyński 1. Sekcja Antyterrorystyczna w Bydgoszczy — brak jest informacji o pod- oddziale na stronie internetowej kujawsko -pomorskiej Policji. 2. Sekcja Antyterrorystyczna w Gorzowie Wielkopolskim — brak jest informacji o pododdziale na stronie internetowej lubuskiej Policji. 3. Sekcja Antyterrorystyczna w Kielcach — brak jest informacji o podod- dziale na stronie internetowej kieleckiej Policji. 4. Sekcja Antyterrorystyczna w Lublinie — w 2003 r. w strukturze lubel- skiej policji utworzono  Sekcję Antyterrorystyczną (SAT KWP)  — jedną z siedmiu nowych jednostek tego typu w Polsce, sformowanych w komendach wojewódzkich, które nie dysponowały Samodzielnym Pododdziałem Antyterrorystycznym. Rozwinięto ją z funkcjonującej tam już od kilku lat nieetatowej Sekcji Specjalnej48. 5. Sekcja Antyterrorystyczna w Olsztynie — SAT powstawała w oparciu o funkcjonującą wcześniej „nieetatową” grupę specjalną. W Olsztynie pierwszym krokiem w tym kierunku było zarządzenie nr 85/91 KWP z 18 grudnia 1991 w sprawie powołania z odpowiednio dobranych funkcjonariuszy Grupy Wywiadowców Wydziału Prewencji Komendy Rejonowej Policji w tym mieście, ale za prawdziwy początek tamtejszej jednostki specjalnej uznaje się poszerzenie następnego roku olsztyń- skiej „prewencji” o dziesięcioosobową drużynę specjalną. Oficjalną datą jej narodzin jest 25 września 1992 r., to jest data wydania przez komen- danta wojewódzkiego Policji zarządzenia nr 55/92 w sprawie powołania Grupy Specjalnej przy Batalionie Pogotowia Policyjnego i Patrolowa- nia Komendy Rejonowej Policji w Olsztynie, w zadaniach której ujęto m.in. zwalczanie aktów terroru (kryminalnego). W jej skład weszło dziesięciu policjantów drużyny specjalnej oraz pięciu z KRP. Grupa została powiększona i podporządkowana Komendzie Wojewódzkiej49. Zarządzenie nr 64/92 komendanta wojewódzkiego z 20 października 1992 r. w sprawie powołania Grupy Specjalnej KWP w Olsztynie ustala jej etat na 20 funkcjonariuszy, a już nieco ponad rok później kolejne zarządzenie, nr 1/94 z 10 stycznia 1994 r. powiększa grupę do 30 osób. Dotychczasowa dziesięcioosobowa drużyna specjalna zostaje wzmoc- niona dwudziestoma policjantami oddelegowanymi. Decyzja nr 66/95 komendanta wojewódzkiego w Olsztynie z 22 czerwca 1995 r. prze- kazała Grupę Specjalną pod nadzór naczelnika Wydziału do walki 48 http://www.special -ops.pl/artykul/id509,kobra -sat -kwp-w-lublinie , dostęp: 8 października 2016 r. 49 I. Chloupek, Olsztyńskie skorpiony, „Specjal Ops” 2012, nr 5, s. 21. 28 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 1. Realizacja działań kontrterrorystycznych przez Policję… z  Przestępczością Zorganizowaną KWP. W  1998  r. grupa zostaje włączona w  strukturę Oddziału Prewencji (decyzja nr  63/98 KWP z 4 sierpnia w sprawie powołania GS OPP KWP w Olsztynie). W tre- ści paragrafu pierwszego decyzji nr 295 komendanta głównego Policji z 29 grudnia 2000 r. w sprawie utworzenia oddziałów prewencji Policji i samodzielnych pododdziałów prewencji Policji (na podstawie § 7 pkt 3 zarządzenia nr 3/2000 KGP z 20 marca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji — Dz. Urz. KGP nr 2, poz. 17 i nr 7, poz. 73), odgórnie zatwierdza się tworzenie w strukturach oddziałów prewencji Policji w Bydgoszczy, Lublinie i Olsztynie antyterrorystycz- nych zespołów minersko -pirotechnicznych, a w OPP w Olsztynie dru- żyny antyterrorystycznej. Konsekwencją tego jest podpisanie przez szefa warmińsko -mazurskiej Policji rozkazu organizacyjnego nr 2/01 z 1 maja 2001 r., oficjalnie zmieniającego nazwę Drużyna Specjalna na Drużyna Antyterrorystyczna, a pół roku później ukazuje się decyzja nr 163/01 komendanta wojewódzkiego z 19 grudnia 2001 r. w spra- wie powołania nieetatowej Grupy Antyterrorystycznej w OPP Olsztyn. W 2003 roku grupa stała się Sekcją Antyterrorystyczną KWP w Olszty- nie50. Olsztyńska Sekcja Antyterrorystyczna liczy 26 policjantów i podzielona jest na siedemnastoosobowy zespół szturmowy, którego dowódca jest jednocześnie kierownikiem Sekcji, oraz dziewięciooso- bowy zespół minersko -pirotechniczny. Do zadań SAT należy fizyczne zwalczanie terroryzmu poprzez prowadzenie działań rozpoznawczych oraz bojowych przy użyciu taktyki antyterrorystycznej, zmierzających do likwidowania zamachów terrorystycznych, a także przeciwdziałanie zdarzeniom o tym charakterze, realizacja działań związanych z zatrzy- maniem niebezpiecznych, a w szczególności uzbrojonych osób, udział w akcjach i operacjach policyjnych związanych z pościgami za niebez- piecznymi przestępcami, udział w akcjach ratowniczych w sytuacjach umożliwiających wykorzystanie w nich umiejętności i sprzętu specja- listycznego Sekcji, a także wykonywanie innych zadań policyjnych, wymagających użycia specjalistycznych sił i środków będących w jej dyspozycji lub konieczności stosowania specjalnej taktyki działania51. 50 R. Paszkowski, Sekcja Antyterrorystyczna Sztabu Policji Komendy Woje- wódzkiej Policji w Olsztynie [w:] K. Jałoszyński, W. Zubrzycki, A. Babiński (red.), Policyjne siły specjalne w Polsce, Szczytno 2015, s. 77–78. 51 Tamże, s. 79. 29 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kontrterroryzm. Siły specjalne, działania, wydarzenia w 2016 roku
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: