Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00168 003495 18771729 na godz. na dobę w sumie
Korespondencja i literatura okolicznościowa w kręgu magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego - ebook/pdf
Korespondencja i literatura okolicznościowa w kręgu magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3518-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).

Książka poświęcona jest listom i utworom okolicznościowym z XVII wieku,  które powstały w rodzinnym kręgu magnatów litewskich – głównie Radziwiłłów i Sapiehów. Omawiane, nieznane teksty rękopiśmienne i drukowane zostały wydobyte z polskich i zagranicznych bibliotek i archiwów.  W poszczególnych rozdziałach ukazano nie tylko prywatne piśmiennictwo związane z wydarzeniami rodzinnymi (narodziny, śluby, pogrzeby), ale także przybliżono sporne kwestie różniące rywalizujących ze sobą magnatów. Dzięki listom sługi księcia Krzysztofa  – Piotra Kochlewskiego można poznać różne aspekty funkcjonowania Kiejdan, prywatnego miasta Radziwiłłów, natomiast wymiana epistolografii między sławnym poetą, jezuitą Maciejem Kazimierzem Sarbiewskim a synem przywódcy różnowierców na Litwie – Januszem Radziwiłłem ukazuje w ciekawym świetle zagadnienia tolerancji religijnej.

Wiersze okolicznościowe omówione w drugiej części pracy wskazują na emocjonalny stosunek ówczesnych autorów do głównych bohaterów  książki – w panegirykach wychwalano ich zasługi, wyrażano radość z powodu powiększenia się rodzin i zwycięstw na bitewnych polach, a także smutek związany ze śmiercią hetmana wielkiego litewskiego. W paszkwilach piętnowano  natomiast uczestników tumultu wileńskiego oraz  opowiadającego się za Szwedami księcia Janusza Radziwiłła.

Omówienia listów i utworów okolicznościowych uzupełniono o zagadnienia związane z edytorstwem tych form piśmienniczych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Korespondencja i literatura okolicznościowa w kręgu magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego Mariola Jarczykowa Korespondencja i literatura okolicznościowa w kręgu magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2019 Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzent Joanna Partyka Spis treści Wprowadzenie Część I Epistolografia Z problemów edytorstwa staropolskiej korespondencji Listy z XVI i XVII wieku w obiegu czytelniczym Familijne pisania Narodziny, chrzest, dzieciństwo Swaty, wesele, pożycie małżeńskie Choroby, śmierć, pogrzeby „Uszczypliwe skrypty” szwagrów „Niesmaczne pisania” Krzysztofa Mikołaja Dorohostajskiego Korespondencja Krzysztofa Radziwiłła i Lwa Sapiehy w okresie walki o buławę hetmana wielkiego litewskiego Listy Macieja Kazimierza Sarbiewskiego i Janusza Radziwiłła Kiejdany w epistolografii Piotra Kochlewskiego 7 13 33 51 51 57 69 79 79 85 103 113 5 Spis treści Część II Utwory okolicznościowe Wydawanie literatury okolicznościowej – zarys problematyki edytorskiej Wierszowany i oratorski komentarz do elekcji Zygmunta III Wazy Dymitriada w utworach okolicznościowych Epitalamium i paszkwile – obraz Radziwiłłów i Sapiehów w piśmiennictwie XVII wieku Rodzina Radziwiłłów birżańskich w utworach sylwicznych Genetliakony Wiersze imieninowe Wiersze żałobne dla Krzysztofa Radziwiłła Obraz Janusza Radziwiłła w literaturze okolicznościowej Zakończenie Bibliografia Nota bibliograficzna Wykaz skrótów nazw archiwów i bibliotek Indeks osobowy Summary Резюме 137 147 161 173 185 186 196 200 221 231 237 251 253 255 267 269 Wprowadzenie Korespondencja i literatura okolicznościowa to niewątpliwie dwa najbar- dziej popularne typy piśmiennictwa w dawnej Rzeczypospolitej, o czym świadczą zachowane druki i rękopisy zawierające listy oraz sylwiczne „rymy”. Utylitarnie traktowane teksty cieszyły się uznaniem Sarmatów, gdyż pełniły funkcje informacyjne, komentowały na bieżąco wypadki z życia publicz- nego i prywatnego, ich twórcy często byli podziwiani przez odbiorców, którzy ze szkół wynosili zasady ars epistolandi i reguły tworzenia utworów okoliczno- ściowych. W XVI i XVII wieku na co dzień redagowano mniej lub bardziej oficjalne pisma, czym trudnili się zarówno sekretarze kancelarii królewskich oraz magnackich, jak i zawodowi „chwalnicy”, u których zamawiano utwory panegiryczne, aby uczcić ważne wydarzenia państwowe i domowe. Listy, epi- talamia, epitafia, genetliakony wychodziły też spod piór autorów, którzy byli rodzinnie związani z adresatami. Teksty te krążyły w obiegu rękopiśmiennym i drukowanym, wiele z nich znajdujemy w kopiariuszach, na kartach których przepisywano korespondencję i utwory okolicznościowe, „gubiące” często w ko- lejnych odpisach dane o swoich twórcach. Wydobywanie tych zabytków z zapomnienia nie jest łatwe, gdyż wymaga wielogodzinnych kwerend w bibliotekach i archiwach, trud jednak zostaje na- grodzony, jeżeli znajdzie się ciekawy, zapomniany tekst lub ujawni się nowego autora. W niniejszej pracy udało się przypomnieć po wiekach kilka nieznanych wierszy okolicznościowych, co stało się możliwe m.in. dzięki sylwom przecho- wywanym poza granicami kraju. 7 Wprowadzenie Z problemami dostępności źródeł wiążą się zagadnienia zasad edycji korespondencji i literatury okolicznościowej, które często odbiegają od trady- cyjnych metod postępowania tekstologicznego. Każdą z dwóch części niniejszej pracy poświęconej epistolografii i piśmiennictwu okazjonalnemu otwiera za- tem rozdział skupiający się na kwestiach edytorskich, uzupełnionych w przy- padku korespondencji uwagami o obiegu czytelniczym listów. Egzemplifikacja wykorzystana w tych partiach odwołuje się do przykładów wykraczających poza kręgi nadawczo-odbiorcze wskazane w tytule książki. W kolejnych rozdziałach skoncentrowano się jednak na magnaterii litewskiej XVI i XVII wieku, głów- nie na Radziwiłłach birżańskich, Sapiehach i Dorohostajskich. Przedstawiciele tych rodzin brali aktywny udział w wielu ważnych wydarzeniach publicznych, komentowali je w swoich listach i mowach, wzajemnie się też oceniali i nawią- zywali między sobą wielorakie kontakty, także prywatne. Magnaci byli nadaw- cami, odbiorcami i bohaterami różnych wypowiedzi piśmienniczych, głównie korespondencji i literatury okolicznościowej. Przyjrzenie się tym „głosom” z epoki pozwala na odtworzenie wielu aspek- tów życia i działalności hetmanów, wojewodów i marszałków Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ich spowinowacone ze sobą rodziny wiele łączyło i dzieliło – mał- żeństwa, wyznanie, nominacje na ważne litewskie urzędy. W niniejszej pracy zwrócono szczególną uwagę na różne aspekty wzajemnych relacji magnatów, któ- re układały się – w zależności od kontekstu politycznego, rodzinnego, a nawet majątkowego – w sposób nieraz kontrastowy: od pełnej akceptacji i zapewnień o dozgonnej przyjaźni do zaciętej walki o stanowiska, wpływy i… pieniądze. Wiele z tych tekstów – pomimo ich rękopiśmiennego obiegu – było zna- nych w ówczesnej Rzeczypospolitej, szczególną popularnością cieszyły się listy Krzysztofa Radziwiłła (1585–1640) i Lwa Sapiehy (1557–1633) z okresu sporu o urząd hetmana wielkiego litewskiego. W sylwach kopiowano również prywat- ne „pisania” magnatów, zawierające nieraz bardzo osobiste wyznania. W piśmiennictwie okolicznościowym wymienieni korespondenci rzadziej występowali w roli twórców, zazwyczaj byli bowiem bohaterami wypowiedzi skrajnie oceniających ich działania – czasem eksponowano „sławorodne wi- zerunki” książąt i hetmanów, czasem odwrotnie, szkalowano ich poczynania i decyzje polityczne. Niestety, w przypadku wielu tekstów nie odnotowano ich autorów, co jest zgodne z zasadami funkcjonowania tego typu wypowiedzi, zwłaszcza negatywnie oceniających wypadki dziejowe i „antybohaterów”. Wąt- pliwości budzą nie tylko utwory anonimowe, ale także te sygnowane konkret- nymi imionami i nazwiskami, gdyż zachodzą podejrzenia o daleko idące współ- autorstwo, np. epitalamium podpisane przez dziesięcioletniego Jana Stanisława Sapiehę powstało prawdopodobnie z dużym udziałem nauczycieli. 8 Wprowadzenie W tekstach okolicznościowych i epistolograficznych – nastawionych na poruszenie odbiorców – wykorzystywano różnorodne środki retorycz- ne, odwoływano się do autorytetów, mitologii, bohaterów rzymskich, cyto- wano Biblię i klasyków starożytnych. Niektórzy nadawcy z powodzeniem stosowali – w zależności od tonacji wypowiedzi – zróżnicowane środki języ- kowe, pisali żartobliwie, napastliwie, zgryźliwie, ale też potrafili ubrać w sło- wa intymne przeżycia. Często w listach i utworach sylwicznych podkreślano wspólną przynależność do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Równie ważne były więzi rodzinne łączące litewskich magnatów – w kolejnych rozdziałach książki poruszono zagadnienia familijnej epistolografii odnoszącej się do ta- kich ważnych wydarzeń życiowych, jak: narodziny, małżeństwo i śmierć. Listy gratulacyjne i kondolencyjne były zazwyczaj podobne, co niewątpliwie wyni- kało z przymusu stosowania konwencjonalnych formuł, natomiast korespon- dencja towarzysząca zalotom i zawieraniu związków małżeńskich ujawniała już konkretne, nietypowe rozwiązania oraz indywidualne podejście nadaw- ców i odbiorców. Listy prywatne, odnoszące się do różnych okresów życia i do różnych doświadczeń korespondentów, nie były często wykorzystywane w dotychczasowych badaniach, nie zawierają bowiem zazwyczaj istotnych informacji dotyczących spraw publicznych, są jednak ciekawym obiektem do analizy stylu ich nadawców oraz do naświetlenia łączących ich stosunków. Właśnie ze względu na relacje osobowe wyodrębniono listy Krzysztofa Doro- hostajskiego Monwida (1562–1615) do braci Radziwiłłów – Krzysztofa i Janu- sza (1579–1620), gdzie ujawniły się umiejętności epistolograficzne marszałka, starającego się o polubowne załatwienie trudnych spraw spadkowych po bracie drugiej żony – Zofii. Listy te naświetlają stanowisko korespondenta wobec ksią- żąt odmienne od tego wyrażonego w jego poprzednich, bardzo przyjacielskich epistołach. Inne źródła konfliktu ujawniają „pisania” Krzysztofa Radziwiłła i Lwa Sapiehy z okresu walki o buławę wielką litewską. Zarówno „uszczypliwe skrypty” szwagrów, jak i kolejne responsy wskazują na umiejętności pisarskie oraz erystyczne nadawców. „Dwugłosy” epistolograficzne mogły mieć jednak inną tonację i tematykę, czego świadectwem są starannie skomponowane ła- cińskie listy Janusza Radziwiłła (1612–1655) i Macieja Kazimierza Sarbiewskie- go (1595–1640), przedstawiające związki między synem przywódcy ewangeli- ków na Litwie a jezuitą. Z jeszcze innym typem relacji nadawczo-odbiorczych mamy do czynienia w przypadku korespondencji Piotra Kochlewskiego (zm. 1646), który jako starosta Kiejdan informował księcia Krzysztofa o różnych aspektach życia miasta. Nie znamy odpowiedzi Radziwiłła, ale niewątpliwie na- rzucał on swemu namiestnikowi zakres tematyczny jego listów. Według badaczy i teoretyków epistolografii nadawca wciąga w swój świat odbiorcę, prowadzi 9 Wprowadzenie z nim ukryty dialog, adresat z kolei może decydować o doborze słów, o tonacji wypowiedzi1. Większe zróżnicowanie językowe i gatunkowe prezentują wiersze oko- licznościowe. Ich autorzy starali się nadać swym wypowiedziom genolo- giczny kształt lamentu, sielanki, genetliakonu, epitalamium, nagrobka itd. W tych utworach magnaci sami komentowali wydarzenia, np. rywalizację kandydatów na tron polski w okresie trzeciego bezkrólewia (Krzysztof Radzi- wiłł Piorun (1547–1603), Krzysztof Dorohostajski), najczęściej jednak byli bohaterami enkomionów i paszkwili. Panegiryści wychwalali np. ewangelika Monwida za brawurowy atak na mury smoleńskie w 1611 roku, co sprawia- ło wrażenie opinii bezstronnych, gdyż wychodziły one spod piór katolików. W odniesieniu do Radziwiłłów i Sapiehów można mówić o kontrastowym uka- zywaniu ich wzajemnych relacji – w epitalamium opiewano skoligacenie się dwóch litewskich rodzin, w paszkwilu oceniającym wypadki po tumulcie wileń- skim z 1639 roku przeciwstawiano zalety Lwa Sapiehy oraz jego syna wadom Krzysztofa Radziwiłła. Utwory sylwiczne dotyczące rodziny Radziwiłłów birżańskich są przed- miotem uwagi w ostatniej części książki, skupionej głównie na tekstach skopiowanych w rękopisach znajdujących się obecnie we Lwowie oraz w Rotterdamie. Znalazły się tam genetliakony poświęcone dzieciom Janusza Radziwiłła, wiersze imieninowe dla Anny Kiszczanki (1593–1642) i jej córki Katarzyny (1614–1674) oraz wiersze żałobne skomponowane po śmierci księcia Krzysztofa. Końcowy rozdział prezentuje utwory opisujące Janusza Radziwiłła – są to przeważnie paszkwile szkalujące postawę hetmana wielkiego litewskiego w czasie potopu szwedzkiego oraz najazdu moskiewskiego. Przybliżenie tych nieznanych często tekstów pozwala na dopełnienie obrazu kultury literackiej Wielkiego Księstwa Litewskiego w pierwszej połowie XVII wieku. Książkę tę dedykuję Pracownikom Zakładu Historii Literatury Baroku i Dawnej Książki, którym kierowałam w latach 2010–2019. Pani dr Iwonie Sło- mak dziękuję za pomoc przy tłumaczeniu cytatów łacińskich. 1 Zob. J. MacieJewski: List jako forma literacka. W: Sztuka pisania. O liście polskim w wieku XIX. Red. J. SztachelSka, e. Dąbrowicz. Białystok 2000, s. 216. Indeks osobowy A Aleksy I Michajłowicz, car Rosji 225 Ammianus Marcellinus 107 Anakreont z Teos 18 Anna Jagiellonka, królowa polska Anna Wazówna, królewna szwedzka 147 53, 54 Anonim tzw. Gall 149 Appel Włodzimierz 177, 244 Arciszewski Krzysztof 40, 239 Attyk (Titus Pomponius Atticus) 51 August II Mocny, król polski 143 Augustyniak Urszula 41, 47, 61, 75, 81, 88, 98, 114, 160, 178, 181, 201, 204, 205, 209, 223, 242, 248 B Bajewski Filip 228, 239 Baliński Michał 113, 242 Bandtkie Jerzy Samuel 30 Barbara Radziwiłłówna, królowa polska 25, 203 Bardach Juliusz 121, 128, 242 Barłowska Maria 22, 140, 185, 186, 212, 242, 245 Bartosz 115 Bartoszewski Walenty 166, 167, 168, 239 Bąbel Agnieszka 137 Berzeński Maciej 35, 237 Białłozor Kazimierz 63 Białozor Gabriel 234 Białozor, pleban szacki 131 Birkowski Fabian 105 Bobiatyński Konrad 225, 242 Bohomolec Franciszek 242 Bolesław Chrobry, król polski 149 Bona Sforza, królowa polska 25 Borek Piotr 22, 32, 45, 224, 242, 244, 246, 248, 251, 252 Borowski Andrzej 105, 243 255 Indeks osobowy Czwołek Arkadiusz 53, 56, 87, 95, 98, 100, 101, 243 Czyż Mintowt Hilary 222, 223, 238 D Dan Adam 120 Dąbrowicz Elżbieta 10, 246 Dąbrowska Danuta 138 Decjusze (Decii) 174 Demetriusz zob. Demitrowicz Paweł Demitrowicz Paweł 21, 118, 125 Denhoff Kasper 98, 99, 100 Długosz Jan 14 Dobrzański Andrzej 123 Domagasius Jan 123 Domazovius Jan 125 Dorohostajscy 8, 69, 161, 171, 235 Dorohostajska Zofia z Chodkiewi- czów 59 Dorohostajska Zofia z Radziwiłłów 9, 55, 56, 67–69, 80–84, 160, 171, 231, 247, 263, 265 Dorohostajski Krzysztof Mikołaj 5, 9, 10, 35, 37, 38, 40, 49, 55–59, 67–69, 79–85, 147–152, 154–157, 160–172, 231, 233, 234, 237, 245, 252, 263–265 Dorohostajski Mikołaj 166 Dorohostajski Władysław 55, 56, 85, Borysowska Agnieszka 176, 242 Branski Stanisław 42 Broniewski 40 Brückner Aleksander 44, 141, 196, 241, 242 Buchwald-Pelcowa Paulina 14, 108, 128, 142, 150, 243 Buczyński Stanisław 40, 42 Budaeus Gulielmus 34 Budny Bieniasz 185 Burcher, piwowar 44 Buszyński Ignacy 120, 243 C Cezar (Gaius Iulius Caesar) 106, 108 Cezary Franciszek 205, 206, 239 Chachaj Marian 27, 126, 243 Chamera-Nowak Agnieszka 243 Chemperek Dariusz 110, 175, 186, 224, 243, 246 Chlebowski Bronisław 113, 248 Chmaj Ludwik 128, 243 Chodkiewicz Jan Karol 17, 29, 40, 41, 46, 47, 88, 89, 93, 179 Chodkiewiczowa Zofia 40, 41, 46 Chodkiewiczowie 108, 176 Chrościcki Juliusz A. 168, 247 Cikowska Elżbieta 200, 238 Ciszewska Małgorzata 52, 190, 197, 200, 243, 248 Ciświcki Jan 25 Curtius Ernst Robert 105, 243 Cyceron (Marcus Tullius Cicero) 44, 45, 51, 106 Cysewski Kazimierz 15, 16, 243 Cytowska Maria 13, 34, 244 Czapliński Władysław 141, 206, 223, 241, 243 Czubek Jan 137 256 Dürr-Durski Jan 110, 141, 187, 233, 171, 238 240, 243, 248 Działyński Jan 169 Działyński Mikołaj 25 Dziechcińska Hanna 19, 247, 248 E Elżbieta Zofia Hohenzollern 53 Erazm z Rotterdamu 13, 14, 34, 46, 244 Indeks osobowy Estreicher Karol 166 Eustachiewicz Maria 150, 243 F Fabiusz (Fabius Maximus Verrucosus Cunctator) 174 Fabiusze 108 Farensbach Wolmar 93 Feliński Alojzy 145 Fickler Johann Baptista 22 Fidiasz 107 Fiodor I, car Rosji 147, 148, 155, 156, 159 Firlejowa Maria 61, 70, 237 Fogelweder Stanisław 15 Follprecht Kamila 180, 246 Franco de Franco 132, 133 Freylichówna Judyta 128, 243 Freytag Adam 128 Fryderyk Wilhelm, elektor branden- burski 234 G Gabbema Simon Abbes 44 Gadomski Samuel 221 Gaj Beata 164 Gajdka Krzysztof 180, 246 Gajusz Treboniusz 45 Galos Ewa 206, 223, 241 Gardie Pontus de la 45 Gaston Bourbon, książę orleański 87 Gawiński Jan 142 Gerasimowa Irina 225, 249 Geremek Bronisław 118, 244 Głombiowska Zofia 45, 244 Godberk 47 Golik-Prus Aleksandra 103, 162 Gondek Elżbieta 251 Gorajska Katarzyna z Radziwiłłów 81 Gorajski Piotr 81 Gordon 38 Gorzycki Walerian 193, 194, 200– 209, 211, 219, 220, 233, 238 Gorzyńscy 201 Gorzyński 201 Gosiewski Aleksander 177 Górska Magdalena 149, 244 Górski Konrad 18, 28, 29, 32, 138, 244 Grabowska-Kuniczuk Agata 137 Grala Tomasz 147, 244 Grochowski Stanisław 150, 247 Grodzicki Stanisław 235, 239 Gruszewski 23 Grześkowiak Radosław 22, 23, 138, 239, 240 Gustaw II Adolf Waza, król szwedzki 87, 88, 178, 207, 208 Guzowski Piotr 127, 239 Gwagnin Aleksander 162, 163, 242 H Hanusiewicz-Lavallee Mirosława 76, 77, 244 Hartlib Jerzy 126 Has 36 Hasius Jakub 109, 110, 237 Haur Jakub Kazimierz 16, 239 Heidenstein Reinhold 42, 239 Henryk Walezy, król polski i francu- ski 204 Herman Stefan 150, 160, 244 Heska-Kwaśniewicz Krystyna 251 Hlebowicz Jan 48, 156 Hlebowicz Jerzy 189 Hlebowiczowa Katarzyna z Radziwił- łów 10, 62, 71–76, 186, 187, 188, 189, 192, 194, 196, 198, 199, 244 Hofman Iwona 187, 249 257 Indeks osobowy Hołownia Stanisław 36 Horacjusz Kokles (Horatius Cocles) 247 Karpiński Adam 71, 109, 242, 244, Horacy (Quintus Horatius Flaccus) 107 215, 245 Hozjusz Stanisław 14 Huizinga Johan 13, 14, 34, 244 I Izabela Habsburg, infantka hiszpań- ska 87 J Jagiellonowie 150, 152, 158, 245 Jakub I, król angielski 114 Jan III Sobieski, król polski 17, 30, 31, 140, 239, 241, 245 Jan Kazimierz Waza, królewicz polski 22 Janusz, książę ziębicki 27 Jarczykowa Mariola 37, 71, 110, 114, 129, 140, 185, 196, 223, 244, 252 Jarosz Adam 71, 244 Jemiołowski Mikołaj 223 Juda Maria 234, 244 Jungius Adrian 110 Jurginis Juozas 128, 247 Jurski Jan 123, 126, 178, 181 K Kalpurniusz (Titus Calpurnius Sicu- lus) 213 Kalwin Jan 104, 241 Kałaj Daniel 140 Kan 41 Karmanowski Olbrycht 22, 41, 237, 239 Karnkowski Stanisław 14 Karol X Gustaw Wittelsbach, król szwedzki 145, 224 258 Karpiński Andrzej 117, 244 Karvelis Deimantas 72, 245 Kazanowska Anna 70 Kazanowski Adam 54, 55 Kazlienė Viktorija 113, 249 Kempa Tomasz 158, 245 Kempfi Andrzej 42, 239 Kiszczyna Elżbieta z Sapiehów 61 Kiszka Stanisław 60 Kiszkowie 60, 113 Kmita Jan 200, 201, 211, 239, 241 Kmita Jan Achacy 212, 240 Kmita Piotr Blastus 176 Kobyliński Mateusz 131–133 Kochanowski Jan 14, 18, 28, 139, 142, 168, 173, 185–187, 202, 239, 243, 245–247 Kochlewska Jadwiga 119 Kochlewski Piotr 5, 9, 35, 37–39, 41– 44, 46, 65, 75, 76, 110, 113–134, 162, 185, 201, 232, 237, 238, 240, 244, 252, 264, 266 Kochlewski Wojciech 88, 238 Kolbuszewski Kazimierz 143 Kołakowski Leszek 13, 34 Komeński Jan Amos 44, 240 Korf 36 Korolko Mirosław 14, 18, 44, 243, 245 Koryciński Stefan 22 Kosman Marceli 52, 124, 187, 234, 245, 249 Kostecki Janusz 14, 243 Koszel 40 Koszkiel Jerzy 127 Kot Stanisław 186, 245 Kotarski Edmund 140, 245 Indeks osobowy Kotłubaj Edward 21, 29, 61, 64, 65, Kowalczyk Jerzy 71, 242, 244 Kozak Anna 190, 245 Krajewski Jan 163, 239 Kraszewski Józef Ignacy 15, 89, 123, 245 239 Kraushar Aleksander 40, 239 Kriegseisen Wojciech 234, 245 Krośniewicz Baltazar (Balcer) 27, 35, 49, 123, 237 Krzewińska Anna 142, 212, 245 Krzycki Andrzej 45, 149, 244 Krzywy Roman 138, 164, 168, 173, 187, 202, 215, 240, 245 Krzyżanowski Julian 187, 239 Kukulski Leszek 16, 30, 239, 240, 241, 245 Kuran Michał 164, 221, 240, 245 Kurecka Maria 13, 34, 244 Kurosz Stanisław 22, 42 Kurpski, rotmistrz 211 L Laan Adrie van der 212 Lars Porsenna, król etruski 107 Lasocińska Estera 190, 246 Laužikas Rimvydas 113, 249 Lepszy Kazimierz 147, 245 Liedke Marzena 127, 239 Liliencron Roch von 137 Linde Samuel Bogumił 117 Lipiński Tymoteusz 113, 242 Lipski Józef 124 Loeaechius Andreas Scotus 176, 177, 185, 234, 235, 240, 242 Loth Roman 144, 245 Lubieniecki Andrzej 186, 211, 245 Lubomirscy 31 Lubomirski Stanisław Herakliusz 64 Ludwika Maria Gonzaga de Nevers, królowa polska 139 Lundgren Ragnhild 234, 244 Luter Marcin 131 Ł Łabęcki Bacer 181 Łabędź Piotr 156, 246 Łaski Jan 44 Łęczycki Mikołaj 175 Łubieński Stanisław 19, 31, 34, 35, 239 M Maciejewski Janusz 10, 137–139, 143, 144, 145, 245, 246 Maguś Wojciech 187, 249 Maksymilian III Habsburg, arcyksiążę 147, 148, 155, 156 Malewska Hanna 16, 17, 21, 28, 29, 30, 40, 47, 240 Marcus Furius Camillus 174 Maria Kazimiera d’Arquien de la Grange, królowa polska 30, 31, 139, 239, 245 Maricius Szymon 15 Maskiewicz Bogusław 87, 88 Masłowska-Nowak Adriana 22, 241 Matvejevitch Predrag 137 Mazurkowa Bożena 223, 244 Meller Jerzy 114 Michałowska Teresa 137, 149, 187, Milewska-Waźbińska Barbara 190, 201, 246 246 Milewski Dariusz 224, 246 Miłobędzki Adam 128, 243 Mincer Franciszek 206, 223, 241 Minodius, minister kalwiński 108 259 Indeks osobowy Opaliński Krzysztof 14, 15, 20, 24, Opaliński Łukasz 14, 15, 20, 24, 240, Opaliński Piotr 25 Orgelbrand Samuel 114, 247 Orzelski Stanisław 186, 247 Ossoliński Józef Maksymilian 148, Miozga Ewa 32, 246 Misiorny Michał 21 Modrzewski Andrzej Frycz 14 Morawińska Agnieszka 190, 245 Moreau-Reibel Jean 128, 246 Morsztyn Hieronim 23, 28, 186, 240 Morsztyn Jan Andrzej 28, 142 Morsztyn Zbigniew 186 Moskorzewski 75 Muchliński Antoni 89, 123, 239 N Naborowski Daniel 17, 18, 22, 23, 28, 36, 110, 114, 141, 142, 178, 180, 185–187, 190, 194, 197–200, 202, 233, 237, 240, 243, 246–248 Nagielski Mirosław 168, 247 Niedźwiedź Jakub 49, 50, 111, 141, 166, 180, 246 Niemirycz Jerzy 186 Niezabitowski Stanisław 36, 37, 63, Nieznanowski Stefan 139, 148, 149, 64, 232 201, 246 Nowak Zbigniew 24 Nowak-Dłużewski Juliusz 137, 139, 141, 145, 179, 221, 222, 224, 227, 228, 246, 247 Nowicka-Jeżowa Alina 71, 242, 244 Nowicka-Struska Anna 224, 246 Nowodworski Bartłomiej 163, 168, 169 O Ocieczek Renarda 140, 223, 244, 245 Oleśnicki Mikołaj 42, 238 Oleśnicki Zbigniew 14 Olma Marceli 22, 32, 45, 242, 244, 248, 251, 252 Olszewski Jakub 176, 240 260 240, 247 247 247 239, 247 240 Oszczęda Aleksandra 150, 163, 168, Otwinowska Barbara 71, 137, 149, 201, 242, 244, 246 Ozimiński Baltazar 145, 170, 171, P Pac Jan 59 Pac Michał Kazimierz 63 Paprocki Bartosz 161, 240 Parrasjos z Efezu 107 Partyka Joanna 19, 76, 139, 247 Paszkowski, czeladnik 119 Paszkowski Marcin 164, 240 Patera Adolf 44, 240 Paweł, św. 109 Pawlak Wiesław 109, 190, 246, 247 Pelc Janusz 14, 23, 141, 178, 242, Pełczyński Marian 14, 24, 186, 240, Petraszewicz Wojciech 132 Piccolomini Eneasz Sylwiusz zob. Pius II Pinkiewicz, ksiądz 38 Pinkus Stasys 128, 247 Piotrowiak Dariusz 186, 247 Pirken Grzegorz 126 Piskała Magdalena 108, 109, 241, 247 247 247 Piskorski Sebastian Jan 190, 245 Pius II, papież 14 Platt Dobrosława 106, 247 Pliniusz (Gaius Plinius Secundus) Płaza Stanisław 204, 247 Pociecha Władysław 20, 25, 240 Pollak Roman 14, 15, 20, 24, 25, 240, 190 247 Pompejusz (Gnaeus Pompeius Ma- gnus) 106, 108, 174 Popliński Antoni 191, 242 Potoccy 189, 191 Potocki Jakub 163, 164, 169, 170 Potocki Mikołaj 71 Potocki Piotr 70 Potocki Stefan 169 Potocki Wacław 16, 142, 240 Pozarzyski Kazimierz 185 Prochaska Antoni 48, 56, 85, 172, 239, 241 Przyborowski Ambroży 27 Przypkowska, siostra Jadwigi Ko- chlewskiej 65, 238 Przypkowski Aleksander 27, 41 Przypkowski Samuel 229 Puciata 118 Puciata Samuel 22 Pudłowski Melchior 149 Pukszta Adam 164, 241 Pytlos Barbara 251 R Radziwiłł Albrycht Stanisław 178 Radziwiłł Bogusław 21, 23, 36, 43, Indeks osobowy Radziwiłł Janusz (1579–1620) 9, 52, 53, 54, 56, 57, 66, 72, 73, 74, 81, 83, 84, 85, 91, 141, 142, 160, 164, 171, 172, 175, 176, 196, 202, 235, 238, 240, 241, 245, 263, 265, 266 Radziwiłł Janusz (1612–1655) 5, 6, 9, 10, 21, 27, 29, 30, 38, 41, 45–47, 54, 55, 61–65, 70, 71, 74, 75, 103–111, 113, 132, 133, 176, 188–192, 195, 196, 198, 202, 220–229, 232, 233, 238, 239, 241, 244, 245, 248, 252, 264, 266 Radziwiłł Jerzy 9, 67–69, 79–81, 83, 164, 231, 241 Radziwiłł Jerzy Herkules 108 Radziwiłł Krzysztof (1585–1640) 5, 6, 8–10, 17, 23, 27, 37–45, 47, 54, 56, 57, 59–62, 65–67, 71–76, 79–101, 103, 104, 106, 109, 110, 113–116, 118–134, 160, 162, 164, 165, 169, 171, 172, 175–177, 179–183, 185–189, 192–198, 200–210, 211–220, 227, 232, 235, 237–243, 248, 249, 252, 263–266 Radziwiłł Krzysztof Piorun (1547– 1603) 10, 27, 46–48, 52, 53, 55, 56, 58–60, 69–72, 81, 83, 85, 86, 90, 91, 108, 147, 156–160, 173, 177, 186, 208, 209, 235, 237, 240, 246, 264, 266 Radziwiłł Krzysztof, syn Janusza 10, 186, 188, 192–196, 220, 233 Radziwiłł Michał Kazimierz Rybeńko Radziwiłł Mikołaj Czarny 26, 186, 19, 113, 247 243 53, 63–65, 74, 116, 117, 124–126, 128, 133, 188, 191, 192, 195, 203, 226, 229, 232, 234, 242, 243, 248 Radziwiłł Hieronim 19, 20 Radziwiłł Mikołaj Krzysztof Sierotka 35, 48, 52, 85, 113, 177, 239, 247 Radziwiłł Mikołaj Rudy 71, 91, 203 261 Indeks osobowy Radziwiłł Mikołaj, wojewoda nowo- Radziwiłłówna Anna Maria zob. Radzi- Radziwiłł Mikołaj, syn Janusza 195, 196 Radziwiłł Mikołaj, syn Krzysztofa młodszego 54 Radziwiłł Mikołaj, syn Krzysztofa Pioruna 186, 187 gródzki 81 Radziwiłł Stefan 57, 86, 87, 187 Radziwiłłowa Anna Maria 10, 36, 37, 52, 63, 64, 65, 186, 188, 189, 191, 192, 196, 220, 232, 233, 234, 237 Radziwiłłowa Anna z Kiszków 10, 54, 59–61, 65–67, 71, 72, 74–76, 93, 113, 115, 127, 186–188, 192, 195–199, 203, 227, 237, 244, 249 Radziwiłłowa Anna z Sanguszków 19 Radziwiłłowa Anna z Sapiehów 176 Radziwiłłowa Barbara 26 Radziwiłłowa Elżbieta Zofia z Ostrog- skich 36, 52, 53 Radziwiłłowa Elżbieta Zofia zob. Elż- bieta Zofia Hohenzollern Radziwiłłowa Katarzyna Anna Radziwiłłowa Katarzyna z Ostrog- z Sobków 186 skich 173 Radziwiłłowa Katarzyna z Potockich 29, 54, 61, 63, 70, 188, 189, 191, 192, 195, 232 Radziwiłłowa Katarzyna z Tęczyń- skich 27, 28, 69, 175–177, 204, 235, 239 Radziwiłłowa Maria 228, 239 Radziwiłłowa Zofia ze Zborowskich 98, 99, 106, 113, 158, 161, 171, 173, 174, 176, 177–183, 185–189, 196, 198, 199, 203, 204, 207, 211, 212, 217, 221, 229, 231, 234, 235, 238, 239, 243–245, 247, 251, 252, 263, 265 wiłłowa Anna Maria Radziwiłłówna Elżbieta (Halszka) 71, 72, 244 Radziwiłłówna Katarzyna zob. Hlebo- wiczowa Katarzyna z Radziwiłłów Ragauskienė Raimonda 27, 247 Rajski 82 Rares Piotr 25 Rechowicz Marian 132, 249 Rej Mikołaj 142, 149 Reszka Stanisław 14, 22, 241 Romaniuk Przemysław 224 Romaszko Piotr 132 Ryba Renata 252 Rybiński Jan 141, 185, 235, 241 Rymut Kazimierz 20, 25, 240 Rysiński Salomon 14, 17, 43, 67, 72, 185, 237 S Sajkowski Alojzy 14, 15, 19, 21, 24, 27, 28, 30, 31, 36, 113, 240, 247 Sambucus Joannes 190 Sapieha 36 Sapieha Jan 57 Sapieha Jan Stanisław 8, 173–175, 182, 233, 241 Sapieha Kazimierz Leon 178, 180, Radziwiłłowie 6, 8, 10, 22, 23, 31, 37, 40, 41, 43, 45, 46, 57, 60, 69, 72, 74, 76, 80, 81, 83, 85, 86, 90, 91, Sapieha Krzysztof Mikołaj 90, 179, Sapieha Lew 5, 8–10, 19, 23, 47, 48, 215, 245 182, 240 79 262 Indeks osobowy 52, 53, 56, 57, 60, 61, 69, 85–101, 166, 171–180, 182, 183, 231–235, 238–241, 243, 252, 263 Sapiehowie 6, 8, 10, 56, 61, 70, 85, 86, 99, 161, 173, 175, 176, 179, 181–183, 222, 234, 235, 239, 241, 263, 265 Sapieżanka Anna 57, 240 Sapieżanka Barbara 57 Sapieżyna Dorota z Firlejów 56, 57, 69, 90, 179 Sapieżyna Elżbieta (Halszka) z Ra- dziwiłłów 19, 57, 72, 73, 86, 172–176, 179, 182, 232–235, 240, 241 Sarbiewski Maciej Kazimierz 5, 9, 19, 22, 31, 34, 35, 103–111, 175, 232, 239, 241–243, 247, 249, 264, 266 Sarnecki Kazimierz 31 Sarnowska-Temeriusz Elżbieta 137, 149, 201, 246 Sawa Robert 205, 210, Schenk Wacław 132, 249 Schnayder Jerzy 51, 247 Scipiones 108 Scultetus (Schultes) Jakub 35 Scypion (Publius Cornelius Scipio) 209, 211 Segebrecht Wulf 137 Sell Jolanta Krystyna 30, 239 Seredyka Jan 113, 131, 160, 171, 247 Servatius Roger 46 Sęp-Szarzyński Mikołaj 142 Sieniawscy 31 Sienicki 74 Siestrzencewicz Piotr 104, 205, 210, 241 Silanion 107 Silnicki Zbigniew 163 Sitkowa Anna 252 Skarga Piotr 59, 166, 241 Skwara Marek 105, 248 Skwarczyńska Stefania 28, 248 Sobieski Marek 17 Socha Irena 251 Sokolski Jacek 154, 248 Sokołowski Wojciech 88, 248 Sokrates 224 Soliman, sułtan turecki 25 Starckius (Starck) Fryderyk 126, 162, Starnawski Jerzy 19, 31, 32, 34, 239, Stefan Batory, król polski 52, 148, 241 248 157 Stępnik Krzysztof 221, 245 Stoiński Jan 186, 242 Sulimierski Filip 113, 248 Sutkowska Dorota 108, 241 Szałapski (Sałabski) Stanisław 110 Szczerbicka-Ślęk Ludwika zob. Ślęk Ludwika Szczucki Lech 44, 242 Szein Michaił Borysowicz 207 Sztachelska Jolanta 10, 246 Szujscy 168, 247 Szydłowiecka Elżbieta 26 Szydłowiecka Krystyna, księżna zię- bicka 26 Szykucki 119 Szymonowic Szymon 22, 212, 241 Szyszkowski Marcin (biskup płocki) 169 Ś Ślęk Ludwika 109, 141, 175, 188, 191, 196, 247, 248 Świerczyńska Dobrosława 140, 248 263 Indeks osobowy T Tacyt (Publius Cornelius Tacitus) 107 Taszycki Witold 20, 25, 240 Tazbir Janusz 116, 132, 133, 248 Teodorowicz-Hellman Ewa 234, 244 Tęczyńska Zofia 62 Tęczyński Andrzej 203 Tomaszewski Samuel 201, 241 Tomaszuk Katarzyna 22, 241 Tomicki Piotr 14, 25 Trembecki Jakub 141, 196, 241 Trębska Małgorzata zob. Ciszewska Małgorzata Tunstall Cuthbert 34 Turasiewicz Adam 20, 25, 240 Twardowski Kasper 186 Twardowski Samuel 221, 223, 245 Tygielski Wojciech 35, 38, 39, 46, 248 Tymiński Stanisław 160, 171, 247 Tytus Liwiusz (Titus Livius) 107 U Ulčinaitė Eugenija 177, 244 Urfé Honoré de 30 Utenhov Karol 44 V Vorbek-Lettow Maciej 206, 223, 241 W Wajer Marcin 169 Walewski Władysław 113, 248 Walińska Marzena 216, 248 Wasilewski Tadeusz 21, 22, 117, 203, 223, 241, 248 Wergiliusz (Publius Vergilius Maro) 174, 212, 240 Wiesiołowski Krzysztof 39 Winiarska-Górska Izabela 138 Winniczuk Lidia 14, 248 Wisner Henryk 45, 97, 110, 113, 132, 160, 176, 187, 189, 192, 196, 207, 223, 248, 249 Wiśniowiecka Zofia 58, 59 Witkowski Stanisław 168, 169, 241 Władysław IV, król polski 29, 37, 39, 46, 55, 111, 114, 206, 207, 211, 221, 234, 241 Władysław Jagiełło, król polski 150, 151 Włodarski Maciej 27, 33, 249 Wojnicki 42 Wołłowicz Eustachy 39, 71, 110, 131, 132, 187, 237, 244 Wołłowicz Ostafi 148 Wołłowicz Samuel 41 Woyna Abraham 38, 180 Wójcicki Jacek 137, 212, 240 Wyrwa Andrzej Marek 52, 190, 248 Z Zaborowska-Musiał Justyna 108, 249 Zaborowski 36 Zaborowski Paweł 185 Zahorski Władysław 177, 249 Zalewski Zbigniew 132, 249 Załęski Stanisław 110, 166, 249 Zamoyscy 108 Zamoyska Barbara 59–61 Zamoyski Jan 14, 35, 40, 46, 48, 52, 60, 85, 177, 239, 248 Wazowie 17, 21, 28–30, 40, 47, 141, 145, 221, 222, 223, 224, 227, 228, 246, 247 Zasius Ulrich 13 Zbylitowski Andrzej 155, 156, 242 Ziober Aleksandra 147, 244 264 Indeks osobowy Žirgulis Rimantas 113, 249 Zygmunt I, król polski 13, 25, 26 Zygmunt III Waza, król polski 6, 41, 45, 67, 87, 88, 92, 93, 96–100, 114, 141, 145, 147, 148, 155, 156, 158–160, 163–167, 170, 227, 238–240, 242, 246, 247, 249, 252 Zygmunt August, król polski 14, 25, Zygmuntowicz Józef 118, 128, 129, 44, 245 238 Ż Żaba Józef 224 Żeromski Stefan 143 Mariola Jarczykowa The correspondence and the occasional literature in the circle of the magnates of the Grand Duchy of Lithuania Summary In the present publication the author engages the problems associated with the correspondence and the occasional literature of the first half of the 17th century which have to do mainly with the families of Lithuanian magnates. The first part of the work presents the problems of the publish- ing of Old Polish epistolography and the readerly circulation of early letters. On the basis of the correspondence of the Radziwiłł, Sapieha families and of Krzysztof Dorohostajski Monwid (1562–1615) one described the family- related subject matter engaged in the letters, focusing on such important events as: birth, baptism, marriage, married life, as well as death and funerals. Gratulatory letters and letters of condolence were usually similar, which was a result of the application of conventional expressions, whereas the correspond- ence which accompanied wooing and the contraction of marriages manifested specific, untypical solutions and an individual approach of the senders. The chapter which presents the exchange of letters between brothers-in- law who were in a feud is focused on the writings of Krzysztof Radziwiłł (1585– 1640) and Lew Sapieha (1557–1633), who commented upon the decision of the king associate with the appointment of the function of the grand hetman of Lithuania. By making accusations, the correspondents rejoined and discussed their family relations. The claims which were laid in reference to the question of the inheritance of the brother of his second wife Zofia were featured im- mediately in Krzysztof Dorohostajski’s letters to Janusz (1579–1620) and to Krzysztof Radziwiłł. A different nature is manifested by carefully composed 267 Summary Latin letters of Janusz Radziwiłł (1612–1655) and Maciej Kazimierz Sarbiew- ski, which presented the relations between the Calvinist and the Jesuit. Piotr Kochlewski’s correspondence (d. 1646), a representative of Krzysztof Radziwiłł in Kiejdany, features detailed information about various aspects of the life of the city. The second part of the work discusses occasional works devoted to Lithu- anian magnates. The considerations, which are preceded by remarks about the editorship of occasional literature, focus on the verse commentaries devoted to the candidates to the Polish throne during the period of the third interregnum. To mark this occasion, an oration was written by Krzysztof Radziwiłł Piorun (1547–1603), and the verse “Lament…” was written by Krzysztof Dorohostaj- ski. Monwid was described as a valiant soldier, who made his name in the as- sault on Smoleńsk in 1611. Many occasional texts were written in connection to births, marriage ceremonies and the funerals of magnates; they feature the genological form of a lament, a bucolic, a genethliacon, an epithalamium, an epitaph etc. The poems which were written after Krzysztof Radziwiłł’s death and which heretofore remained unknown were found in the manuscripts which are currently located in Lwów (Bavorovianum) and in the Central Library in Rotterdam. The Lithuanian magnates were also presented in a negative light. It mainly the Radziwiłł who were lampooned – Krzysztof, as the alleged instigator of the Wilno riot in 1639, and his son Janusz, as a traitor during the Swedish deluge and the Moscow raid. Марьола Ярчикова Переписка и литература, приуроченная к важным событиям, в кругу магнатерии Великого Kняжества Литовского Резюме (1562–1615) рассматривается В работе автор поднимает вопросы, касающиеся писем и произведений, приуроченных к важным событиям. Исследуемые тексты относятся к первой половине XVII века и связаны преимущественно с семьями литовских магнатов. В первой части были представлены проблемы издания старопольской эпистолографии, а также читательский оборот давних писем. На примере переписки Радзивиллов, Сапег и Кшиштофа семейная Дорогостайского Монвида тематика в их письмах, с обращением особого внимания на такие значимые события, как рождение, крестины, свадьба, супружество, а также смерть и похороны. Поздравительные письма и письма с соболезнованиями были обычно сходны, что вытекало из использования конвенциональных формулировок. Вместе с тем переписка, сопутствующая ухаживаниям и вступлению в брак, уже обнаруживала конкретные, нетипичные решения, а также индивидуальный подход адресантов. В главе, посвящённой обмену письмами между поссорившимися шуринами, анализируется переписка Кшиштофа Радзивилла (1585– 1640) и Льва Сапеги (1557–1633), которые комментировали королевское решение о том, кто будет выполнять функцию великого литовского гетмана. Обвиняя друг друга, они взаимно оправдывались и описывали свои семейные отношения. В письмах Кшиштофа Дорогостайского, адресованных Янушу (1579–1620) и Кшиштофу Радзивиллам, появились претензии по делу наследства, оставшегося после брата его второй жены, 269 Резюме Зофьи. Иным характером отличаются старательно продуманные латинские письма Януша Радзивилла (1612–1655) и Мацея Казимежа Сарбевского, представляющие отношения между кальвинистом и иезуитом. В переписке Петра Кохлевского (ум. 1646), наместника Кшиштофа Радзивилла в Клейданах, нашла отражение подробная информация о разных аспектах жизни города. Во второй части исследования анализируются произведения по случаю важных событий в жизни литовских магнатов. Размышления на эту тему, которым предшествуют замечания о публикации текстов такого рода, сосредоточиваются на стихотворных комментариях, касающихся кандидатов на польский трон в период третьего междуцарствия. По этому поводу речь написал Кшиштоф Радзивилл Пёрун (1547–1603), а стихотворение «Плач...» – Кшиштоф Дорогостайский. В свою очередь, Монвид описывался как боевой солдат, который прославился в смоленском штурме в 1611 году. Много текстов появилось в связи с рождениями, свадьбами и похоронами магнатов. Они имеют жанровую форму плача, идиллии, генетлиакона, эпиталамы, надгробной речи и т.д. Рассмотренные в работе неизвестные до сих пор стихотворения, написанные после смерти Кшиштофа Радзивилла, были найдены в рукописях, которые находятся в настоящее время во Львове (Bavorovianum), а также в Центральной библиотеке в Роттердаме. Литовских магнатов представляли также в негативном свете. В пасквилях с критической точки зрения показывали главным образом Радзивиллов – Кшиштофа, как предположительного инициатора виленских смятений в 1639 году, и его сына Януша, как изменщика во времена шведского потопа и московского набега. Na okładce wykorzystano ryciny z druków: J.S. Sapieha: Epitalamium na wesele Jaśnie Wielmożnego Pana, Pana Leona Sapiehy kanclerza najwyższego W[ielkiego] Ks[ięstwa] Lit[ewskiego] […] i Oświeconej Księżny na Birżach z Dubinek panny Elżbiety Radziwiłłówny, wojewodzianki wileńskiej. Samuel Dowgird z Pogowia: Genealogia albo krótkie opisanie wielkich książąt litewskich… Wilno 1599, k. A1v; Lubcz 1626, [s. 3 nlb.] Redakcja Agnieszka Plutecka Projekt okładki Paulina Dubiel Korekta Monika Lis Łamanie Krzysztof Skrzypek Copyright © 2019 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-3517-9 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3518-6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 17,0. Ark. wyd. 16,5. Papier Ecco Book Cream 70g, vol. 2.0 Cena 39,90 zł (w tym VAT) Druk i oprawa: Volumina.pl Daniel Krzanowski ul. Księcia Witolda 7–9, 71-063 Szczecin
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Korespondencja i literatura okolicznościowa w kręgu magnaterii Wielkiego Księstwa Litewskiego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: