Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00082 007816 15712850 na godz. na dobę w sumie
Kreowanie mobilności mieszkańców miast - ebook/pdf
Kreowanie mobilności mieszkańców miast - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 212
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-3534-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Celem publikacji jest zbadanie, dlaczego ludzie się przemieszczają, w jaki sposób zaspokajają swoje potrzeby w zakresie mobilności, oraz znalezienie odpowiedzi na pytanie, czy suma indywidualnych przemieszczeń, skutkująca chaosem i problemami związanymi z mobilnością na terenie miasta, da się zmniejszyć przez ich uporządkowanie i skoordynowanie.
W książce omówiono m.in.:

Adresaci:
Publikacja skierowana jest do profesjonalistów zajmujących się logistyką i transportem, urbanistyką i gospodarką przestrzenną, jak również problematyką mobilności użytkowników współczesnych miast. W szczególności powinna zainteresować osoby zarządzające rozwojem przestrzennym, transportem i komunikacją w miastach, logistyków miejskich, radnych samorządowych oraz publicystów zajmujących się funkcjonowaniem miast.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

WproWadzenie 7 WPROWADZENIE Życie w mieście jest dla wielu z nas coraz bardziej uciążliwe. Stale powiększa- jąca się liczba mieszkańców, trudności z przemieszczaniem się, zanieczyszczenie środowiska czy też zagrożenia dla osobistego bezpieczeństwa – to niektóre ze źródeł naszego dyskomfortu. Codzienne obcowanie z miejskim środowiskiem staje się na tyle zniechęcające, że można by myśleć o przeprowadzce na wieś – ale ona wcale nie rozwiązuje problemów. Miasto jest nam niezbędne, ponieważ tu zazwyczaj zaspokajamy większość swoich potrzeb życiowych – mamy moż- liwość pracy, zaopatrzenia się w niezbędne produkty, aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym itp. Zatem jeśli musimy decydować, gdzie zamieszkać, to nasz wybór sprowadza się raczej do tego, czy w mieście A, czy w mieście B, a nie: w mieście czy na wsi. Ośrodki miejskie zresztą konkurują o nowych użytkowni- ków. Miasto zwycięzca ma szanse rozwoju – zarówno w skali przestrzennej, jak i demograficznej. Musi jednak stwarzać przesłanki lepszego życia. Wraz z rozwojem miasta pojawiają się przeszkody do pokonania. Jedną z nich, znaną od dawna, jest zatłoczenie komunikacyjne, zwane również kongestią. Już starożytny Rzym borykał się z tak wielkim zatłoczeniem, że na jego drogach dochodziło do paraliżu ruchu. Skali kongestii dowodzi rozporządzenie Cezara zabraniające ruchu pojazdów przewożących ładun- ki w ciągu dnia. Zakaz ten spowodował, że dostawy i przewozy tranzytowe odbywały się w godzinach nocnych, co wzbudzało sprzeciw mieszkańców z powodu hałasu zakłócającego sen. W konsekwencji zakaz ten został znie- siony i dostawy znów odbywały się za dnia1. Problematyka kongestii jest tematem licznych opracowań – badań, prac promocyjnych czy publikacji zwartych, zauważana jest również w ostatnich latach w środkach masowego przekazu2. Świadczy to o sile, z jaką zatłoczenie 1 M. Wachs, Fighting Traffic Congestion with Information Technology, Issues in Science and Tech- nology, http://www.issues.org/19.1/wachs.htm (10.05.2011). 2 Przykładami mogą być akcja szacowania korków przeprowadzona przez Gazetę Wyborczą (Cała Polska stoi w korkach, Gazeta Wyborcza, 5 września 2008) czy też telewizyjne programy informacyjne „Traffic” lub informacje o zatłoczeniu komunikacyjnym dostępne na stronach internetowych. 8 WproWadzenie komunikacyjne absorbuje naszą uwagę. Kongestia przynosi skutki nie tylko w wymiarze organizacyjnym, lecz także finansowym. Jak wynika z badań prowadzonych przez Deloitte3 w 2010 r. w Polsce: „pracujący w 7 miastach tracili w korkach w 2010 r. 16 mln PLN dziennie, 351 mln miesięcznie i ponad 4,2 mld PLN rocznie. Jak znacząca jest to kwota, unaocznia kilka porów- nań. W roku 2010 kwota 4,2 mld PLN stanowiła równowartość wydatków budżetu państwa na naukę (tzw. dział 730) lub połowę wydatków na wyna- grodzenia w całej administracji publicznej (tzw. dział 750). Zniżając się na poziom mikroekonomiczny, koszt korków dla statystycznego mieszkańca- -kierowcy wynosił prawie 3 tys. PLN rocznie”. Poszukiwaniem skutecznych rozwiązań przeciwdziałających zatłocze- niu komunikacyjnemu w miastach zajmują się od lat przedstawiciele wielu dyscyplin naukowych bądź dziedzin wiedzy – przede wszystkim specjaliści transportowcy, którzy podejmują próby zwiększenia atrakcyjności trans- portu zbiorowego. Poszukują oni remedium na spadek popularności tego środka przemieszczeń m.in. w integracji rozkładów jazdy czy też przemy- ślanej strategii cenowej. Organizatorzy ruchu w miastach podejmują próby racjonalizowania przemieszczeń przez tworzenie zakazów lub ograniczeń dla tych osób, które ignorują środki transportu publicznego. Mamy tu do czy- nienia ze strefowaniem przestrzeni miasta, specyficzną polityką dostępności wydzielonych części miasta dla pojazdów indywidualnych, dyskryminującą użytkowników prywatnych pojazdów przez politykę parkingową czy też za pomocą restrykcyjnych cen za prawo do skorzystania z infrastruktury trans- portu w mieście. Tego typu działania nie zawsze są oceniane pozytywnie, zaś oferta transportu zbiorowego ciągle jeszcze nie spełnia wymagań użyt- kowników miast. Tę myśl można odczytać jako krytykę tego typu działań, niemniej jednak są one uzasadnione z punktu widzenia ograniczania kon- gestii w miastach, stosując „stechnicyzowane” podejście. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zebranie podróżujących w jednym autobusie czy tramwaju spowoduje, że na ulice wyjedzie znacznie mniej samochodów osobowych. Z drugiej zaś strony niezadowolenie pasażerów z takiego ograniczania swo- body w zakresie realizacji mobilności przyczynia się do obniżenia poczucia jakości życia w mieście, zatem może okazać się z punktu widzenia strategii rozwoju miasta wielce niekorzystne. 3 Raport o korkach w 7 największych miastach Polski: Warszawa, Łódź, Wrocław, Kraków, Katowi- ce, Poznań, Gdańsk, http://www.scribd.com/doc/47074575/Deloitte-Raport-Korki-2011 (12.03.2011). WproWadzenie 9 Do walki z kongestią stanęli automatycy i informatycy, proponując tech- nologicznie zaawansowane, drogie urządzenia telematyki. W rezultacie udało się osiągnąć to samo, co regulując ruchem za pomocą znaków. Zagadnieniem ograniczenia kongestii w miastach zajęli się również lo- gistycy, którzy zaproponowali, by znaleźć kompromis pomiędzy przemiesz- czaniem się środkami transportu zbiorowego a przemieszczaniem się środ- kami transportu indywidualnego. Poszli zatem o krok dalej od specjalistów transportowców, co nie poprawiło jednak skuteczności walki z kongestią. Zaprezentowany wywód ma na celu wskazanie, że problematyka ograni- czania kongestii w miastach należy do istotnych, ciągle jeszcze nierozwiąza- nych kwestii, mających duże znaczenie zarówno gospodarcze, jak i społecz- ne. Stąd wziął się pomysł napisania tej książki, której celem jest wskazanie obszarów kształtowania zachowań komunikacyjnych mieszkańców miast. Ponadto postanowiłem zaprezentować swój pogląd na kwestie mobilności, jej kreowania, zależności między mobilnością a modalnością i jej kształto- waniem. Wychodzę bowiem z założenia, że wszelkie działania zmierzają- ce do zmniejszania kongestii winny bazować na kompromisie społecznym zawieranym pomiędzy miastem a jego użytkownikami4. Ten kompromis to nie rodzaj umowy, ale raczej przekonania, że podróżowanie w mieście może wiązać się z mniejszymi utrudnieniami, pod warunkiem że każdy ograniczy swoją wygodę na rzecz dobra wspólnego, a przy tym w pełni zaspokoi po- trzeby w zakresie przemieszczania się. Temu zamysłowi podporządkowałem strukturę pracy. Składa się ona z czterech rozdziałów. Rozdział 1. poświęciłem rozważaniom dotyczącym istoty mobilności. Moim zdaniem mobilność jako pojęcie wykracza znacz- nie poza jej wymiar fizyczny. Może się wydawać, że psychiczny wymiar nie ma dla miasta większego znaczenia, zatem nie ma powodu, by go tu rozpatrywać. To, co rodzi się w psychice, często przetwarzane jest na real- ne działania. Znaczna część naszych przemieszczeń, w tym również tych 4 Miasto w podanym tu znaczeniu jest synonimem jego władz, które są powołane do tego, by nim zarządzać, jak również wszelkich grup (formalnych i nieformalnych) mających wpływ na kształtowanie decyzji zarządczych. W pracy celowo używam pojęcia „użytkownicy miasta”, mając na uwadze wszel- kich jego interesariuszy. Najważniejszą grupą użytkowników miasta są jego mieszkańcy. Stanowią oni jego władzę i jednocześnie są miastem – nośnikiem miejskości konkretnego obszaru i jego specyficznych cech. Oni też są najważniejszą grupą nabywców produktów miasta, których znaczna część powstaje w rezultacie zgłaszanego przez nich zapotrzebowania. Poza mieszkańcami istotna grupa użytkowników to ludność spoza miasta oraz instytucje i jednostki gospodarcze zlokalizowane w całości bądź mające swoje oddziały na terenie miasta. 10 WproWadzenie o charakterze obligatoryjnym, ma swoje źródło w naszej psychice. Oczy- wiście świadomie kształtujemy tę część mobilności, która przekłada się na faktyczne pokonywanie przestrzeni. Rozdział 2. porusza kwestię szero- ko rozumianych zależności pomiędzy kongestią, mobilnością a logistycz- nym podejściem do znajdowania kompromisów w przemieszczeniach. Jest to okazja, by zastanowić się nad zależnościami przyczynowo-skutkowymi w tym obszarze. Jako że potrzeba mobilności przekształca się w pewnym zakresie w przemieszczenia, rozdział 3. traktuje o podróży miejskiej. Jego głównym celem jest przeprowadzenie rozważań na temat kształtowania zjawiska podróżowania, szczególnie w aspekcie multimodalności podróży. Starałem się przedstawić jak najszerzej spektrum problemów, z jakimi zja- wisko podróżowania, szczególnie multimodalnego w mieście, może się spot- kać, i jakie wyzwania niesie ono dla różnych organizatorów przemieszczeń. W tych rozważaniach prezentuję rozmaite badania nad stanem przemiesz- czeń w miastach na świecie, pomijam jednak problematykę organizowania transportu zbiorowego, gdyż jest ona doskonale w Polsce opracowana, zaś publikacje wielu naszych znakomitych specjalistów są powszechnie znane i dostępne. Zastanawiając się nad wynikami tych badań, wskazuję na ob- szary potencjalnej racjonalizacji procesów przemieszczeń osób w miastach. Natomiast rozdział 4. poświęcony został kształtowaniu zachowań komu- nikacyjnych. Poza omówieniem problematyki teoretycznej związanej z za- chowaniami, w tym komunikacyjnymi, oraz ich kształtowaniem, zaprezen- towałem kilka zagadnień praktycznych. Przede wszystkim pokazałem na przykładzie badań opinii młodych użytkowników Wałbrzycha (studentów studiów dziennych jednej ze szkół wyższych) o różnych sposobach prze- mieszczania się, w jaki sposób można dokonać obróbki dużej ilości infor- macji, by wyciągać wnioski z przedstawionych opinii, które można przełożyć na praktykę. Należy tu szczególnie podkreślić, że poglądy respondentów są skutkiem uwarunkowań środowiskowych i ich znajomość, moim zdaniem, powinna być przedmiotem szczególnej uwagi przy budowaniu programów zmieniających zachowania komunikacyjne. Nie sądzę, byśmy byli w stanie te poglądy uznać za reprezentatywne dla każdego miasta w Polsce, nawet patrząc z punktu widzenia liczebności mieszkańców czy też ich zamożno- ści. Dlatego ważne jest każdorazowe wyjawienie tych elementów. Poza tym omówiłem wybrane elementy zarządzania kongestią jako wpływu na ludzi. Mowa tu o rozmaitych wariantach takiego zarządzania, spośród których, moim zdaniem, najciekawsze jest zarządzanie mitami miejskimi. WproWadzenie 11 W zakończeniu słowa wstępnego pragnę zaznaczyć kilka kwestii. Po pierwsze – starałem się skutecznie unikać problematyki środowiskowej i zrównoważonego rozwoju. Jest ona powszechnie znana i w moim przeko- naniu w rozważanym zakresie wnosi niewiele nowego. Po drugie – książ- ka jest rezultatem mojej kilkuletniej pracy, której efekty w znacznej części publikowałem czy prezentowałem na konferencjach w kraju i za granicą. Dzięki temu mogłem szybko uzyskać opinie na temat moich pomysłów – wszak nie ma lepszej metody na doskonalenie niż uważne wsłuchiwanie się w konstruktywną krytykę. Po trzecie – książka ma charakter opracowania naukowego, mającego służyć inspiracją tym wszystkim, którzy zajmują się profesjonalnie problematyką przemieszczeń w miastach. Stąd postanowiłem pominąć prezentowanie tych podstawowych definicji, co do których istnieje powszechna zgoda, natomiast w przypadku gdy w literaturze przedmiotu znajdujemy większą (i niekiedy sprzeczną) różnorodność określeń, dla jas- ności wywodu musiałem dokonać wyboru, by doprecyzować, jakie rozumie- nie leży u podstaw moich konstrukcji myślowych. Oddając książkę w ręce Czytelników, liczę na wyrozumiałe i życzliwe jej przyjęcie. Autor ZAChOWANIA MOBILNOŚCIOWe W MIeŚCIe 13 Rozdział 1 ZACHOWANIA MOBILNOŚCIOWE W MIEŚCIE 1.1. Istota mobilności „Po co podróżujemy? […] Czy podróżowanie jest to zachowanie instynk- tem wiedzione i co to miałby być za instynkt? Czy doznajemy satysfakcji stąd, że doświadczamy czegoś, co jest po prostu nowe, że nowość jako taka nas przyciąga? A jeśli tak, czy nie jest to dziwne zadowolenie?”1. Takie oto pytania rozpoczynają rozważania L. Kołakowskiego o podróżach. Autor Mini-wykładów, mówiąc o podróżach, ma na myśli nie wszelkie przemiesz- czenia, ale jedynie te, gdzie podróż sama w sobie jest celem. Jego zdaniem to ciekawość wywołuje u ludzi chęć podróżowania: „Jesteśmy ciekawi nie dlatego, by nieznajome rzeczy obiecywały nam jakieś zaspokojenia albo czymś groziły, czemu trzeba zapobiec, jesteśmy ciekawi po prostu”2. Ta właśnie ciekawość jest jednym z powodów przemieszczania się. Jednym, ale nie jedynym. Niniejsza praca traktuje zarówno o przemieszczaniu się ludzi w obrębie miasta, jak i o wpływie środowiska miasta na kształtowanie decyzji o prze- mieszczeniach – zatem w zakresie nieco bardziej powszednim od tego, które tak interesująco opisuje cytowany filozof. Moim celem jest zbadanie, dlacze- go ludzie się przemieszczają, w jaki sposób zaspokajają swoje potrzeby w za- kresie mobilności, oraz poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czy suma indy- widualnych przemieszczeń, skutkująca chaosem i problemami związanymi z mobilnością na terenie miasta, da się zmniejszyć przez uporządkowanie, skoordynowanie i – wreszcie – czy można niekiedy irracjonalne przesłanki podróżowania racjonalnie kształtować. Racjonalnie to znaczy w przemy- ślany sposób, tak aby przeciwdziałać temu, czego wszyscy w miastach nie 1 L. Kołakowski, Mini-wykłady o maxi-sprawach, Kraków 2004, s. 43. 2 Tamże, s. 45. 14 ROZDZIAł 1 chcemy – korkom, czyli zatłoczeniu komunikacyjnemu, stającemu na prze- szkodzie swobodnemu przemieszczaniu się. Racjonalnie – czyli w taki spo- sób, który powinien być jasny i zrozumiały dla wszystkich, a jednocześnie zapewniać każdemu swobodną mobilność. Mobilność ludzi to, zgodnie z popularnymi definicjami, skłonność do zmiany miejsca zamieszkania czy pracy. Wiąże się ona z przemieszczaniem się, czyli pokonywaniem przestrzeni. „Mobilność, rozumiana w sensie po- tencjalnego «przezwyciężania przestrzeni» realizuje się w formie komuni- kacji (transportu) na drogach, na kolei, w powietrzu itp., przy wykorzystaniu różnorodnych środków komunikacji, w odpowiedzi na powstające i zmie- niające się potrzeby w tym zakresie”3. W tej pracy przyjęto, że mobilność to wszelkie przemieszczenia – te codzienne, rutynowe i te o większym zna- czeniu dla reorganizacji życia osobistego, jak zmiana miejsca zamieszkania, oraz te, o których pisał L. Kołakowski. Tak rozumiana mobilność jest ele- mentem funkcjonowania ludzkości od zarania dziejów i była siłą sprawczą przetrwania i rozwoju gatunku ludzkiego. W zasadzie każda działalność człowieka związana jest z koniecznością przemieszczania, dlatego ograni- czanie jej możliwości jest tak szkodliwe4. Swoboda przemieszczania jest nie- odłącznym atrybutem wolności każdej osoby. Według personalisty e. Mo- uniera: „wolności nie da się zamknąć w gładkich definicjach i opisach, trzeba jej doświadczyć jako zdolności poczynania samych siebie, wybierania drogi i sposobu bycia sobą”5. Wolność występuje tylko w ludzkim działaniu i bez- pośrednio doświadczać jej można w przeżywaniu. Wolność jest nie tylko naturą człowieka, ale także jego powołaniem – mówi filozof. „Tylko dlatego, że człowiek jest wolny może urzeczywistniać sam z siebie nowy stan rzeczy, a tym samym może przełamywać istniejący porządek natury”6. Wolność we- wnętrzna osoby jest tą cechą, dzięki której człowiek zdolny jest do bogatych duchowych przeżyć warunkujących panowanie nad sobą i przyrodą. 3 Die Szenariotechnik am Beispiel des Projektes „Zukunft der Mobilität”. Ein Beitrag der Geschka Partner Unternehmensberatung von H. Geschka Und M. Schwarz-Geschka, za: P. Blaik, Logistyka. Koncepcja zintegrowanego zarządzania, Warszawa 2010, s. 87. 4 Jedną z dokuczliwszych kar jest pozbawienie człowieka wolności – oznacza ona również unie- możliwienie przemieszczania się zgodnie z wolą osadzonego. Kara pozbawienia wolności jest od dawna stosowana w systemach prawnych. W historii prawa wykonywano ją m.in. przez wtrącenie do lochu lub zamknięcie w wieży. Obecnie wykonuje się ją w wyspecjalizowanych strzeżonych kompleksach – za- kładach karnych. 5 W. Słomski, Personalistyczna wizja wolności, Warszawa 2000, s. 121. 6 Tamże, s. 125. ZAChOWANIA MOBILNOŚCIOWe W MIeŚCIe 15 Mobilność opisywana jest za pomocą wielu metafor, z których najbar- dziej rozpowszechniona jest metafora nomady. John Urry w książce So- cjologia mobilności przytacza kilka przykładów współczesnego rozumienia metafory nomady. Pisze np., że: „Nomadyczna deterytorializacja była in- terpretowana jako sposób kwestionowania granic dyscyplin i hegemonicz- nych praktyk kulturowych w celu «marginalizacji centrum», a zwłaszcza maskulinistycznych, imperialnych, białych i akademickich kultur «zachod- nich» […]. Nomadyzm wiąże się z poglądem, że pisarstwo akademickie i polityczne samo może być pojmowane jako podróż. Żeby uprawiać teo- rię, trzeba opuścić dom i wyruszyć w drogę. Tymczasem według Van den Abbeelego […] nie istnieje żaden «dom» czy stały punkt, z którego teore- tyk wyrusza i do którego później powraca”7. Dalej Urry stwierdza, że nie można wyobrazić sobie nomadyzmu bez mobilności wirtualnej i mobilności przedmiotów. „Tsugio Makimoto i David Manners […] twierdzą, że wkro- czyliśmy w nową epokę koczowniczą. W ciągu następnego dziesięciolecia, przy postępującej digitalizacji, większość urządzeń domowych i biurowych będzie można nosić przy sobie, lub przynajmniej w małej torbie, co tych, których stać będzie na takie przedmioty, uczyni „geograficznie niezależ- nymi. Tacy ludzie będą mogli «swobodnie żyć tam, gdzie chcą, i podró- żować, ile zechcą» – i będą zmuszeni zastanowić się, czy są osadnikami, czy w istocie «globalnymi nomadami»”8. W kulturę mobilności wpisana jest kultura samochodowa. To samochód de facto poszerzył granice mo- bilności, umożliwiając dotarcie do tych miejsc, które dotychczas z różnych powodów były nieosiągalne. J. Urry twierdzi, że nie można analizować współczesnego życia społecznego bez zbadania znaczenia automobilizmu, który jest „kompleksem powiązanych ze sobą maszyn, praktyk społecznych i sposobów zamieszkiwania, nie w nieruchomym domu, lecz w mobilnej, półprywatnej kapsule. […] Wiele podróży obejmuje wielorakie funkcje, przemieszane ze sobą i wymagające kontroli. Czas momentalny i nowe rodzaje przestrzeni, które wprowadza automobilizm, stają się centralne dla konfiguracji życia społecznego. Ludzie zamieszkują i współdziałają za pośrednictwem swoich samochodów poruszających się tu i tam. Samo- chód nie jest więc prostą dobudówką jednostki, a automobilizm nie jest po prostu aktem konsumpcji, ponieważ w pewien sposób rekonfiguruje same formy uspołecznienia. Życie społeczne zawsze wiązało się z rozmaitymi 7 J. Urry, Socjologia mobilności, Warszawa 2009, s. 47. 8 Tamże, s. 48. 16 ROZDZIAł 1 mobilnościami, lecz samochód przekształca je w charakterystycznym po- łączeniu elastyczności i przymusu”9. W tym miejscu warto się zastanowić, jaka jest zależność między mobilnością a ruchliwością mieszkańców. Ruchliwość jest, moim zdaniem, pewną formą mo- bilności przejawiającą się w realizacji przewozów (podróży), warunkowaną po- trzebami społecznymi – w zakresie pracy, zaspokajania potrzeb bytowych, kul- turalnych, wypoczynku – i uzależniona jest od środowiska, w którym człowiek bytuje. Na jej wielkość wpływają także znaczenie miasta, po którym człowiek podróżuje, i dostępny system transportu, który ową ruchliwość może stymulo- wać pozytywnie bądź nie. Tymczasem mobilność to znacznie więcej niż sama ruchliwość. Już zakres metafor, za pomocą których się ją opisuje, wskazuje na o wiele szersze pojmowanie tego pojęcia. Mobilność to, moim zdaniem, rów- nież stan umysłu, którego potencjał sprawia, że możemy podróżować w czasie i przestrzeni, również do bytów nierealnych. Mobilność przez wyobraźnię, czyli abstrakcyjnie, a nie sensualnie, pozwala budować nowe scenerie i tworzyć sce- nariusze, odtwarzać raz zobaczone obrazy. „Aby podróżować, wystarczy istnieć. Jadę od dnia do dnia w pociągu mojego ciała lub mojego przeznaczenia, przy- glądając się ulicom i placom, gestom i twarzom, zawsze takim samym i zawsze różnym, czyli takim, jakie w istocie są pejzaże. Kiedy sobie wyobrażam, widzę. Cóż więcej robię, podróżując? Tylko skrajna słabość wyobraźni mogłaby uspra- wiedliwić potrzebę zmiany miejsca po to, aby odczuwać”10. Niewątpliwie bodźcem do rozwoju mobilności było odkrycie kina rucho- mego i telewizji, a obecnie – również Internetu. Szczególnie ten ostatni wy- nalazek spowodował zwiększenie oczekiwań w zakresie mobilności. Znosze- nie bądź łagodzenie barier środowiskowych, kulturowych, geopolitycznych zwiększa mobilność ludzi. Ciekawość świata i upatrywanie nowych możli- wości w pozyskaniu wiedzy i umiejętności poza swoim miejscem zamiesz- kania to coś, co powoduje chęć przemieszczania się szczególnie współczes- nej młodzieży. Mobilność to także gotowość człowieka do szukania pracy w nowych, nieznanych miejscach, jak również do przemieszczania się w ra- mach organizacji (często transnarodowych) w poszukiwaniu ścieżek awansu zawodowego. A wobec miast to zjawisko stworzyło nowe oczekiwanie – za- pewnienia fizycznego wymiaru mobilności. Fizyczny wymiar mobilności może zostać nawet znacznie ograniczo- ny wskutek zarówno traumy emocjonalnej (czy umysłowej), jak i fizycznej. 9 Tamże, s. 260. 10 A. Melberg, Resa och skriva. En guide till den moderna reselitteraturen, Göteborg 2006. ZAChOWANIA MOBILNOŚCIOWe W MIeŚCIe 17 Osoby mające problemy z poruszaniem się w polskich warunkach stają wobec narzuconej limitowanej mobilności. To limitowanie, będące w sprzeczności z obowiązującym prawem, ale i zdrowym rozsądkiem, wyrzuca na margines życia społecznego tysiące ludzi obdarzonych dużym potencjałem. Jakiekol- wiek ograniczanie wolności z powodów niezależnych od osoby bądź od jej możliwości świadczy o niskim poziomie kultury społeczeństwa11. Co może ograniczać mobilność? Istnieje wiele czynników. Do tych naj- częstszych należą warunki zdrowotne (wiek, niepełnosprawność ruchowa i inne), warunki fizyczne (ukształtowanie terenu czy inne, wskazane dalej), warunki finansowe (umożliwiające bądź nie sfinansowanie kosztów prze- mieszczania – to możliwości zaspokojenia potrzeby przemieszczania poprzez zdolność jednostki do wydania określonej kwoty pieniędzy), otoczenie ekono- miczne (kondycja gospodarki – kursy wymiany walut, poziom inflacji, stopa spożycia, poziom bezrobocia i zadłużenie), warunki polityczne (np. ustroje ograniczające możliwości przemieszczenia z pobudek politycznych). Nasza wyobraźnia również może stanowić barierę mobilności, chociaż częściej jest mechanizmem inicjującym przemieszczanie – mam na myśli instynkt cieka- wości, który zakłada, że „świat, w którym przebywamy, świat naszego do- świadczenia, jest czegoś wart. Gdybyśmy wierzyli, jak prawdziwi buddyści, że świat niczego nie jest wart, że jest tylko masą cierpienia i bólu, że wszędzie i zawsze jest taki sam pod wszystkimi względami, co się liczą, a różnice są bez znaczenia, że nic nowego pod słońcem, że historia ludzka nie jest niczym innym, jak monotonnym powtarzaniem tego samego nieszczęścia – gdybyśmy w to wierzyli, nie doświadczalibyśmy żadnej potrzeby nowości, żadnej cieka- wości, a więc żadnej ochoty do podróżowania”12. Wyobraźnia to kluczowy architekt zamierzeń mobilnościowych. To ona podpowiada, czy warto jechać, dokąd i z kim, w jakim celu. Ona i konwenanse mówią, co wypada, a co nie. Wreszcie to ona sugeruje, co jest dla nas korzystne i dlaczego. Patrząc na problematykę przemieszczeń, warto jeszcze raz wrócić do warunków fizycznych jako ewentualnej bariery mobilności – jest to z jed- 11 Ważne jest przestrzeganie praw osób niepełnosprawnych ruchowo bądź niewidomych. W tym zakresie Polska ma dużo do zrobienia. Według Narodowego Spisu Powszechnego w roku 2002 liczba osób niepełno- sprawnych w Polsce wyniosła 5456,7 tys., co stanowiło 14,3 ogółu ludności kraju. Oznacza to, że co siódmy mieszkaniec Polski jest osobą niepełnosprawną (w 1998 r. – co dziesiąty, w 1978 r. – co czternasty). Wśród osób niepełnosprawnych w 2002 r. najliczniejszą grupą były osoby mające orzeczenie o lekkim stopniu niepełno- sprawności (28,8 ) oraz osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (26,1 ). W ogólnej zbiorowości osób niepełnosprawnych 52,9 stanowiły kobiety (Główny Urząd Statystyczny, Narodowy Spis Powszechny 2002 r., Osoby niepełnosprawne oraz ich gospodarstwa domowe, Część analityczna, Warszawa 2003, s. 23–24). 12 L. Kołakowski, Mini-wykłady…, s. 47.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kreowanie mobilności mieszkańców miast
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: