Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00357 010343 11217056 na godz. na dobę w sumie
Kreatywni w biznesie - ebook/pdf
Kreatywni w biznesie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: MT Biznes Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7561-624-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

We współczesnym biznesie wygrywają kreatywni: Apple, Nike, Honda, CD PROJEKT, Reserved – i wiele innych firm, które zatrudniają ludzi kreatywnych. Autor wyjaśnia, czym jest kreatywność, jak wykorzystać ją w biznesie i jak zarządzać firmą kreatywną. Książka zawiera wiele ciekawych przykładów ze świata i z Polski praktycznego wykorzystania kreatywności w biznesie. Polskiego czytelnika zainteresują przede wszystkim przykłady polskich firm, które postawiły na kreatywność – i wygrywają. Książka łączy ciekawą narrację z elementami poradnika zarówno dla pracodawców, jak i pracowników.

Prof. Jan Fazlagić specjalizuje się w zarządzaniu wiedzą, zrealizował ponad 40 projektów badawczych, był stypendystą Komisji Europejskiej Marie Curie Research Fellow oraz Komisji Fulbrighta, wykłada na uczelniach krajowych i zagranicznych, jest autorem 10 monografii naukowych oraz ponad 200 innych publikacji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Recenzent prof. dr hab. Mirosław Miller, Międzynarodowe Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur PAN Redakcja Anna Rękawek Projekt okładki Fabryka Wyobraźni Koncepcja graficzna Wladzimier Michnievič Skład i grafika komputerowa STUDIO MAGENTA, Nadzieja Michnievič © Copyright by Poltext sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa. Warszawa 2015 Poltext sp. z o.o. 02-230 Warszawa, ul. Jutrzenki 118 tel.: 22 632-64-20 e-mail: wydawnictwo@poltext.pl internet: www.poltext.pl ISBN 978-83-7561-616-3 (format e-pub) ISBN 978-83-7561-620-0 (format mobi) ISBN 978-83-7561-624-8 (format pdf) Z PLIKU ZOSTAŁY USUNIĘTE PUSTE STRONY. Spis treści Wstęp .............................................................................. 9 Podziękowania ............................................................... 13 Rozdział 1. Czym jest kreatywność? ............................. 15 Wprowadzenie .................................................................. 15 1.1. Czym jest „myślenie kreatywne”? ........................... 17 1.2. Mity dotyczące kreatywności .................................. 28 Podsumowanie ................................................................. 44 Literatura ........................................................................... 44 Rozdział 2. Kreatywna ososba Wprowadzenie .................................................................. 47 2.1. Pracownik kreatywny, czyli jaki? ........................... 48 2.2. Pewność siebie .......................................................... 65 2.3. Umiejętność koncentracji ........................................ 74 2.4. Wytrwałość .............................................................. 78 2.5. Cechy osób kreatywnych ......................................... 81 2.6. Dobre rady dla zarządzających osobami kreatywnymi ............................................................. 83 2.7. Niekreatywni pracownicy w fi rmie ........................ 88 Podsumowanie ................................................................. 89 Literatura: .......................................................................... 90 Rozdział 3. Proces kreatywny ....................................... 93 Wprowadzenie .................................................................. 93 3.1. Istota procesu kreatywnego .................................... 94 6 Kreatywni w biznesie 3.2. Teorie wyjaśniające istotę procesu twórczego ..... 101 3.3. Różne rodzaje twórczości ...................................... 110 3.4. Jakie znaczenie ma czas w procesie twórczym? .. 111 3.5. Jakość procesu twórczego ...................................... 117 Podsumowanie ............................................................... 119 Literatura: ........................................................................ 120 Rozdział 4. Środowisko sprzyjające kreatywności Wprowadzenie ................................................................ 121 4.1. Jakie elementy współtworzą środowisko sprzyjające kreatywności? ...................................... 122 4.2. Klimat współpracy ................................................. 124 4.3. Jakie czynniki związane z przestrzenią biurową mają wpływ na kreatywność pracowników? ...... 128 4.4. Jak zaprojektować biuro sprzyjające kreatywności? .......................................................... 133 Podsumowanie ............................................................... 147 Literatura: ........................................................................ 148 Rozdział 5. Motywowanie do kreatywności ............... 151 Wprowadzenie ................................................................ 151 5.1. Teorie motywacji ..................................................... 153 5.2. Jak motywować pracowników kreatywnych? ..... 165 5.3. Bodźce motywujące osoby kreatywne ................. 178 Podsumowanie ............................................................... 187 Literatura: ........................................................................ 188 Rozdział 6. Jak mierzyć kreatywność? ........................ 191 Wprowadzenie ................................................................ 191 6.1. Ocena i pomiar kreatywności ............................... 192 6.2. Analiza CV osoby kreatywnej .............................. 201 6.3. Cechy kreatywnego produktu .............................. 206 Podsumowanie ............................................................... 211 Literatura: ........................................................................ 212 Spis treści 7 Rozdział 7. Zarządzanie fi rmą kreatywną ................... 213 Wprowadzenie ................................................................ 213 7.1. Rachunek zysków i strat w kreatywnej fi rmie ..... 215 7.2. Jak rekrutować kreatywnych pracowników? ...... 219 7.3. Wyjazdy integracyjne ............................................. 229 7.4. Zamień fi rmę w fabrykę innowacji ..................... 232 7.5. Audyt systemu motywacji ..................................... 237 Podsumowanie ............................................................... 240 Literatura: ........................................................................ 241 Rozdział 8. Kreatywność w polskim biznesie .............. 243 Wprowadzenie ................................................................ 243 Salad Story ...................................................................... 243 Lech Modern Fabrics ..................................................... 247 Polska Organizacja Turystyczna .................................. 249 Kreatywność w kancelarii prawnej ............................. 253 Rozdział 9. Konkursy na kreatywne rozwiązania ......... 261 Wprowadzenie ................................................................ 261 9.1. Stymulowanie podaży innowacji z pomocą konkursów i nagród .............................................. 262 9.2. Przykładowe konkursy ........................................... 266 9.3. Pomiar efektywności konkursów z nagrodami .. 270 9.4. Opisy przykładowych konkursów na kreatywne rozwiązania ............................................................. 271 Podsumowanie ............................................................... 282 Dodatek A. Techniki zwiększające kreatywność pracowników ....... 285 Dodatek B. Test pozwalający ustalić dominującą półkulę mózgową ..................................................................... 317 8 Kreatywni w biznesie Spis ramek ................................................................... 325 Spis rysunków ............................................................. 325 Spis schematów .......................................................... 326 Spis tabel ..................................................................... 326 Wstęp DLACZEGO WARTO PRZECZYTAĆ TĘ KSIĄŻKĘ? Tylko garstka przedstawicieli zawodów, takich jak sędzia czy profesor zwyczajny zatrudniony na uczelni państwowej może jeszcze wierzyć, że ich miejsce pracy jest pewne przez następne 5 czy 10 lat. Gdy kończyłem studia w 1995 roku w Poznaniu: Chińczycy byli jedną z najtańszych sił roboczych na świecie i impor- • terem kapitału, wszyscy wierzyli, że Rosja stanie się wkrótce kolejnym demokratycz- nym państwem, nowy Daewoo Tico był porządnym samochodem klasy średniej dla Polaka, jeden hektar ziemi w Polsce kosztował około 1500 PLN, żaden student nie posiadał konta mailowego, młodzi Polacy jeździli do Hiszpanii w poszukiwaniu pracy. • • • • • Gdy piszę tę książkę: • Chiny są drugą gospodarką świata oraz eksporterem kapitału, a pensje w tym kraju zbliżyły się do tych w Europie Wschodniej, Rosja jest objęta sankcjami, na Kremlu rządzi neo-dyktator, a część Ukrainy zajmują wojska Federacji Rosyjskiej, w dużym mieście w Polsce bardzo trudno zaimponować sąsiadom, jeśli wyjedzie się z salonu samochodem tańszym niż za 100 tys. PLN, • • 10 Kreatywni w biznesie • • • cena jednego hektara ziemi w Wielkopolsce dochodzi do 40 tys. PLN, każdy student posiada konto mailowe, młodzi Hiszpanie coraz częściej przyjeżdżają w poszukiwaniu pracy do Polski. To nie są dobre wieści dla tych, którzy chcą wspierać kreatyw- ność, oferując bezpieczne zatrudnienie. Większość z nas nie ma szans na dożywotnią gwarancję zatrudnienia. A jak będzie wyglądać Polska w 2035 roku…? Wszystko zale- ży od naszej polskiej kreatywności oraz kreatywności innych nacji! Potęga świata zachodniego zaczęła powstawać około 400 lat temu, gdy intelektualiści i przedsiębiorcy z Niderlandów a potem Zjednoczonego Królestwa (tak, Rewolucja Przemysło- wa w Wielkiej Brytanii byłaby niemożliwa bez holenderskich inwestycji kapitałowych) zaczęli z szacunkiem i uwagą słuchać tego, co mają do powiedzenia naukowcy. Chiny, Indie i Ara- bia „przegapiły” ten moment w historii i dały się zdystansować Europejczykom. Dziś, na początku XXI wieku, obserwujemy podobne przesilenie w światowym układzie sił, jakie miało miejsce w XVIII wieku. Ostatnie 400 lat nauczyło nas, że po- stęp w biznesie, cash, bejmy (pieniądze w gwarze poznańskiej), kasa, cashfl ow itd. zawdzięczamy szacunkowi świata biznesu dla nauki i odkryć naukowych. Kraj, który będzie potęgą u schyłku XXI wieku, będzie z pew- nością zawdzięczał ją zastosowaniu kreatywności do budowy potęgi gospodarczej, ludnościowej oraz militarnej. Zdecydowana większość właścicieli fi rm i pracowników najem- nych musi się pogodzić z faktem, że zmiany w otoczeniu są tak szybkie, że stabilność zatrudnienia i dochodów przejdzie lub już przeszła do historii. Na nabrzeżu Tamizy w Londynie turyści namiętnie fotografują wyrytą w granicie sentencję: Our Future is better than our past… Sentencja ta wyraża nadzieję na odkry- wanie i odnajdywanie zasobów, których jeszcze nie znamy. Wstęp 11 Jedyną nadzieją na to, że nasza przyszłość będzie lepsza, jest wiara w to, że nadal będziemy wykorzystywać zasób, jakim obdarzony jest każdy człowiek (choć w różnym nasileniu) – kreatywność. O CZYM JEST TA KSIĄŻKA? Książka ma na celu przekazanie polskim przedstawicielom świa- ta biznesu praktycznego i pogłębionego zarazem obrazu kre- atywności. Niestety z kreatywnością w biznesie wiąże się wiele mitów. Jest traktowana bardzo powierzchownie. Wiele atrybu- tów osób kreatywnych jest słabo znanych praktykom biznesu. Książka bardzo silnie akcentuje znaczenie kreatywności organi- zacyjnej, stawiając nieco w cieniu kreatywność w takim znacze- niu, jak rozumie ją psychologia. Oczywiście wszystko zaczyna się w ludzkim umyśle, ale w biznesie najważniejsze jest wdrożenie tego pomysłu w organizacji, która korzysta z kreatywnych pra- cowników. Kreatywność pojedynczego człowieka nie jest wy- starczająca dla sukcesu całej fi rmy, dlatego techniki kreatywnego myślenia zostały zaprezentowane dopiero w dodatku A na końcu książki, nie stanowiąc motywu przewodniego tej publikacji. Główne przesłanie książki jest następujące: NAUCZ SIĘ BYĆ BARDZIEJ KREATYWNYM W BIZNESIE NIŻ TWOI KONKURENCI. W PRZECIWNYM RAZIE PRZESTANIESZ BYĆ ICH KONKURENTEM. STRUKTURA KSIĄŻKI Książka składa się z siedmiu rozdziałów poświęconych kluczo- wym aspektom kreatywności w biznesie, dwóch rozdziałów prezentujących przykłady dobrej praktyki oraz dwóch dodat- ków zawierających przydatne techniki rozwijające kreatywność 12 Kreatywni w biznesie oraz testy diagnostyczne. W strukturze pracy wykorzystano znaną koncepcję kreatywności Jamesa M. Rhodesa z 1961 r. Stworzył on wtedy model opisujący kreatywność za pomocą czterech P: • • • • Drugi, trzeci, czwarty i piąty rozdział są odpowiednio poświę- cone tym zagadnieniom. Rozdziały 1–4 osadzone są bardzie w wiedzy psychologicznej, natomiast w kolejnych rozwinięty jest problem kreatywności organizacyjnej (rozdziały 5–9). Osoba (Person), Proces (Process), Produkt (Product), Otoczenie (Press). Podziękowania Książka ta powstała dzięki pomocy i życzliwości wielu osób, wśród których należy wymienić Martynę Grępkę – przygo- towała obszerny przegląd literatury z zakresu psychologii, co spowodowało, że publikacja jest czymś więcej niż tylko porad- nikiem, zawiera bowiem także wiele faktów i dowodów na- ukowych wspierających prezentowane tezy i rady dla przedsię- biorców. Dziękuję Marcie Pikies i Martynie Grępce za wstępną redakcję manuskryptu oraz pomoc w zebraniu materiałów pra- sowych, a Annie Rękawek za dalsze prace redakcyjne i końcową redakcję oraz cenne uwagi merytoryczne. Wiele osób przyczy- niło się do powstania książki po prostu dobrym słowem (prof. Marian Gorynia, prof. Szymon Cyfert, Jacek Santorski, prof. Mirosław Miller). Jak to często bywa przy tworzeniu nowych dzieł, frustracja i nieżyczliwość ze strony otoczenia także miały pozytywny wpływ na motywację do napisania tej książki (i tym osobom także warto szczerze oddać honor ale już bez poda- wania nazwisk). Wiele zawartych tu refl eksji powstało dzięki studentom Programu MBA na Uczelni Łazarskiego, projektu „Kadry dla Gospodarki” (Uniwersytet Ekonomiczny w Pozna- niu) oraz studiów podyplomowych „Zarządzanie procesowe” (Akademia Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie). R O Z D Z I A Ł 1 Czym jest kreatywność? WPROWADZENIE Kreatywność to w ostatnich latach jedno z najczęściej używa- nych a także nadużywanych słów. Psychologowie prowadzą badania nad kreatywnością na dużą skalę już od lat 40-tych XX wieku. Zdefi niowanie kreatywności jest trudne, ponieważ kreatywność trudniej zaobserwować niż inne cechy człowieka. Oceniać powinniśmy nie tylko proces: czym jest myślenie kre- atywne? – ale także dzieło: co tworzy kreatywny człowiek i dla- czego jego dzieło możemy nazwać kreatywnym? Kreatywność (postawa twórcza; łac. creatus – twórczy) jest procesem umysło- wym skutkującym powstawaniem nowych idei, koncepcji lub nowych skojarzeń, powiązań z istniejącymi już ideami i kon- cepcjami. Kreatywność związana jest z dostrzeganiem i czuciem otoczenia, a następnie tworzeniem nowych związków pomiędzy tym, co jest a tym, co może powstać. Osoba kreatywna używa w tym celu wyobraźni, w której świat rzeczywisty miesza się ze światem fantazji. Im łatwiej potrafi my w naszym umyśle two- rzyć takie połączenia, tym bardziej jesteśmy kreatywni. Spójrz- my na Kaczora Donalda. Jest postacią całkowicie zmyśloną… 16 Kreatywni w biznesie ale Kaczor Donald używa „prawdziwego” ręcznika, gdy idzie pod prysznic i ma „prawdziwą” marynarską czapkę oraz musz- kę. Aby wymyślić Kaczora Donalda, należało połączyć pewne cechy istniejące z cechami nowymi w nową kombinację. Kaczor Donald ma nie tylko charakterystyczny wygląd, ale też charak- terystyczny sposób mówienia przypominający kwakanie. Moż- na więc powiedzieć, że każde dzieło kreatywne to połączenie istniejących atrybutów w nowej kombinacji. Niektórzy psycho- logowie uważają, że osoba kreatywna nie tyle „tworzy” (kreuje) nowe dzieła, co je odkrywa. Według tej teorii Kaczor Donald już istniał w świecie i to w wielu wariantach, ale Walt Disney odkrył akurat sepleniącą kaczkę w marynarskim stroju, a nie odkrył kaczki w stroju kominiarza, która się zabawnie jąka. Kreatywność jest wyrazem naszej niepowtarzalności. W języku polskim kreatywność i twórczość są uznawane za synonimy, choć w biznesie zdecydowanie częściej słyszy się słowo „kre- atywny” niż „twórczy”. Ponieważ kreatywność i twórczość są synonimami (niestety nie można defi niować jednego określenia drugim, jak na przykład w następującej defi nicji: „Kreatywność to twórcza postawa, dzięki której każdy może łatwiej rozwiązy- wać swoje problemy”. Także druga część tej niefortunnej defi ni- cji nie jest ścisła. Osoby twórcze nie tylko rozwiązują problemy, ale także są (niestety) w stanie je odnajdywać. Nie zawsze służy to poczuciu szczęścia w życiu… Firma IBM przeprowadziła ba- danie wśród 1500 prezesów fi rm z 60 krajów, z którego wyni- kało, że najważniejsze dla sukcesu w biznesie nie są dyscyplina i rygorystyczna realizacja strategii, ale właśnie kreatywność1. W tym rozdziale poznasz, Czytelniku, poglądy na temat kre- atywności, a także dwadzieścia dwa mity z nią związane. 1 Andrew Ch., The 3 myths about crea(cid:415) vity in business, h(cid:425) p://www.theguardian.com/ media-network/media-network-blog/2014/jan/17/3-myths-crea(cid:415) vity-in-business [12.07.2015]. Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 17 1.1. CZYM JEST „MYŚLENIE KREATYWNE”? Opis funkcjonowania ludzkiego mózgu można, upraszczając, sprowadzić do przeskakiwania pomiędzy neuronami mikro- skopijnych impulsów elektrycznych. Ludzki mózg składa się ze 100 miliardów neuronów. Jednak myślenie wynika przede wszystkim ze zdolności tych neuronów do tworzenia sieci: każ- dy neuron posiada potencjał do stworzenia nawet do 10 tysię- cy połączeń z innymi komórkami nerwowymi. Ludzki mózg, stanowiąc tylko 2 masy całego ciała, zużywa aż 20 energii, która jest przetwarzana przez organizm. Jeszcze do niedawna sądzono, że neurony powstają tylko w dzieciństwie. Ostatnie badania wykazały, że neurogeneza, czyli proces tworzenia się nowych neuronów, zachodzi przez całe życie każdego człowie- ka. Koniec więc z wymówkami w rodzaju: Jestem za stary, aby się czegoś nauczyć. Mózg generuje około 25 watów energii. Już ten pobieżny opis jednoznacznie wskazuje na to, że mózg nie jest tak magicznym obiektem, jak do niedawna sądzono. To, co się dzieje w mózgu, wyjaśnia chemia i fi zyka. Chemia odpowia- da za neuroprzekaźniki, które po wypuszczeniu z synaps mają za zadanie pobudzić inne neurony. Elektryczny impuls prze- chodzący przez tak pobudzony neuron na jego końcu również wypuszcza neuroprzekaźniki. Tak właśnie komunikują się neurony, dzięki czemu możliwe jest odpowiednie działanie mózgu. Można więc powiedzieć, że kreatywny biznes polega na zamienianiu impulsów elektrycz- nych na … pieniądze. Rozwój ludzkiego mózgu od najwcze- śniejszych lat polega głównie na tworzeniu nowych połączeń między neuronami i zwiększaniu się ich grubości. Rozwój in- telektualny bardziej przypomina tworzenie soft ware niż har- dware. Gdy ustanowione już połączenie między neuronami jest znów stymulowane, jego grubość (izolacja) się zwiększa. Naj- 18 Kreatywni w biznesie lepiej izolowane połączenia przekazują informacje aż 40 razy szybciej niż te cienkie. Dlatego im częściej wykonujemy jakąś czynność (tzn. uczymy się ją wykonywać), tym większą spraw- ność uzyskujemy. Kreatywność jest zdolnością do tworzenia nowych rozwiązań. National Advisory Committee on Creative and Cultural Education (NACCCE) opisuje cztery następujące cechy kreatywności2: • • kreatywność wymaga wykorzystania wyobraźni, kreatywne działanie jest działaniem celowym, skierowanym na osią- gnięcie rezultatu, efektem kreatywnego działania jest oryginalne dzieło, efekt powinien być wartościowy z punktu widzenia założonych celów. • • Twórczość to proces prowadzący do nowego wytworu, który jest akceptowany jako użyteczny do przyjęcia dla pewnej gru- py w pewnym okresie3. Wśród powszechnie uznawanych jest defi nicja Morrisa Steina, która mówi, że: „kreatywne jest to, co nowe i użyteczne dla pewnej grupy ludzi w danym czasie”. Kreatywność według Anny Murdoch to działanie, „robienie czegoś zwyczajnego w niezwykły sposób”4. Myślenie kreatyw- ne to myślenie, którego wynikiem są oryginalne i dające się zastosować rozwiązania. Niektórzy psychologowie rozróżniają dwa rodzaje kreatywności – twórczości: pisaną przez małe „t” oraz przez duże „T”. Twórczość pisana przez małe „t” jest typo- wa dla dzieci. Każde dziecko jest w stanie narysować na kartce lub patykiem na piasku rysunek, który będzie jedyny w swo- im rodzaju, unikatowy. Nie oznacza to jednak, że spotkaliśmy następnego Picasso. Rozwój umysłu człowieka można opisać Smith K. Lloyd P., Developing Crea(cid:415) vity for Learning in the Primary School. A Prac(cid:415) cal Guide for School Leaders, UK: A Na(cid:415) onal College For School Leadership 2004. Nęcka E., Psychologia twórczości, Gdańsk 2003, s. 17. 3 4 Murdoch A., Kreatywność w reklamie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2 2005, s.82. Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 19 poprzez stopniową ewolucję naszej zdolności do tworzenia dzieł twórczych pisanych przez duże „T”. Dziecko może, ale nie musi stać się utalentowanym twórcą. W pewnym sensie edukacja słu- ży kształtowaniu zdolności do bycia twórcą przez duże „T”. Kreatywnością można zarządzać w tym sensie, że decydujemy się, że dany problem rozwiążemy kreatywnie lub nie. Kreatyw- ność wymaga energii – jeśli ci jej brakuje, nie możesz „włączyć” swojej kreatywności. Kreatywność wymaga także wykorzysta- nia „mięśnia silnej woli” (będzie o tym mowa w dalszych roz- działach tej książki). Jeśli brak Ci siły woli, także nie możesz wykorzystać w pełni swojej kreatywności. Edison powiedział kiedyś, że znalazł 9999 sposobów na to, z jakiego materiału nie powinno się wykonywać rdzenia żarówki oraz jeden wła- ściwy. To jest właśnie kwintesencja kreatywności: kreatywne myślenie to w 99 wytrwałość i w 1 inspiracja (autorem tego powiedzenia jest także Th omas Edison: w oryginale 99 per- spiration, czyli pocenia się, 1 inspiration). Myślenie kreatywne jest związane z poczuciem wolności, brakiem strachu, zabawą, błądzeniem w wyobraźni. Myślący kreatywnie nie boją się swo- ich impulsów, mniej się kontrolują i mają mniej zahamowań. Taki opis oczywiście kojarzy się z charakterystyką osoby nie w pełni zdrowej psychicznie. Wszyscy to wiedzą i dlatego wielu boi się być kreatywnymi (choć ma taki potencjał). Guru badań nad kreatywnością Paul Torrence uważał, że kre- atywność objawia się za pomocą poszukiwania nowych roz- wiązań w sytuacji, gdy pojawia się jakiś problem. W biznesie problemy są chlebem codziennym, ale nie oznacza to, że wszy- scy ludzi w świecie biznesu są kreatywni. Co więcej, nawet osoby kreatywne nie zawsze wykorzystują swoją kreatywność. Z kreatywnością jest trochę tak, jak z umiejętnością szybkiego czytania: jeśli nauczysz się czytać szybko, to nie znaczy, że całe życie jesteś skazany na szybkie czytanie. Możesz nadal czy- tać wolno. To twój wybór. Kreatywność u osoby kreatywnej 20 Kreatywni w biznesie to opcja, z której może, ale nie zawsze musi korzystać. Paul Torrence zaznaczał, że osoba kreatywna stawia hipotezy, testuje je, weryfi kuje i dąży do wprowadzania innowacji. Jeśli masz do wyboru dwie drogi do pracy: pierwsza wymaga przesiadki z tramwaju na autobus a druga pozwala na dojechanie tramwa- jem do celu bez przesiadki, to będąc osobą kreatywną, przeje- dziesz obie trasy, nawet jeśli odpowiada Ci bardziej pierwsza. Osoba kreatywna nie zadowala się tym, co ma/wie – nawet, jeśli rzeczywistość jest dla niej „znośna”, „akceptowalna”. Mniej kreatywny człowiek pomyśli: po co się męczyć? Jest OK! Osoba kreatywna pomyśli: skoro jest OK, to dlaczego nie mogłoby być lepiej? Dlatego osoby kreatywne są często nie lubiane z powodu ich nieuleczalnego pragnienia poprawiania świata (w tym także ludzi, którzy się z nimi stykają). Istotną cechą kreatywności jest świeżość pomysłów, poszukiwanie zmiany dla samej zmiany. Osoby kreatywne świetnie się czują, gdy coś się zmienia w ich otoczeniu. Jeśli nic się nie zmienia, same próbują to otoczenie zmieniać: stąd niesłusznie są utożsamiane z osobami konfl ik- towymi. Osoba konfl iktowa, mało ugodowa dba o zaspokoje- nie własnego ego. Osoba kreatywna chce zmieniać świat, aby wszyscy na tym skorzystali. Ludzie kreatywni szukają nowych możliwości sprawdzania siebie – odkrycie nowej rzeczy jest dla nich wyzwaniem takim, jak dla alpinisty zdobycie szczytu. Czerpią z tego przyjemność. W ramce (ramka nr 1) przedsta- wiono wypowiedzi studentów studiów MBA Uczelni Łazarskie- go w Warszawie dotyczące kreatywności. CZY BIZNES ROZUMIE, CZYM JEST KREATYWNOŚĆ? Jeśli spojrzymy na deklaracje wielu fi rm, możemy dojść do wniosku, że biznes bardzo interesuje się kreatywnością: „W T-Mobile wiemy, że kreatywność nie zna granic. Ciekawe pomysły powstają bez względu na wiek, płeć czy wykształcenie Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 21 autora. Dlatego warto być otwartym na inspiracje z zewnątrz. Chcemy wdrażać innowacyjne serwisy, wspierać realizację inte- resujących usług i rozwój nowoczesnych technologii. T-Mobile stale wdraża innowacyjne rozwiązania, które wyznaczają nowe kierunki rozwoju dla całego rynku”5. Jednak pomiędzy impulsem elektrycznym w mózgu osoby kreatywnej a pierwszym wpływem na konto fi rmowe z tytułu sprzedaży produktu lub usługi droga jest bardzo długa. Pro- blem komplikuje także to, że nie wszystkie kreatywne pomysły to dobre pomysły. Według badań, w fi rmie potrzeba do 3000 pomysłów (raw ideas), aby wyłonił się z nich jeden komercyjny produkt lub usługa. Ramka 1. Wypowiedzi studentów MBA Uczelni Łazarskiego na temat kreatywności (2015) A szkoła? Jeden wielki schemat! Kiedyś pomagałam swojemu sy- A szkoła? Jeden wielki schemat! Kiedyś pomagałam swojemu sy- nowi rozwiązać zadanie z matematyki, wynik zadania był dobry, nowi rozwiązać zadanie z matematyki, wynik zadania był dobry, zgodny z odpowiedzią na końcu książki, ale nauczyciel tego roz- zgodny z odpowiedzią na końcu książki, ale nauczyciel tego roz- wiązania nie uznał. Dlaczego? Bo wyliczenia prowadzące do wy- wiązania nie uznał. Dlaczego? Bo wyliczenia prowadzące do wy- niku nie były zgodne ze schematem, jakiego uczył na lekcji. Nie niku nie były zgodne ze schematem, jakiego uczył na lekcji. Nie chcę dyskutować, czy jest to podejście dobre czy złe, bo pewnie chcę dyskutować, czy jest to podejście dobre czy złe, bo pewnie warto było nauczyć się tego właśnie sposobu rozwiązywania ta- warto było nauczyć się tego właśnie sposobu rozwiązywania ta- kiego zadania, ale jedno jest pewne – takie podejście zabija kre- kiego zadania, ale jedno jest pewne – takie podejście zabija kre- atywne myślenie! atywne myślenie! …Kolejną przeszkodą dla rozwoju kreatywności jest średnia wieku …Kolejną przeszkodą dla rozwoju kreatywności jest średnia wieku pracowników. Jeszcze kilkanaście lat temu moja fi rma zatrudniała pracowników. Jeszcze kilkanaście lat temu moja fi rma zatrudniała ponad 600 pracowników, obecnie poniżej 400. Dojście do obecnej ponad 600 pracowników, obecnie poniżej 400. Dojście do obecnej liczby zatrudnionych odbywało się drogą naturalnych odejść i prak- liczby zatrudnionych odbywało się drogą naturalnych odejść i prak- tycznie bez zatrudniania nowych pracowników, a zwłaszcza mło- tycznie bez zatrudniania nowych pracowników, a zwłaszcza mło- dych. Do dzisiaj pokolenie 40-latków uważane jest za „młodzież”, dych. Do dzisiaj pokolenie 40-latków uważane jest za „młodzież”, 5 h(cid:425) ps://innova(cid:415) on.t-mobile.pl/openinnova(cid:415) on 22 Kreatywni w biznesie a pracowników poniżej 35-go roku życia można policzyć na pal- cach jednej ręki, no może dwóch. W fi rmie cały czas pokutuje stwierdzenie „zawsze tak było, było dobrze, więc po co to zmie- niać”. Istnieje bardzo duży opór przed wszelkimi zmianami, w któ- rym dużą rolę odgrywają związki zawodowe. Firma działa w branży energetycznej, więc jest nastawiona przede wszystkim na technikę i to działy techniczne mają znacze- nie pierwszorzędne. Pomimo tego nie powstają w fi rmie żadne innowacyjne rozwiązania, nowe technologie są po prostu kupo- wane z dostępnych na rynku. Można by dyskutować, czy wybór i wdrożenie nowej technologii można nazwać kreatywnością, bo jest to przecież w naszej fi rmie coś nowego, ale równie dobrze można to nazwać naśladownictwem, które jest przecież przeci- wieństwem twórczości. Jednak byłoby krzywdzące dla ludzi pra- cujących w mojej fi rmie stwierdzenie, że nie ma w niej żadnej kre- atywności. Wielu pracowników w ramach wykonywanych przez siebie zadań i obowiązków wdraża mniejsze lub większe udosko- nalenia, pomysły, które śmiało można nazwać kreatywnością. Dla przykładu, w fi rmie funkcjonuje moduł informatyczny o nazwie „Liczniki”, który jest przysłowiowym „dzieckiem” jednego z na- szych pracowników. Od momentu wdrożenia go, a było to kilka- naście lat temu, ten sam pracownik systematycznie go zmienia i udoskonala, oczywiście za pośrednictwem fi rmy informatycz- nej, która jest jego pierwotnym autorem. Nie jest tajemnicą, że fi rma ta, bazując na pomysłach tegoż naszego pracownika, wpro- wadza jego rozwiązania i pomysły w innych fi rmach, w których funkcjonuje ich moduł. Moduł ów zyskał już nawet nazwę „roz- wiązania lubelskiego”, pomimo że fi rma sprzedająca ten moduł jest z Krakowa. Notabene pracownik mojej fi rmy, który jest też moim podwładnym, ma już 65 lat i w tym roku wybiera się na zasłużoną emeryturę. Tak więc nie wiek świadczy o kreatywności. Jest to jednocześnie pracownik o olbrzymiej wiedzy merytorycz- nej i (zważywszy na wiek) doświadczeniu. Kilka lat temu, znając już potencjał tego pracownika, zaczęłam szukać jego następcy. Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 23 Szczęśliwie udało się znaleźć w fi rmie pracownika, który pracu- Szczęśliwie udało się znaleźć w fi rmie pracownika, który pracu- je już 2 lata w moim dziale i sukcesywnie przejmuje obowiązki je już 2 lata w moim dziale i sukcesywnie przejmuje obowiązki i wiedzę tegoż pracownika. Powyższy przykład świadczy o tym, że i wiedzę tegoż pracownika. Powyższy przykład świadczy o tym, że kreatywność, może nie nazwana, ale jest dostrzegana i doceniana kreatywność, może nie nazwana, ale jest dostrzegana i doceniana w mojej fi rmie. Niestety nie odbywa się to systemowo, a jedynie w mojej fi rmie. Niestety nie odbywa się to systemowo, a jedynie jest oparte na działaniach poszczególnych przełożonych. Ponadto jest oparte na działaniach poszczególnych przełożonych. Ponadto świadczy to też o dostrzeganiu potrzeby doceniania i przekazy- świadczy to też o dostrzeganiu potrzeby doceniania i przekazy- wania wiedzy i doświadczenia. wania wiedzy i doświadczenia. Innym przykładem wdrożenia nowego rozwiązania jest uruchomie- Innym przykładem wdrożenia nowego rozwiązania jest uruchomie- nie Centrum Zgłoszeń Zewnętrznych. Jest to coś w rodzaju infolinii, nie Centrum Zgłoszeń Zewnętrznych. Jest to coś w rodzaju infolinii, która zbiera zgłoszenia od klientów, umawia terminy, a następnie która zbiera zgłoszenia od klientów, umawia terminy, a następnie je rozdysponowuje do pracowników wykonawczych. Następnie je rozdysponowuje do pracowników wykonawczych. Następnie zbierane i analizowane są dane dotyczące wykonania przyjętych zbierane i analizowane są dane dotyczące wykonania przyjętych zleceń. Może sama infolinia nie jest żadną innowacją, ale już w po- zleceń. Może sama infolinia nie jest żadną innowacją, ale już w po- łączeniu z tym co dzieje się dalej, czyli przydzielanie zadań pracow- łączeniu z tym co dzieje się dalej, czyli przydzielanie zadań pracow- nikom rozsianym po całym mieście i śledzenie ich realizacji, jest nikom rozsianym po całym mieście i śledzenie ich realizacji, jest czymś nowym. Takie rozwiązanie nie funkcjonuje w żadnej z fi rm czymś nowym. Takie rozwiązanie nie funkcjonuje w żadnej z fi rm naszej branży, a nawet nie wiem, czy w ogóle istnieje, bo przed naszej branży, a nawet nie wiem, czy w ogóle istnieje, bo przed wdrożeniem nie udało nam się znaleźć nic, na czym moglibyśmy wdrożeniem nie udało nam się znaleźć nic, na czym moglibyśmy się wzorować. Cały pomysł funkcjonowania i jego realizacja zro- się wzorować. Cały pomysł funkcjonowania i jego realizacja zro- dził się w naszych głowach, a oprogramowanie (które cały czas dził się w naszych głowach, a oprogramowanie (które cały czas udoskonalamy) było dla nas „szyte na miarę”. Jest w mojej fi rmie udoskonalamy) było dla nas „szyte na miarę”. Jest w mojej fi rmie też przykład „anty-kreatywności”. Jeden z menedżerów wyższego też przykład „anty-kreatywności”. Jeden z menedżerów wyższego szczebla, który uważa się za kreatywnego, faktycznie wciąż wy- szczebla, który uważa się za kreatywnego, faktycznie wciąż wy- myśla coś nowego i za wszelką cenę wdraża przynajmniej część myśla coś nowego i za wszelką cenę wdraża przynajmniej część swoich pomysłów (bo chwali się, że ma ich mnóstwo). Nieste- swoich pomysłów (bo chwali się, że ma ich mnóstwo). Nieste- ty, jak do tej pory żaden z jego pomysłów nie odniósł sukcesu, ty, jak do tej pory żaden z jego pomysłów nie odniósł sukcesu, większość nie została doprowadzona do końca. On sam uważa, większość nie została doprowadzona do końca. On sam uważa, że to opór skostniałej załogi przed zmianami to powoduje, ale że to opór skostniałej załogi przed zmianami to powoduje, ale problem leży gdzie indziej – jego pomysły są bezużyteczne lub problem leży gdzie indziej – jego pomysły są bezużyteczne lub niektóre, gdzie można by się może doszukać jakiegoś stopnia uży- niektóre, gdzie można by się może doszukać jakiegoś stopnia uży- teczności, są niewłaściwie wdrażane, nie doprowadzane do końca. teczności, są niewłaściwie wdrażane, nie doprowadzane do końca. Źródło: materiały własne Autora z zajęć na programie MBA Uczelni Łazarskiego, semestr zimowy 2014/2015. 24 Kreatywni w biznesie Edward De Bono, światowy ekspert w dziedzinie umiejętności kreatywnego myślenia twierdzi, iż aby móc w pełni wykorzy- stać umiejętności kreatywnego myślenia, trzeba stać się tzw. człowiekiem myślącym. Według niego, człowiek myślący: • • ma zaufanie do własnej umiejętności myślenia, potrafi świadomie zabrać się do myślenia i skupić na konkretnej sprawie, zawsze potrafi zdefi niować cel swojego namysłu i określić, w jaki spo- sób zamierza ten cel osiągnąć, zdaje sobie sprawę z tego, że jakiekolwiek podejście do określonej sprawy czy sposób widzenia sytuacji jest tylko jednym z licznych moż- liwych podejść czy sposobów, z których większość nie przyszła mu do głowy, potrafi docenić to, co osiągnął, nawet jeżeli jest to tylko świadomość, że problem wymaga dalszego namysłu, uważa, że myślenie jest sztuką, w której warto się doskonalić i której trzeba się przyglądać, uważa, że myśli się po to, żeby lepiej zrozumieć rzeczywistość, żeby podejmować trafne decyzje i aby wypracowywać lepsze sposoby po- stępowania, a nie po to, żeby udowodnić, iż jest się mądrzejszym od innych. • • • • • Bycie osobą kreatywną oznacza posiadanie umiejętności wi- dzenia tej samej rzeczy tak jak wszyscy inni, lecz postrzeganie myślenia o tej rzeczy w inny sposób. Kreatywność to cecha po- zwalająca tworzyć i rozpoznawać nowe pomysły, alternatywy i możliwości, które mogą być pomocne w rozwiązywaniu pro- blemów, komunikowaniu się z innymi ludźmi lub dostarczaniu rozrywki sobie lub innym. Oscar Wilde powiedział, że ludzie rozsądni próbują się dostosować do otaczającego ich świata, a ludzie nierozsądni próbują go zmienić. W związku z tym cały postęp zawdzięczamy ludziom nierozsądnym. Ludzie uznawa- ni za twórczych dostrzegli coś, czego inni nie widzieli. Ludzie mało twórczy uznają porządek zastany za naturalny, a zmianę traktują jako zamach na ten porządek. Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 25 Rysunek 1. Człowiek myślący Jan Fazlagić 2015 Mówi się, że kreatywność nie jest cechą dychotomiczną („zero- jedynkową”). Nie można powiedzieć, ze ktoś jest lub że nie jest kreatywny. U każdego z nas kreatywność objawia się w różnym nasileniu i w różnych okolicznościach. To trochę skomplikowane: jesteśmy przyzwyczajeni, że dana umiejętność jest uniwersalna, np. jeśli ktoś potrafi pływać, to znaczy, że będzie się unosił na wodzie zarówno w rzece Warcie, jak i Odrze a także w morzu Egejskim i zalewie Szczecińskim. Z kreatywnością jest nieco ina- czej. Można być kreatywnym w niedzielę wieczorem na dachu hotelu w Hong-Kongu po wypiciu lampki wina, ale stać się kom- pletnie niekreatywnym dwa dni później w parku nad jeziorem Michigan w Chicago. Kreatywność jest ucieczką od umysłowej stagnacji, ale nie zawsze i nie każdemu się ona udaje. Według Edwarda Nęcki (2003) defi nicja kreatywności brzmi następująco: „przejawia się zwykle w jakiejś formie obserwo- 26 Kreatywni w biznesie walnego zachowania, polegającego na produkcji nowych i war- tościowych wytworów”. Joseph O’Connor twierdzi, że kreatywność polega na odpo- wiednim zespoleniu swoich umiejętności w celu zwrócenia ich na drogę nieznaną i stworzenia w ten sposób nowej wartości. Dla Katarzyny Gozdek-Michaelis kreatywność jest nową kom- binacją starych elementów. Według Maksa Wertheimera kre- atywność oznacza rozbicie i zmianę struktury naszej wiedzy w celu uzyskania nowego spojrzenia na istotę zagadnienia, na- tomiast Ruth Richards opisała kreatywność jako „ucieczkę od umysłowej stagnacji”. W literaturze mówi się również o kreatywności wysokiej oraz zwyczajnej. David Feldman i Howard Gardner defi niują wyso- ką kreatywność jako „osiągnięcie czegoś niezwykłego i nowe- go, czegoś, co przekształca i zmienia pole działalności w spo- sób znaczący… takie rzeczy, które ludzie robią, że zmienia się świat”. Kreatywność zwyczajna defi niowana jest natomiast przez Kimberley Seltzer i Toma Bentleya (1990), którzy piszą, że jest to stosowanie wiedzy i umiejętności w sposób nowy, by osiągnąć założony cel. Aby osoba mogła charakteryzować się kreatywnością, musi spełniać pewne warunki: • posiadać umiejętność wykorzystywania nabytej wcześniej wiedzy w celu rozwiązania napotkanych problemów, być zdolna do rozpoznawania nowych problemów i skupienia uwagi na dążeniu do celu, wierzyć, że nauka jest procesem ciągłym, wymagającym prób i błędów w celu osiągnięcia obranych wyników. • • Skuteczną metodą rozbudzania kreatywności są chillout rooms, których zadaniem jest chwilowe odstąpienie od pracy, wycisze- nie, przemyślenie kilku spraw czy też po prostu nic nie robienie oraz gry symulacyjne, w których pracownicy fi rmy mają możli- wość oderwania się od krępujących ich na co dzień ograniczeń Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 27 i „przeniesienia” w wirtualny – odmienny świat, gdzie obowią- zują inne zasady. Pracując w grupach, pracownicy uczą się rów- nież dzielenia swoimi pomysłami z innymi i przekonywania ich do nowych idei. Doświadczenie tworzenia czegoś nowego lub autorskiej strategii przekłada się później na zwiększenie kre- atywności w życiu zawodowym i codziennym. Kolejnym wsparciem dla kreatywności może być praktycz- na prezentacja działania nowej innowacji w praktyce i udział w niej osób zainteresowanych, które w późniejszych etapach będą potwierdzać faktyczne korzyści płynące z innowacji. Takie działanie umożliwia zaangażowanie tych osób i większą ich motywację do kolejnych działań planowanych, skutkujących również aktywnym wspieraniem kreatywności. Wykorzystanie wsparcia coacha pozwala na opracowanie stra- tegii komunikowania i wdrożenia innowacji w organizacji. Można skorzystać z coachingu zespołowego, jeżeli pracuje się z grupą osób, poświęconego tematowi innowacyjności i sposo- bowi jej wdrażania. Praca z zespołem jest efektywnym sposo- bem na zbieranie informacji podczas procesu wdrażania. Obie formy wsparcia „innowatora” przynoszą korzyści dla projektu oraz organizacji. Wynika to z faktu, że coach nie tylko wspiera proces dostosowania wiedzy uczestników i go stymuluje, ale przede wszystkim jest osobą z zewnątrz organizacji, przez co posiada szerszą perspektywę pozwalającą na skoncentrowanie się na właściwym wspieraniu celów, jakie stawia przed sobą osoba lub zespół. Wsparciem dla kreatywności jest utworzenie w organizacji jed- nostki, której celem będzie gromadzenie sugestii pracowniczych i zapewnianie im efektywnej, rzetelnej oceny. Przykładem może być intranet, który umożliwia pracownikom zgłaszanie wła- snych pomysłów lub udział w kampaniach ogłaszanych przez menedżerów. Wszystkie zgłoszenia powinny być gromadzone i publikowane z ich oceną i komentarzem ekspertów. 28 Kreatywni w biznesie Efektem wprowadzonych zmian będą obopólne korzyści – za- równo dla pracownika poprzez oderwanie od rutyny, umoż- liwienie „rozwinięcia skrzydeł”, szersze spojrzenie i analizę danego zjawiska, zaszczepienie odwagi w słowach i czynach, zmniejszenie uczucia frustracji związanej z monotonną pracą, jak i dla fi rmy poprzez uzyskanie nowych, rewolucyjnych pro- duktów czy też usług, i tym samym dla klientów – które będą przekładały się na wizerunek i sukcesy fi rmy na rynku. 1.2. MITY DOTYCZĄCE KREATYWNOŚCI6 Poniżej przedstawione zostaną mity, czyli niesłuszne założenia dotyczące kreatywności. Ich poznanie jest niezbędne do promo- wania rozwoju kreatywności w każdej fi rmie. Wielu pracowników może blokować rozwój kreatywnych idei nie z powodu złej woli, ale z powodu błędnych przekonań – wyznawanych mitów. (cid:194) „Nie każdy jest kreatywny” Prawda, ale tylko częściowa. Kreatywność to nie cecha dychotomiczna (zero-jedynkowa). Ludzie nie dzielą się na kreatywnych oraz niekreatywnych. U różnych osób kre- atywność występuje w różnym nasileniu. Ponadto duży wpływ na kreatywność mają takie czynniki, jak nastrój (dobry lub zły), czas, jaki dana osoba ma na zastanowie- nie, otoczenie. W skrajnych przypadkach osoba przeciętna w szczycie formy (rozbawiona, szczęśliwa, wypoczęta, do- 6 W tej części rozdziału korzystałem z kilku portali oraz książek, w których pre- zentowane są mity na temat kreatywności, m.in.: Butrkus D., The Myths of Crea(cid:415) vity: The Truth About How Innova(cid:415) ve Companies and People Generate Great Ideas, 2013; Ten Myths Abort Crea(cid:415) vity, h(cid:425) p://bgthomas.com/ar(cid:415) cles/ ten-myths-of-crea(cid:415) vity/ [12.07.2015]. Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 29 tleniona itp.) może pokonać geniusza w teście organizowa- nym w dusznej sali z widokiem na robotników pracujących na budowie. Na dodatek geniusz przystępujący do testu nie spał poprzedniej nocy, ma zgagę i straż miejska właśnie odholowała jego źle zaparkowany samochód. Prawda jest taka, że każdy w jakimś sensie jest kreatywny a ponadto można tę kreatywność stymulować. A więc koniec z wy- mówkami! (cid:194) „Wszyscy, szczególnie eksperci mówią, że to głupi pomysł” Ocenienie kreatywnego pomysłu jest niezwykle trudne. Profesor zarządzania, który na początku lat 70-tych otrzy- mał od swojego studenta jako projekt zaliczeniowy biznes plan fi rmy kurierskiej (późniejszy Federal Express, obecnie FedEx), dał przyszłemu prezesowi FedExu zaledwie ocenę dostateczną, ponieważ uznał, że pomysł jest ciekawy, ale nie da się go zrealizować. Jednym z kryteriów oceniania kreatywnych pomysłów jest reakcja emocjonalna. Jeśli pu- bliczność bądź sędziowie uważają, że pomysł jest dziwny, trudny do zrozumienia itp., to często właśnie to jest do- wodem, że dzieło jest kreatywne. A więc głowa do góry! Pamiętaj, że Bill Gates kiedyś powiedział, że 640 Kb pamięci powinno wystarczyć każdemu. W 1943 roku Prezes IBM Th omas Watson przewidywał, że na świecie jest rynek dla co najwyżej pięciu komputerów. Oczywiście miał na myśli urządzenie wielkości pokoju generujące ciepło wystarcza- jące do ogrzania galerii handlowej. Ale już Darryl Zanuck, prezes wytwórni fi lmowej 20th Century Fox, w 1946 roku, gdy spoglądał na telewizor, widział urządzenie dość podob- ne gabarytami do współczesnych telewizorów. Nie uchro- niło go to jednak od błędnej prognozy: Telewizja się nie przyjmie. Każdy użytkownik po pół roku oglądania pudełka 30 Kreatywni w biznesie ze sklejki, jakim jest telewizor, znudzi się. Gdy wypowia- dał te słowa, był ekspertem od fi lmów: wyprodukował ich już setkę. Niektórzy eksperci to zabójcy pomysłów, tak jak Darryl Zanuck. Inni eksperci natomiast potrafi ą być prze- sadnie entuzjastyczni wobec nowych technologii. W latach 50-tych XX wieku na świecie zapanował entuzjazm zwią- zany z cywilnym wykorzystaniem energii atomowej. Alex Lewyt, prezes fi rmy produkującej odkurzacze, powiedział w 1955, że napędzane energią nuklearną odkurzacze staną się rzeczywistością w ciągu 10 lat 7. A prognoza Kena Olsena, założyciela Digital Equipment Corporation (1977): Nie ma powodu, aby każdy miał mieć w domu komputer domowy -wygląda ciekawie. Oczywiście 10 lat potem niemal każde gospodarstwo domowe na zachodzie miało komputer oso- bisty. Dziś jednak funkcje komputera dla większości pełni urządzenie mobilne… (cid:194) „Ludzie kreatywni zawsze mają kreatywne pomysły” Czy możesz sobie wyobrazić życie z kabareciarzem pod jed- nym dachem? Czy będzie to koszmar polegający na tym, że od rana będziesz słyszał dowcipy na każdy temat? Ka- bareciarze są często bardzo zamkniętymi w sobie, cichymi osobami. To na scenie objawia się ich talent w wykonywaniu skeczy (choć wymyślać je muszą zwykle przedtem – aczkol- wiek improwizacja kabaretowa jest chyba najwyższą formą kreatywności, bo wymaga jeszcze na dodatek szybkości w wymyślaniu). Czy Picasso malował od rana do wieczora? Czy pisarze piszą swoje książki codziennie? Oczywiście, że nie. Nikt nie jest kreatywny non stop. 7 Śmiejemy się z niego? Poczekajmy następne 50 lat do roku 2065 – może jednak miał rację, tylko pomylił się w datowaniu…? Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 31 (cid:194) „Konstruktywna krytyka pomaga w dochodzeniu do kreatywnych pomysłów” Miło słyszy się takie hasło, ale zastanów się: jeśli twoje dziec- ko będzie się uczyć chodzić, podłożysz mu nogę, aby szyb- ciej nauczyło się biegać? Prawda jest taka, że krytyka zawsze zabija kreatywność – nieważne, czy jest konstruktywna czy nie. Ludzki mózg nigdy nie będzie czuł się komfortowo w sy- tuacji, gdy otrzyma z otoczenia sygnał podważający jego sta- tus lub sugerujący zagrożenie. A na poziomie neuronalnym tak właśnie należy interpretować krytykę. Zamiast krytyko- wać, należy szukać sposobów przekazania informacji o tym, co należy poprawić. Umiejętność przekazywania informa- Rysunek 2. Konstruktywna krytyka Jan Fazlagić 2015 32 Kreatywni w biznesie cji zwrotnej w sposób, który mobilizuje a nie demobilizu- je, jest bardzo trudna, ale można się jej nauczyć. Podstawą jest jednak wyparcie się wszelkiego rodzaju ukrytych celów w czasie przekazywania informacji zwrotnej. Jednym z ty- powych, które przyświecają osobom krytykującym, jest chęć dowartościowania siebie. Taka osoba niespecjalnie troszczy się to, aby powstało lepsze dzieło. Jej celem jest pokazanie sobie i światu, jaka jest mądra i jak wiele jeszcze brakuje innym do jej kunsztu. Takie zjawisko jest dość powszechne, m.in. w polskiej nauce. Wielu profesorów za dowód swojej nieustannie wysokiej formy intelektualnej uznaje okresowe zablokowanie rozwoju naukowego innej osobie poprzez spo- rządzenie złośliwej i nadmiernie krytycznej recenzji. (cid:194) „Jeśli fi rma chce stworzyć innowacyjny produkt, powin- na zapytać sowich klientów, czego oczekują a następnie to stworzyć” W pewnych przypadkach zasada ta się sprawdza, ale tylko jeśli klienci przedstawiają ogólne założenia innowacji, nam pozostawiając sposób jej realizacji. Tak działa na przykład jedna z najbardziej innowacyjnych Polsce fi rm VIGO Sys- tem. Emerytowany prezes VIGO System dr Mirosław Gru- dzień twierdził, że fi rma nie wydaje ani grosza na badania rynku. Wszystkie innowacyjne rozwiązania pochodzą od specyfi kacji złożonych przez klientów. VIGO System jednak specjalizuje się w pewnego typu technologii: detektorach podczerwieni. I jest w tym najlepsza na świecie. Wszyscy to wiedzą i gdy chcą otrzymać jakiś nieistniejący na ryn- ku detektor podczerwieni, pukają do drzwi VIGO. Ale jeśli mówimy o produktach, których innowacyjność ma tworzyć zupełnie nową jakość, pytanie klientów jest mało skutecz- ne. Pewien inżynier w fi rmie SONY wpadł na pomysł, aby magnetofon kasetowy włożyć do małej obudowy i dołączyć Rozdział 1. Czym jest kreatywność? 33 do niej słuchawki. Następnie zrobiono badanie rynku wśród młodzieży z Japonii. Odbiór był bardzo negatywny. Z ba- dań rynku wynikało, że młodzież nie jest zainteresowa- na słuchaniem muzyki na ulicy – przecież mogą to zrobić w domu. Inżynier się jednak uparł i wypuszczono próbną serię produktu, który nazwano walkmanem. Okazał się absolutnym hitem sprzedaży. Wymyślono nie tylko nową kategorię urządzenia elektronicznego, ale w szerszym kon- tekście także ideę osobistego urządzenia elektronicznego. Czy bez sukcesu walkmana powstałby iPhone? (cid:194) „Aby zapewnić jak największą kreatywność w naszej fi rmie, potrzebujemy systemu oceny innowacji zarzą- dzanego przez ekspertów, którzy będą się kierowali obiektywnymi kryteriami. Będą oni decydowali o tym, które idee należy wdrożyć” Tak naprawdę tego typu systemy wewnątrz fi rm szkodzą a nie pomagają kreatywności. Najważniejszy w fi rmie jest system tworzenia a nie oceny pomysłów. Często system oceny zniechęca innowatorów, bo zamiast myśleć o osta- teczniej korzyści, zastanawiają się, co powie na to komitet do spraw innowacji. (cid:194) „Świetne pomysły należy od razu wdrażać” Menedżerowie w wielu fi rmach chcą zdobyć laury od- krywców nowych pomysłów. Wielu z nich chciałoby być postrzeganymi jako ludzie czynu, którzy nie boją się ryzyka. W efekcie takie osoby mają tendencję do szybkiego i po- chopnego zajmowania się pierwszym pomysłem, który do nich trafi . Być może działa tutaj także mit głoszący, że przy rozwiązywaniu testów wielokrotnego wyboru należy zaufać intuicji i wybrać pierwszą odpowiedź, która nam przycho- dzi do głowy (udowodniono, że to jest mit).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kreatywni w biznesie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: