Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00286 006447 13600945 na godz. na dobę w sumie
Koszty kształcenia wyższego - ebook/pdf
Koszty kształcenia wyższego - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 478
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788323527558 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ogólne
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Koszty związane z podejmowaniem studiów to jeden ze słabiej zbadanych aspektów wzrostu zainteresowania edukacją na poziomie wyższym w Polsce. Co roku setki tysięcy gospodarstw domowych w Polsce przeznaczają na ten cel niebagatelne środki. Chcąc kontynuować kształcenie, młodzi ludzie nie tylko inwestują poważne kwoty, lecz także często odsuwają w czasie decyzję o wejściu na rynek pracy, a tym samym tracą dochody z pracy, które mogliby uzyskać, aktywizując się zawodowo po ukończeniu szkół średnich. Jednocześnie znaczące fundusze na szkolnictwo wyższe asygnuje państwo. Prezentowane wyniki analiz zostały opracowane w ramach projektu badawczego Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania wyborów osób w wieku 1930 lat dotyczących studiowania, realizowanego przez zespół z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego na zlecenie Instytutu Badań Edukacyjnych. Autorzy identyfikują mechanizmy występujące w kontaktach między czterema głównymi interesariuszami procesu kształcenia na poziomie wyższym: uczelniami publicznymi, prywatnymi, studentami (i ich gospodarstwami domowymi) oraz państwem. Stosując najnowsze podejścia metodologiczne z zakresu ekonomii eksperymentalnej i wyboru warunkowego, podejmują próbę pomiaru wielkości, struktury oraz zróżnicowania kosztów edukacji na poziomie wyższym z perspektywy zarówno studenta, jak i uczelni.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

86 Prawne uwarunkowania kształtowania kosztów kształcenia... zmiany wprowadzane jednorazowo mogą przynieść destabilizację sy- tuacji w szkołach wyższych, dlatego istnieje potrzeba zbudowania dłu- gofalowej strategii, która pozwoli wyrównać szanse rozwojowe uczelni (Jabłecka 2010). 3.2. Minimum kadrowe, pensum i alokacja zasobów kadrowych Od 2006 roku w ramach minimum kadrowego dla studiów I stop- nia, na kierunkach poza artystycznymi, papiernictwem i poligrafią, wymagano zatrudnienia co najmniej trzech profesorów lub doktorów habilitowanych, w tym co najmniej dwóch z dorobkiem naukowym lub artystycznym w zakresie danego kierunku studiów i co najmniej jed- nego z dorobkiem w dziedzinie nauki lub sztuki, związanej z danym kierunkiem studiów. Ponadto uczelnia powinna zatrudnić co najmniej sześciu doktorów, w tym co najmniej pięciu z dorobkiem naukowym lub artystycznym w zakresie kierunku studiów i co najmniej jednego z dorobkiem w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z danym kierun- kiem studiów23. Aby wywiązać się z obowiązku minimum kadrowego dla studiów II stopnia na tych kierunkach studiów, należało zatrudnić co najmniej sześciu profesorów lub doktorów habilitowanych, w tym co najmniej pięciu z dorobkiem w zakresie danego kierunku studiów oraz co najmniej jednego z dorobkiem w dziedzinie nauki lub sztuki związa- nej z danym kierunkiem studiów, a także zawrzeć stosunek pracy z co najmniej sześcioma doktorami, w tym co najmniej czterema z dorob- kiem naukowym lub artystycznym w zakresie danego kierunku studiów, a co najmniej dwoma – w zakresie dziedziny nauki lub sztuki związanej z danym kierunkiem studiów24. 23 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 5 ust. 5. 24 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- 3.2. Minimum kadrowe, pensum i alokacja zasobów kadrowych 87 Ustawowy minimalny wskaźnik liczby nauczycieli akademickich, stanowiących minimum kadrowe dla danego kierunku studiów, do liczby studentów na kierunku studiów humanistycznych i społecznych na po- ziomie 1 : 180 (od 2011 roku 1 : 160 dla nauk społecznych25, a od 2014 ro- ku 1 : 120), dla kierunków studiów medycznych oraz matematyczno- -przyrodniczych – 1 : 60, lekarskiego i lekarsko-dentystycznego – 1 : 40, dla kierunków technicznych, studiów rolniczych, leśnych i weterynaryj- nych – 1 : 8026 (od 2014 roku 1 : 6027). Do zaliczenia nauczyciela akademickiego do minimum kadrowe- go w danym roku akademickim ustawodawca wymagał od profesora lub doktora habilitowanego osobistego prowadzenia na danym kierun- ku studiów i poziomie kształcenia zajęć dydaktycznych w wymiarze co najmniej 60 godzin, a od doktora co najmniej 90 godzin zajęć dy- daktycznych28. W 2011 roku zmniejszono wymagania do co najmniej 30 godzin zajęć dydaktycznych w przypadku samodzielnych nauczy- cieli akademickich i co najmniej 60 godzin zajęć dydaktycznych dla nauczycieli ze stopniem naukowym doktora lub tytułem zawodowym magistra29. dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 6 ust. 4. 25 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, Dz.U. z 2011 r. poz. 1447 par. 17 ust. 1. 26 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 11. 27 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2014 r. poz. 1370 par. 17 ust. 1. 28 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 8 pkt 3. 29 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, Dz.U. z 2011 r. poz. 1447 par. 13 ust. 3. 88 Prawne uwarunkowania kształtowania kosztów kształcenia... W 2006 roku nauczyciele akademiccy zaliczeni do minimum kadro- wego musieli być zatrudnieni w uczelni na podstawie mianowania albo umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, nie krócej niż od po- czątku roku akademickiego30. Dodatkowo nowelizacja rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 2011 roku dla minimum ka- drowego na II stopniu studiów, a z 2012 roku też na jednolitych studiach magisterskich, wymagała zatrudnienia w podstawowym miejscu pracy31. Od 2014 roku dopuszczono uwzględnienie w minimum kadrowym także nauczycieli akademickich zatrudnionych w danej uczelni, dla których podstawowym miejscem pracy jest instytut naukowy Polskiej Akade- mii Nauk albo instytut badawczy, lub mających znaczne doświadczenie zawodowe, zdobyte poza uczelnią w dziedzinach bliskich kierunkowi studiów32, również w przypadku, gdy uczelnia nie jest ich podstawowym miejscem pracy33. Do minimum kadrowego w grupie nauczycieli akademickich z ty- tułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilito- wanego mógł być wliczony nie więcej niż jeden cudzoziemiec34, który uzyskał poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej stopień odpowiadają- 30 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 8 pkt 1. 31 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, Dz.U. z 2011 r. poz. 1447 par. 13 ust. 2 oraz Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 23 sierpnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2012 r. poz. 983 par. 1 ust. 4 pkt a. 32 O których mowa w art. 9a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkol- nictwie wyższym, Dz.U. z 2005 r. poz. 1365. 33 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2014 r. poz. 1370 par. 8 ust. 1 pkt 2d. 34 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowa- dzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2006 r. poz. 1048 par. 10. 3.2. Minimum kadrowe, pensum i alokacja zasobów kadrowych 89 cy co najmniej stopniowi naukowemu doktora35 w zakresie dyscypliny naukowej lub artystycznej związanej z danym kierunkiem studiów, jeżeli zostanie zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na okres co naj- mniej dwóch lat. Od października 2009 roku można było wliczyć do minimum ka- drowego nie więcej niż dwóch cudzoziemców, jeżeli przed okresem za- trudnienia w Polsce byli zatrudnieni, w okresie co najmniej pięciu lat, w uczelni zagranicznej na stanowisku profesora36. Nowelizacja prawa szkolnictwa wyższego w 2011 roku umożliwiła uczelniom zaliczenie do minimum kadrowego studiów I stopnia kierun- ku o profilu praktycznym w miejsce jednego nauczyciela akademickiego z tytułem naukowym lub stopniem naukowym doktora habilitowanego dwóch doktorów ze znacznym doświadczeniem zawodowym, zdobytym poza uczelnią w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów. Podobnie dopuszczono możliwość zastąpienia jednej osoby ze stopniem nauko- wym doktora dwiema osobami z tytułem zawodowym magistra i znacz- nym doświadczeniem zawodowym37. Nowelizacja przepisów w 2014 roku rozszerzyła to uprawnienie na studia II stopnia oraz studia jednoli- te magisterskie o profilu praktycznym. W przypadku kierunku studiów o profilu ogólnoakademickim nowelizacja z 2011 roku dla zaliczenia na- uczyciela akademickiego do minimum kadrowego wymagała dorobku z zakresu wiedzy, odpowiadającego zakresowi kształcenia, wskazanemu dla tego kierunku studiów, w obrębie jednej z dyscyplin naukowych lub artystycznych, do których odnoszą się efekty kształcenia dla tego kierun- ku. Ustawodawca narzucił uczelni wymóg, że każdy obszar kształcenia, 35 W rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, Dz.U. z 2003 r. poz. 595 oraz ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz.U. z 2005 r. poz. 1365, albo osoba, która została zatrudniona w uczelni w trybie określonym w art. 115 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz.U. z 2005 r. poz. 1365. 36 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 23 września 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków, jakie muszą spełniać jednostki orga- nizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2009 r. poz. 1299 (obowiązujący od 1 października 2009 r.), par. 1 pkt 2. 37 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2011 r. poz. 1445. 90 Prawne uwarunkowania kształtowania kosztów kształcenia... do którego przyporządkowano kierunek studiów, powinien być reprezen- towany w minimum kadrowym przez co najmniej jednego nauczyciela akademickiego mającego dorobek w obszarze wiedzy odpowiadającym temu obszarowi kształcenia38. W obliczu niżu demograficznego uczelnie stają przed dylematem, czy kształtować podaż programów studiów pod kątem lokalnych zasobów, czy raczej globalnych, gdyż duża rotacja kierunków kształcenia wymaga znacznej elastyczności kadry39. O pozytywnych tendencjach wykorzy- stania zasobów globalnych świadczy rosnąca liczba profesorów wizytu- jących w uczelniach publicznych (ze 118 w 2006 roku do 196 w 2012 i w 2013 roku; GUS 2006–2013). Jednak mimo to na uczelniach publicznych często buduje się progra- my kształcenia, dążąc do wykorzystania aktualnych zasobów kadrowych i oferowania programów kształcenia, które zapewnią wypełnienie pen- sum. Natomiast uczelnie niepubliczne unikają zatrudnienia pracownika poza pensum, dopóki wszyscy etatowi pracownicy nie będą mieli zapew- nionej liczby godzin zajęć niezbędnej do realizacji pensum, nie biorąc niejednokrotnie pod uwagę przygotowania merytorycznego do prowa- dzenia zajęć przypisanych w celu wypełnienia wymiaru godzinowego pensum (opłacanego ze stałego wynagrodzenia ze stosunku pracy)40. Potwierdza to także wysoki stosunek liczby studentów do samodziel- nych pracowników naukowo-dydaktycznych (w latach 1997–2012 śred- nio 110 przy 65 dla uczelni publicznych), proporcja liczby studentów do liczby nauczycieli akademickich ogółem (średnio 45, a w 2012 ro- ku – 31) oraz malejąca liczba profesorów wizytujących (spadek z 76 w 2006 roku do 47 w 2011 roku; GUS 1997–2012). Jednocześnie uczelnie niepubliczne przyciągają kadrę możliwością zorganizowania własnej katedry, zakładu czy instytutu; sprawniejszego i mniej zbiurokratyzowanego (w znacznie krótszym czasie) przygotowa- nia wniosku o dofinansowanie projektu badawczego lub dydaktyczne- 38 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2011 r. poz. 1445 par. 12, ust. 1 i 3. 39 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr. hab. inż. K. Leją, prof. PG. 40 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr. hab. L. Korporowiczem, prof. UJ. 3.2. Minimum kadrowe, pensum i alokacja zasobów kadrowych 91 go41. Przepisy Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i po- ziomie kształcenia42 wymuszają na uczelniach niepublicznych zatrud- nienie samodzielnych pracowników naukowych na podstawie stosunku pracy, a w konsekwencji zwiększenie kosztów wynagrodzeń. Zdaniem jednego z ekspertów, w niepublicznych szkołach wyższych wynagrodze- nia są często wyższe niż w uczelniach publicznych, zwłaszcza specjali- stów krańcowych, niezbędnych, aby utworzyć studia na danym kierunku. Różnice w stawkach wynagrodzeń między pracownikiem dopełniającym minimum kadrowe a pozostałymi jego członkami mogą sięgać nawet 300 43. Jednak ograniczanie zatrudnienia i maksymalizacja godzin zajęć zrealizowanych w ramach pensum, przy niskich stawkach wynagrodzeń dla wykładowców spoza pensum, angażowanych na podstawie umów cywilnoprawnych, pozwala istotnie obniżyć koszty kształcenia. Koszty kształcenia są zdeterminowane strukturą zatrudnienia (struk- turą kadry według stanowisk) na poszczególnych wydziałach uczelni, wysokością pensum, udziałem godzin ponadwymiarowych w ogólnej liczbie godzin zajęć dydaktycznych oraz alokacją zasobów kadrowych do poszczególnych form zajęć (wykłady, konwersatoria, ćwiczenia, la- boratoria itp.). Podstawowy koszt zatrudnienia nauczycieli akademic- kich stanowi iloczyn pensum i stawki wynagrodzenia za godzinę zajęć dydaktycznych zrealizowaną w ramach pensum. Dodatkowo koszty kształcenia zwiększają wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe (ponadpensum), równe iloczynowi liczby godzin zajęć dydaktycznych (zrealizowanych ponad pensum) i stawki za godziny ponadwymiarowe określonej w rozporządzeniu w sprawie warunków wynagradzania za pracę44. 41 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr. hab. L. Korporowiczem, prof. UJ. 42 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia, Dz.U. z 2014 r. poz. 1370. 43 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr. J. Thieme. 44 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, Dz.U. z 2011 r. poz. 1447 z późn. zm. 92 Prawne uwarunkowania kształtowania kosztów kształcenia... Zdaniem Hulickiej, im więcej starszych wykładowców (z pensum 360 godzin) w relacji do profesorów (mających wyższe wynagrodzenie i w większości uczelni niższe pensum), tym niższy koszt kształcenia45. W zależności od przydziału pracowników, zajmujących różne stanowi- ska, do zajęć w różnych formach, jednostkowy koszt kształcenia może być zróżnicowany. Wyjątkowo wysokie koszty kształcenia wystąpią przy zajęciach laboratoryjnych prowadzonych w małych grupach przez pro- fesora. Natomiast istotnie niskie koszty kształcenia może uzyskać uczel- nia niepubliczna w przypadku wykładu prowadzonego przez asystenta. Alokacja zasobów kadrowych według stanowisk i tytułów naukowych do odpowiednich form zajęć jest elementem polityki kadrowej i polityki obsadzania zajęć, prowadzonej zazwyczaj przez dziekana46. 3.3. Regulacje prawne wysokości wynagrodzeń nauczycieli akademickich Sposoby unormowania wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń nauczycieli akademickich są zróżnicowane. Prawo o szkolnictwie wyż- szym reguluje zasady wynagrodzeń pracowników uczelni publicznych metodą ustawową, z zaleceniem stosowania metody układowej, nato- miast na uczelniach niepublicznych stosowana jest metoda układowa (umowna). Wynagrodzenie pracowników uczelni publicznych jest regu- lowane w drodze rozporządzenia wykonawczego47 tylko do czasu obję- cia ich układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania, co wynika z autonomii uczelni publicznych i pewnej ich samodzielności w wypracowywaniu i dzieleniu własnych środków finansowych48. Senat 45 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr M. Hulicką. 46 Na podstawie konsultacji eksperckiej z dr. H. Miłoszem. 47 Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej, Dz.U. z 2011 r. poz. 1447 z późn. zm. 48 Od 1 września 2005 r. uczelnie publiczne zostały wyłączone z państwowej sfery budżetowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Koszty kształcenia wyższego
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: