Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00474 010215 10729155 na godz. na dobę w sumie
Książki w życiu najmłodszych - ebook/pdf
Książki w życiu najmłodszych - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 144
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9790-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-23%), audiobook).
Książka na temat istotnego udziału książki i czytania w życiu dziecka. Powszechnie zaakceptowano potrzebę włączania do tego procesu dzieci od pierwszych miesięcy życia, słusznie podkreślając związek pomiędzy głośnym czytaniem a kształtowaniem wrażliwości i wyobraźni, wpływ czytania i literatury na rozwój dziecka, poczynając od jego najmłodszych lat. Nawyki czytelnicze dzieci można też traktować jako mechanizm samoobrony przeciw władzy osób dorosłych. Znajdziemy też odpowiedź na pytanie: w jaki sposób za pomocą książki i nowoczesnych metod pracy (upcycling, kamishibai, inżynieria papieru) – kształcić miłośnika czytania i sztuki. Przedstawiono w niej proces czytania z perspektywy psychologii uczenia się, neurodydaktyki oraz treningu tej umiejętności, ponadto pod rozwagę zostały wzięte zagrożenia z takich podejść płynące. Książka jest adresowana do osób interesujących się czytelnictwem najmłodszego pokolenia, ale również do: bibliotekarzy, nauczycieli, socjologów, psychologów, pedagogów, literaturoznawców, rodziców, studentów kierunków humanistycznych oraz tych, których zainteresowania oscylują wokół kultury czytelniczej dzieci i literatury dziecięcej. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Książki w życiu najmłodszych Books in the youngest’s life SBP_najmlodsi.indd 1 2015-07-23 12:10:16 Books in the youngest’s life Edited by Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska Łódź, University Press Warsaw, Polish Librarians Association 2015 SBP_najmlodsi.indd 2 2015-07-23 12:10:17 Książki w życiu najmłodszych Redakcja naukowa Mariola Antczak Agata Walczak-Niewiadomska Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Warszawa, Wydawnictwo SBP 2015 SBP_najmlodsi.indd 3 2015-07-23 12:10:17 Komitet Redakcyjny serii wydawniczej «NAUKA – DYDAKTYKA – PRAKTYKA» Jacek WOJCIECHOWSKI (przewodniczący), Stanisław CZAJKA, Artur JAZDON, Barbara KOREDCZUK, Dariusz KUŹMINA, Mieczysław MURASZKIEWICZ, Janusz NOWICKI (sekretarz), Maria PRÓCHNICKA, Michał ROGOŻ, Barbara SOSIŃSKA- -KALATA, Elżbieta STEFAŃCZYK, Remigiusz SAPA, Anna TOKARSKA, Janusz TONDEL Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego Prof. zw. dr hab. Krystyna HESKA-KWAśNIEWICZ Recenzent: Redaktor prowadzący: Marta LACH Redakcja techniczna i korekta: Magdalena ORCZYKOWSKA Mariola ANTCZAK Agata WALCZAK-NIEWIADOMSKA Projekt okładki: Zbigniew GRUSZKA, Łukasz ORZECHOWSKI Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/pressmaster © copyright by Uniwersytet Łódzki – Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź – Warszawa 2015 © copyright for this edition by Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Łódź – Warszawa 2015 All rights reserved ISBN SBP 978-83-64203-47-3 (wersja papierowa) ISBN WUŁ 978-83-7969-789-2 (wersja papierowa) ISBN WUŁ 978-83-7969-790-8 (wersja elektroniczna) CIP – Biblioteka Narodowa Książki w życiu najmłodszych / red. nauk. Mariola Antczak, Agata Walczak-Niewiadomska. - Warszawa : Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2015. - (Nauka, Dydaktyka, Praktyka ; 160) SBP_najmlodsi.indd 4 2015-07-23 12:10:17 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Część I. Dziecięce przestrzenie literatury Children’s literature spaces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hanna Dymel-Trzebiatowska Dla dzieci czy dla dorosłych? O dwuadresowości w literaturze dziecięcej na przykładzie książek o Muminkach Tove Jansson Not only for children. Dual adress in Tove Jansson’s Moomin books . . . . . . . . . . . . . . Girgin R. Günseli et al. Tale Packet Zbiór opowieści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Alicja Mazan-Mazurkiewicz „Najstraszliwszy smok na tej ziemi”. O samoświadomości czytelniczej dziecka, podpatrywanej przez pośrednika lektury “The most dreadful dragon in this world”. On a child’s reading self-awareness, observed by an intermediary of reading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Murat Sayim Passionate reading of a child character and its consequences in Ian McEwan’s The Cement Garden Pasja czytania u dziecka i jego konsekwencje w Betonowym ogrodzie Iana McEwana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lidia Urbańczyk Straszyć nie jest łatwo – horror(ki) dla dzieci It’s not easy to scare – horror story for children . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 11 13 25 33 49 61 SBP_najmlodsi.indd 5 2015-07-23 12:10:17 Część II. Wspieranie czytelnictwa najmłodszych Reading promotion among children . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sylwia Borowik Muzeum jako przestrzeń kształtowania kultury czytelniczej młodego odbiorcy (na przykładzie doświadczeń Muzeum w Chorzowie) Museum as a space of shaping the readership culture of a young recipient (on the example of the experiences of the Chorzów Museum staff) . . . . . . . . . . . . . Janina Karoń Czytanie jako aktywność szkolnie skażona – rozwijanie czytelnictwa przez podnoszenie sprawności czytania Reading as activity polluted by school – developing readership by raising efficiency of reading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wanda Matras-Mastalerz Potencjał edukacyjny, socjalizacyjny, wychowawczy i terapeutyczny książki dziecięcej Educational, socializing and therapeutic potential of children’s literature . . . . . . . . . Agata Walczak-Niewiadomska Poczytaj mi Tato!, czyli o roli ojca w edukacji czytelniczej dziecka Read to me Daddy!, or the role of the father in the child’s literacy . . . . . . . . . . . . . Michał Zając Darmowa książka dla nowo narodzonego dziecka: jeden pomysł – wiele realizacji Free book for newborn baby: one idea – many implementations . . . . . . . . . . . . 75 77 89 105 121 133 SBP_najmlodsi.indd 6 2015-07-23 12:10:18 Wstęp Problematyka uczestnictwa dziecka w kulturze, a także sposobów wprowadzania go w świat literatury, od wielu lat pozostaje ważną częścią rozważań, nie tylko naukowych, na całym świecie. Dostrzegając zagrożenia (ale i korzyści) płynące z obecnych na każdym etapie dziecięcego rozwoju elektronicznych mediów, ba- dacze bardziej niż kiedykolwiek usiłują zwrócić uwagę na istotny udział książki i czytania w życiu dziecka. Co więcej, powszechnie zaakceptowano potrzebę włą- czania do tego procesu dzieci od pierwszych miesięcy życia, słusznie podkreślając związek pomiędzy głośnym czytaniem a kształtowaniem wrażliwości i wyobraźni. Publikacja, którą Państwu prezentujemy, wpisuje się w nurt badań nad wpływem czytania i literatury na rozwój dziecka, poczynając od jego najmłodszych lat. Książka została podzielona na dwie części: pierwszą, poświęconą książkom dla dzieci w różnych ujęciach, i drugą, zawierającą omówienie rozmaitych form i me- tod rozbudzania zainteresowań czytelniczych w najmłodszym wieku. Wśród auto- rów prezentujących swoje rozważania w części zatytułowanej Dziecięce przestrzenie literatury znaleźli się filolodzy, a także skandynawistka oraz psycholog edukacyj- ny. Wszyscy reprezentują środowiska naukowe; niektórzy z nich to doświadczeni autorzy tekstów, inni zaś znajdują się u progu rozwoju swojej kariery naukowej. Zgromadzony materiał rozpoczyna tekst Hanny Dymel-Trzebiatowskiej, któ- ra – jako skandynawistka – zajęła się powieściami o Muminkach fińskiej pisar- ki i malarki Tove Jansson. Książki te – jak podkreśliła autorka – postrzegane są w Polsce jako literatura dziecięca, jednak wiele treści skierowanych jest do doro- słych. W artykule zawarto dokumentację poświadczającą dwuadresowość książek tej pisarki. Tekst Girgin Günseli, psychologa edukacyjnego i jej współpracowni- ków z ośrodków badawczych w Turcji zawiera opis projektu wspierania rozwoju młodych uczniów poprzez pisanie opowiadań, których skuteczność została po- twierdzona metodą eksperymentalną. Autorka zwróciła uwagę, iż pisanie książek literackich dla dzieci jest bardzo znaczącą kwestią, a ludzie, którzy to robią, po- winni mieć wiedzę na temat aspektów rozwojowych dzieci, rozumieć do głębi ich wnętrze duchowe. 7 SBP_najmlodsi.indd 7 2015-07-23 12:10:18 Zupełnie inny na tle prezentowanych jest artykuł Alicji Mazan-Mazurkiewicz. Wyrasta on – jak pisze sama autorka – z dwojakiej inspiracji: profesjonalnego za- interesowania literaturą i książką dziecięcą oraz osobistego doświadczenia mamy dwóch córek. Lata praktykowania roli pośrednika lektury, którym się stała, za- owocowało w jej przypadku wieloma obserwacjami dotyczącymi rozwoju kom- petencji lekturowych i samoświadomości czytelniczej dzieci. Podstawową kwestią podjętą w artykule jest stosunek dziecka do samej literackości, rozumienie fikcji literackiej. Wiele obserwacji dotyczy reakcji młodych czytelniczek na stronę gra- ficzną książek. Kolejny materiał opracował Murat Sayim, naukowiec poświęcający szczegól- ną uwagę obrazowi dziecka w literaturze. Wierny swym zainteresowaniom ba- dawczym przedstawił zagadnienie wpływu obsesyjnej pasji czytania na charakter młodego czytelnika. Autor zbadał, czy nawyki czytelnicze dzieci można traktować jako mechanizm samoobrony przeciw władzy osób dorosłych, jak również pod- kreślił, że obsesyjny akt czytania może skutkować rozczarowaniem. W artykule została omówiona historia osieroconego rodzeństwa, które tworzy rodzinę z dala od świata zdominowanego przez dorosłych. Tymczasowe rozwiązanie w celu prze- trwania kończy się nieuniknionym posłuszeństwem względem świata dorosłych. Autor zmierza do wniosku, że dziecięcy akt pasji czytania może zapewnić lepsze samopoczucie jedynie na krótką chwilę, ucieczka od ucisku dorosłych jest nato- miast niemożliwa. Ostatni artykuł z pierwszej części książki napisała Lidia Urbańczyk. Jej tekst również jest pokłosiem zainteresowań badawczych. Został poświęcony specyficz- nemu gatunkowi literackiemu, a mianowicie horrorom dla dzieci. Utwory te – przekonuje nas autorka – są zwykle dopasowane do potrzeb dziecięcej wyobraźni; są to teksty, które straszą, ale i bawią. Celem autorki artykułu jest próba antropo- logii i charakterystyka nowego gatunku. Możemy zapoznać się z tezą autorki, iż straszyć nie jest łatwo, a przecież dzieci – podobnie jak dorośli – lubią przeżywać intensywne emocje w kontrolowanych warunkach odbioru. Druga część książki, poświęcona wspieraniu czytelnictwa najmłodszych, składa się z pięciu tekstów. Napisali je bibliolodzy, ale wśród autorów znajdujemy rów- nież filologów polskich oraz pedagoga wczesnoszkolnego. Celem autorki pierwszego artykułu – Sylwii Borowik – jest zaprezentowanie muzeum jako przestrzeni przyjaznej kształtowaniu kultury czytelniczej młodego czytelnika. Dodajmy, że Muzeum w Chorzowie jest obecnym miejscem pracy au- torki, a zatem wypowiada się ona nie tylko jako teoretyk, ale również jako prak- tyk. W tekście znajdziemy odpowiedź na pytanie: w jaki sposób za pomocą książki i nowoczesnych metod pracy (upcycling, kamishibai, inżynieria papieru) – kształcić miłośnika czytania i sztuki. Współczesny świat – pisze autorka – wypełniony jest nowoczesnymi gadżetami zabierającymi dzieciom i młodzieży czas przeznaczony 8 SBP_najmlodsi.indd 8 2015-07-23 12:10:18 kiedyś na czytanie i kreatywne zabawy, dlatego działania animatorów czytelnic- twa i kultury są niezwykle ważne i potrzebne. W artykule zaprezentowane zostały również książki, które mogą zainspirować do przygotowania własnych zajęć kre- atywno-edukacyjnych. Kolejna autorka – Janina Karoń – z praktyką edukacyjną styka się na co dzień przez pełnienie funkcji trenera szybkiego czytania i efektywnego uczenia się w nie- publicznej placówce oświatowej. Pracuje z dziećmi pięcioletnimi, ucząc je czytać metodą globalną oraz z dziećmi we wczesnym wieku szkolnym, usprawniając bie- głość czytania. Karoń, szukając przyczyn, z powodu których wielu Polaków nie sięga po książkę, wymienia to, że nie potrafią sprawnie czytać, dlatego nie daje im to przyjemności. Autorka przekonuje, iż podstawa programowa, w wyniku której nauka czytania zostaje wprowadzona w jeszcze późniejszym wieku niż dotych- czas, z pewnością nie poprawi statystyk czytelniczych wśród dzieci i młodzieży. W artykule zaprezentowano proces czytania z perspektywy psychologii uczenia się, neurodydaktyki oraz treningu tej umiejętności, ponadto pod rozwagę zostały wzięte zagrożenia z takich podejść płynące. Kolejny tekst – Wandy Matras-Mastalerz – autorki artykułów naukowych m.in. z zakresu historii literatury, czytelnictwa, kulturoterapii i biblioterapii, do- tyczy badań naukowych na temat możliwości wykorzystania literatury w proce- sie wzmacniania rozwoju emocjonalnego, intelektualnego i społecznego dziecka. Czytanie jako podstawowy element procesu biblioterapeutycznego może prowa- dzić do istotnych zmian w psychicznym dojrzewaniu każdego młodego człowie- ka, może stać się inspiracją do różnych form aktywności, np. dyskusji, dramy, recytacji. Kształtowanie potrzeby i nawyku czytania – przekonuje autorka – jest warunkiem rozwoju krytycznego myślenia u dziecka. Dwa ostatnie artykuły napisali bibliolodzy. W pierwszym – autorstwa Agaty Walczak-Niewiadomskiej – podkreślono, że udział ojców ma istotne znaczenie dla rozwoju emocjonalnego i intelektualnego dzieci. Autorka przedstawia licz- ne przykłady projektów i dobrych praktyk, których celem jest wprowadzanie ojców w książkowy świat dziecka, a także zwrócenie uwagi na korzyści, jakie wynikają ze wspólnego spędzania czasu przy czytaniu. Walczak-Niewiadomska zwróciła uwagę na możliwość wykorzystania projektów ukierunkowanych na współpracę z ojcami w planowaniu działalności bibliotek publicznych dla dzie- ci. Drugi – i ostatni zarazem tekst w zbiorze – należy do Michała Zająca. Jego rozważania dotyczą nieodpłatnego przekazywania książek nowo narodzonym dzieciom, które stało się formą promocji czytelnictwa w wielu krajach świa- ta. Autor omówił akcje podejmowane w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Szwe- cji, Kanadzie, Japonii, Korei oraz Polsce. Szczególna uwaga została zwrócona na działania polskiej Fundacji ABC XXI i dystrybuowanej przez nią Pierwszej Książki Mojego Dziecka. SBP_najmlodsi.indd 9 2015-07-23 12:10:18 9 Publikacja adresowana jest do wszystkich, którzy szukają nowych inspiracji w zakresie krzewienia kultury czytelniczej najmłodszych, ale również do tych, któ- rzy chcą poszerzyć i uzupełnić wiedzę na ten temat. Oddając w ręce Czytelników zgromadzony materiał wierzymy, że spełni on Wasze oczekiwania, a lektura okaże się tyleż przyjemna, co pożyteczna. 21 marca 2015 r. W dniu pierwszego dnia wiosny dr hab. prof. nadzw. Mariola Antczak dr Agata Walczak-Niewiadomska SBP_najmlodsi.indd 10 2015-07-23 12:10:18 Część I Dziecięce przestrzenie literatury Children’s literature spaces SBP_najmlodsi.indd 11 2015-07-23 12:10:18 Hanna Dymel-Trzebiatowska, dr hab. Uniwersytet Gdański Instytut Skandynawistyki i Lingwistyki Stosowanej filhadt@univ.gda.pl Dla dzieci czy dla dorosłych? O dwuadresowości w literaturze dziecięcej na przykładzie książek o  Muminkach Tove Jansson Not only for children. Dual adress in Tove Jansson’s Moomin books Hanna Dymel-Trzebiatowska – adiunkt w Katedrze Skandynawi- styki na Uniwersytecie Gdańskim. Jej badania skupiają się wokół biblioterapii, przekładu i jego teorii, gramatyki języka szwedzkiego, skandynawskiej literatury dziecięcej, współczesnej literatury szwedz- kiej i fińskiej. Pracę doktorską, Terapeutisk potential i Astrid Lindgrens författarskap (2005), poświęciła zagadnieniom biblioterapii. Była kierownikiem projektu „Gramatyka funkcjonalna języków skandy- nawskich” na Uniwersytecie Gdańskim, który prowadziła wspólnie z lektorami norweskimi i duńskim z Katedry Skandynawistyki UG. Ich owocem jest seria podręczników do nauki gramatyki języków skandynawskich Troll (2007, 2008). Wybrane publikacje: •  Translatoryka literatury dziecięcej. Analiza przekładu utworów Astrid Lindgren na język polski [Translation in children’s literature. Analysis of translation of the works of Astrid Lindgren into Polish], 2013 •  artykuły m.in. w „Przekładańcu”, „Barnboken”, „Guliwerze”, „Forum for World Literature  Studies”, „Acta Sueco-Polonica” [she published her articles e.g. in: “Przekładaniec”, “Barn- boken”, “Guliwer”, “Forum for World Literature Studies”, “Acta Sueco-Polonica”]. Hanna Dymel-Trzebiatowska – assistant professor at the Department of Scandinavian Studies of the University of Gdańsk. The main points of her studies are reading therapy, translation and theory of translation, Swedish grammar, Scandinavian literature for children, modern Swedish and Finnish literature. Her PhD thesis in Swedish, titled Terapeutisk potential i Astrid Lindgrens författarskap (2005) was devoted to bibliotherapy. She was the manager of a project at the Uni- versity of Gdańsk, titled “Functional grammar of Scandinavian languages”, which she conducted together with teachers of Norwegian and Danish at the Department of Scandinavian Studies. Their result is a series of Scandinavian grammar textbooks Troll (2007, 2008). 13 SBP_najmlodsi.indd 13 2015-07-23 12:10:18 Celem autorki artykułu jest ukazanie, w świetle konceptu dwuadresowości, intertekstów zawartych w pierwszych tomach serii o Muminkach Tove Jansson, które mogą być odczytane wyłącznie przez bardziej doświadczonych czytelników. Wstęp stanowi krótka refleksja nad podwójnym adresatem w literaturze dziecię- cej oraz przegląd kilku popularnych perspektyw. Analizy mają ukazać obecność eksplicytnych referencji do teorii filozoficznych, które trudno uznać za dostępne dla dzieci, czym dowodzą silnego podwójnego zwrotu. W badaniach zastosowana zostanie metoda porównawcza, zestawiająca teorie popularnych filozofów z wąt- kami i charakterystyką postaci wspartą przez cytaty z analizowanych utworów. Rozważania zakończą syntetyczne wnioski na temat dwuadresowości badanych powieści Jansson oraz wartościowania literatury z zastosowaniem kryterium w po- staci kategorii zwrotu. Dopóki wokół literatury dziecięcej nie zaczęto tworzyć teorii, jej oczywistą, dystynktywną i zadowalającą własnością był dziecięcy adresat. Z czasem jednak naukowa refleksja wokół książek dla dzieci zaowocowała terminami dwu- lub na- wet wieloadresowości. Skonstatowano, że teksty skierowane do najmłodszych za- wierają drugi, choć implicytny, to immanentny zwrot – do dorosłego. Wokół tego spostrzeżenia powstało wiele teorii. Na przykład, Zohar Shavit (1986), w opar- ciu o model semiotyczny, podkreśla ambiwalentny charakter literatury dziecię- cej. Oznacza to, że zachowuje ona synchroniczny podwójny status, funkcjonując w dwóch kręgach literackiego polisystemu i jest czytana na dwa różne sposoby, przez dwie grupy czytelników: dorosłych i dzieci. Tym samym w strukturze tek- stu koegzystują dwa modele – jeden konwencjonalny, z myślą o dzieciach, drugi – bardziej wyrafinowany, operujący np. parodią czy karykaturą – wykorzystany z myślą o dorosłych (Shavit Z. 1986, s. 66-68). Zdaniem izraelskiej badaczki, je- dynie adresując książki do dzieci i dorosłych, i udając, że są dla dzieci, autor może liczyć na sukces. Bo to właśnie dorośli akceptują książkę, udzielając jej zezwolenia na wstęp do obiegu kultury dziecięcej. Ponadto, taki stan rzeczy jest implikacją obawy, że pisarze, tworząc wyłącznie dla najmłodszych, nie będą potraktowani jako poważni twórcy, co z kolei wynika z niskiej samooceny w obrębie systemu tej odmiany literatury (Tamże, s. 59). Kanadyjczyk, Perry Nodelman, kwestionuje zaproponowany przez Shavit kla- rowny podział na radykalnie odmiennych odbiorców dorosłych i dziecięcych. Sam korzysta z określenia „cienia” – tekstu, który jest bardziej skomplikowany, i do którego dostęp mają czytelnicy posiadający wstępną wiedzę o życiu i literatu- rze (Nodelman P. 2008, s. 77). Ta trudniejsza, subtelna warstwa znaczeń skrywa się pod ich podstawowym poziomem i jest drugą prawdą o literaturze dziecięcej. Jest nierzadko wysublimowana i stanowi specyficzne „wyrafinowanie w prosto- cie”, które można uznać za dystynktywną cechę książek dla dzieci. Nodelman nie odrzuca istoty uczestnictwa dorosłych w procesie tworzenia literatury dziecięcej, 14 SBP_najmlodsi.indd 14 2015-07-23 12:10:18 którzy ją praktycznie dominują (Tamże, s. 85) – stąd koncept „ukrytego doro- słego” – jednak nie wyklucza dostępu dziecka do treści „tekstu-cienia”. Domeny dorosłych i dzieci przenikają się – i tak, jak dorosły doświadcza radości, wczuwając się w dziecięcy punkt widzenia, tak nie można podważać przeczuwania „cienia” przez młodszych czytelników (Tamże, s. 209). Barbara Wall, analizując głos narratora w fikcji dziecięcej, proponuje popularną typologię zawierającą trzy odmiany zwrotu. Omówiona wyżej inherentna i zara- zem permanentna dwugłosowość prezentowana przez Shavit najbliższa jest dwóm pierwszym kategoriom modelu zaproponowanego przez Wall. Pierwsza z nich, określana jako double address (podwójny zwrot/adresat), cechowała minione epo- ki i oznaczała silną świadomość obecności dorosłego, który stopniowo zaczynał uwzględniać obecność dziecięcego czytelnika. Single address (pojedynczy zwrot/ adresat) to zwrot wyłącznie do dzieci i, zdaniem Wall, jest to cecha literatury, któ- rą zapoczątkował wiek XX. Narrator zaczął wówczas sprawiać pozory, że zwraca się wyłącznie do dzieci. Szczególnym wariantem jest fuzja dwóch poprzednich, czyli podwójnego i pojedynczego zwrotu, która skutkuje dual address (dwojaki zwrot/adresat). Występuje on wówczas, gdy zamierzonym domyślnym odbiorcą tekstu miało być dziecko i z myślą o nim była prowadzona narracja, jednak rze- czywistym czytelnikiem stał się też dorosły (Wall B. 1991, s. 9). Propozycja ta spotkała się z kolei z krytyką Emer O’Sullivan (2005). Zastrze- żenie niemieckiej badaczki jest podobne do tego, które Nodelman postawił anali- zom Shavit i dotyczy dychotomii adresatów1. O’Sullivan utrzymuje, że koncepcja Wall wprowadza niesłuszne ograniczenia i sama proponuje, aby binarny układ z przeciwstawnymi biegunami – dziecięcą i dorosłą percepcją – zastąpić multi- ple address (wielokrotnym zwrotem) – ruchomą skalą obejmującą różne sposoby odczytania tekstu, na różnych etapach życia, przez różne osobowości, z różnym bagażem doświadczeń. Co więcej, tak zwana „dorosła lektura” może być realizo- wana na wiele sposobów: dorosły może czytać dla dziecka, dla siebie, w imieniu dziecka lub też przyjmując rolę domyślnego dziecięcego czytelnika (O’Sullivan E. 2005, s. 16). W Polsce na obecność podwójnego odbiorcy zwraca uwagę na przykład Zofia Adamczykowa: Współczesna literatura dla młodego odbiorcy – zarówno w Polsce, jak i na świecie – coraz częściej przekracza granice owej odrębności i staje się tym samym literaturą uniwersalną, tj. bez wyraźnego adresu czytelniczego. Zjawisko dwuadresowowści, a na- wet wieloadresowości, z całą pewnością dotyczy arcydzieł literatury „dziecięcej”, które są 1 Krytykę ograniczeń modelu Wall przeprowadza też Dominic Cheetham w artykule Audience in children’s literature. 15 SBP_najmlodsi.indd 15 2015-07-23 12:10:18
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Książki w życiu najmłodszych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: