Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00538 011403 17311056 na godz. na dobę w sumie
Kryminalistyka. Wydanie 4 - ebook/pdf
Kryminalistyka. Wydanie 4 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 506
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8128-798-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książki z serii Studia Prawnicze w pogłębiony sposób prezentują całość problematyki danej dziedziny prawa. Jest to zbiór kompletnych opracowań. Uwzględnia dorobek doktryny oraz aktualne orzecznictwo. Wysoki poziom merytoryczny gwarantują jego redaktorzy i autorzy, wybitni przedstawiciele nauki prawa.

W książce Kryminalistyka omówione zostały zagadnienia dotyczące m.in.:

a także przedstawiono nowe metody identyfikacji. Książka uwzględnia rozwój dyscypliny i zmiany w przepisach prawnych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki Literatura zalecana: K. Jaegermann, J. Widacki, Zmiany paradygmatu medycy- ny sądowej i kryminalistyki, Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii 1986, t. 36, Nr 2, s. 85–90; J. Konieczny, Metodologiczna charakterystyka kryminalisty- ki, Uniwersytet Śląski, Katowice 1984; tenże, Kryzys czy zmiana paradygmatu kryminalistyki? PiP 2012, z. 1, s. 3–16; J. Widacki, Kilka uwag o kryminalisty- ce jako nauce empirycznej, Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii 1980, t. 30, Nr 3, s. 225–228; tenże, Początek i koniec kryminalistyki, [w:] Abiit, non obit. Księga poświęcona pamięci Księdza profesora Antoniego Kościa SVD, Lub- lin 2013, s. 1416–1432; tenże, Współczesny zakres nazwy „kryminalistyka”, Stu- dia Prawnicze. Rozprawy i Materiały 2013, Nr 1(12), s. 37–47. Piśmiennictwo: Ch. Bachhiesl, Hans Gross und die Aufange einer naturwis- senschaftlich ausgerichten Kriminologie, Archiv für kryminologie 2007, t. 219, Nr 1–2, s. 46–53; Ch. Bachhiesl, Berichte und Mitteilungen 100 Jahre akademis- che Kriminalwissenschaft – Notizen zur Grundung des Instituts für Kriminolo- gie, Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały, 2012, t. 230, Nr 5–6, s. 204–208; R. Grasberger, Hans Gross, [w:] Pioneers in Criminology, London 1960; H. Gross, F. Geerds, Handbuch der Kriminalistik, Berlin 1077–1978; K. Inman, N. Rudin, Principles and practice of criminalistics. The profession on forensic sciences, Boca Raton, London, New York, Washington D.C., 2001; C. Meloan, R. James, R. Seferstein, Criminalistics. An introduction to forensic sciences, En- gekwood Clifts, N.J., 1990; G.B. Mettler, Criminal investigation, Boston 1977; Ch. O’Hara, J.W. Osterburg, An introduction to criminalistics. The application of physical sciences to detection of crime, Bloomington 1972; L. Wachholz, J. Ol- brycht: Medycyna kryminalna. Warszawa, Kraków, Lublin, Łódź, Paryż, Poznań, Wilno, Zakopane 1923. Słowo „kryminalistyka” znane było już XIX-wiecznej polszczyźnie i znaczyło zbiór czy też ogół spraw kryminalnych, czyli przestępnych, albo mówiąc inaczej była to kazuistyka kryminalna. W tym znaczeniu słowa tego użył na przykład Henryk Emanuel Glücksberg (1802–1870), który pod pseudonimem E. Feliks Górski opublikował w 1849 r. „Czarną księgę 1 J. Widacki Nb. 1 2 2 Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki – zbiór najciekawszych procesów kryminalnych dawniejszych i nowszych czasów” (Górski 1959). Nazwa „kryminalistyka” nabrała innego znaczenia, gdy stała się nazwą dyscypliny naukowej i poświęcono jej katedrę uniwersytecką. Stało się to na przełomie XIX i XX w. w Austro-Węgrzech. W 1893 r. Hans Gross (1847–1915), były sędzia śledczy, a następnie profesor prawa karnego ko- lejno na uniwersytetach w Czerniowcach, Pradze a od 1905 r. na Uniwer- sytecie Karola Franciszka w Grazu, opublikował swój słynny podręcznik dla sędziów śledczych pod tytułem „Handbuch für Untersuchungsrichter, Polizeibeamte, Gendermen u.s.w” („Podręcznik dla sędziów śledczych, urzędników policyjnych, żandarmów i temu podobnych”) (Gross 1893). W jednym z kolejnych wydań tego podręcznika Gross do tytułu dodał pod- tytuł „als System der Kriminalistik”. Warto odnotować, że angielskie wy- danie podręcznika Grossa, które ukazało się w 1907 r. miało tytuł: „Crimi- nal Investigation. Textbook for Magistrates, Police Officers” (dosłownie: Śledztwo kryminalne. Podręcznik dla sędziów (urzędników sądowych), funkcjonariuszy policji). W 1901 r. ukazała się inna ważna pozycja Grossa, „Enzyklopedie der Kriminalistik” (Gross 1901). Od 1898 r., H. Gross wraz z F.C.W Voglem z Lipska zaczęli wydawać, ukazujące się do dziś, pod nieco zmienionym tytułem (por. niżej) presti- żowe czasopismo „Archiv für Kriminal-Antropologie und Kriminalistik”. Należy przypomnieć, że w końcu XIX w., za sprawą Lombrosa i jego po- dejścia do fenomenu przestępstwa, „antropologią kryminalną” nazywa- no kryminologię w ujęciu pozytywistycznym, w odmianie indywidualnej (w przeciwieństwie do odmiany socjologicznej, czy multikauzalnej). W 1912 r. na Uniwersytecie Karola Franciszka w Grazu utworzono dla Grossa katedrę kryminalistyki (k.u.k. Kriminalistischen Institutes an der Uniwersität Graz). Była to pierwsza w świecie placówka o tej nazwie (Bachhiesl 2012, Kocher 2012). Tak więc od 1912 r. kryminalistyka stała się dyscypliną akademicką. Dziś mało kto, używając terminu „kryminalistyka” i bez zastrzeżeń uznający Grossa za „ojca kryminalistyki” zastanawia się jak Gross pojmo- wał tę dyscyplinę. Dlatego też warto zwrócić uwagę, że Gross nazwy „kry- minalistyka” i „kryminologia” często traktował zmiennie. Dla Grossa kry- minologia była mniej więcej odpowiednikiem „Strafrechtswissenschaft”, którą to nazwę wprowadził Franz von Liszt, a rozumiał przez nią empirycz- ne, czy też przyrodnicze nauki penalne, będące dopełnieniem dogmatycz- nych nauk penalnych (Widacki 2013). W tak szeroko pojętej kryminologii, kryminalistyka była jednym z jej składników. Nb. 2 J. Widacki Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki 3 Warto też wspomnieć, że Hans Gross, niewątpliwy pionier krymina- listyki jest równocześnie zaliczany do pionierów kryminologii, na równi z Lombrosą, Garofalo, Ferrim, Goringiem czy Bongerem (Grassberger 1960). Przy takim podejściu, kryminalistyka była pewnym fragmentem kryminologii, zajmującym się fenomenem przestępstwa od strony śladów jakie pozostawia przestępca, jakie stosuje modus operandi itp. O ile kry- minologia w tym ujęciu była nauką teoretyczną i tylko jako mogąca mieć wpływ na prawo karne czy politykę kryminalną, to kryminalistyka była nauką praktyczną, pomagającą wykryć sprawcę przestępstwa i udowod- nić mu winę. Gdyby przeanalizować, czego zdaje się od dawna nikt nie czynił, szcze- gólnie w Polsce, zawartość „Podręcznika dla sędziów śledczych”, to ła- two się przekonać, że to co Gross nazywał „kryminalistyką”, obejmuje te elementy kryminologii, których znajomość może być przydatna sędzie- mu śledczemu lub prowadzącemu śledztwo policjantowi. Są to informacje z zakresu symptomatologii przestępstw, w tym informacje o zachowaniach, zwyczajach przestępców, ich modus operandi itp. Kolejnym składnikiem kryminalistyki w ujęciu Grossa, była wiedza o czynnościach śledczych, które sędzia śledczy, czy śledczy policjant musi wykonać osobiście. Są to przesłuchanie, przeprowadzenie oględzin, zabez- pieczenie śladów, wykonywanie szkiców, spisywanie protokołu i w ogó- le metodyka pracy śledczego. Ostatnią grupą zagadnień objętą podręczni- kiem, a więc wchodzącą w zakres kryminalistyki w rozumieniu Grossa, było współdziałanie z biegłymi. Gross wymienia tu na pierwszym miejscu medyków sądowych, chemików, fizyków, mineralogów, botaników, grafo- logów, specjalistów od balistyki. Tych reprezentowanych przez biegłych dyscyplin Gross nie zaliczał do kryminalistyki. Są to w jego ujęciu wyraźnie odrębne od kryminalistyki dziedziny nauki lub wiedzy praktycznej. Niektóre z nich, jak na przykład medycyna sądowa od dawna miały już akademicki status i spory doro- bek merytoryczny. Katedry medycyny sądowej w czasach Grossa istnia- ły już od ponad 100 lat. Pierwsza taka katedra powstała w Paryżu jeszcze z końcem XVIII w., nawet na prowincjonalnym w warunkach c.k. Mo- narchii Uniwersytecie Jagiellońskim. Katedra medycyny sądowej istnia- ła już od 1804 r. Od dawna wykonywano dla potrzeb procesu ekspertyzy grafologiczne, a na rok przed ukazaniem się podręcznika Grossa, Anglik Francis Galton (1822–1911) opublikował swe dzieło „Finger-Print”, dając podwaliny ekspertyzie daktyloskopijnej. Przed granicznym rokiem 1893, ukazały się we Francji wszystkie podstawowe dzieła Alphonsa Bertillone, w szczególności „Service d’identite judiciare” (1889), „De la reconstru- J. Widacki Nb. 3 3 4 Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki ctions du signalement antropometriquea au moyen de vêtement” (1892), czy „La photographie judiciare” (1890), a opisane w nich zasady identy- fikacji antropometrycznej, „portretu mówionego”, czy fotografii śledczej były już stosowane w praktyce. Zatem, tego wszystkiego, co dziś zaliczane bywa do tzw. „techniki kry- minalistycznej”, Gross do kryminalistyki nie zaliczał. Z metodologicznego punktu widzenia, kryminalistyka w ujęciu Grossa była zbiorem praktycz- nych, głównie opartych na doświadczeniu i aktualnej wiedzy kryminolo- gicznej, zasad postępowania sędziego śledczego i urzędników śledczych, bardziej uporządkowana wiedzą praktyczną niż nauką w jej dzisiejszym rozumieniu, przy dzisiaj przyjętym paradygmacie. To w niczym nie dyskredytuje ówczesnej kryminalistyki. Przecież w medycynie sądowej, bardziej zaawansowanej metodologicznie, bę- dącej już od końca XVIII w. nauką akademicką, metoda kazuistycz- na, polegająca na opisywaniu poszczególnych przypadków z praktyki i próbach wyciągania z tych opisów uogólnionych wniosków przez po- nad 100 lat była w zasadzie jedyną. Dopiero pod koniec XIX w. pojawi- ły się pierwsze prace eksperymentalne (np. Hofmanna czy Wachholza) ( Widacki 2012), a paradygmat tej dyscypliny dopuszczał metodę ka- zuistyczną, na równi z eksperymentalną co najmniej do połowy XX w. (Jaegermann, Widacki 1986). Jest rzeczą naturalną, że w początkach swego istnienia kryminalistyka zbyt zaawansowana metodologicznie nie była, a swe twierdzenie czerpała głównie z doświadczeń praktyki. Do niedawna, nazwa „kryminalistyka” nie miała swego odpowiednika w języku angielskim. Niemieckie „der Kriminalistik” tłumaczono (i czę- sto robi się tak do dziś) na „criminal investigation” (dosłownie „śledztwo karne”, „śledzenie przestępców”), gdy rzecz dotyczyła raczej praktyki lub na „criminology”, gdy chodziło a aspekty naukowe (np. gdy mówiono o placówkach naukowych z tego zakresu, o badaniach naukowych w tej sferze itp.). Jak wspomniano wyżej, „der Kriminalistik” w tytule dzieła Grossa wydawanego po angielsku w 1907 r. przetłumaczono właśnie na „Criminal investigation”. Nazwa „criminalistics” pojawiła się w języku angielskim stosunkowo późno i jest używana jedynie w literaturze fachowej, a zasadzie wcale w ję- zyku potocznym. Nie zna tej nazwy większość słowników języka angiel- skiego, wydawanych tak w USA jak i Wielkiej Brytanii. Co więcej, nawet na gruncie języka angielskiego nazwa „criminalistics” bywa rozumiana rozmaicie. Jako ogół nauk sądowych (forensic sciences) i ich synonim, czyli „zastosowanie nauk przyrodniczych do wykrywania Nb. 4 J. Widacki 4 Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki 5 przestępstw” (O’Hara, Osterburg 1972), lub jako „wprowadzenie do nauk sądowych” (Meloan i in. 1990), albo „suma metod naukowych i technik śledczych, a więc „zastosowanie nauk przyrodniczych do potrzeb stoso- wania prawa”(James, Nordby 2003). Ale można też spotkać się z jeszcze innym ujęciem, wedle którego „criminalistics” to dyscyplina integrująca na wyższym, bardziej ogólnym poziomie wszystkie nauki sądowe, a więc meta-nauka nauk sądowych. Natomiast na poziomie praktycznym, eksperci są nimi tylko w wybranych dyscyplinach (np. balistyce, genetyce, daktylo- skopii itd.) (Inman, Rudin 2001). Od XIX w. powstało wiele nauk, które mają w nazwie przymiotnik „fo- rensic” (ang.), lub „forensische” (niem.) co na polski tłumaczymy niezbyt ściśle jako „sądowy”. Etymologia słowa „forensic” wywodzi to słowo od łacińskiego „forum”, czyli publiczny, państwowy, urzędowy. Dziś mamy wyodrębnionych (przez określenie przedmiotu i metody ba- dań) co najmniej kilkanaście nauk sądowych. Istotna ich część wyodrębniła się z medycyny sądowej (np. patologia sądowa, toksykologia sądowa, psy- chiatria sądowa, serologia sądowa, genetyka sądowa). Część wyrosła z in- nych, samodzielnych dyscyplin naukowych. wykorzystując ich osiągnięcia i dodając metodykę ich wykorzystania w celach sądowych. Tak z antro- pologii wyodrębniła się antropologia sądowa, z chemii – chemia sądowa, z psychologii klinicznej, psychologia sądowa, z grafologii – grafologia są- dowa, a z balistyki – balistyka sądowa. Są jednak takie dyscypliny, których zasadniczym i pierwotnym przeznaczeniem jest służenie śledztwu i proce- sowi karnemu, dlatego nie potrzebują używać przymiotnika „sądowy” czy „sądowa”. Są to na przykład daktyloskopia, mechanoskopia, czy traseolo- gia. W tym ujęciu nie ma jednak wątpliwości, że bez tego przymiotnika, należą one do rodziny nauk sądowych. Jeśli więc „criminalistics” to synonim nauk sądowych (forensic scien- ces), to jak łatwo zobaczyć, w zakres „criminalistics” wchodzi dokładnie to, czego Gross do kryminalistyki nie zaliczył. Nie wchodzi za to w zakres „criminalistics” (forensic sciences) na przy- kład problematyka przesłuchania czy okazania, a więc to, co stanowiło esencję kryminalistyki w ujęciu Grossa. Problem jest jeszcze bardziej skomplikowany, albowiem pozostaje jesz- cze kwestią, jaki jest stosunek nazw „kryminalistyka” i „kryminologia” oraz „kryminalistyka” i „nauki policyjne”. Jak już wspomniano, nazwy „kryminalistyka” i „kryminologia” bywały i nadal bywają traktowane zamiennie. Dość wskazać na nazwę stowarzy- szenia Polskie Towarzystwo Medycyny Sądowej i Kryminologii, wydają- cego czasopismo Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii. Towa- J. Widacki Nb. 5 5 6 Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki rzystwo to zrzesza głównie medyków sądowych i kryminalistyków, nie ma wśród jego członków kryminologów, podobnie jak nie ma ich wśród re- daktorów i autorów czasopisma. Nie jest to specyfika polska. Wspomniane wyżej Archiv für Kriminal-Antropologie und Kriminalistik, którego wyda- wanie rozpoczął Hans Gross, ukazuje się do dziś w Niemczech pt. „Archiw für Kriminologie”, a w podtytule odnotowano, że jest poświęcone „sądowej fizyce, chemii i medycynie”. Prace kryminologiczne w dzisiejszym zna- czeniu tego słowa, nie są w tym czasopiśmie publikowane. Kryminologia współczesna zajmuje się trzema podstawowymi fenome- nami, które bada, opisuje i wyjaśnia, a mianowicie przestępcę, przestęp- stwo i przestępczość. Stosuje tu, w zależności od podejścia metody nauk społecznych, głownie socjologii lub metody nauk o człowieku, psychologii czy psychiatrii. Jest nauką teoretyczną, dającą podstawy dla działalności praktycznej w postaci polityki kryminalnej. Kryminalistyka, tak czy inaczej pojęta, koncentruje się na śladach po- zostawionych przez przestępcę i w tym zakresie jest niewątpliwie częścią kryminologii, ale także na metodach ich ujawniania, zabezpieczania, ba- dania i wykorzystania w charakterze dowodu. Te ostatnie z kryminologią nic wspólnego nie mają. Jest nauką praktyczną, wypracowującą metody dla śledztwa i procesu dowodzenia. To co w Polsce i większości państw Europy Środkowej i Wschodniej, a w szczególności w krajach byłego ZSRR, zaliczane jest do kryminalisty- ki, w większości państw zachodnich jest rozdysponowane między nauki sądowe (technika kryminalistyczna) i nauki policyjne (taktyka kryminalna) (Konieczny 2012). Jest to także podział niejasny i nie bardzo konsekwen- tny. O ile na przykład do nauk policyjnych można bez wątpienia przydzie- lić czynności operacyjno-rozpoznawcze, registratury policyjne czy analizę kryminalną, o których u nas uczy się w ramach kryminalistyki, to gdzie do nauk sądowych czy do nauk policyjnych włączyć problematykę badań po- ligraficznych? A co z taktyką przesłuchania? Czy da się zredukować tylko do psychologii sądowej? Fakt, że w 1976 r. na Uniwersytecie w Grazu zlikwidowano katedrę kry- minalistyki, tę pierwszą w świecie, tworząc w jej miejsce muzeum krymi- nalne (Hans Gross Kriminalmuseum) o czymś jednak świadczy. Podobnie jak to, że na uniwersytetach amerykańskich i w Europie Zachodniej nie ma katedr kryminalistyki. Najwyraźniej uznano, że kryminalistyka w jej obecnym kształcie nie stanowi jednej dyscypliny naukowej, ale ich rozle- gły kompleks. Wynikają z takiego założenia rozmaite konsekwencje prak- tyczne. Nie może jedna osoba wykładać na poziomie akademickim całej kryminalistyki, jeśli ma to robić kompetentnie. Nie może jedna osoba na- Nb. 5 J. Widacki Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki 7 pisać podręcznika akademickiego z kryminalistyki, a musi to zrobić zespół różnych specjalistów. Pamiętając o tym wszystkim, co napisano wyżej, ale także uwzględ- niając polską tradycję ostatnich kilkudziesięciu lat, do której przywiąza- nie większości środowisk akademickich i zawodowych z niezrozumiałych przyczyn okazało się bardzo silne, nie rezygnujemy z nazwy „kryminali- styka”. Traktujemy ją jako pewną całość wyodrębnioną z nauk sądowych i policyjnych. Na poziomie naukowym uważamy ją przede wszystkim za meta-naukę wszystkich nauk sądowych, na poziomie dydaktycznym za wstęp do nauk sądowych. Uzupełniamy ją tymi elementami nauk policyjnych, które tra- dycyjnie zaliczane były u nas (oraz w całej Europie Środkowej i Wschod- niej, czyli w krajach b. Związku Radzieckiego i b. bloku wschodniego) do tzw. taktyki kryminalnej. Nie jest to zbyt konsekwentne, ale wynika z tradycyjnie ukształtowa- nego programu studiów prawniczych i wspomnianego wyżej niezwykle silnego przywiązaniem środowiska do takiego właśnie kształtu i zawarto- ści, bardziej przedmiotu studiów prawniczych niż dyscypliny naukowej. Wydaje się, że osoby uprawiające tak pojętą naukę kryminalistyki, mogą, a nawet powinny uprawiać także którąś ze szczegółowych nauk sądowych lub policyjnych. Bez tego istnieje uzasadniona obawa zupeł- nego oderwania się od realiów, budowania pseudoteorii, niespełniających elementarnych, narzuconych metodologią nauk, rygorów teorii naukowej, tworzenia dzieł bez żadnego znaczenia dla poszczególnych nauk sądowych i wątpliwego pożytku dla praktyki, jak to już miało u nas miejsce w prze- szłości, w szczególności w latach 60., 70. i 80. XX w., a co jest niestety przez niektórych pracowników nauki kontynuowane do dziś. Co więcej, nie da się sensownie uprawiać nauki kryminalistyki bez pobieżnej choćby znajomości procesu karnego. Racjonalizowanie braku znajomości proce- su karnego i uprawianie kryminalistyki w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawa, pod pozorem zajmowania się dowodami w duchu jedy- nie „deskryptywnej teorii dowodów”, nie okazało się zabiegiem udanym. Większość autorów podręczników, przywiązując, jak się wydaje, ogrom- ną wagę do definicji „kryminalistyki”, definiuje ją jako naukę empirycz- ną, choć w ich własnym dorobku naukowym nie ma ani jednej pracy em- pirycznej, albo są takie nieliczne prace, ale gwałcące elementarne zasady metodologii nauk, a zatem zupełnie bezwartościowe z naukowego punktu widzenia. Albo prace o co najwyżej popularnonaukowym charakterze, któ- re ich autorzy uważają za monografie naukowe. Egzemplifikacja byłaby niezwykle łatwa, ale w podręczniku nie ma na nią miejsca. J. Widacki Nb. 5 8 Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki Nauki sądowe swoje twierdzenia budują korzystając z trzech podsta- wowych źródeł: – analizy dorobku swojej dyscypliny macierzystej pod kątem ich przy- datności dla praktyki śledczej lub sądowej; – analizy praktyki śledczej; – własnych badań eksperymentalnych. Początków nauk sądowych możemy upatrywać co najmniej od XVI w. kie- dy medycy zaczęli być regularnie powoływani do sądów w charakterze biegłych w sprawach zabójstw, uszkodzeń ciała, zgwałceń, spędzeń płodu. Przy rozpozna- waniu tych spraw służyli sądowi swą wiedzą, którą nazwalibyśmy dziś kliniczną. Z czasem, pod wpływem praktyki stawiającej im coraz to nowe zadania, medycy zmuszeni byli do opracowywania metod przydatnych w celach sądowych, a zu- pełnie nieprzydatnych w celach klinicznych. Tak np., gdy w 1691 r. biegły medyk Jan Schreyer stanął przed zadaniem odpowiedzenia na pytanie, czy dziecko uro- dziło się martwe, jak twierdziła matka, czy też żywe i dopiero zostało uduszone przez matkę, jak twierdził oskarżyciel. Schreyer zaproponował sądowi wykonanie tzw. próby płucnej. Znajomość medycyny pozwalała na przyjęcie, że jeśli dziecko urodziło się żywe, zaczerpnęło w pierwszym oddechu powietrza. zatem będzie się ono znajdowało w pęcherzykach płucnych. Jeśli dziecko urodziło się martwe, w jego płucach powietrza nie będzie. Schreyer zaproponował zatem, by wykonać sekcję zwłok dziecka, wyjąć płuca i położyć je na wodzie. Jeśli będą pływały po powierzchni, będzie znaczyło, że dziecko urodziło się żywe, jeśli zatoną, będzie to potwierdzało tezę, że dziecko urodziło się martwe. Założenia metody opierały się na wiedzy medycznej i klinicznej. Sama zaś metoda, niezwykle jak się okazało użyteczna dla celów sądowych (stosowana później w takich przypadkach rutyno- wo) dla celów klinicznych przydatna nie była. Można powiedzieć, że medycyna sądowa opracowując swoje metody zaczęła się oddzielać od medycyny klinicznej. Analiza praktyki śledczej polega najczęściej na badaniach akt postępowań kar- nych lub innej dokumentacji, prowadzonej w celu ustalenia prawidłowości stoso- wania różnych metod identyfikacji, ich użyteczności dla procesu, ograniczeń itp. Tak np. analiza akt spraw o zabójstwo pozwala na ustalenie typowości czy aty- powości przypadku, na powiązaniu modus operandi z osobowością sprawcy itp. Badania eksperymentalne w naukach sądowych zostały wprowadzone w drugiej połowie XIX w., najpierw w medycynie sądowej. W drodze eksperymentalnej od- kryto np. mechanizm śmierci z utonięcia (Wachholz, Horoszkiewicz). Eksperymen- talnie ustalano wartość diagnostyczną różnych metod identyfikacji itd. 6 Głównym celem praktyki nauk sądowych, wykorzystujących osiągnię- cia tych nauk, opartych na nich, jest znalezienie sprawcy przestępstwa, a następnie zebranie przeciw niemu przekonujących dowodów winy. Mó- wiąc najkrócej, celem jest sprawdzenie identyczności podejrzanego ze sprawcą. Ta identyfikacja, którą można by nazwać ostateczną, musi opie- Nb. 6 J. Widacki Rozdział I. Przedmiot i zakres kryminalistyki 9 rać się na rozmaitych identyfikacjach cząstkowych. Identyfikacjach osób, rzeczy i stanów. Identyfikuje się je na podstawie śladów jakie osoby, rze- czy lub stany pozostawiają po sobie. W tym sensie można powiedzieć, że nauki sądowe są kompleksem nauk o metodach identyfikacji na podstawie śladów, prowadzonej głównie na potrzeby organów ścigania karnego i wy- miaru sprawiedliwości. Istnieją także inne, uboczne wykorzystania kryminalistyki (nauk sądo- wych). Jest to przede wszystkim proces cywilny lub gospodarczy (bada- nia autentyczności dokumentów, w tym umów, testamentów, ocena wiary- godności świadków itp.). Jest ona także szeroko wykorzystywana w pracy służb specjalnych (wywiadu, kontrwywiadu). Bywa wykorzystywana w muzealnictwie, archeologii czy historii. Kryminalistyka, podobnie jak wszystkie nauki sądowe jest przydatna wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z identyfikacją osoby lub rzeczy na podstawie pozostawionych przez tę osobę lub rzeczy śladów. Głów- nym terenem zastosowań jest jednak walka z przestępczością polegająca na opracowywaniu skutecznych metod wykrywania przestępstw i ich spraw- ców oraz skutecznych metod dowodzenia im winy. J. Widacki Nb. 6
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kryminalistyka. Wydanie 4
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: