Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00559 008216 10498355 na godz. na dobę w sumie
Kot. Przyjaciel z pazurkiem. Poradnik bez kantów. Wydanie II - książka
Kot. Przyjaciel z pazurkiem. Poradnik bez kantów. Wydanie II - książka
Autor: Liczba stron: 344
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1690-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zwierzęta
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Twój puszysty towarzysz

Jako dzieci zwykle chcemy mieć psa. Potem jednak dorastamy i część z nas zaczyna dostrzegać zalety zwierząt, które są całkowitym przeciwieństwem psów. Niezależne, sprytne, samowystarczalne. Starają się sprawiać wrażenie, że to człowiek bardziej potrzebuje ich niż one jego. Koty. Kontrowersyjne opinie ciągną się za tymi stworzeniami co najmniej od średniowiecza, kiedy stały się synonimem fałszu i obłudy. Jeśli jednak kiedykolwiek kot zagościł w Twoim domu, wiesz, że wszystkie te zabobony można włożyć tylko między bajki.

Dzięki poradnikowi bez kantów poznasz nie tylko podstawy opieki nad kotem, dbania o jego dietę oraz zdrowie. Dowiesz się również wszystkiego na temat rozmnażania kotów rasowych, przyjmowania kocich porodów i opieki nad kocimi niemowlętami - przecież nie wiadomo, co może się zdarzyć. Nauczysz się, jak bawić się ze szczęśliwym kociakiem i jak dbać o chore zwierzę. Przeczytasz również o tym, jak utrzymać swojego pupila w dobrej formie, a jeśli trzeba, nieco go odchudzić. Pamiętaj: kot = przygoda.

Dlaczego warto wiedzieć?
Kot nigdy sam tego nie przyzna, ale z Tobą żyje mu się zdecydowanie lepiej niż samotnie. Przekonasz się o tym, gdy zacznie przynosić Ci do domu dowody swojej miłości. Jedyne, co musisz zrobić, to otoczyć go troskliwą opieką, a będzie Ci wierny do końca życia... na swój własny koci sposób.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kot. Przyjaciel z pazurkiem. Poradnik bez kantów. Wydanie II Autor: Karen Leigh Davis T³umaczenie: Emilia Hahn ISBN: 978-83-246-1690-9 Tytu³ orygina³u: The Everything Cat Book (Everything: Pets), 2nd edition Format: 180x235, stron: 344 Twój puszysty towarzysz Jako dzieci zwykle chcemy mieæ psa. Potem jednak dorastamy i czêœæ z nas zaczyna dostrzegaæ zalety zwierz¹t, które s¹ ca³kowitym przeciwieñstwem psów. Niezale¿ne, sprytne, samowystarczalne. Staraj¹ siê sprawiaæ wra¿enie, ¿e to cz³owiek bardziej potrzebuje ich ni¿ one jego. Koty. Kontrowersyjne opinie ci¹gn¹ siê za tymi stworzeniami co najmniej od œredniowiecza, kiedy sta³y siê synonimem fa³szu i ob³udy. Jeœli jednak kiedykolwiek kot zagoœci³ w Twoim domu, wiesz, ¿e wszystkie te zabobony mo¿na w³o¿yæ tylko miêdzy bajki. Dziêki poradnikowi bez kantów poznasz nie tylko podstawy opieki nad kotem, dbania o jego dietê oraz zdrowie. Dowiesz siê równie¿ wszystkiego na temat rozmna¿ania kotów rasowych, przyjmowania kocich porodów i opieki nad kocimi niemowlêtami – przecie¿ nie wiadomo, co mo¿e siê zdarzyæ. Nauczysz siê, jak bawiæ siê ze szczêœliwym kociakiem i jak dbaæ o chore zwierzê. Przeczytasz równie¿ o tym, jak utrzymaæ swojego pupila w dobrej formie, a jeœli trzeba, nieco go odchudziæ. Pamiêtaj: kot = przygoda. Dlaczego warto wiedzieæ? Kot nigdy sam tego nie przyzna, ale z Tob¹ ¿yje mu siê zdecydowanie lepiej ni¿ samotnie. Przekonasz siê o tym, gdy zacznie przynosiæ Ci do domu dowody swojej mi³oœci. Jedyne, co musisz zrobiæ, to otoczyæ go troskliw¹ opiek¹, a bêdzie Ci wierny do koñca ¿ycia… na swój w³asny koci sposób. • Wszystko na temat kocich ras - co warto wiedzieæ o korzeniach Twojego pupila. • Kot w domu – miski, karmniki, kuwety, drapaki, smycze, zabawki i legowisko. • Niebezpieczeñstwa czyhaj¹ce na kota w domu i na podwórku. • Podstawy ¿ywienia, rodzaje pokarmów oraz problemy ¿ywieniowe. • Pielêgnacja - szczotkowanie, przycinanie pazurków, czyszczenie uszu i k¹piele. Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1. Zrozumieć kota 13 Długi proces udomowiania .................................................................................................14 Podstawowe zmysły kota .....................................................................................................17 Zwyczaje związane ze snem i polowaniem ...................................................................22 Jak koty się porozumiewają .................................................................................................24 Inteligencja ................................................................................................................................27 Jak koty się uczą .......................................................................................................................28 Wielcy kuzyni ............................................................................................................................30 Rozdział 2. Wszystko na temat ras 33 Przegląd kocich ras .................................................................................................................34 Genetyka długości sierści .....................................................................................................39 Koty krótkowłose .....................................................................................................................40 Koty długowłose ......................................................................................................................43 Koty o zredukowanym ogonie ...........................................................................................45 Koty o nietypowej sierści ......................................................................................................46 Koty cętkowane o „dzikim” wyglądzie ..............................................................................47 Koty o innych wyjątkowych cechach ...............................................................................48 Koty we wszystkich kolorach świata ................................................................................50 Rozdział 3. Wybór kota 55 Zalety kotów .............................................................................................................................56 Ważne kwestie, które należy rozważyć ............................................................................58 „Dachowiec” czy kot rasowy? ..............................................................................................61 Jeden kot czy dwa? .................................................................................................................63 Kocur czy kotka? ......................................................................................................................64 Wybór kota dorosłego zamiast kociaka ..........................................................................66 Wypuszczać z domu czy nie wypuszczać? .....................................................................67 Znakowanie zwierzęcia .........................................................................................................71 Book_kot.indb 3 2008-06-20 17:58:16 3 Spis treści Rozdział 4. Właściwy kot dla Ciebie 73 Przygarnięcie przybłędy .......................................................................................................74 Adopcja ze schroniska ...........................................................................................................77 Wybór zdrowego kocięcia lub kota ..................................................................................78 Szukanie kociaka w ogłoszeniach .....................................................................................80 Jak rozpoznać dobrego hodowcę .....................................................................................82 Jak znaleźć dobrego hodowcę ...........................................................................................85 Odwiedź hodowcę ..................................................................................................................86 Kupno kota w sklepie zoologicznym ................................................................................91 Rozdział 5. Przygotuj się na przybycie kociaka 93 Lista zakupów ...........................................................................................................................94 Transporter ................................................................................................................................94 Pokarm dla kotów i miski ......................................................................................................95 Kuweta i żwirek do kuwety ..................................................................................................97 Drapak .........................................................................................................................................99 Kocie legowisko .....................................................................................................................100 Zabawki .....................................................................................................................................101 Akcesoria do pielęgnacji .....................................................................................................102 Szelki i smycz ...........................................................................................................................105 Rozdział 6. Dom bezpieczny dla kota 107 Bezpieczne, czyste otoczenie ............................................................................................108 Zabezpieczenie mieszkania ...............................................................................................109 Chemikalia ...............................................................................................................................111 Urządzenia domowe ............................................................................................................113 Trujące rośliny .........................................................................................................................114 Niebezpieczeństwa na podwórku ...................................................................................115 Świąteczne zagrożenia ........................................................................................................118 Rozdział 7. Kociak przybywa do domu 121 Specjalne przygotowania na kilka pierwszych dni ...................................................122 Zapoznanie się z rodziną ....................................................................................................124 Ustanowienie zwyczajów ...................................................................................................128 4 Book_kot.indb 4 2008-06-20 17:58:16 Spis treści Zapewnienie stabilnego środowiska .............................................................................130 Kiedy sprawy się nie układają ...........................................................................................131 Rozdział 8. Podstawy żywienia kotów 133 Gotowe pokarmy dla kotów ..............................................................................................134 Czego szukać na etykiecie .................................................................................................135 Karmienie kota zgodnie z jego etapem rozwoju .......................................................136 Sposób karmienia..................................................................................................................139 Problemy żywieniowe .........................................................................................................141 Nie zapominaj o wodzie .....................................................................................................144 Rozdział 9. Jak radzić sobie z problemami żywieniowymi 147 Otyłość ......................................................................................................................................148 Kot na diecie odchudzającej .............................................................................................149 Zapobieganie otyłości .........................................................................................................150 Dopilnuj, by Twój kot był aktywny ..................................................................................152 Tresura chodzenia na smyczy ...........................................................................................153 Radzenie sobie z wybrednym kotem .............................................................................155 Przysmaki .................................................................................................................................156 Karmienie w domu, w którym mieszka kilka kotów .................................................157 Rozdział 10. Pielęgnacja kocich zębów 1 59 Kocie zęby ................................................................................................................................160 Częste problemy dentystyczne u kotów .......................................................................161 Objawy schorzeń jamy ustnej ...........................................................................................163 Pielęgnacja zębów i dziąseł ...............................................................................................165 Profesjonalne czyszczenie ..................................................................................................168 Dieta i zdrowe zęby ..............................................................................................................169 Profilaktyka to najlepsza metoda leczenia ...................................................................170 Rozdział 11. Pielęgnacja kota 171 Linienie ......................................................................................................................................172 Jak przyzwyczaić kota do pielęgnacji ............................................................................174 Przycinanie pazurków ..........................................................................................................177 5 Book_kot.indb 5 2008-06-20 17:58:17 Spis treści Kąpanie kota ...........................................................................................................................178 Pielęgnacja starszego kota .................................................................................................180 Usuwanie kołtunów ..............................................................................................................180 Czyszczenie uszu ...................................................................................................................181 Rozdział 12. Podstawy kociej opieki zdrowotnej 183 Fizjologia kota .........................................................................................................................184 Na co zwracać uwagę u weterynarza .............................................................................189 Jak znaleźć dobrego weterynarza ...................................................................................192 Coroczna kontrola .................................................................................................................193 Objawy chorób .......................................................................................................................195 Podawanie kotu leków ........................................................................................................198 Opieka zdrowotna starszego kota ...................................................................................199 Eutanazja ..................................................................................................................................200 Rozdział 13. Częste choroby 203 Kocie choroby .........................................................................................................................204 Inne powszechne schorzenia ............................................................................................212 Nowotwory ..............................................................................................................................215 Syndrom urologiczny kotów (SUK) .................................................................................216 Niewydolność nerek .............................................................................................................216 Cukrzyca ...................................................................................................................................218 Schorzenia tarczycy ..............................................................................................................219 Częste schorzenia kotów starszych.................................................................................220 Rozdział 14. Pierwsza pomoc i pomoc w nagłych wypadkach 223 Pierwsza pomoc i oznaki czynności życiowych organizmu ...................................224 Urazy ..........................................................................................................................................225 Ataki zwierząt .........................................................................................................................230 Oparzenia .................................................................................................................................232 Resuscytacja krążeniowo–oddechowa .........................................................................233 Zatrucie .....................................................................................................................................234 Zadławienie .............................................................................................................................235 Hipotermia i hipertermia ....................................................................................................235 Atak.............................................................................................................................................238 6 Book_kot.indb 6 2008-06-20 17:58:17 Spis treści Rozdział 15. Kocie pasożyty 239 Inwazje pasożytów ...............................................................................................................240 Pchły ...........................................................................................................................................241 Kleszcze .....................................................................................................................................243 Świerzbowiec uszny .............................................................................................................244 Inne pasożyty zewnętrzne .................................................................................................245 Pasożyty wewnętrzne ..........................................................................................................245 Pasożyty przenoszone przez owady ...............................................................................248 Robaczyca serca .....................................................................................................................249 Pierwotniaki.............................................................................................................................250 Rozdział 16. Podstawy tresury kotów 253 Drapanie ...................................................................................................................................254 Korzystanie z kuwety ...........................................................................................................258 Znaczenie terytorialne .........................................................................................................261 Gryzienie roślin .......................................................................................................................266 Skakanie ....................................................................................................................................268 Uczenie reagowania na imię .............................................................................................269 Przyzwyczajanie kota do transportera ..........................................................................270 Socjalizacja ...............................................................................................................................270 Rozdział 17. Rozumienie zachowań terytorialnych i agresji 275 Znaczenie .................................................................................................................................276 Agresja i temperament ........................................................................................................278 Agresja lękowa .......................................................................................................................278 Agresja terytorialna ..............................................................................................................280 Agresja rodzicielska ..............................................................................................................281 Agresja wywołana zabawą .................................................................................................282 Agresja konkurencyjna ........................................................................................................283 Agresja przeniesiona ............................................................................................................285 Rozdział 18. Rozmnażanie kotów 291 Sterylizacja i kastracja ..........................................................................................................292 Cykl rozrodczy i krycie .........................................................................................................294 7 Book_kot.indb 7 2008-06-20 17:58:17 Spis treści Zapłodnienie i ciąża ..............................................................................................................295 Przygotowania do porodu .................................................................................................296 Poród ..........................................................................................................................................296 Opieka nad matką i kociętami po porodzie .................................................................299 Rozwój kociąt ..........................................................................................................................300 Dobre wychowanie to dobre koty ..................................................................................303 Rozdział 19. Rozmnażanie kotów rasowych 305 Wystawy kotów ......................................................................................................................306 Podstawy kociej genetyki ...................................................................................................307 Zgromadzenie stada hodowlanego ...............................................................................309 Zaaranżowanie krycia ..........................................................................................................312 Sprzedaż kociąt ......................................................................................................................313 Wydawanie kociąt .................................................................................................................316 Rozdział 20. Wystawianie kotów 319 Jaki jest początek wystaw kotów? ...................................................................................320 Dlaczego ludzie wystawiają koty? ...................................................................................321 Klasy wystawowe kotów .....................................................................................................322 Udział w wystawie .................................................................................................................325 Przygotowania do wystawy ...............................................................................................326 Trening przed Wielkim Dniem ..........................................................................................328 Przyjazd na wystawę ............................................................................................................329 Po wystawie .............................................................................................................................331 Załącznik A Książki i czasopisma 333 Załącznik B Stowarzyszenia, organizacje i kluby felinologiczne 335 Federacje ..................................................................................................................................336 Kluby i stowarzyszenia felinologiczne ...........................................................................336 Kluby ras ..................................................................................................................................337 8 Book_kot.indb 8 2008-06-20 17:58:17 Wszystko na temat ras 2 Może zdarzyć się tak, że najbardziej przypadnie Ci do gustu kot określonego koloru czy rodzaju. Może po- dobają Ci się puszyste, długowłose persy albo egzotycz- ne umaszczenie eleganckiego syjama. Termin „hodowca kotów” odnosi się do osoby, która hoduje i wystawia koty w ramach hobby lub prowadzonej działalności bizneso- wej. Takie osoby tak bardzo uwielbiają rasę lub rasy, któ- re wybrały, że poświęcają sporą ilość czasu i pieniędzy na jej udoskonalenie i promocję. Ten rozdział zawiera podstawowe i niezbędne informacje na temat ogrom- nej gamy kocich ras oraz tego, jak można poszerzyć swoje wiadomości. Book_kot.indb 33 2008-06-20 17:58:19 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Przegląd kocich ras Międzynarodowa europejska federacja FIFe (Fédération Internationale Féline), a więc i polska federacja Felis Polonia będąca jedynym przedsta- wicielem FIFe na terenie Polski, uznaje obecnie 40 kocich ras. Niektóre z nich są w naszym kraju bardzo popularne (np. persy czy koty norweskie leśne), inne rasy z kolei są u nas rzadkie (np. koty bengalskie). Czym jest kot rasowy? Kot rasowy musi mieć rodowód — czyli to, co ludzie nazywają jego doku- mentacją — dzięki któremu można prześledzić jego pochodzenie do kil- ku pokoleń wstecz i który stanowi potwierdzenie jego pochodzenia. Dzięki wspólnej puli genetycznej, którą dziedziczą od przodków koty jednej rasy, krzyżowanie ich pozwala na uzyskanie stosunkowo podobne- go do siebie pod względem umaszczenia, rodzaju sierści, budowy ciała, rozmiaru i temperamentu potomstwa. Taka hodowla pozwala na zacho- wanie przez potomstwo genotypu rodziców. Nie wszystkie rasy rozmnażają się zawsze z zachowaniem genoty- pu identycznego z rodzicami. Czasem Matka Natura temu zapobiega, i to z uzasadnionych powodów. Na przykład kot o szczątkowym ogonie, manx, jest nosicielem zmutowanego allelu odpowiedzialnego za tę cechę. Kocięta będące nosicielami dwóch zmutowanych alleli (odziedziczonych po jednym od każdego rodzica), czyli homozygotyczne pod względem tego genu, obumierają w macicy. Dlatego mioty manksów są mniejsze, a rozmnażanie manksa jest zadaniem niezwykle wymagającym i trud- nym. Kocięta, które odziedziczą mutację genową manx tylko od jedne- go rodzica, mają większe szanse na dotrwanie do dorosłości. Niektóre kocięta z miotu mogą w ogóle nie odziedziczyć tego allelu i urodzić się z normalnymi ogonami. Te, które odziedziczą ten allel, mogą mieć ogo- ny o różnej długości — od zupełnego braku ogona (kategoria rumpy), przez długości rumpy-riser (1 – 3 kręgi ogonowe) i stumpy (1 – 10 cm), aż po wariant long (ogon prawie normalnej długości). 34 Book_kot.indb 34 2008-06-20 17:58:19 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Czym jest „rasa”? Koty zaliczane do jakiejś konkretnej rasy mają wspólne, udokumento- wane pochodzenie i posiadają przewidywalne cechy, takie jak długość i kolor sierści, kolor oczu, budowa ciała i temperament. Koty nierasowe, czyli takie, których rozród nie jest kontrolowany i planowany, nie mogą pochwalić się udokumentowanym pochodzeniem. Choć takie koty są równie wspaniałymi towarzyszami jak koty rasowe, nie da się w ża- den sposób przewidzieć tego, jak będzie wyglądało ich potomstwo. Przewidywalne cechy Dobrą rzeczą przy kupnie kocięcia rasowego jest to, że wiesz, jak będzie ono wyglądało, gdy dorośnie — czy będzie miało długą sierść, czy krótką, itp. Co jeszcze lepsze, możesz do pewnego stopnia przewidzieć jego cechy behawioralne. Koty niektórych ras są bardziej aktywne i żywsze niż koty innych ras, więc zapoznanie się z cechami charakteru kotów danej rasy jest pomocne w wyborze rasy, która najbardziej Ci odpowiada. Na przy- kład kot syjamski i koty spokrewnionych z nim ras, jak kot balijski czy kot orientalny krótkowłosy, to koty „gadatliwe”, aktywne i żywe. Jeśli wo- lisz koty cichsze o łagodniejszym, spokojniejszym charakterze, rozważ zakup kota perskiego, egzotycznego, brytyjskiego albo maine coona. Standard rasy Hodowcy kotów rasowych muszą rejestrować kocięta z miotów, które przyszły na świat w ich hodowli. Kocięta z hodowli należących do fede- racji będącej członkiem FIFe muszą w pierwszej kolejności być rejestro- wane w FIFe. Tylko zarejestrowane koty można wystawiać na wystawach, by zdobywać tytuły i nagrody. Koty wpisywane są do księgi rodowodowej (LO — Livrè d’Origine) lub eksperymentalnej księgi rodowodowej (RIEX — Registre Initial et Experimental). Do rejestru LO wpisywane są koty czyste rasowo, których pochodzenie potwierdzone jest co najmniej trzy- pokoleniowym rodowodem. Do rejestru RIEX wpisywane są koty pocho- dzące z krzyżowania różnych ras lub niespełniające wymogów rejestracji w rejestrze LO. 35 Book_kot.indb 35 2008-06-20 17:58:19 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Na wystawie kotów koty rasowe oceniane są pod kątem tego, czy speł- niają standard rasy. Są to spisane wytyczne co do koloru, budowy ciała i innych cech, które powinien posiadać idealny reprezentant danej rasy. Standardy rasy są okresowo aktualizowane. Różne federacje mogą rów- nież określać różne standardy dla danej rasy, jak również specjalne za- strzeżenia dotyczące niektórych ras. Na przykład niektóre kluby amerykańskie uznają jako odrębną od persów rasę kota określanego nazwą „himalayan” (kot ten jest efek- tem krzyżówki persa z syjamem). Jednak europejska federacja FIFe i ame- rykańska federacja CFA (Cat Fanciers’ Association) uważają takiego kota za zwykłą odmianę kota perskiego i określają go mianem persa w typie umaszczenia colour-point. Oznacza to, że właściciele kota himalayan mogliby zarejestrować i wystawiać swojego pupila jako kota perskiego w jednej federacji, a w innej jako himalayan. Nie wszystkie koty himalayan rodzą się z umaszczeniem w typie colour -point, typowym dla kota syjamskiego. Niektóre koty niosą gen odpo- wiedzialny za umaszczenie colour-point, ale same mogą mieć jednolite umaszczenie i przypominać bardziej persa, który przyczynił się do po- wstania tej rasy (lub odmiany — zależnie od standardu danej federacji). O kocie jednolicie umaszczonym, którego potomstwo może urodzić się z umaszczeniem colour-point, mówimy, że niesie gen colour-point. Choć taki kot będzie użyteczny w hodowli, zasady dotyczące wystawiania go mogą być różne, zależnie od federacji. Amerykańska federacja CFA dopuszcza tylko 4 odmiany podstawo- we kota syjamskiego: seal point, chocolate point, blue point i lilac point. Inne odmiany kota syjamskiego określane są w USA mianem colour-po- int krótkowłosy. W Europie uznawane są wszystkie odmiany barwne syja- ma — ilość tych odmian jest praktycznie nieograniczona, np. smoke po- int, cinnamon point, red point itp. Teraz już pewnie stało się dla Ciebie jasne, że bycie miłośnikiem ko- tów to niełatwa sprawa. Ale piękno tego systemu dopuszczającego tak dużą różnorodność polega na tym, że każdy znajdzie gdzieś coś dla 36 Book_kot.indb 36 2008-06-20 17:58:19 Rozdział 2. Wszystko na temat ras siebie, bez względu na to, czy bardzo zaangażuje się w hodowlę i wysta- wianie kotów, czy też po prostu będzie cieszył się kocim towarzystwem. Jak powstają nowe rasy? Raczej skomplikowany i długi proces powstania nowej rasy lub nowych odmian barwnych w ramach już istniejącej rasy trwa przez cały czas. Nie- które rasy to efekt spontanicznej mutacji genów. Cechy charakterystycz- ne, za które odpowiedzialna jest mutacja genetyczna, to na przykład za- łamane ku przodowi małżowiny uszne kota szkockiego zwisłouchego, zakrzywione ku wierzchołkowi czaszki małżowiny uszne kota rasy ame- rican curl, guzowaty ogon manxa, zredukowana okrywa włosowa sfinksa, falisty włos kotów z ras cornish rex i devon rex, silnie poskręcane futerko kotów z rasy LaPerm czy krótkie łapy kota rasy munchkin. Mutacje spontaniczne Mutacje powstają naturalnie, kiedy z rozmaitych powodów zachodzą zmiany w genach. Czasem mutacja to po prostu próba Natury udoskona- lenia swojego dzieła, dzięki której zwierzę lepiej przystosuje się do swo- jego środowiska. W sytuacji, w której zwierzę rozmnaża się w sposób swobodny i niekontrolowany, większość mutacji prawdopodobnie by za- nikła, chyba że na rzecz ich utrwalenia zadziałałaby naturalna selekcja. Odmiany długowłose prawdopodobnie powstały w ten sposób w chłod- nym klimacie. Jednak hodowla selektywna pozwala utrwalić wymienione wyżej cechy, dzięki czemu koty o takich cechach możemy podziwiać dziś jako reprezentantów uznanych lub wstępnie uznanych ras. Większość innych ras powstaje wskutek krzyżowania ze sobą ko- tów z różnych uznanych ras w celu osiągnięcia pożądanego efektu. Kot określany mianem „himalayan” to dobry przykład takiego postępowa- nia — rasa powstała wskutek krzyżówki syjama z persem i miała na celu wyhodowanie kota długowłosego o umaszczeniu colour-point, charak- terystycznym dla syjama. Inny przykład to kot egzotyczny krótkowło- sy, który powstał wskutek krzyżówki persa z kotem amerykańskim krót- kowłosym. Kot egzotyczny zachował ciche, łagodne usposobienie persa i „anielski” wygląd pyszczka, ale pozbawiony jest długiego, gęstego fu- tra, które wymaga codziennej pielęgnacji. Z tego powodu kot egzotyczny 37 Book_kot.indb 37 2008-06-20 17:58:19 Kot. Przyjaciel z pazurkiem ze swoim niewymagającym wiele uwagi, krótkim pluszowym futerkiem nazywany jest czasem persem dla leniwych. Kraj, z którego kot pochodzi Wiele ras, takich jak kot syjamski, perski, turecka angora czy turecki van, wywodzi się z konkretnych krajów. Ale inne rasy, na przykład kot soma- lijski, nie mają wiele wspólnego z częścią świata, od której wywodzi się nazwa ich rasy. Kot somalijski został tak nazwany dlatego, że Somalia graniczy z Etiopią (kiedyś zwaną Abisynią), ojczyzną kota abisyńskiego. Nazwa jest symboliczna, ponieważ kot somalijski i kot abisyński to rasy blisko spokrewnione. Kot somalijski wygląda właściwie jak półdługowło- sy abisyńczyk. Hodowcy zdecydowali się na utworzenie nowej rasy dlate- go, że w miotach kotów abisyńskich często zdarzały się kocięta długowło- se. Chcieli znaleźć sposób na to, by te kocięta również były doceniane, a nie wykluczane z hodowli ze względu na to, że nie spełniały standar- du rasy. Uznanie nowej rasy Bez względu na to, w jaki sposób powstała rasa, pełne uznanie nowej rasy zazwyczaj ciągnie się latami. Po pierwsze, osoby dążące do uznania nowej rasy muszą złożyć wniosek o uznanie rasy do Generalnego Zebrania FIFe i w określonych regulaminem terminach dokonać prezentacji kotów. Aby nowa rasa została uznana, należy zaprezentować 3 różne koty o udoku- mentowanych 5 pokoleniach przodków rasy, której uznanie jest propo- nowane. Ponadto należy zaprezentować 15 różnych kotów z 3 różnych pokoleń tej rasy. Wszystkie prezentowane koty muszą mieć co najmniej 6 miesięcy, muszą być zarejestrowane w federacji należącej do FIFe i być własnością osoby będącej członkiem federacji należącej do FIFe. Prezen- tacja musi odbyć się w trakcie 1 – 2 wystaw międzynarodowych w obec- ności co najmniej 5 członków komisji LO Sędziów i Standardów oraz ko- misji LO. Uznanie nowej rasy odbywa się w dwóch etapach. Po uznaniu rasy przez FIFe, rasa zostaje uznana wstępnie. Koty takiej rasy mogą uzyski- wać na wystawach jedynie pewne certyfikaty niższej rangi. Aby rasa zo- stała w pełni uznana przez FIFe, należy złożyć do Generalnego Zebra- nia FIFe dokumenty zaświadczające, że co najmniej 50 kotów danej rasy 38 Book_kot.indb 38 2008-06-20 17:58:19 Rozdział 2. Wszystko na temat ras uzyskało wpis do rejestru LO lub RIEX przynajmniej 3 federacji nale- żących do FIFe. Pełne uznanie rasy następuje nie wcześniej niż rok i nie później niż 5 lat po uznaniu wstępnym. Genetyka długości sierści Koty krótkowłose występują liczniej niż koty długowłose, ponieważ dłu- gość sierści warunkowana jest genetycznie. Allel genu odpowiedzialnego za krótki włos jest allelem dominującym, a allel genu odpowiedzialnego za włos długi zawsze jest allelem recesywnym. Jeśli kot odziedziczy po ro- dzicu allel dominujący, ten allel całkowicie maskuje działanie drugiego allelu z chromosomu homologicznego. Aby więc u kota ujawniła się ce- cha dominująca, wystarczy tylko jeden dominujący allel. Kot może jed- nak nieść allel recesywny, który choć „uśpiony” u tego osobnika, może ujawnić się u jego potomstwa. Podstawowe zasady genetyki odnoszą się do wszystkich ras. Kot, który niesie zarówno dominujący, jak i recesywny gen, może spłodzić zarówno potomstwo krótkowłose, jak i długowłose, jeśli zosta- nie skrzyżowany z osobnikiem o takiej samej kombinacji genów. Takie koty nazywa się z tego powodu osobnikami heterozygotycznymi. Koty posiadające dwa allele recesywne genu odpowiedzialnego za długą sierść lub dwa dominujące allele genu odpowiedzialnego za krótką sierść nazy- wa się osobnikami homozygotycznymi. Aby ujawniła się cecha recesywna, taka jak długa sierść, kociak musi odziedziczyć dwa allele recesywne genu kodującego tę cechę — po jed- nym od każdego rodzica. Aby kocię było krótkowłose, wystarczy, by ko- ciak odziedziczył od jednego z rodziców tylko jeden allel dominujący genu kodującego tę cechę. Oczywiście, większe są szanse, że będzie miała miejsce ta druga sytuacja, i to znacznie częściej niż przypadek pierwszy. 39 Book_kot.indb 39 2008-06-20 17:58:20 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Na przykład śliczne długowłose persy to homozygoty. By mieć długą sierść, muszą odziedziczyć dwa recesywne allele genu kodującego tę cechę. Kiedy persy skrzyżuje się z innymi kotami długowłosymi, potomstwo za- wsze będzie długowłose. Z kolei w miocie kotów egzotycznych od cza- su do czasu może zdarzyć się kociak długowłosy. Dzieje się tak dlatego, że rasa powstała wskutek skrzyżowania kota perskiego i amerykańskiego krótkowłosego, a więc w efekcie powstała pula genów będąca mieszan- ką alleli recesywnych i dominujących. Teoretycznie dwa koty egzotyczne mogą spłodzić długowłose potomstwo, jeśli obydwa osobniki są hetero- zygotami, czyli niosą allel recesywny genu kodującego długą sierść. Koty krótkowłose Ponieważ allele odpowiedzialne u kota za krótką sierść to allele domi- nujące i maskujące recesywne allele odpowiedzialne za długą sierść, koty krótkowłose są znacznie liczniejsze. Poniżej podaję listę uznawanych przez FIFe ras kotów o krótkiej sierści. Abisyński Pochodzący ze starożytnej Abisynii kot wyróżnia się charakterystycznym ubarwieniem typu „ticking”. Wyjątkowość włosa aguti kota abisyńskie- go polega na tym, że w każdym włosie występują naprzemienne pasma pigmentu ciemnego i jasnego. Takie umaszczenie nazywa się też umasz- czeniem typu „sól z pieprzem”. Brytyjski Kot brytyjski to angielski odpowiednik kota europejskiego czy uznawa- nego w USA kota amerykańskiego krótkowłosego. Tak jak w przypadku tych ras, pochodzi on od odmian powstałych naturalnie, ale hodowcy udoskonalili rasę celem uzyskania określonych cech. Najczęstszą od- mianą barwną brytyjczyka jest kot brytyjski niebieski, ale dopuszczalne są różne umaszczenia. 40 Book_kot.indb 40 2008-06-20 17:58:20 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Burmilla Burmilla to młoda rasa, powstała wskutek skrzyżowania persa i kota burmskiego o umaszczeniu liliowym. W efekcie uzyskano kota o srebrzy- stej, błyszczącej szacie, szmaragdowych oczach i o eleganckiej posturze. Charakterystyczny dla tej rasy jest tipping włosa — tylko końce włosów są barwne, a podszerstek jest srebrzystobiały. Burmski Kot ten odznacza się błyszczącym, satynowym, pozbawionym podszerst- ka futerkiem. Pochodzi od kotki birmańskiej skrzyżowanej z syjamem. Kot ten miał udział m.in. w powstaniu rasy burmilla. Egzotyczny Ten kot to krótkowłosa wersja kota perskiego, która zachowała wszystkie urocze, łagodne cechy charakteru persa, ale pozwoliła uniknąć codzien- nej pielęgnacji, której wymaga kot długowłosy. Europejski Kot ten jest w prostej linii potomkiem popularnego „dachowca”, lecz rasę tę uzyskano drogą selekcji pod względem walorów estetycznych. Dzięki selektywnej hodowli ustalono wzorzec rasy i potomstwo tych ko- tów cechuje się przewidywalnym wyglądem i charakterem. Niestety, jest to rasa jeszcze młoda (uznana w roku 1983) i często koty tej rasy mylone są z „dachowcem”. Kartuski Elegancka piękność, czyli pochodzący z Francji kot kartuski, nazywa- ny również chartreux, to kot o szaroniebieskim umaszczeniu ze srebrzy- stym tippingiem na włosach okrywowych. Zaokrąglone, „pyzate” policz- ki sprawiają, że kot wygląda, jakby się uśmiechał. Korat To pochodzący z Tajlandii kot podziwiany za srebrzystoniebieskie krót- kie futerko. W starożytności wysoko go ceniono, ponieważ mieszkańcy kraju jego pochodzenia uważali, że przynosi szczęście. 41 Book_kot.indb 41 2008-06-20 17:58:20 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Orientalny krótkowłosy Kot ten przypomina kota syjamskiego i faktycznie jest z nim blisko spo- krewniony. W Tajlandii syjamy i koty orientalne stanowią jedną rasę. Róż- ni je tylko jeden gen odpowiedzialny za umaszczenie — koty orientalne są jednolicie ubarwione, podczas gdy syjamy charakteryzują się umasz- czeniem colour-point. Rosyjski niebieski Kot o niebieskim umaszczeniu i zielonych oczach, prawdopodobnie po- chodzący z Rosji1. Cechą charakterystyczną są piękne zielone oczy i sre- brzysty tipping włosów okrywowych. Seszelski krótkowłosy Kot seszelski to młoda rasa powstała w Wielkiej Brytanii w wyniku spe- cjalnego programu hodowlanego z udziałem kotów orientalnych. FIFe dopuściła tę rasę w roku 2006. W wyniku krzyżowania uzyskano smukłe- go kota o umaszczeniu colour-point. Poza tym, że w umaszczeniu tego kota dominuje kolor biały, niczym nie różni się on od syjama. Snowshoe Krótkowłosy kot o umaszczeniu typu colour-point i białych końców- kach łapek („skarpetki”) powstał w wyniku skrzyżowania kota syjam- skiego i amerykańskiego krótkowłosego. To, co składa się na atrakcyjny wygląd tego kota, to połączenie białych skarpetek, umaszczenia colour -point oraz białego umaszczenia końcówki pyszczka w kształcie odwró- conej litery „V”. Sokoke Sokoke to kot wywodzący się od wschodnioafrykańskich kotów dziko ży- jących. Jest to kot o umaszczeniu tabby marmurkowym i o charaktery- stycznych dużych, kosmatych uszach. 42 1 Obecnie uważa się, że kot ten pochodzi z basenu Morza Śródziemnego i może mieć wspólnego przodka z kartuzem — przyp. tłum. Book_kot.indb 42 2008-06-20 17:58:20 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Syjamski Nazwa rasy pochodzi od kraju jego pochodzenia. Charakterystyczną ce- chą tej popularnej rasy jest egzotyczne umaszczenie typu colour-point, czyli ciemniejsze znaczenia na pyszczku, łapach i ogonie oraz jaśniejszy odcień reszty ciała. Legenda głosi, że koty te kiedyś w kraju swojego po- chodzenia uznawane były za zwierzęta święte. Koty długowłose Kot długowłosy wymaga codziennej pielęgnacji, co stanowi ze strony właściciela pewne poświęcenie. Jeśli futerko się zaniedba, zacznie ono matowieć. Jeśli nie masz możliwości albo ochoty poświęcać niezbędnej ilości czasu na pielęgnację długowłosego kota, rozważ zamiast tego kup- no kota krótkowłosego. Poniżej podaję listę uznanych przez FIFe ras ko- tów o długiej sierści. Balijski Ten kot pod względem budowy ciała i umaszczenia przypomina kota sy- jamskiego, tyle że ma długą sierść. Cymric Ten kot to długowłosa odmiana kota rasy manx o zredukowanym ogonie. Maine coon Ta pochodząca ze Stanów Zjednoczonych rasa wyróżnia się kudłatym fu- trem. Jej przedstawiciele to jedne z największych kotów domowych. Norweski leśny Ten pochodzący z Norwegii kot ceniony jest za niezwykle gęste dwuwar- stwowe futro i sporą posturę. 43 Book_kot.indb 43 2008-06-20 17:58:20 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Orientalny długowłosy Ten kot to długowłosa odmiana kota orientalnego krótkowłosego. Perski Ta popularna i klasyczna piękność z okrągłą głową, dużymi, okrągłymi oczami i płaskim pyszczkiem znana jest z łagodnego, spokojnego uspo- sobienia i uroczego nastawienia. Ragdoll Ta rasa wyróżnia się umaszczeniem colour-point typowym dla syjama skontrastowanym z białymi łapami i niebieskimi oczami. Co to jest krzyżówka? Rasa utworzona w wyniku krzyżówki nie powstaje samorodnie w natu- rze, ale jest dziełem człowieka. Powstaje wskutek selektywnej hodow- li kotów o określonych cechach w celu uzyskania określonego efektu. Na przykład kot rasy ragdoll o długiej sierści i egzotycznym umaszcze- niu to krzyżówka, prawdopodobnie uzyskana w efekcie krzyżowania ko- tów perskich, birmańskich i burmskich2, choć jego dokładne pochodze- nie nie jest znane. Seszelski długowłosy Ten kot to długowłosa odmiana kota seszelskiego krótkowłosego. Somalijski Kot somalijski to długowłosa odmiana kota abisyńskiego. Syberyjski Pochodzący z Rosji kot długowłosy jest jednym z największych kotów ras domowych. 44 2 Mówi się też o kocie syjamskim — przyp. tłum. Book_kot.indb 44 2008-06-20 17:58:20 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Święty kot birmański Ta długowłosa piękność charakteryzuje się umaszczeniem typu colour- point i białym umaszczeniem łap. Turecka angora Długowłosy kot o dominującym w umaszczeniu kolorze białym jest w Turcji kotem bardzo cenionym i uważanym za skarb narodowy oraz symbol czystości. Choć większość angor jest czysto biała, w dzisiejszym standardzie rasy dopuszcza się też inne umaszczenia. Turecki van Bliski kuzyn tureckiej angory. Ten długowłosy kot wyróżnia się znacze- niami barwnymi wyłącznie na głowie i ogonie, zwanymi odmianą „van”. Turcy uważają vany i angory za jednego kota, ale zarówno federacje eu- ropejskie, jak i amerykańskie uznają je za przedstawicieli dwóch odręb- nych ras. W Turcji szczególnie ceni się białe angory o różnobarwnych oczach (jed- no oko mają niebieskie, drugie bursztynowe) — uważa się je za koty „do- tknięte przez Allaha”. To przekonanie może wywodzić się z historii opo- wiadanej o Mahomecie, założycielu religii islamskiej. Mówi się, że prorok kochał koty i szczególnie cenił sobie pięknego, białego długowłosego kota o różnobarwnych oczach. Koty o zredukowanym ogonie Niektóre rasy uznaje się z tytułu wyróżniających je cech innych niż dłu- gość futra, budowa ciała czy umaszczenie. Na przykład rasy kotów o zre- dukowanych ogonach są przede wszystkim wynikiem mutacji genetycz- nej, którą hodowcy utrwalili wskutek selektywnego rozmnażania. Poniżej podaję listę uznawanych przez FIFe ras kotów o zredukowanym ogonie. 45 Book_kot.indb 45 2008-06-20 17:58:20 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Japoński bobtail Ta rasa kotów o zredukowanym ogonie pochodzi z Dalekiego Wscho- du. W Japonii koty odmiany trójkolorowej (najczęściej białe z rudymi i czarnymi łatami) uważane są za symbol szczęścia. Gen odpowiedzialny za krótki ogon to inny gen niż ten, który może doprowadzić do śmier- ci zwierzęcia, którym obciążony jest kot rasy manx. Krótki ogon u ja- pońskiego bobtaila nie jest więc obciążony niepożądanymi wadami genetycznymi. Kurylski bobtail krótkowłosy Kurylski bobtail to duży kot z krótkim ogonem pokrytym odstający- mi włosami przypominającymi pompon. Kurylskiego bobtaila odkryto na Wyspach Kurylskich — prawdopodobnie jest to naturalna krzyżów- ka zdziczałych kotów nierasowych z japońskim bobtailem — jest jednak od japońskiego bobtaila wyraźnie większy. Kurylski bobtail długowłosy Ta rasa to długowłosa odmiana kurylskiego bobtaila krótkowłosego. Manx Najlepiej znany z kotów o krótkim ogonie, manx pochodzi z wyspy Man na Morzu Irlandzkim. Od nazwy wyspy pochodzi nazwa rasy. Jest sto- sunkowo rzadki i trudny w hodowli ze względu na mogącą prowadzić do śmierci zwierzęcia mutację genu kodującego charakterystyczną dla tej rasy cechę, czyli krótki ogon. Koty o nietypowej sierści Jeśli myślisz, że koty występują tylko w odmianach krótkowłosych i dłu- gowłosych, to przemyśl to jeszcze raz. Selektywna hodowla doprowadziła do wykształcenia różnych odmian futerka, tak że każdy znajdzie wśród kocich futer coś dla siebie. 46 Book_kot.indb 46 2008-06-20 17:58:20 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Cornish rex Angielska rasa wyróżniająca się krótkim, miękkim, pofalowanym wło- sem. Cornish rex przypomina swojego bliskiego kuzyna, devon reksa. Devon rex Ten kot pochodzący z hrabstwa Devon w Wielkiej Brytanii ma pofalo- wane futerko i zakręcone w „loczki” wibrysy. Allel genu kodującego po- falowany włos jest allelem recesywnym, co oznacza, że kocię musi odzie- dziczyć dwa takie allele od obydwu rodziców, by móc pochwalić się tym nietypowym rodzajem futerka. Rex niemiecki To jeszcze jedna rasa kotów o pofalowanej sierści, wywodząca się z Nie- miec i uważana za najstarszą odmianę „pudelków”. Rex niemiecki spo- krewniony jest genetycznie z reksem kornwalijskim, ale posturą przypo- mina kota europejskiego. Sfinks To może najbardziej niezwykła z kocich ras. Ten pozbawiony sierści kot jest wynikiem spontanicznej mutacji genetycznej. Allel genu kodującego tę cechę jest allelem recesywnym, co oznacza, że kocię musi odziedziczyć dwa takie allele od obydwu rodziców, by mieć pozbawioną włosów skórę. Niektóre kocięta w miocie sfinksów mają więcej włosów niż inne3. Koty cętkowane o „dzikim” wyglądzie Ludzka fascynacja dużymi, pięknie umaszczonymi kotami takimi jak lampart prawdopodobnie przyczyniła się do rozpoczęcia selektywnej 3 Federacja FIFe rozpoczęła również prace nad uznaniem dwóch kolejnych bezwłosych ras — sfinksa dońskiego i peterbalda — przyp. tłum. 47 Book_kot.indb 47 2008-06-20 17:58:20 Kot. Przyjaciel z pazurkiem hodowli kotów domowych cętkowanych. Cętkowane umaszczenie kotów to tak naprawdę odmiana umaszczenia tabby — umaszczenie tabby cęt- kowany to takie, w którym występuje fragmentacja pręg. Pręgi podzielo- ne na mniejsze fragmenty wyglądają jak cętki. Bengalski Kot bengalski to kot o posturze kota domowego i umaszczeniu dzikie- go kota, przypominającym umaszczenie lamparta. Krzyżówka jest efek- tem skrzyżowania kota europejskiego z dzikim kotem bengalskim (Felis bengalensis) o cętkowanym umaszczeniu, pochodzącym z Azji. Z powodu tego, że w żyłach bengala płynie krew dzikich kotów, nie wszystkie fede- racje tę rasę uznają. Egipski mau Ta niezwykła rasa o umaszczeniu tabby cętkowany prawdopodobnie ist- niała już w starożytnym Egipcie i wysoko ceniono ją za spore umiejęt- ności łowieckie. Słowo „mau” w nazwie rasy to egipskie słowo oznacza- jące „kot”. Ocicat Kot domowy o cętkach jak u lamparta przypomina ocelota i jest przy- padkowym efektem skrzyżowania kota abisyńskiego i syjamskiego. Koty o innych wyjątkowych cechach Choć mutacje genowe odpowiadają za różne uderzające różnice pomię- dzy rasami kotów, fizyczne różnice pomiędzy poszczególnymi kotami nie są jeszcze tak drastyczne jak pomiędzy psami różnych ras. Psy pod- dawano selektywnej hodowli przez znacznie dłuższy okres czasu. Ale kto wie, co jeszcze może się zdarzyć. 48 Book_kot.indb 48 2008-06-20 17:58:20 Rozdział 2. Wszystko na temat ras American curl krótkowłosy Nie, nazwa tego kota nie pochodzi od kręconych w loczki włosów, ale od zakrzywionych ku wierzchołkowi czaszki małżowin usznych. American curl długowłosy Ta rasa to długowłosa odmiana kota rasy american curl krótkowłosy. Inne tego typu wyjątkowe rasy, nieuznane przez europejską federa- cję FIFe, to kot rasy munchkin (o krótkich kończynach) czy kot szko- cki zwisłouchy (o załamanych ku przodowi małżowinach usznych). Nie wszystkie federacje uznają te rasy ze względów etycznych — koty niosące zmutowany gen obciążone są często anomaliami w budowie fizycznej czy wadami takimi jak np. głuchota. Uroczy wygląd kota szkockiego zwisłouchego jest wynikiem mutacji ge- netycznej odpowiedzialnej za budowę chrząstki ucha. Mutacja ta może powodować również anomalie budowy kończyn. Anomalie te mogą wy- stąpić u kociąt, jeśli hodowla nie podlega ścisłym regułom krzyżowania tych kotów. Zanim zdecydujesz się na zakup kota tej rasy, koniecznie po- winieneś zapoznać się z informacjami na jej temat, a kota kupić wyłącz- nie od jednego z mogących się pochwalić nieposzlakowaną opinią i po- lecanych hodowców. Wszystkie koty tej rasy rodzą się z prostymi uszami, które zaczynają załamywać się w wieku około trzech tygodni i wtedy do- piero widać, w jakim stopniu kocię jest obdarzone tą cechą. Więcej informacji na temat historii i cech charakterystycznych ko- tów każdej rasy uzyskasz, odwiedzając stronę internetową federacji FIFe (www.fifeweb.org) lub federacji Felis Polonia (http://felispolonia.pl). Niektó- re rasy są uznawane przez część federacji, choć nie wszystkie. Inne rasy (w przypadku FIFe to obecnie sfinks doński i peterbald) są rasami wstęp- nie uznanymi, co znaczy, że federacja rozpoczęła prace nad uznaniem tej rasy. Oznacza to, że rasa ta nie istnieje jeszcze wystarczająco długo lub nie została jeszcze wystarczająco ustabilizowana, by zostać uznaną. Uznanie rasy oznacza po prostu, że hodowcy kotów tej rasy wypełnili 49 Book_kot.indb 49 2008-06-20 17:58:21 Kot. Przyjaciel z pazurkiem wszystkie wymagania dotyczące rejestracji i koty mogą być już wystawia- ne i oceniane oraz zdobywać tytuły na wystawach organizowanych przez tą federację. Koty we wszystkich kolorach świata Koty występują w niemal niezliczonych odmianach barwnych i dese- niach. Do celów rejestracyjnych i wystawowych za odmianę barwną uważa się kolor, rozmieszczenie i intensywność znaczeń i rysunków pręgowania lub rozłożenie koloru białego. Wyróżnić można m.in. ta- kie grupy typów umaszczenia jak umaszczenie jednolite (w tym w ko- lorach rozjaśnionych), umaszczenie tabby, bicolour, tricolour (szylkre- towy) i colour-point. Choć wiele ras hoduje się szczególnie z powodu ich charakterystycz- nego umaszczenia czy rysunku, duża część z nich pod względem gene- tycznym to koty o umaszczeniu tabby. Umaszczenie tabby większość lu- dzi skojarzy z popularnym pręgowanym futerkiem dachowca, u którego pręgi rozłożone są na korpusie, ogonie i łapach, a na czole tworzą wyraźne „M”. Tabby nie oznacza konkretnej rasy, ale podstawowy deseń występu- jący u kotów rasowych i losowo rozmnażających się kotów nierasowych. Rozróżniamy cztery typy umaszczenia tabby, a każda z nich stano- wi dla kota wspaniały kamuflaż w listowiu. Tabby marmurkowy (blot- ched tabby), zwany również klasycznym, charakteryzuje się szerokimi pręgami tworzącymi szczególne wzory — zakrętasy, łaty i plamy. Tabby tygrysi (mackarel tabby) to maść charakteryzująca się wąskimi pręga- mi biegnącymi prostopadle względem kręgosłupa. Rozrysowany w pła- skim rzucie ten wzór przypomina ościsty kręgosłup ryby. Tabby cętko- wany to deseń, w którym pręgi są podzielone na mniejsze fragmenty przypominające cętki. 50 Book_kot.indb 50 2008-06-20 17:58:21 Rozdział 2. Wszystko na temat ras W ramach tych trzech odmian rysunku tabby najpopularniejsze odmiany barwne to grey tabby — czarne pręgi na srebrzystoszarym tle; brown tabby — czarne pręgi na rudobrązowym tle i red tabby — ognisto- czerwone pręgi na lekko jaśniejszym, żółtawym tle. Niektóre koty o umaszczeniu tabby nie mają żadnego widocznego ry- sunku. Kombinacja genów mających wpływ na umaszczenie sierści i de- seń mogą zagłuszyć lub rozmyć deseń tabby. Jeśli geny te wpłyną na całko- wite zagłuszenie pręg, kot będzie miał umaszczenie jednolite, niemniej będzie prezentował typ umaszczenia tabby. Czwartym rodzajem umaszczenia tabby jest maść bez pręgowania składająca się całkowicie z włosów aguti. Takie umaszczenie nazywa się tabby zajęczym. Umaszczenie takie jest charakterystyczne dla kotów rasy somalijskiej i abisyńskiej. Futerko tych kotów składa się zazwyczaj z wło- sów w kolorach rudobrązowym i drugim, ciemnym kolorze. Koty te nie mają jednolitych pręg na futrze, ale każdy włos ma naprzemiennie uło- żone jaśniejsze i ciemniejsze pasy kolorów, co sprawia, że umaszczenie to przypomina kolorystykę „sól z pieprzem” — takie ułożenie pigmen- tów nazywamy „ticking”. Ten sam deseń występuje u różnych innych ga- tunków zwierząt — np. wiewiórek i innych spokrewnionych z nimi gry- zoni. Tak samo jak wyraźniejsze pręgi, to umaszczenie zapewnia dobry kamuflaż. Umaszczenie w kolorze rozjaśnionym Kolor rozjaśniony jest zazwyczaj bledszą wersją ciemnego, wyraźniejsze- go koloru, na przykład czarnego lub rudego. Rozjaśniony kolor czar- ny to kolor srebrzystoszary, który kociarze nazywają niebieskim. Roz- jaśniony kolor rudy to śliczny blady kolor zwany kremowym. Za kolor rozjaśniony odpowiedzialne są recesywne allele genów, a za ich głębsze, ciemniejsze odcienie — allele dominujące. Ogólnie rzecz biorąc, kot musi odziedziczyć dwa allele recesywne, po jednym od każdego rodzi- ca, by mieć umaszczenie w kolorze rozjaśnionym, na przykład niebie- skie, kremowe lub czasem nawet w ładnym umaszczeniu będącym połą- czeniem tych dwóch odcieni, czyli niebiesko-kremowe. Ale do uzyskania umaszczenia czarnego lub rudego potrzebny jest tylko jeden allel domi- nujący, chociaż kot może nieść ukryty allel recesywny, który ujawni się w następnym miocie. 51 Book_kot.indb 51 2008-06-20 17:58:21 Kot. Przyjaciel z pazurkiem Ubarwienie ze znaczeniami Przypadkowa i jednorazowa kombinacja genów może dać u kotów efekt w postaci wielu rozmaitych kombinacji kolorystycznych. Kiedy w czę- stej kombinacji genetycznej polegającej na umaszczeniu częściowo bia- łym biel pokrywa niewielką część ciała, mówimy o białych rękawicz- kach, skarpetkach czy masce. Wśród stopni zabarwienia FIFe wyróżnia umaszczenie typu van (większość ciała biała, pigmentacja tylko na gło- wie i ogonie), arlekin (większość ciała biała, pigmentacja na ogonie, gło- wie i grzbiecie), bicolour (biel + drugi kolor, dominuje biel), mitted (bia- łe „rękawiczki”, „skarpetki” i broda), snowshoe (białe końcówki łap) i ubarwienie o nieoznaczonej ilości bieli. Tak samo jak umaszczenie tabby, ubarwienie ze znaczeniami nie jest osobną rasą, ale stopniem za- barwienia, który w naturalny sposób powstaje u kotów krzyżujących się w niekontrolowany sposób. Tricolour (szylkret) i calico Czynnik w postaci częściowego białego umaszczenia ma również znacze- nie w ubarwieniu typu tricolour. Ponownie, takie umaszczenie nie jest ce- chą odrębnej rasy, ale umaszczeniem występującym u różnych ras. Taki typ umaszczenia to połączenie trzech kolorów sierści: najczęściej bieli, czerni i rudości. Nie istnieje jedna uniwersalna terminologia dotycząca takiego ubarwienia — FIFe zalicza wszystkie koty tricolour do odmia- ny barwnej szylkretowej (choć w jej ramach wyróżniamy szylkret czar- ny, niebieski, czekoladowy, liliowy, cynamonowy i płowy), lecz istnieją na ten temat kontrowersje. Niektórzy uważają, że odmiana szylkretowa to ubarwienie zupełnie odmienne od calico. Szylkret opisywany jest jako umaszczenie charakteryzujące się przypadkowymi łatami, przejaśnienia- mi i przyciemnieniami w strukturze futra — kolory są mocno wymie- szane. Calico z kolei to ubarwienie o trzech wyraźnie wyodrębnionych kolorach — są to rude i czarne łaty na białym tle. Co ciekawe, obydwa te rodzaje umaszczenia trójkolorowego występują wyłącznie u kotek, ponie- waż gen warunkujący ten wzór sprzężony jest z płcią — za efekt ten odpo- wiadają geny znajdujące się w chromosomach żeńskich (XX). 52 Book_kot.indb 52 2008-06-20 17:58:21 Rozdział 2. Wszystko na temat ras Znaczenie himalajskie (syjamskie) Większość ludzi rozpoznaje w znaczeniach na kocim pyszczku, ogonie, łapach i uszach w połączeniu z jaśniejszym odcieniem reszty ciała ubar- wienie charakterystyczne dla kotów syjamskich, nawet jeśli nie wiedzą, jak się ta cecha nazywa. Umaszczenie typu colour-point nazywane jest umaszczeniem himalajskim, a nazwę tę zaczerpnięto od rasy królika hi- malajskiego, który ma dokładnie takie egzotyczne umaszczenie. Umasz- czenie ze znaczeniami występuje w efekcie hodowli oprócz kota syjam- skiego również u innych ras, na przykład u kotów perskich, birmańskich, ragdolli, burmskich czy snowshoe4. Czasem taki wzór pojawia się rów- nież u kotów krzyżujących się przypadkowo. Znaczenie typu colour-point to cecha recesywna i sprzężona jest z inną cechą, odpowiedzialną za niebieski kolor oczu, powszechny rów- nież u odmian kotów ze znaczeniami point. Kocięta ze znaczeniami typu point rodzą się całe białe, a znaczenia pojawiają się po kilku tygodniach i z wiekiem stopniowo ciemnieją. Inną ciekawą kwestią dotyczącą tego znaczenia jest to, że pigmenta- cję i proces ciemnienia znaczeń determinuje również niska temperatu- ra. To wyjaśnia, dlaczego kocięta colour-point są niemal całkowicie bia- łe, kiedy opuszczają ciepłe schronienie maminej macicy. Po narodzinach peryferyjne części ciała zazwyczaj są odrobinę chłodniejsze niż korpus i dlatego te części ciała zaczynają ciemnieć i przybierać kształt charakte- rystycznych znaczeń. Pigmentacja ograniczona jest do pyszczka (maska), uszu, łap i ogo- na wskutek mutacji genu determinującego enzym niezbędny do produk- cji pigmentu. Tułów jest zbyt ciepły, by w tej części ciała wytworzyła się wystarczająca ilość enzymu, aby ten zadziałał i wpłynął na pigmentację. Ta część ciała pozostaje więc w jaśniejszym kolorze. Czynniki środowiskowe, hormonalne i zdrowotne mogą również wy- woływać czasowe różnice w wybarwieniu. Koty syjamskie wychodzące w zimie uzyskają ciemniejszy kolor tułowia. Otyły kot syjamski również będzie miał ciemniejszy tułów, ponieważ gruba warstwa tłuszczu pod 4 Choć nie u wszystkich ras kolor typu point kodowany jest jako znaczenia himalajskie. Point wy- stępuje też w odmianie znaczeń tonkijskich i burmskich — przyp. tłum. 53 Book_kot.indb 53 2008-06-20 17:58:21 Kot. Przyjaciel z pazurkiem skórą izoluje skórę od ciepła wnętrza organizmu. Kotom, które przeszły chorobę wiążącą się z podwyższoną temperaturą ciała, czasem wyrastają jaśniejsze włosy pozbawione pigmentu pośród ciemnych włosów maski, co sprawia, że zyskują dziwny, „szpakowaty” wygląd. Wygląd ten zacho- wują tak długo, aż te włosy wylinieją, a w ich miejscu wyrosną ponownie „normalne” włosy. Nawet ciąża może mieć wpływ na ubarwienie, tak jak ma wpływ na większość innych kwestii. 54 Book_kot.indb 54 2008-06-20 17:58:21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kot. Przyjaciel z pazurkiem. Poradnik bez kantów. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: