Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00374 009682 10453552 na godz. na dobę w sumie
Księga patronów - ebook/pdf
Księga patronów - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 360
Wydawca: Dom Wydawniczy Rafael Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3756-9703-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> religia i rozwój duchowy >> religia
Porównaj ceny (książka, ebook (-18%), audiobook).

Ty jesteś Piotr [czyli Opoka\ i na tej opoce zbuduję Kościół mój (Mt 16,18) wraz z imieniem Piotr otrzymał wskazanie swego powołania.

Mądry wybór imienia i świętego patrona wyznacza wzór, ku któremu warto podążać. Księga patronów stanowi niezrównane kompendium wiedzy o imionach, świętych i uroczystościach z nimi związanych. To doskonały przewodnik dla mądrych rodziców, którzy chcą wybrać swemu dziecku imię nie tylko pięknie brzmiące, lecz także wskazujące orędownika i opiekuna ich potomka. Również w sakramencie bierzmowania odpowiedzialne przyjęcie imienia staje się drogowskazem ku świętości i świadczy o dojrzałej wierze.

Księgę patronów to zajmująca lektura dla wszystkich zainteresowanych żywotami świętych. Stanowi ona przebogaty zbiór informacji o tym, jakich spraw, rzeczy, zawodów i stanów patronami są poszczególni święci. Jest przy tym idealnym prezentem imieninowym.

Leksykon opracowany jest w bardzo czytelny i przejrzysty sposób. Pozwala bez trudu odnaleźć daty uroczystości związanych z konkretnym patronem, informację o jego życiu; etymologię oraz znaczenie imion, które nosimy my i nasi bliscy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Księga patronów I w o n a D o j k a M a r e k L a t a s i e w i c z Księga patronów KoreKta Agata Chadzińska Anna Kendziak Agata Pindel-Witek OpracOwanie graficzne i skład Andrzej Witek prOjekt Okładki Izabela Puk Wydanie II zmienione ISBN 978-83-7569-703-2 © 2015 Dom Wydawniczy RAFAEL ul. Dąbrowskiego 16, 30-532 Kraków Druk: Drukarnia RAFAEL tel./fax. 12 411 14 52 e-mail: rafael@rafael.pl www.rafael.pl Idol w aureoli świętego C Na wybór imienia nie mamy żadnego wpływu, ale jego znaczenie i tak intryguje. Czy w dobie, gdy imię można zapożyczyć z dowolne- go języka i kręgu kulturowego, a w modzie są najdziwniejsze zdrob- nienia i twórczość w tym zakresie jest wręcz nieograniczona, do wyboru na patrona osoby świętej warto przykładać jakieś znaczenie? Jeśli tak, to czy cokolwiek wiemy o życiu orędownika, którego imię nadano nam na chrzcie? Czy wreszcie potrafimy go naśladować i czy święty patron z zamierzchłych wieków może być w ogóle idolem współczesnego człowieka? To pytania, którymi kierują się autorzy podobnych opracowań. Róż- nią się one tylko kluczem zastosowanym do prezentacji postaci. W tym wykazie oparto się w znaczącej mierze na brewiarzu, gdzie informacje o życiu i przykładzie świętych lub błogosławionych upo- rządkowano chronologicznie według wspomnień przypadających na każdy dzień 2009 roku. Heroizm życia postaci ujętych w spisie, często ubogi w wiarygodne przekazy lub kiedy indziej obrosły legendami, ma pomóc przyszłym rodzicom w wyborze odpowiedniego imienia dla swego potomka. Podpowiedzi adresowane są również do młodzieży przystępującej do sakramentu bierzmowania, ponieważ ona też staje przed dylema- tem wyboru patrona. Kiedy zapytać, czym kierują się młodzi w tym względzie, najczęściej padają argumenty o ładnym brzmieniu lub zasłyszanej legendzie z życia świętego. Rządzi tu przypadek, a nie świadoma decyzja poparta zdobytą wiedzą o orędowniku czy orę- downiczce. Tylko nieliczni znają więcej szczegółów o dokonaniach patrona i potrafią wskazać na zdarzenia związane z jego życiem, któ- re przekonały ich do takiego właśnie wyboru. Za usprawiedliwianiem młodych ludzi pod tym względem przema- wia fakt ciągle niedostatecznej – używając języka mediów – promocji postaw godnych naśladowania. Zapatrzeni są oni raczej w sezono- wych idoli, popularnych na scenie czy sportowej arenie. Tymczasem zarówno w czasach pierwszych chrześcijan, którzy za wiarę odda- wali życie, jak i wśród żyjących kilka czy jeszcze kilkanaście lat temu, odnajdujemy postacie wybitne. Wielu z nich wyrosło i żyło na polskiej ziemi, więc szczególnie powinni być nam bliscy. Są w ich — 6 Księga patronów gronie tacy, którzy przekonująco i bezkompromisowo odpowiada- ją na wyzwania współczesności, więc tym bardziej odpowiadaliby standardom aktualnych idoli. Niniejsze opracowanie wspomina o nich, ale ze względu na ogra- niczone ramy sprowadza się jedynie do krótkiej prezentacji wyjąt- kowych dokonań owych postaci. Szczegółowemu opisowi życia poświęcone są inne publikacje. Ta natomiast spełni swe przesłanie, gdy rodziców i przygotowujących się do bierzmowania naprowadzi na trop w poszukiwaniu dobrego patrona. Marek Latasiewicz styczeń — 8 1 STYCZNIA Księga patronów C MARIA – Święta Boża Rodzicielka W Nowy Rok obchodzona jest oktawa Bożego Narodzenia, a postać Matki Bożej ma przybliżyć prawdę o Jej macierzyństwie. Specjalne wspomnienie rodzicielki Jezusa i Matki Kościoła zrodziło się jeszcze w starożytności, a w VII w. Kościół zachodni 1 stycznia wyznaczył na dzień szczególnego kultu Maryi. 2 STYCZNIA BAZYLI WIELKI, biskup C Urodził się ok. 329/330 r. w Cezarei Kapadockiej (Turcja) w rodzinie głęboko wierzących chrześcijan. Jego rodzice: Bazyli i Emelia, oraz rodzeństwo: Grzegorz z Nyssy, Piotr z Sebasty i Makryna, zostali uznani za świętych. Przyjął chrześcijaństwo jako człowiek wykształ- cony, po studiach w Konstantynopolu i Atenach. Nauczał w Egipcie, Syrii i Mezopotamii. Niedaleko Neocezarei założył klasztor. Po 360 r. otrzymał święcenia kapłańskie, a w 370 r. został biskupem Cezarei. Cieszył się poważaniem i znacznym autorytetem. Zmarł w 379 r. Pozostawił po sobie pisma, w których starał się precyzyjnie wyjaśniać prawdy wiary, zwłaszcza naukę o Duchu Świętym, oraz dzieła moralne, mowy i listy, a także hospicjum w Cezarei dla pielgrzymów, chorych i starców. Jest ojcem życia klasztornego w Kościele prawosławnym. GRZEGORZ Z NAZJANZU, biskup Nosił przydomek „Teolog” ze względu na swoje znakomite homilie. Znany też z listów i poematów. Urodził się ok. 330 r. w Azjanzos w Kapadocji jako syn biskupa Grzegorza z Nazjanzu i św. Nonny. Po studiach zaprzyjaźnił się ze św. Bazylim. Razem stworzyli zarys re- guły zakonnej i „Filokalia” – zbiór tekstów różnych autorów z zakre- su duchowości prawosławnej. Przyjął święcenia kapłańskie w 361 r. pod przymusem ze strony ojca, który poszukiwał współpracownika do zarządzania diecezją. To zapoczątkowało liczne ucieczki i powro- ty do Nazjanzu. Wspólnie z Bazylim przebywał w Poncie, potem styczeń 9 —C znów z Nazjanzu wyruszył do Sazymy, gdzie na prośbę przyjaciela miał objąć biskupstwo, do czego jednak nie doszło. Ponownie znalazł się w pustelni, by pod wpływem nalegań ojca wrócić do Nazjanzu, gdzie po jego śmierci zarządzał diecezją. Osiadł w klasztorze św. Tekli w Seleucji. Następnie poznajemy go jako autora kazań w Konstanty- nopolu. Tam też został biskupem, by po raz czwarty powrócić do Na- zjanzu w 381 r. Kiedy jego kuzyn Eulaliusz objął funkcję tamtejszego biskupa, usunął się do swojej posiadłości w Azjanzos. Zmarł w 389 lub 390 r. 3 STYCZNIA GENOWEFA Z PARYŻA, dziewica C Urodziła się w 422 r. w Nanterre pod Paryżem. Prowadziła ży- cie ascetyczne i pełne wyrzeczeń. Do stolicy Francji udała się po śmierci rodziców, gdzie złożyła ślub dozgonnej czystości. Skupiła wokół siebie inne kobiety, które – prowadząc życie na sposób za- konny – poświęciły się niesieniu pomocy chorym i opuszczonym. Kilkakrotnie uchroniła Paryż przed zagrażającymi mu niebezpie- czeństwami. Jej wstawiennictwu przypisywano ocalenie miasta przed nadciągającymi Hunami. Gdy mieszkańcom stolicy zagroził głód, zorganizowała flotyllę rzeczną, która zaopatrywała miasto w żywność. O modlitwę mieli ją osobiście prosić królowie Hilde- ryk i Chlodwig. Zmarła 3 stycznia 500 r. Na cmentarzu Lucotius, gdzie ją pochowano, w 1757 r. rozpoczęto budowę klasycystyczne- go kościoła, który w czasie rewolucji francuskiej został zamieniony w panteon. W 1793 r. jej relikwiarz spalono. 4 STYCZNIA ANIELA Z FOLIGNO, mistyczka C Jedna z największych mistyczek średniowiecza (1248-1309). Nada- no jej tytuł „Mistrzyni teologów”. Długo wiodła beztroskie ży- cie w szczęśliwej rodzinie. Straciwszy prawdopodobnie w czasie panującej zarazy matkę, męża i dzieci, resztę życia poświęciła surowej — 10 Księga patronów pokucie. Mając 40 lat, została tercjarką franciszkańską. Niezwykłą rolę w jej życiu duchowym odegrała pielgrzymka do Asyżu. Miała dar ro- zumienia największych tajemnic wiary. Autorka wielu pism, z któ- rych najbardziej znany jest swoisty pamiętnik mistyczny „Memoriale”. Wyniesiona na ołtarze przez papieża Innocentego XII w 1693 r. Serce Anieli z niezwykłym mistycznym znakiem od Boga można oglądać w relikwiarzu, który znajduje się w jej rodzinnym mieście. ELŻBIETA SETON, wdowa, mistyczka Urodziła się w rodzinie protestanckiej w Nowym Jorku w 1774 r. W 1794 r., mając 20 lat, wyszła za mąż za Wiliama Setona, nowojor- skiego kupca, którego nieroztropnie prowadzone interesy doprowadzi- ły do bankructwa, a na dodatek zapadł na ciężką chorobę. By ratować jego zdrowie, Elżbieta wyjechała z nim do Włoch, gdzie mąż niebawem zmarł. Po odwiedzeniu sanktuariów maryjnych postanowiła przyjąć wiarę katolicką, a po powrocie do Stanów Zjednoczonych, narażając się na kłopoty i trudności ze strony rodziny i bliskich, doprowadziła do przy- jęcia katolicyzmu także przez swoje dzieci. Stała się wzorem troskliwej matki i ofiarnej społeczniczki spieszącej z pomocą potrzebującym. Za- łożyła stowarzyszenie o nazwie Miłosierne Siostry św. Józefa, należące obecnie do najliczniejszych zgromadzeń żeńskich. Zmarła 4 stycznia 1821 r. Papież Jan XXIII beatyfikował ją w 1963 r., a w 1975 r. kano- nizował Paweł VI. Jest pierwszą świętą ze Stanów Zjednoczonych. Jej relikwie znajdują się w kościele w Emmitsburgu w stanie Maryland. 5 STYCZNIA EDWARD WYZNAWCA, król C Syn króla Etelreda II i Emmy z Normandii, urodzony ok. 1002 r. Ra- zem z ojcem uciekł do Normandii. Na tron wstąpił w 1042 r. Władca znany z pobożności, dobroci i hojności. Wiódł zakonny tryb życia, dzięki czemu zyskał sobie przydomek „Wyznawca”. Wspomagał klasztory. Ufundował opactwo w Westminsterze, gdzie później ko- ronowano jego następców i gdzie sam spoczął po śmieci 5 stycznia 1066 r. Tamtejsi mnisi szerzyli kult Edwarda. Został kanonizowany przez papieża Aleksandra II w 1161 r. styczeń 11 —C SZYMON SŁUPNIK, pustelnik Bodaj najsłynniejszy pustelnik w historii. Żył w V w. Po śmierci ro- dziców i brata sprzedał majątek, pieniądze rozdał ubogim, a sam udał się w odosobnienie. Przez 40 lat jego domem była mała platforma zbudowana na słupie. Z niej wygłaszał nauki i kazania, dzięki któ- rym nawrócił tysiące osób i zyskał powszechny szacunek. Jego po- grzeb stał się wielką manifestacją. Wziął w niej udział przedstawiciel cesarza, wielu biskupów i zakonników. Ciało uroczyście przeniesio- no do Konstantynopola. W miejscu pustelni wystawiono wkrótce świątynię, która została zniszczona w czasie naporu muzułmanów. Dzisiaj w tym miejscu znajduje się ołtarz. MARCELINA DAROWSKA, zakonnica Z domu Kotowicz (16 I 1827 – 5 I 1911) – polska mistyczka. Wraz z Józefą Karską założyła we Francji Zgromadzenie Córek Niepo- kalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, poświęcając się wy- chowaniu dziewcząt w duchu religijnym i patriotycznym. Wcześniej pomagała w zarządzaniu rodzinnym majątkiem ziemskim w Szula- kach na Ukrainie. Mając 20 lat, za namową ojca wyszła za mąż, ale po trzech latach owdowiała. Wówczas zdecydowała się wyjechać do Paryża, by dalsze życie spędzić w zakonie. W 1863 r. wróciła do Polski, gdzie założyła domy zakonne Zgromadzenia Sióstr Niepo- kalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (niepokalanek) m.in. w Jazłowcu (Podole), Jarosławiu, Nowym Sączu, Słonimie i Szyma- nowie. Organizowała też bezpłatne szkoły ludowe, w których wiej- skie dziewczęta zdobywały wykształcenie i uczyły się zawodów. Jan Paweł II beatyfikował ją 6 października 1996 r. Od 1999 r. w kaplicy klasztoru niepokalanek w Jazłowcu znajduje się jej sanktuarium. 6 STYCZNIA C KASPER, MELCHIOR, BALTAZAR, mędrcy Z Ewangelii św. Mateusza dowiadujemy się o przybyciu mędrców ze Wschodu do Betlejem, by oddać hołd narodzonemu Chrystuso- wi. Tradycja utrwaliła ich imiona, a Święto Objawienia Pańskiego (Trzech Króli), upamiętniające tamto wydarzenie, należy do najstar- szych uroczystości w Kościele. — 12 7 STYCZNIA LUCJAN Z ANTIOCHII, męczennik Księga patronów C Wiadomo, iż żył na przełomie III i IV w. Rodzina zapewniła mu wy- kształcenie w zakresie retoryki. Był znakomitym mówcą. Sprzedał ro- dzinny majątek, by móc się poświęcić zdobywaniu wiedzy. Studiował język hebrajski i Biblię. W Antiochii stworzył znaną szkołę teologicz- ną. Do jego uczniów należał m.in. św. Grzegorz Cudotwórca, póź- niejszy biskup Neocezarei w Poncie. Jego pisma szeroko propagował św. Jan Chryzostom, patriarcha Konstantynopola i doktor Kościoła. Lucjan twierdził, iż Pismo Święte należy interpretować dosłownie, chyba że natchniony autor podkreśla sens ukryty w przenośni, przypo- wieści lub opowieści. Tej zasady do dziś trzyma się Kościół katolicki. Pomimo znacznej sławy Lucjan zamknął swoją szkołę. Prawdopodob- nie ze względu na prześladowania przeniósł ją do Nikomedii. To nie uchroniło go jednak przed śmiercią męczeńską. Po dziewięcioletnim więzieniu, a potem torturach został ścięty mieczem 7 stycznia 312 r. Podanie głosi, że cesarz Konstantyn Wielki pod koniec życia przyjął chrzest właśnie przy relikwiach Lucjana z Antiochii. RAJMUND DE PEÑAFORT, zakonnik Ten syn szlacheckiej rodziny, urodzony między 1175 a 1180 r., od- znaczał się niepospolitymi zaletami umysłu. Uczył retoryki, logiki, by w końcu dać się poznać jako znakomity prawnik. W 1216 r. uzyskał na uniwersytecie w Bolonii tytuł doktora. Dla św. Piotra Nolasco opra- cował konstytucje zakonu. Sam jednak wstąpił do dominikanów. Jako kapelan i penitencjariusz papieża Grzegorza IX podjął się zebrania i upo- rządkowania wszystkich dekretów papieskich. Powstały w ciągu czte- rech lat zbiór „Pięć dekretów” stanowi w Kościele oficjalną wersję tych dokumentów. Napisał też podręcznik teologii moralnej, a jako generał dominikanów opracował konstytucje zakonne. Okazał się wspaniałym administratorem i organizatorem zgromadzenia, które błyskawicznie rozszerzało się po Europie. Zabiegał też o utworzenie zakonnej szkoły, gdzie nauczano by języków wschodnich. Ów znany doradca hierarchów Kościoła i świeckich władców zmarł 6 stycznia 1275 r. W 1601 r. został zaliczony do grona świętych przez papieża Klemensa VIII. Jego reli- kwie spoczywają w kościele Dominikanów w Barcelonie. styczeń 8 STYCZNIA SEWERYN Z NORYKU, zakonnik 13 —C C Znał życie wschodnich mnichów i przeszczepił je na obszar dzisiej- szej Austrii. Potrafił tak pośredniczyć między katolikami i ariana- mi, że przez długi czas oba wyznania żyły w pokoju i korzystały z tych samych świątyń. Poświęcił się też pracy charytatywnej wśród najuboższej ludności. Założył klasztory w Göttweig i Innstatd koło Pasawy. Zmarł 8 stycznia 482 r. w wieku ok. 70 lat. Jego relikwie spoczywają w Frattamaggiore koło Neapolu. Jest patronem Austrii. 9 STYCZNIA ADRIAN Z CANTERBURY, zakonnik C Pochodził z Afryki Północnej. Początkowo był zakonnikiem w klasz- torze pod Neapolem. Odrzuciwszy propozycję papieża Witaliana co do przyjęcia godności biskupiej, wyjechał wraz z Teodorem z Tarsu do Anglii, gdzie pełnił urząd opata w klasztorze św. Piotra i Pawła w Canterbury. Zasłynął z nauczania śpiewów chóralnych oraz łaciny i greki. Zmarł 9 stycznia 710 r. ANDRZEJ CORSINI, biskup Pochodził z zamożnego florenckiego rodu Corsinich. Był długo wyczekiwanym dzieckiem. Kiedy urodził się 30 listopada 1302 r., nadano mu imię patrona wspominanego właśnie w tym dniu. Mło- dość upłynęła mu na zabawach i rozrywkach. Zmienił swe po- stępowanie dopiero wówczas, kiedy – jak głosi podanie – matka opowiedziała mu swój sen, który miała jeszcze przed jego naro- dzeniem. Miała w nim widzieć wilka, który wstępując do klasztoru Karmelitów we Florencji, zamienił się w łagodnego baranka. Po- wiedziała mu również, że jego przyjście na świat wyprosiła mo- dlitwą, ponieważ wcześniej daremnie wyczekiwała potomstwa. Po tych wyznaniach Andrzej wstąpił do karmelitów bosych we Florencji, a po studiach w Paryżu i Awinionie otrzymał święce- nia kapłańskie. W 1349 r. został mianowany biskupem Fiesole. — 14 Księga patronów Był niezwykle operatywnym duszpasterzem, szczególnie wyczu- lonym na cierpienia ubogich i chorych. Kilkakrotnie doprowadzał do zgody zwaśnione wówczas włoskie miasta. Zmarł 6 stycznia 1374 r. Został pochowany we Florencji, w kaplicy ufundowanej przez jego rodzinę. Papież Urban VIII zaliczył go w poczet świę- tych w 1629 r., ale podał to do publicznej wiadomości dopiero Be- nedykt XIII w 1724 r. W rocznicę śmierci Andrzeja we Florencji odbywa się procesja z jego relikwiami. ALICJA DE CLERC, zakonnica Na jej życie decydujący wpływ miał późniejszy święty Piotr Fourier. Przerwała beztroski tryb życia, oddając się posługiwaniu chorym i opuszczonym, a także zaniedbanym dziewczętom. Z grupą współ- pracowniczek utworzyły wspólnotę, która dała początek Zgroma- dzeniu Kanoniczek Regularnych od Najświętszej Maryi Panny. Zakładane przez nie szkoły nie tylko edukowały i wychowywały, ale przede wszystkim przygotowywały do życia. Wyczerpana pracą Alicja zmarła w 1622 r., mając 46 lat. Została beatyfikowana przez papieża Piusa XII w 1947 r. JULIAN, męczennik Wedle tradycji, mając 18 lat, został przymuszony przez rodziców do małżeństwa, ale za zgodą żony postanowił żyć w czystości. Po śmierci rodziców oboje małżonkowie zamieszkali w klasztorach. Podczas prześladowań Dioklecjana został oskarżony o udzielanie schronienia kapłanowi i wtrącony do więzienia. Nawet tam nie prze- stawał nauczać o Chrystusie. Poniósł śmierć ok. 305 r. przez ścięcie mieczem. Jego relikwie w VIII w. przewieziono do włoskiej miej- scowości Chieri w Piemoncie. MARCELIN, papież i męczennik Był 29. z kolei biskupem Rzymu. Kierował Kościołem w cza- sach najsurowszych prześladowań chrześcijan. Wedle tradycji miał ponieść męczeńską śmierć wraz z wieloma innymi wy- znawcami Chrystusa 25 października prawdopodobnie w 304 r. Jego grób znajduje się na rzymskim cmentarzu przy drodze Sa- laryjskiej. styczeń 10 STYCZNIA WILHELM Z BOURGES, biskup 15 —C C Pochodzącego z arystokratycznej rodziny hrabiów z Nevers chłopca wychowywał wuj, archidiakon w Soissons. Wcześnie otrzymał kano- nię, ale z funkcji zrezygnował, wstępując do zakonu cystersów. Był przeorem, a potem opatem w Fontaine-Saint-Jean i Châlis. W 1200 r. za namową m.in. legata papieskiego, został biskupem w Bourges. Mimo nowej roli nadal zachowywał obyczaje zakonne. Egzekwo- wał również dyscyplinę i prawo kościelne. Miał nawet wziąć udział w wyprawie wojennej przeciw albigensom. Plany przerwała choroba i śmierć 10 stycznia 1209 r. Kanonizował go dziewięć lat później papież Honoriusz III. Relikwie Wilhelma znajdowały się w katedrze w Bourges do rewolucji francuskiej, kiedy zostały zniszczone. 11 STYCZNIA BENEDYKT Z MENNI, zakonnik C Urodził się 11 marca 1841 r. w Mediolanie. Jego powołanie za- częło się od pielęgnowania ofiar wojny. Potem wstąpił do bonifra- trów. Studiował medycynę i teologię. Święcenia kapłańskie przyjął w 1866 r. Odnowił zakon w Hiszpanii, zakładał przytułki i szpitale. Był kolejno prowincjałem, wizytatorem apostolskim i przełożonym generalnym swojego zgromadzenia. Zmarł 24 kwietnia 1914 r. Be- atyfikował go Jan Paweł II w 1985 r. HONORATA Z PAWII, zakonnica Jej rodzony brat Epifaniusz był biskupem Pawii (V w.). To przed nim Honorata złożyła śluby zakonne. Jemu też zawdzięcza ocale- nie, kiedy w 476 r. znalazła się wśród jeńców pojmanych przez Go- tów. Wówczas biskup Epifaniusz (późniejszy święty) zorganizował zbiórkę pieniędzy na wykupienie więźniów. Jej życie wypełnione było modlitwą i spełnianiem dobrych uczynków. Zmarła otoczona powszechną czcią ok. 500 r.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Księga patronów
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: