Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00179 011086 10765224 na godz. na dobę w sumie
Kraków. Nowa energia - ebook/pdf
Kraków. Nowa energia - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , Liczba stron: 176
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 9788377738276 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

ŁUKASZ GIBAŁA (rocznik 1977) – krakowianin, przedsiębiorca, założyciel Stowarzyszenia Logiczna Alternatywa. Doktorat z logiki napisał na Uniwersytecie Notre Dame (USA), a obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był radnym małopolskiego Sejmiku, a także posłem na Sejm VI i VII kadencji. W rankingu „Polityki” został uznany za jednego z najlepszych posłów za „wierność kwestiom gospodarczym i nieuczestniczenie w typowo politycznych awanturach”. Jako parlamentarzysta znany był z częstego głosowania wbrew dyscyplinie partyjnej w sprawach krakowskich, np. za przyznaniem pieniędzy na budowę wschodniej obwodnicy – z tego powodu część polityków określała go „niesfornym”. W wyborach w 2014 r. jako niezależny kandydat na prezydenta Krakowa zajął trzecie miejsce. Nadal nie należy do żadnej partii politycznej. Założone przez niego stowarzyszenie „Logiczna Alternatywa” znane jest Krakowianom m.in. z protestów przeciw chaotycznej zabudowie miasta i wycince drzew, akcji charytatywnych, darmowych porad prawnych oraz systematycznego „punktowania” zaniedbań i błędów ekipy prezydenta Majchrowskiego.


Doświadczenia mieszkańca, samorządowca, posła i lidera lokalnego stowarzyszenia pozwoliły Gibale spojrzeć na Kraków z różnych perspektyw. W książce „Kraków. Nowa energia” zawarł wiele z pomysłów dla Krakowa, które powstały przez ponad 10 lat jego działalności publicznej. Często ilustruje je przykładami z innych miast w Polsce i na świecie. Książkę napisał żeby – jak mówi – Krakowianie uwierzyli, że ich miasto może stać się znacznie lepszym miejscem do życia.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Nowe mapy radości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rozdział 1. Mapa terenów zielonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Miasto w zieleni, a nie zieleń w mieście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Skazani na beton? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Widok na kotarę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Radość na zielono . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Po pierwsze – plany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Małe jest piękne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Zamiast jednego samochodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Zielone oazy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Skok wzwyż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Przepraszam, czy płynie tu rzeka? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Więcej brzegów dla mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Nie tylko Wisła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Rozdział 2. Mapa stanu powietrza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Radość oddechu pełną piersią . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Smog biało-czerwony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 A pod Wawelem? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Na zielono . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Mniej spalin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Nie pal! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 Co jest możliwe? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Rozdział 3. Mapa przestrzenna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Czy leci z nami pilot? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Chattanooga, Tennessee, USA – czyli jak to robią inni . . . . . . . . . . . 59 Plany: szybko, z głową i kompleksowo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 5 Kraków. Nowa energia Plan nie byle jaki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Po pierwsze – mieszkańcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Mieszkanie z dojazdem kupię . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Wymogi dla deweloperów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Mapa placów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Ku rzece . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 20 minut od studni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Trochę… ładniej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Eksperyment Montgomery’ego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 Dzielnica finansowa w Krakowie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Rozdział 4. Mapa drogowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 „Radość” podróżowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Transport za ZERO złotych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Szybciej, łatwiej, wygodniej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Kolej na kolej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 Dobrze poinformowani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Uliczna (r)ewolucja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Współdzieląca Brema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 28 razy więcej miejsca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Strefa Kraków. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Więcej „elektryków” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Remonty „na zdrowy rozum” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Drobiazgi, które robią różnicę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Siłą własnych nóg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Krakowska mantra: Park Ride . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Dla pomysłowych Dobromirów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Rozdział 5. Mapa czystej energii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .115 Nie uciekać, tylko gonić . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Tyle słońca w całym mieście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Dom, osiedle, miasto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Trzecia rewolucja przemysłowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 6 SPIS TREŚCI Z Krakowa do Warszawy w 15 minut? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 A w Krakowie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Rozdział 6. Mapa wydatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .129 Słowo klucz: gospodarność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Wydatki po monarszemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 Długi pod Wawelem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 W urzędzie na bogato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 Wycisnąć ostatni grosz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 Przedostatni w kolejce do unijnej kasy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Urząd na nowo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Mieszkańcy na pierwszym miejscu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Własnymi ścieżkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Kasa w rękach mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Budżetobus i inne sposoby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Mało dużego czy dużo małego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Nowe spojrzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Rozdział 7. Nowa legenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .149 Od monarchiczności do wspólnotowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 Powiedz mi, co robisz z moimi pieniędzmi, czyli przejrzystość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Nie jesteśmy starszym panem, czyli różnorodność . . . . . . . . . . . . . 161 Czy w końcu ze mną pogadasz, czyli dialog społeczny . . . . . . . . . . 164 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .167 Z oburzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 Podziękowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .168 Przypisy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .169 Spis wykresów, rysunków i tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173 Polecane lektury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175 WPROWADZENIE WPROWADZENIE NOWE MAPY RADOŚCI Była zima – wczesne grudniowe popołudnie, jeden z tych dni, kiedy już po trzeciej zaczyna zmierzchać. Uśmiechnąłem się do nich, kiedy mnie mijały – mama z dwiema dziewczynkami, które pewnie właśnie odebrała ze szko- ły przy ulicy Smoleńsk. Czasem zdarza mi się uśmiechać do nieznajomych przechodniów. Bywa, że odpowiadają uśmiechem. One jednak nawet mnie nie zauważyły – szły szybko, z pochylonymi głowami, jakby chciały jak naj- prędzej dotrzeć do domu. Wszystkie trzy miały na twarzach maski anty- smogowe. Mama z dwójką swoich córek dała mi do myślenia: pomyślałem, że miasto, w którym nie można swobodnie oddychać, staje się też miastem, w którym ludzie przestają patrzeć sobie w oczy. Są na świecie miasta, w których ludzie chodzą z podniesioną głową, a czasem nawet pozdrawiają się nawzajem i uśmiechają do nieznajomych. Tymczasem Kraków stał się miastem, w którym przez pół roku trzeba za- mykać w domu okna. Czy kiedykolwiek myśleliśmy, że przyzwoite powiet- rze stanie się produktem luksusowym? Trudno dostępnym? Tak jest dzisiaj w Krakowie. Kraków stał się też miastem, które w coraz mniejszym stopniu służy swoim mieszkańcom – powstał wielki stadion Wisły i ogromne cen- trum konferencyjne, wielkie i kosztowne obiekty, z których korzysta nie- wielu (kiedy ostatnio byliście na stadionie Wisły? Kiedy ostatnio byliście w Centrum Kongresowym?), ale na wielu krakowskich osiedlach często nie ma ani jednej ławki, ani jednej huśtawki i ani jednego drzewa, i jest tak ciasno, że – jak mi powiedział kiedyś jeden z mieszkańców osiedla Zielony Ruczaj – jeśli wyciągnie się rękę, to można dotknąć doniczki na balkonie sąsiada z bloku obok. Urządzamy starannie nasze mieszkania i domy, zastanawiamy się, co gdzie postawić, co będzie dobrze wyglądać i jak najlepiej zagospodarować te 20, 40 czy 100 metrów, na których żyjemy – ale czy nasze miasto jest urzą- dzane z tą samą starannością? Czy ktoś na nie patrzy jako na całość? Jako na 9 Kraków. Nowa energia miejsce, w którym ludziom może się żyć przyjemnie albo przykro, wygodnie albo nie, przestronnie albo ciasno, w którym możemy być dla siebie nawza- jem serdeczni albo mijać się ponuro wpatrzeni w chodnik? Czy ktoś wkłada swoją kompetencję, energię, determinację i wytrwałość w to, żeby żyło się nam tu jak najlepiej? Przeczytałem kiedyś wywiad z Charlesem Montgomerym, kanadyjskim dziennikarzem i aktywistą miejskim, autorem książki Miasto szczęśliwe, który gościł w Krakowie. „Jak mogliście na to pozwolić?” – powiedział po tym, jak zobaczył zabetonowany Ruczaj. Tymczasem wielu mieszkańców Krakowa przestało w ogóle myśleć, że mogą na coś pozwolić lub nie; zapomnieliśmy, że miasto to nasza przestrzeń – należy do nas i do nikogo innego. Wielu z nas budzi się na betonowym osiedlu, jadąc do pracy, stoi w kor- kach w towarzystwie innych wściekłych kierowców, a potem przez pół go- dziny szuka miejsca do parkowania; patrzy na szarą mgłę za oknem, która – jak dobrze wiemy – wcale nie jest mgłą. Ja jednak wierzę i wiem, że to miasto może się stać miastem szczęśli- wym, miastem, w którym codzienność może być doświadczeniem rados- nym. Żeby to było możliwe, trzeba popatrzeć na Kraków z tą samą sta- rannością i miłością, z jaką patrzymy na swoje domy i mieszkania, zebrać najlepsze rozwiązania z innych metropolii, popatrzeć na to, co nie działa, ale też zobaczyć, czym tak niezwykłe miasto, jakim jest Kraków, może się stać. Trzeba przestać powtarzać, że niewiele można zrobić. Kraków dusi się nie tylko od smogu, ale też od poczucia niemocy. Nasze miasto potrzebuje nowej energii. Jeśli spojrzymy dzisiaj na krakowską mapę zagospodarowania przestrze- ni, zobaczymy chaos zamiast ładu. Jeśli spojrzymy na mapę stanu powie- trza, zobaczymy same czerwone plamy. Jeśli spojrzymy na mapę terenów zielonych, będą one nielicznymi wysepkami w morzu betonu z Laskiem Wolskim na obrzeżach, który poprawia statystyki. Jeśli spojrzymy na mapę wydatków, zobaczymy dużo pieniędzy wydanych na kosztowne i służące niewielu inwestycje, podcz as gdy całe połacie miasta pozostają zaniedbane. Dlatego Kraków potrzebuje rozwiązań, które zmienią te mapy; Kra- ków potrzebuje nowego spojrzenia i nowych map. Potrzebny jest też nowy sposób decydowania o tym, co się na nich znajdzie, czyli nowy sposób 10 WPROWADZENIE zarządzania miastem – a raczej przekształcenie rządzenia nim w służenie tym, którzy tu mieszkają. Stanowiska prezydenta miasta i mianowanych przez niego urzędników nie mogą być tylko tytułami, złoconymi tabliczka- mi na drzwiach: funkcje te powinny być pełnione w służbie nam wszyst- kim. Taka perspektywa przekłada się na bardzo konkretne decyzje – mniej pieniędzy na granity, marmury i pomniki, więcej na fajne, małe rzeczy dla zwykłych ludzi, miejsca spotkań, plaże nad Wisłą, place zabaw na osiedlach, skwery, na których sąsiad może usiąść obok sąsiada, pooddychać dobrym powietrzem i pogadać. Ten, komu zostanie powierzone stworzenie nowego skweru czy placu za- baw, powinien zadać sobie pytanie: Co zrobić, żeby ludzie chcieli tutaj przy- stanąć? Jak to urządzić, żeby chcieli tu przyjść pobawić się z dziećmi? Jakie decyzje, podejmowane przy placu Wszystkich Świętych, pomogą ludziom żyć wygodniej, a nawet być bliżej siebie, tworzyć wspólnotę? W ostatecznym rozrachunku chodzi o radość – radość z mieszkania w pięknym mieście, radość ze spotkań w jego przestrzeni, przyjemność z od- poczynku i pracy w fajnych miejscach. Dedykuję tę książkę Krakowiankom w maskach antysmogowych, które, mijając mnie, nie podniosły wzroku – chcę, żeby one i inni, dla których życie w Krakowie stało się raczej szkołą przetrwania niż miejscem radości, uwie- rzyli, że może być inaczej. I chcę, żeby ta książka pomogła im w to uwierzyć. MAPA TERENÓW ZIELONYCH Rozdział 1 MAPA TERENÓW ZIELONYCH weźmy na przykład… Osiedle Ruczaj: na szaro czy na zielono? MIASTO W ZIELENI, A NIE ZIELEŃ W MIEŚCIE Spotkałem na poczcie moją znajomą, mieszkankę Bronowic, matkę dwójki małych dzieci. Z radością opowiadała, że podobno miasto ma kupić od firmy Sanel działki i stworzyć miejski park pomiędzy ulicami Przybyszewskiego i Bandtkiego. Ucieszyłem się razem z nią. Kilka tygodni później przeczy- tałem w „Gazecie Krakowskiej”, że mimo dwóch lat negocjacji władzom miasta nie udało się dogadać z Sanelem1 (dwa lata daremnych negocja- cji! Przeliczmy to na godziny pracy urzędników...). Zgadnij, Czytelniku, kto ostatecznie odkupił grunty Sanelu i co na tych terenach powstanie? Zgad- łeś. Tereny wykupił de weloper i ma w planie budowę kolejnego osiedla. Wątpię, żeby moja znajoma z Bronowic uznała je za dobre miejsce do spa- cerów z dziećmi. Powodów do radości nie mają też mieszkańcy Ruczaju. Przylegająca do betonowego osiedla działka pomiędzy ulicami Czerwone Maki i Bobrzyń- skiego o powierzchni ⅓ hektara, dziś porośnięta zielenią, byłaby idealnym miejscem na mały park dla tych, którzy ze swoich okien widzą tylko beton. „Wspaniale czujemy się wśród pięknych betonowych bloków – ironizował w rozmowie z Radiem Kraków Tomasz Zielenkiewicz, redaktor naczelny fanpage’a „Więcej betonu na Ruczaju”. – Nie potrzebujemy parków i du- żych terenów zielonych. To żadnemu normalnemu człowiekowi nie jest po- trzebne”2. Tymczasem władze miasta, najwyraźniej nie rozumiejąc ironii, postanowiły sprzedać działkę z przeznaczeniem na „zabudowę usługową”. „Sprzedaż tej działki to kolejny dowód na to, że miasto o nas pamięta” – do- daje gorzko Zielenkiewicz. 13 Kraków. Nowa energia SKAZANI NA BETON? Tymczasem wielkie miasta nie są wcale skazane na beton. Ze swoich podró- ży pamiętam ogromne, oświetlone nocą zielone błonia sąsiadujące z Wiel- kim Pałacem Królewskim w Bangkoku, na których mieszkańcy urządza- li sobie pikniki, puszczali latawce i ćwiczyli tai chi. Pamiętam urzekające przestrzenie miejskich parków w Londynie z ich majestatycznymi drzewami starszymi niż angielska królowa i godziny spędzone na włóczeniu się po nowojorskim Central Parku. Ludzie siedzący na błoniach Sanam Luang w Bangkoku. Tak mieszkańcy miasta spędzają wolne wieczory. 14 MAPA TERENÓW ZIELONYCH (cid:51)(cid:85)(cid:82)(cid:70)(cid:72)(cid:81)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:92)(cid:3)(cid:88)(cid:71)(cid:93)(cid:76)(cid:68)(cid:228)(cid:3)(cid:87)(cid:72)(cid:85)(cid:72)(cid:81)(cid:209)(cid:90)(cid:3)(cid:93)(cid:76)(cid:72)(cid:79)(cid:82)(cid:81)(cid:92)(cid:70)(cid:75)(cid:3)(cid:90)(cid:3)(cid:83)(cid:82)(cid:90)(cid:76)(cid:72)(cid:85)(cid:93)(cid:70)(cid:75)(cid:81)(cid:76)(cid:3)(cid:90)(cid:92)(cid:69)(cid:85)(cid:68)(cid:81)(cid:92)(cid:70)(cid:75)(cid:3)(cid:80)(cid:76)(cid:68)(cid:86)(cid:87) (cid:46)(cid:85)(cid:68)(cid:78)(cid:209)(cid:90) (cid:51)(cid:82)(cid:93)(cid:81)(cid:68)(cid:254) (cid:58)(cid:68)(cid:85)(cid:86)(cid:93)(cid:68)(cid:90)(cid:68) (cid:55)(cid:82)(cid:85)(cid:88)(cid:254) Bydgoszcz (cid:46)(cid:68)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:76)(cid:70)(cid:72) (cid:58)(cid:76)(cid:72)(cid:71)(cid:72)(cid:254) Sopot opot (cid:39)(cid:85)(cid:72)(cid:93)(cid:81)(cid:82) (cid:39)(cid:85)(cid:72)(cid:93)(cid:81)(cid:82) 9 18 20 26 36 46 50 59 62 Wykres 1 Jednak nie tylko podczas dalekich podróży można cieszyć się zielenią w miastach. Znowu zagadka: jaki procent powierzchni Drezna zajmują tereny zielone? A Wiednia? Sopotu? Katowic? To odpowiednio 62, 50, 59 i 46 procent. A w Krakowie? Mizerne 9 procent3. W tym Lasek Wolski, miej- ska inwestycja sprzed 100 lat. Mimo deficytu zieleni pomiędzy 2010 a 2015 rokiem w Krakowie wydano pozwolenia na wycięcie 81 406 drzew i 114 959 m2 krzewów. W tym samym czasie sadzono też oczywiście nowe drzewa. Tyle że, po pierwsze, nasadzeń było mniej niż wycinek. Po drugie, każdy, kto przechodził koło dwuletniej i osiemdziesięcioletniej brzozy wie, że drzewo drzewu nierówne. Po trzecie wreszcie, nowe drzewa często były sadzone daleko od miejsca, w którym zostały wycięte stare. Mieszkańca Ruczaju, który zwykle musi iść dobrych kilkanaście minut, żeby zobaczyć choć jeden listek, nie pocieszy fakt, że w ramach „rekompensaty” deweloper posadził drzewo w Lasku Wolskim. „Nie ma dzielnicy, części Krakowa, gdzie mieszkańcy nie protestowaliby przeciwko postępującej zabudowie, wycince drzew, zamienianiu terenów zielonych w blokowiska. Krakowianie, ekolodzy, radni uważają, że jest coraz 15 Kraków. Nowa energia „Zielone” Drezno – 62 procent powierzchni miasta zajmują tereny zielone. Dla porównania, w Krakowie to jedynie 9 procent. gorzej” – pisał niedawno „Dziennik Polski”4. „Panie Łukaszu, jak to jest, że ja tu mieszkam od kilkudziesięciu lat i nagle ktoś mi odbiera to, co najbar- dziej lubię, a ja nie mam nic do powiedzenia?” – spytała mnie kiedyś jedna z mieszkanek ulicy Żywieckiej, której mieszkańcy zgłosili się do Logicznej Alternatywy (stowarzyszenia, którego jestem przewodniczącym) z prośbą o pomoc, bo zobaczyli, że rozpoczyna się wycinka starych sosen, na które patrzyli przez swoje okna. „Interes tysiąca mieszkańców jest mniej ważny niż interes jednego dewelopera” – powiedział ktoś stojący obok. Nie miałem dla nich dobrej odpowiedzi. 16 MAPA TERENÓW ZIELONYCH WIDOK NA KOTARĘ Mnie też dotknęło betonowanie miasta. Trzynaście lat temu zamieszkałem na Zwierzyńcu, czyli w jednej z najbardziej zielonych dzielnic Krakowa. Okna mojego mieszkania wychodzą na zachód i północ. Kiedy się wprowa- dzałem, blok był zabudowany tylko od strony wschodniej. Jakiś czas potem od strony zachodniej postawiono mi pod oknami dom jednorodzinny – ta- kie było oficjalne przeznaczenie budynku (sprawdzaliśmy to z sąsiadami). Dziś w tym „domu jednorodzinnym” znajdują się mieszkania na krótkoter- minowy wynajem. Dla mnie osobiście cała ta zmiana oznaczała, że widok z balkonu, na którym lubiłem siedzieć i czytać, zmienił się ze starych brzóz na średnio ładny budynek. Ale okazało się, że to nie koniec. Mieszkańcy mojego bloku parkowali samochody od południowej strony budynku. Prze- stali mieć taką możliwość 4 lata temu, kiedy od tamtej właśnie strony – na miejscu parkingu – postawiono kolejny budynek. Jestem w tej szczęśliwej sytuacji, że mam garaż – ale garaży jest mniej niż mieszkań. A to oznacza, że część mieszkańców nie może znaleźć miejsca do parkowania pod swoim domem (problem wielu Krakowian). Najgorsze miało jednak dopiero na- dejść. Rok temu od strony północnej (tam wychodzą okna mojej sypialni) powstał kolejny budynek – nie dalej niż kilkanaście metrów od naszego. Wcześniej zieleniła się tam łąka, która dochodziła aż do Rudawy – biegały po niej dzieci, sąsiedzi spacerowali z psami. Teraz patrzymy w wielkie okna pustych jeszcze mieszkań, które pewnie w momencie, kiedy będziecie czy- tać te słowa, wypełnią się już ludźmi. Póki co możemy sprawdzić, jaki kolor farby na ścianę wybrali. Osobiście rezygnuję jednak z tej wątpliwej przy- jemności i zasłaniam okna. Zamiast widoku na łąkę, mam widok na kotarę. I wcale nie pociesza mnie fakt, że nie jestem sam, bo podobny los spotkał tysiące Krakowian. RADOŚĆ NA ZIELONO Straciłem, podobnie jak tylu z Was, widok na drzewa i łąkę. Co zostało mi w ten sposób odebrane? Trochę szczęścia. Naprawdę. Nie przesadzam. Zo- stało bowiem naukowo udowodnione, że to, czy mamy wokół siebie zieleń, czy nie, współdecyduje o tym, w jakim stopniu jesteśmy szczęśliwi. Badania 17 Kraków. Nowa energia Zieleń czyni nas szczęśliwszymi. MAPA TERENÓW ZIELONYCH prowadzone przez 17 lat na Uniwersytecie Exeter, w których wzięło udział 5 tysięcy gospodarstw domowych, wykazały występowanie – jak to nazwali badacze – „efektu zielonej przestrzeni”: ludzie, którzy mieli wokół siebie stosunkowo dużo zieleni, uważali się za dużo zdrowszych i szczęśliwszych niż ci, których otaczał sam beton5. Z kolei analizy holenderskich badaczy z Plant Publicity Holland poka- zały jeszcze bardziej dalekosiężne skutki występowania zieleni lub jej bra- ku w naszym bezpośrednim otoczeniu: dowiedli oni, że zieleń, urządzona wspólnie z mieszkańcami na wcześniej zaniedbanych terenach, powoduje spadek przestępczości o 50 procent. Inne badania, tym razem prowadzone w Pensylwanii, pokazały, że pacjenci, którzy mieli widok z okna na zieleń, szybciej dochodzili do zdrowia i potrzebowali mniej środków przeciwbólo- wych. Zieleń pomaga się skoncentrować i zwiększa – nawet o 15 procent – kreatywność w rozwiązywaniu problemów6. W świetle tych badań staje się jasne, że walka o zieleń w Krakowie i po- wstrzymanie dalszego betonowania miasta nie jest niczyim wymysłem ani kaprysem, ale walką o zdrowie, szczęście, bezpieczeństwo i jakość codzien- nego życia mieszkańców. PO PIERWSZE – PLANY Co można zrobić, żeby zmienić mapę terenów zielonych w Krakowie, tak by – jak napisał w komentarzu jeden z czytelników portalu krakowskiej „Gaze- ty Wyborczej” – „Kraków był w zieleni, a nie zieleń w Krakowie”? Pierwszą i podstawową sprawą jest stworzenie planów zagospodarowa- nia przestrzennego dla całego Krakowa (więcej na ten temat tutaj: rozdział Mapa przestrzenna, podrozdział Plany: szybko, z głową i kompleksowo). Taki plan może z góry wykluczyć budowę nowych betonowych osiedli na terenach zielonych. Dopóki go nie ma, wystarczy, że deweloper przyjdzie do urzęd- nika Wydziału Architektury i Urbanistyki i za pomocą wdzięku osobistego, umiejętności negocjacyjnych lub innych mniej legalnych metod nakłoni go do podjęcia korzystnej dla siebie decyzji. Mieszkańców, którzy do tej pory mieli z okna widok na kilka starych klonów, obudzi pewnego ranka dźwięk piły mechanicznej. 19 Kraków. Nowa energia Tak jak w przypadku wielu innych problemów Krakowa, potrzebne jest spojrzenie na miasto jako całość. Stworzenie planów zagospodarowa- nia przestrzennego dla całego miasta jest możliwe w ciągu dwóch, trzech lat. Powinny one zawierać konkretne i rygorystyczne wymogi, które musi spełnić każdy, kto chce w Krakowie coś wybudować – na przykład ostrzej- sze normy dotyczące minimalnego procenta terenów zielonych po to, żeby nikt nie musiał mieszkać w betonowej dżungli. Ochrona zieleni powinna być priorytetem dla urzędników również później, kiedy plan zostanie już uchwalony – przy wydawaniu przez nich pozwoleń i decyzji. Nie może być niemal regułą, że wnioski o zgodę na wycięcie drzew są załatwiane pozy- tywnie; każda taka decyzja powinna być przemyślana i rozpatrywana indy- widualnie. A jeśli już deweloper dostanie urzędową zgodę, to musi istnieć wymóg, że za każde ścięte drzewo jest zobowiązany posadzić trzy nowe, nie dalej niż 50 metrów od miejsca wycinki. Co jeszcze można zrobić? W chwili, kiedy piszę te słowa, czyli wiosną 2017 roku, waży się los Lasu Borkowskiego. Teren w większości należy do prywatnych właścicieli, którzy już w 2006 roku oferowali miastu sprzedaż swoich 15 hektarów. Na początku 2017 roku pierwszy hektar został wy- karczowany, to samo może się stać z pozostałą częścią jednego z ostatnich fragmentów zielonych płuc Krakowa. Jako Logiczna Alternatywa urucho- miliśmy internetową petycję do prezydenta, w której domagamy się wyku- pienia lasu przez władze miasta i urządzenia tam ogólnodostępnego parku leśnego. Temat nagłoś niliśmy, jak tylko się dało. Podpisało się ponad 4,5 ty- siąca mieszkańców. Każdy podpis oznaczał jeden mail w skrzynce Jacka Majchrowskiego. Zadziałało – władze miasta przystąpiły do negocjacji z pry- watnymi właścicielami. Pozostaje mi tylko mieć nadzieję, że w chwili, kiedy czytacie te słowa, Las Borkowski należy już do Krakowian. Miasto z prawie pięciomiliardowym budżetem stać przecież na wykup enklaw zieleni – na przykład właśnie Lasu Borkowskiego, terenów wokół fortu Bronowice czy przy Młynówce Królewskiej – i stworzenie tam parków i skwerów. Brakuje takich strategicznych ruchów, chociaż zdarzają się pojedyncze dobre decyzje – była nią ta o wykupieniu Zakrzówka (chociaż trzeba pamiętać, że okoliczni mieszkańcy i organizacje broniące terenów nad zalewem wymusili ją latami starań). 20 MAPA TERENÓW ZIELONYCH Ucieszyłem się też, czytając, że Zarząd Zieleni Miejskiej wpadł na po- mysł stworzenia „poświątecznego lasu” przy ulicy Padniewskiego. Ci z nas, którzy kupili choinki w doniczkach, a nie mają ogrodu ani balkonu, mogą zasadzić drzewko, przedłużając mu życie ku pożytkowi nas wszystkich. Po- stanowiłem, że na Boże Narodzenie 2017 roku kupię choinkę w doniczce! Jednak kilkadziesiąt, a nawet kilkaset małych świerków czy jodełek nie rozwiąże problemu braku zieleni w Krakowie. Poza wykupieniem niektó- rych terenów zielonych władze powinny też od zaraz przestać sprzedawać zielone działki gminne. Naprawdę, trudno pojąć, dlaczego miasto oddaje deweloperom skrawki zieleni, które powinny być obiektem wyjątkowej tro- ski. Dlaczego gmina pozbyła się terenów zielonych na Ruczaju, nad Wil- gą przy ulicy Przedwiośnie czy przy rondzie Mogilskim? Dziś na dawnym skwerze Eilego, jednej z niewielu enklaw zieleni w tym rejonie, stoi już biu- rowiec. Tak zwana rewitalizacja skweru, realizowana w ramach projektu Su- perścieżki, nie jest żadną rekompensatą. Zabudowywanie terenów zielonych i jednocześnie chwalenie się tym, że został zagospodarowany ich niewielki, ocalały fragment, to nic innego jak tylko hipokryzja. MAŁE JEST PIĘKNE Dobrze pamiętam – jak pewnie wielu z Was – swoje wakacje z dzieciństwa. Razem z moim kuzynem Konradem jeździliśmy do Jasła do domu naszej babci. Przy domu rósł sad pełen jabłoni i krzewów porzeczek. Miałem tam swoją ulubioną jabłoń, pod którą – a czasem i na której – często spędzałem czas. Nigdzie nie było tak zacisznie i kojąco jak tam. Nie byłem w tamtym domu od ponad 20 lat. Po śmierci mojej mamy, któ- ra zmarła, kiedy miałem 15 lat, babcia przeniosła się do Krakowa, żeby po- móc tacie w wychowywaniu mnie i mojego brata. Dom sprzedała jakiś czas później. Nie wiem, czy kiedykolwiek tam wrócę. Jednak z łatwością potrafię przywołać obraz mojej ulubionej jabłoni (czy jeszcze tam jest?) i odtworzyć radość i spokój, które mi dawała. Czy taki stan można odnaleźć także wtedy, kiedy już nie jeździmy do babci na wakacje i spędzamy swoje życie w dużym i coraz bardziej ciasnym mieście? 21 Kraków. Nowa energia Ci, którzy znają badania dotyczące wpływu zieleni na komfort życia, i ci, którzy nigdy o nich nie czytali, ale czują, że widok drzewa na trasie do pracy czy chwila spędzona na ławce pod klonem przynoszą im ulgę i odpoczynek – szukają choćby skrawka zieleni. Wierzcie mi: nie trzeba wcale wielkich pieniędzy, żeby w Krakowie powstało wiele zielonych miejsc, które mogą dać chwilę wytchnienia każdemu, kto jej potrzebuje. Jednym z fajnych pomysłów na wprowadzenie zieleni do miast są parki kieszonkowe. Idea narodziła się w Stanach Zjednoczonych. Parki kieszonko- we zaczęły powstawać w Nowym Jorku, San Francisco, Los Angeles i wielu innych miastach. Potem pomysł rozprzestrzenił się na kolejne kraje. Taki park może powstać na naprawdę małej powierzchni: wystarczy przestrzeń zaniedbanego dotąd podwórka, wyrwa między dwoma szarymi blokami, ka- wałek nieużywanego deptaka z pożółkłą trawą. Żeby zobaczyć przykład parku kieszonkowego, nie trzeba lecieć do No- wego Jorku. Wystarczy przejść się na róg ulic Fałata i Prusa – tam powstał pierwszy w Krakowie park tego typu: w miejscu dawnego deptaka pojawiła się zieleń, ławki i leżaki. Być może ten przykład zainspirował studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego, którzy postanowili stworzyć kolejny – tym razem na skwerze u zbiegu ulic Dekerta, Wałowej i Kiełkowskiego. Wymy- ślili, że posadzą specjalne rośliny, które zwabią motyle, wytyczą kamienne ścieżki, stworzą trawniki, na których będzie można rozłożyć koc, postawią ławki i leżaki. Koszt tego parku wycenili na 20 tysięcy złotych. W ciągu 40 dni, do końca lutego 2017 roku, zebrali ponad 23 tysiące. Udało im się namówić do współpracy Zarząd Zieleni Miejskiej (dobrze, że władze miasta mają na swoim koncie także takie decyzje). Pozwólcie, że posłużę się moim „ulubionym” przykładem: roczne utrzy- manie spółki Miejska Infrastruktura, która trzy lata temu została powołana do budowy parkingów Park Ride i jak dotąd nie wybudowała żadnego, to koszt 6,5 miliona złotych. Za te pieniądze można by stworzyć w Krakowie 325 parków kieszonkowych. A trzy mogłyby powstać za 59 tysięcy złotych, które Jacek Majchrowski wydał na wysłanie listu do 350 tysięcy krakow- skich gospodarstw domowych, informującego o tym, że władze miasta troszczą się o zieleń. Póki co miasto sfinansowało tylko jeden park kieszon- kowy i dołożyło się do tego, który wymyślili studenci. 22 MAPA TERENÓW ZIELONYCH ZAMIAST JEDNEGO SAMOCHODU Są jednak w naszym mieście tereny, gdzie nie da się znaleźć miejsca nawet na park kieszonkowy. Czy jesteśmy wtedy skazani na widok płyt chodnikowych i szarych murów? Niekoniecznie. Poza większymi obszarami zielonymi na nowej mapie Krakowa można też stworzyć małe zielone punkciki – tak zwane parklety. Ten stosunkowo nowy pomysł narodził się w San Francisco w 2010 roku, a później rozprzestrzenił się na wiele innych miast w USA, Pierwszy polski parklet, który powstał w Łodzi przy ulicy Struga na powierzchni jednego miejsca parkingowego. 23 Kraków. Nowa energia Meksyku i Kanadzie. Parklet to wydzielony kawałek terenu – na przykład na przedłużeniu chodnika lub nawet na pojedynczym miejscu parkingowym – który stworzono po to, żeby mieszkańcy mogli odpocząć i popatrzeć na coś zielonego. To może być ławka otoczona kilkoma krze wami. Albo drewniany podest, na którym można wygodnie usiąść i odpocząć pod posadzoną w do- nicy brzozą, obok wrzosów i innych roślin. Tak właśnie wygląda pierwszy polski parklet, który powstał w Łodzi przy ulicy Struga na powierzchni jed- nego miejsca parkingowego. Koszt jego powstania to 40 tysięcy złotych, czyli o połowę mniej niż projekt logo zimowych igrzysk olimpijskich w Krakowie, które się nie odbędą. Jedno miejsce parkingowe, które w ciągu dnia służy kilku kierowcom, może w ciągu tych samych kilkunastu godzin posłużyć kilkudziesięciu mieszkańcom: starszej pani, która w pół drogi między wa- rzywniakiem a domem na chwilę odłoży ciężkie siatki i odsapnie; dwójce przyjaciół, którzy spotkali się przypadkiem na ulicy i chcą zamie nić parę słów; zabieganej bizneswoman, która potrzebuje natychmiast sprawdzić maila w smartfonie, nie zderzając się przy tym ze znakiem drogowym; tu- ryście, który chce przez chwilę popatrzeć na kościół po drugiej stronie ulicy. To jeden z wielu przykładów na to, że te same 11,5 m2 (taka jest minimalna powierzchnia jednego miejsca parkingowego) może służyć bardzo różnym celom i że drobne zmiany w mieście mogą sprawić, że będzie w nim więcej codziennych radości. Dla każdego z nas. ZIELONE OAZY Pamiętam, jak latem 2016 roku pojechałem na spotkanie z mieszkańcami osiedla Gotyk. Wiedząc, że nie będzie łatwo o miejsce parkingowe, zaparko- wałem ponad 100 metrów od osiedlowej pizzerii, do której mnie zaprosili, powtarzając sobie w myślach zdanie, które wielu z nas słyszało w dzieciń- stwie od swoich rodziców: „Dobrze ci zrobi spacer”. A jednak ten spacer nie zrobił mi dobrze. Z rosnącym przygnębieniem mijałem kolejne betonowe bloki poprzecinane nierównymi płytami chodnika, wśród czegoś, co w za- myśle miało być chyba trawnikiem, ale zamieniło się w poletka porośnięte wyschniętymi kępkami trawy. Najgorsze było jednak dopiero przede mną. Po spotkaniu trzech mieszkańców zabrało mnie na kolejny, tym razem 24 MAPA TERENÓW ZIELONYCH godzinny, spacer po swoim osiedlu. Wrażenie było skrajnie odpychające: jedna wielka betonowa dżungla. Kto w Krakowie pozwala deweloperom na budowę takich osiedli? To, co Krakowianie nazywają „betonowaniem” miasta, jest chyba najbar- dziej dotkliwe właśnie dla mieszkańców osiedli. Kwiatki, które pojawią się w kwietniu na krakowskich Plantach czy stare dęby w parku Jordana nie są widoczne z okien ich mieszkań. Za niewielką część pieniędzy, które miasto wydaje na wielkie, służące niewielu obiekty, olimpiadę, której nie będzie, czy najnowsze smartfony dla urzędników, na każdym osiedlu można stworzyć miejsce, które wspólnie z moimi współpracownikami nazwaliśmy „Enklawą” – wyspę zieleni, która będzie wytchnieniem od widoku tynku i betonu, a równocześnie miejscem spotkań, okazją do pobycia razem, do wzmocnienia sąsiedzkich więzi. Oka- zją do tego, o co chodzi w szczęśliwym mieście – wspólnego przeżywania codzienności w sposób radosny. Każde z tych miejsc, poza tym, że łączy je zieleń, może być inne. Czy będzie tam grill, huśtawki, hamaki, ścianka wspinaczkowa, tor do gry w bule czy małe boisko – tę decyzję powinni pod- jąć sami mieszkańcy w ramach określonego budżetu, wybierając rozwiąza- nie, które będzie dla nich najlepsze. SKOK WZWYŻ W 1977 roku, roku mojego urodzenia, światowa populacja przekroczyła 4 miliardy. Dzisiaj na Ziemi żyje 7,5 miliarda ludzi. Prognoza na 2024 rok to 8 miliardów. Równocześnie coraz więcej ludzi mieszka w coraz bardziej zatłoczonych miastach. Co możemy zrobić, żeby w tych okolicznościach nie utonąć w betonie? Innowacyjną odpowiedź na to pytanie znalazła wło- ska firma architektoniczna Boeri Studio, tworząc projekt wertykalnego ogrodu, nazywanego inaczej pionowym lasem. Jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że tereny zielone można tworzyć tylko „wszerz” miasta – jednak projekt, o którym mowa, zakłada, że można je tworzyć także „wzwyż”. Od trzech lat w Mediolanie stoją dwa sąsiadujące ze sobą wieżowce two- rzące pionowy las. Mieści on 900 drzew i 20 tysięcy innych roślin, dzię- ki czemu pochłania dwutlenek węgla i pyły, produkuje tlen i tłumi hałas. 25 Kraków. Nowa energia Na zielonych wieżowcach w Mediolanie rośnie 900 drzew i 20 tysięcy innych roślin. MAPA TERENÓW ZIELONYCH Już w przyszłym roku kolejny pionowy las, również autorstwa studia Ste- fano Boeriego, ma się pojawić w Nankinie w Chinach. Myślałem ostatnio o tym innowacyjnym pomyśle, przechodząc koło „ulubionego” budynku naszego miasta – szkieletora. Nawet jeśli wertykalne ogrody nie są pisa- ne Krakowowi w najbliższej przyszłości, chciałbym, żeby ludzie tworzący tę przyszłość mieli tę samą wyobraźnię, śmiałość i determinację, co autorzy pomysłu pionowego lasu. PRZEPRASZAM, CZY PŁYNIE TU RZEKA? Christopher W. Alexander, słynny architekt i projektant, napisał kiedyś: „Ludzie będą tworzyć miejsca wokół rzek, ponieważ jest to absolutnie na- turalne; ale teren, który znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, musi zostać zachowany do publicznego użytku”7. Brzegi stanowią natural- ną przestrzeń, w której mieszkańcy mogą znaleźć wytchnienie od zgiełku miasta, pozwolić oczom odpocząć od betonu i spotkać się z innymi, którzy postanowili zrobić to samo. Kraków odwrócił się od swojej rzeki. Patrzymy na Wisłę, kiedy stoimy w korku na moście Dębnickim, obserwujemy ją, kiedy jej poziom nie- bezpiecznie się podnosi, czasem prowadzimy jej bulwarami znajomych z in- nych miast, żeby pokazać im Smoka Wawelskiego. Nieliczni decydują się na bieganie czy jeżdżenie rowerem wzdłuż jej brzegów. Na co dzień jednak dla większości z nas rzeka nie jest miejscem, z którego piękna korzystamy. Chociaż zwrócenie miasta w stronę rzeki mogłoby się wydawać oczywi- stym ruchem, od lat samorząd nie zainwestował w to prawie żadnych pie- niędzy. Wisła w Krakowie ma 36 kilometrów długości. Bulwary Wiślane, z których mogą korzystać mieszkańcy, zajmują tylko 6 kilometrów. Oznacza to, że Krakowianie mają do dyspozycji zaledwie ⅟12 brzegu Wisły (sumując oba brzegi rzeki). Kiedy smog opadnie i przychodzi lato, tłoczą się na tym skrawku zieleni. Dobrze się stało, że powstała trasa rowerowa prowadząca do Tyńca oraz że lata temu na Bulwarach postawiono kilka stołów do gry w szachy. Jednak w porównaniu do tego, czym mogłyby stać się dla Krakowa brzegi Wisły, zrobiono zatrważająco niewiele. 27 Kraków. Nowa energia WIĘCEJ BRZEGÓW DLA MIESZKAŃCÓW Lubię jeździć na rowerze wzdłuż Wisły. Najczęściej pokonuję trasę od mo- stu Dębnickiego aż do wysokości ulicy Kolnej – z wyjątkiem około 300 me- trów, gdzie nie ma asfaltowej ścieżki rowerowej, cały ten odcinek można przejechać wzdłuż rzeki. Chciałbym, żeby takich odcinków było więcej, a także, żeby asfalt był szerszy i wygodnie pomieścił nie tylko rowerzystów, ale i biegaczy, rolkarzy czy pieszych. Wiem też, że jest to możliwe i relatywnie tanie. Można poszerzyć promenadę wzdłuż Bulwarów po to, żeby spacerowicze, rowerzyści, rolkarze i biegacze nie musieli się ze sobą zderzać, biorąc udział w nieustannym slalomie. Kiedy startowałem w wyborach na prezydenta Krakowa, umieściliśmy w programie postulat przedłużenia Bulwarów na zachód, do Bodzowa, i na wschód, w okolice Lasku Łęgowskiego. Można też co kilkaset metrów zamontować tak zwane pitniki – krany z wodą zdatną do picia. Można wreszcie stworzyć więcej miejsc zejścia nad rzekę – dzięki temu powstanie więcej knajpek, tak jak miało to miejsce w okolicach kładki Ojca Bernatka. Przede wszystkim jednak warto zadbać o to, żeby nad rzeką powstały miejsca bezpłatnego wypoczynku dla tych, którzy chcieliby po prostu cie- szyć się jej widokiem. Na czterech plażach nad Wartą w Poznaniu, stworzo- nych od zera albo gruntownie zrewitalizowanych w ciągu dwóch lat prezy- dentury Jacka Jaśkowiaka, mieszkańcy mogą pograć w siatkówkę, odpocząć na leżakach i w hamakach, posiedzieć w koszach plażowych, skorzystać z jacuzzi, basenu i miejsc biwakowych, rozpalić ognisko, wypożyczyć sprzęt wodny… I to wszystko za darmo. Czy Poznań jest miastem bogatszym niż Kraków? Nie. Roczny budżet Poznania to 3,5 miliarda złotych, a Krakowa – prawie 5 miliardów. Różnica dotyczy więc nie tego, na co miasto stać, ale tego, jak władze decydują się wydawać pieniądze z podatków, które płacą mieszkańcy. Trudno zrozumieć, dlaczego władze Krakowa, mając do dyspozycji oko- ło 70 kilometrów brzegu rzeki, przez tyle lat nie zdecydowały się na stwo- rzenie, a raczej odtworzenie, istniejących przecież kiedyś w Krakowie miejskich plaż. Sprawdziliśmy, że to możliwe: mogą powstać w miejscach, gdzie będą się kończyły przedłużone bulwary (Bodzów i Lasek Łęgowski). 28 MAPA TERENÓW ZIELONYCH Przykład miasta, które otworzyło się na rzekę – Seul, Korea Południowa. Kraków. Nowa energia Bulwary Wiślane zajmują 6 kilometrów – co oznacza, że Krakowianie mają do dyspozycji zaledwie ⅟1212 brzegów Wisły. Można stworzyć kładkę pieszo-rowerową, która połączy Salwator z Dęb- nikami (ulice Kasztelańską z Nowaczyńskiego) i dwie inne, które ułatwią mieszkańcom dojście do łęgowskiej i bodzowskiej plaży. NIE TYLKO WISŁA Wytaszczyliśmy chyba z sześć wilgotnych, brudnych i zarobaczonych dy- wanów, wielki zwój kabli, starą muszlę klozetową, opony i tyle butelek po wódce, że ich zawartość wystarczyłaby do „obsłużenia” kilku solidnych 30 MAPA TERENÓW ZIELONYCH wesel. Tak wyglądały „zbiory” z Parku Rzecznego Drwinka, który posta- nowiliśmy wysprzątać razem z mieszkańcami okolicznych domów i moimi współpracownikami z Logicznej Alternatywy. Wyręczyliśmy tym samym Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania, najwyraźniej niechętne do zapusz- czania się na ten teren. Brodząc w błocie, myślałem sobie, że tak wygląda nie tylko ten „park”, ale też duża część terenów nad Wilgą, Białuchą czy Ru- dawą. Kiedy władze miasta przestaną źle wydawać pieniądze, w budżecie znajdą się środki na zagospodarowanie również tych terenów. Być może przywykliśmy do tego, że nasze miasto zamiast zielenią porasta betonem. Być może uznaliśmy za nieuchronne to, że jesteśmy ciągle robieni na szaro. A jednak tak jak w innych krakowskich sprawach, tak i w tej da się zrobić wiele. Trzeba tylko chcieć i poświęcić temu trochę energii. A Kraków wciąż czeka na nową mapę terenów zielonych.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: