Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00271 005557 13606103 na godz. na dobę w sumie
Księga rekordów. Świat - ebook/pdf
Księga rekordów. Świat - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 257
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7845-618-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> popularnonaukowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Księga rekordów. Świat' to fascynująca książka pełna informacji o rozmaitych światowych rekordach – o najszybszych, najdłuższych, najstarszych, najdziwniejszych i innych niezwykłych rzeczach, ludziach, zwierzętach i wydarzeniach. Dowiedz się, jak wiele ciekawostek i zagadek kryje nasz świat!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 1 (Black wyciąg) KSIĘGA REKORDÓW ŚWIAT 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 2 (Black wyciąg) Autor Jan Payne Ilustracje Mike Phillips 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 3 (Black wyciąg) KSIĘGA REKORDÓW ŚWIAT 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 4 (Black wyciąg) t∏umaczenie: Piotr Rosikoƒ redakcja: El˝bieta Wójcik korekta: Marta Rydz sk∏ad: Renata Ulanowska projekt ok∏adki: Renata Ulanowska Zdj´cia na okładce Fotolia.com: © Mechanik; © filtv; © StarfredCreation; © Jörg Hackemann; © hfox; © Anna Omelchenko; © Sergiy Serdyuk; © Hartmut Lerch; © Layfsphoto; © osrodfe1; © Palenque; © Ruszkiewicz • First published in Great Britain in 2008 by Buster Books, an imprint of Michael O’Mara Books Limited, • Text © Buster Books 2008 • Illustrations © Buster Books 2008 © Copyright for the polish edition by Wydawnictwo SBM Sp. z o.o. ul. Sułkowskiego 2/2, 01-602 Warszawa www.wydawnictwo-sbm.pl Warszawa 2013 Wszelkie prawa zastrze˝one • tytu∏ orygina∏u: The World’s Best Book 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 5 (Black wyciąg) SSPPIISS TTRREEÂÂCCII Wprowadzenie – 10 LUDZKIE DOKONANIA Najbardziej zdumiewajàcy ludzie – 13 Najwybitniejsze umysły – 19 Najwspanialsze wynalazki – 21 Najszybsze na Êwiecie – 24 Najdziwniejsze wynalazki – 26 Najstarsze przedmioty wykonane przez człowieka – 28 Najbardziej ekologiczne – 31 Najwi´ksze odkrycia medyczne – 33 Najgłupsze osiàgni´cia naukowe – 36 Najmniejsze i najwi´ksze paƒstwa – 39 Zdumiewajàce dzieła człowieka – 42 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 6 (Black wyciąg) Zwodniczy przywódcy – 44 Najbardziej pechowi władcy – 48 Wspaniałe flagi – 50 Najwi´ksi szpiedzy i zdrajcy – 53 Najbardziej pomysłowe urzàdzenia szpiegowskie – 56 Najwi´ksze ucieczki – 60 Najlepsze kryjówki – 62 Najgłupsi przest´pcy – 66 Najsprytniejszy stró˝ prawa – 70 Najg∏upsze prawa – 71 Najwspanialsze skarby – 73 Najbardziej przekonujàce fałszerstwa – 78 Najzabawniejsze ˝arty – 82 Najwi´ksze Êwi´ta – 85 Najwstr´tniejsza moda – 89 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 7 (Black wyciąg) Siedem cudów staro˝ytnego Êwiata – 92 Siedem cudów nowo˝ytnego Êwiata – 97 Najbardziej nawiedzone miejsca – 101 Najwi´ksi i najlepsi muzycy – 104 Najcz´Êciej Êpiewane – 106 Nietypowe instrumenty – 108 Wspaniałe filmy – 112 Najbardziej kompromitujàce pomyłki filmowe – 117 Najlepsze ksià˝ki – 119 Bestsellery wÊród ksià˝ek – 122 Wyjàtkowi pisarze – 125 Najwi´ksi artyÊci – 126 Najwspanialsze wydarzenia sportowe – 129 Najdziwniejsze zawody sportowe – 133 Najwi´ksze areny sportowe – 137 Najwy˝sza nagroda – 140 Najwspanialsze wesołe miasteczka – 142 Najfajniejsze zabawki – 146 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 8 (Black wyciąg) CUDOWNE STWORZENIA RekordziÊci Êwiata zwierzàt – 150 Ekstremalne nawyki ˝ywieniowe – 160 Najdziwniejsze stworzenia – 163 Najmàdrzejsze zwierz´ta – 164 Najbardziej zagro˝one gatunki – 168 Najdzielniejsze zwierz´ta – 171 Najniebezpieczniejsze zwierz´ta làdowe – 173 Najniebezpieczniejsze stworzenia morskie – 177 Najlepsi rodzice – 180 Najlepsi ojcowie – 181 Najlepsze mamy – 182 Najlepsza praca zespołowa – 184 Najlepszy i najgorszy wzrok – 186 Najciekawszy kamufla˝ – 188 OsobliwoÊci Êwiata natury – 190 Fantastyczne skamieliny – 195 Najstarsze drzewa – 197 Najwi´ksze i najciekawsze drzewa – 199 Najdziwniejsze roÊliny – 205 Najwspanialsze grzyby – 210 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 9 (Black wyciąg) NASZA NIEZWYKŁA PLANETA I TO, CO JÑ OTACZA Najgor´tsze i najzimniejsze – 213 Najgł´bsze na Êwiecie – 216 Najwy˝sze na Êwiecie – 220 Najdłu˝sze na Êwiecie – 222 Rekordowe rzeki – 226 Najbardziej niezwykłe wodospady – 228 Najgwałtowniejsze wulkany – 231 Najwi´ksze katastrofy naturalne – 234 Najstarsze formy terenu – 239 Najmłodsze formy terenu – 241 Osobliwa pogoda – 244 Najwi´ksze i najciekawsze elementy Układu Słonecznego – 247 Pierwsi w kosmosie – 249 Indeks – 252 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 10 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • WPROWADZENIE Ksi´ga rekordów. Âwiat nie tylko zapewni wam rozrywk´, lecz tak˝e zadziwi was informacjami o wszystkim, co jest najbardziej niezwykłe i wyjàtkowe zarówno na naszej planecie, jak i poza nià. Na dobry poczàtek najÊmieszniejszy dowcip Êwiata… Kilku m´˝czyzn wybiera si´ do lasu na polowanie. W pewnym momencie jeden z nich upada na ziemi´ i wyglàda, jakby był martwy. Jego kolega, nie zastawiajàc si´ długo, wyciàga telefon komórkowy i dzwoni po pogotowie. – Mój przyjaciel nie ˝yje! Co mam robiç? – krzyczy do słuchawki. – Prosz´ zachowaç spokój, postaram si´ panu pomóc. Po pierwsze, niech si´ pan upewni, ˝e pana kolega nie ˝yje – odpowiada operator uspokajajàcym głosem. Po chwili ciszy słychaç strzał. Nast´pnie w słuchawce odzywa si´ ten sam m´ski głos: – No dobrze, i co dalej? 10 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 11 (Black wyciąg) •  W I A T • W 2002 roku, po 12 miesiàcach bardzo wyczerpujàcej mi´Ênie brzucha pracy, naukowcy z „Pracowni Êmiechu” na angielskim Uniwersytecie Hertfordshire uznali powy˝szy dowcip za najÊmieszniejszy w historii. Ludzie z całego Êwiata zostali poproszeni o przyznanie oceny kilkudziesi´ciu dowcipom – od jeden do pi´ciu. Cz´Êç z nich odrzucono, poniewa˝ zostały uznane za zbyt wulgarne, a cz´Êç dlatego, ˝e po przetłumaczeniu przestawały byç Êmieszne. Zwyci´zcà okazał si´ zamieszczony na poprzedniej stronie dowcip. Został on zaproponowany do udziału w konkursie przez psychiatr´ z Manchesteru. Czy zgadzacie si´ z naukowcami, ˝e to najÊmieszniejszy dowcip, jaki kiedykolwiek usłyszeliÊcie? Nie? W takim razie mo˝ecie si´ te˝ nie zgodziç z innymi ciekawostkami zawartymi w tej ksià˝ce. Niektóre z nich sà faktami naukowymi i nie ulegnà zmianie, na przykład te dotyczàce najdłu˝szego pasma górskiego lub pierwszego człowieka w kosmosie. Inne dotyczà dziedzin ˝ycia, które mogà si´ zmieniç w czasie, gdy wy b´dziecie czytaç t´ ksià˝k´ – ktoÊ byç mo˝e pobije rekord w bieganiu, ktoÊ wzbije si´ wy˝ej w samolocie, a ktoÊ inny zbuduje najwy˝szy budynek Êwiata. Jeszcze inne informacje wynikajà z subiektywnych opinii, np. wzmianki o najbardziej pechowej królowej czy najÊmieszniejszym dowcipie Êwiata – a z tym nie ka˝dy si´ zgodzi. Jednak jest coÊ, czemu nikt nie zaprzeczy. Ksi´ga rekordów. Âwiat jest zbiorem informacji o najlepszych, najwi´kszych, najdzielniejszych, najgorszych, najdziwniejszych, najdzikszych, najÊmieszniejszych, najjaÊniejszych, najdalszych, najgor´tszych, najwy˝szych, najdłu˝szych, najni˝szych, najgłoÊniejszych, najgł´bszych, najciemniejszych, najstraszniejszych, najmniejszych, najsilniejszych, najdro˝szych, najpopularniejszych oraz najbardziej owłosionych, najbardziej jadowitych i najbardziej Êmierdzàcych miejscach, zjawiskach i istotach na Êwiecie – w tym właÊnie momencie. A czy ta ksià˝ka oka˝e si´ ciekawsza? Có˝, wy osàdzicie.  11 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 12 (Black wyciąg) LLUUDDZZKKIIEE DDOOKKOONNAANNIIAA 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 13 (Black wyciąg) •  W I A T • NAJBARDZIEJ ZDUMIEWAJÑCY LUDZIE NAJWY˚SZY ˚YJÑCY CZŁOWIEK Leonid Stadnik zaczàł niezwykle szybko rosnàç po operacji mózgu, którà przeszedł w wieku 14 lat. W 2008 r. mierzył on 2 metry 59 centymetrów wysokoÊci. Obecnie odmawia on pomiaru jego wzrostu. Stadnik mieszka na Ukrainie, gdzie Êredni wzrost m´˝czyzny wynosi 1,79 m. Nie jest wi´c niespodziankà, ˝e wzrost Stadnika nastr´cza mu wielu problemów. Jego stopy majà długoÊç 43 cm. Stadnik, nie mogàc sobie pozwoliç na zakup wykonanych na zamówienie butów, nawet zimà pracował ze stopami ubranymi jedynie w skarpety. Spowodowało to odmro˝enia i Leonid musiał w rezultacie zrezygnowaç z pracy. Nie potrafi on równie˝ sprawnie poruszaç si´ po swoim domu i zwykle uderza głowà w ró˝ne przedmioty. Kiedy gdzieÊ wychodzi, musi si´ schylaç prawie do pasa, aby wejÊç do samochodu lub autobusu albo z niego wyjÊç. NAJWY˚SZY CZŁOWIEK WSZECH CZASÓW Leonid Stadnik jest wysoki, ale nie dorównuje wzrostem najwy˝szemu człowiekowi, jaki kiedykolwiek ˝ył na naszej planecie. Robert Pershing Wadlow urodził si´ 22 lutego 1918 roku w Alton w stanie Illinois, w Stanach Zjednoczonych. Rósł on nieprzerwanie a˝ do swojej Êmierci w 1940 roku. Wadlow, podobnie jak Stadnik, cierpiał na chorob´, która wpływała na funkcjonowanie jego przysadki mózgowej (gruczoł wytwarzajàcy hormon wzrostu).  W rezultacie m´˝czyzna osiàgnàł wzrost 2,72 m.  13 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 14 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • NAJWY˚SZY MIŁOÂNIK ZWIERZÑT Przed Leonidem Stadnikiem, który został ogłoszony najwy˝szym człowiekiem na Êwiecie, tytuł ten nale˝ał do Bao Xishun, pasterza z Chin. Bao miał jedynie 2,36 m wzrostu, ale jego ramiona mierzàce 1,06 m okazały si´ bardzo przydatne w 2006 roku, kiedy kilka delfinów potrzebowało pomocy. Delfiny omyłkowo połkn´ły plastik ze swojego basenu w Fushun, w północnowschodnich Chinach. Narz´dzia chirurgiczne nie zdołały usunàç plastiku z ˝ołàdków tych morskich ssaków i dlatego wezwano Bao. Jego ramiona, zawini´te w r´czniki dla ochrony przed z´bami delfinów, zdołały wyciàgnàç plastik z ˝ołàdków chorych zwierzàt.  NAJNI˚SZY CZŁOWIEK Od 2012 roku najni˝szym człowiekiem Êwiata jest Chandra Bahadur Dangi z Nepalu. Jego wzrost to zaledwie 54,6 cm – najmniejszy, jaki dotychczas odnotowano u dorosłego człowieka. Najni˝szy człowiek na Êwiecie ma 72 lata. 14 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 15 (Black wyciąg) •  W I A T • NAJWY˚SZA KOBIETA Yao Defen z Chin jest najwy˝szà kobietà Êwiata. W wieku 40 lat ma 2,36 m wzrostu, a przestała rosnàç po operacji guza mózgu. Yao jest tak wysoka, poniewa˝  guz mózgu powodował wytwarzanie du˝ych iloÊci hormonu wzrostu. Szybki wzrost spowodował wiele innych powikłaƒ zdrowotnych i Yao ma problemy z poruszaniem si´ bez pomocy kul. NAJSTARSI LUDZIE W dniu swojej Êmierci w sierpniu 1997 roku Jeanne Calment miała 122 lata i była tym samym najstarszym człowiekiem, jaki kiedykolwiek ˝ył  na Ziemi (co udało si´ potwierdziç). Jako dziewczyna dorastała w Arles we Francji, gdzie poznała Êwiatowej sławy artyst´ Vincenta van Gogha, który był klientem sklepu jej ojca. Calment opisała van Gogha (który zmarł w 1890 roku) jako „brudnego, êle ubranego i nieprzyjemnego osobnika”.  Obecnie najstarszà ˝yjàcà kobietà jest 115-letnia Włoszka, Dina Guerri- -Manfredini. Najstarszy ˝yjàcy m´˝czyzna to 115-letni Japoƒczyk, Jiroemon Kimura. 15 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 16 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • NAJBARDZIEJ OWŁOSIENI LUDZIE Ciała niektórych ludzi sà g´sto poroÊni´te włosami. Ta przypadłoÊç jest bardzo rzadka. Od Êredniowiecza t´ chorob´ zdiagnozowano u zaledwie pi´çdziesi´ciu osób, tak zwanych „ludzi-wilków”. W 1547 roku 10-letni chłopiec został podarowany w prezencie królowi Francji, Henrykowi II. Czoło, policzki, nos i uszy chłopca były pokryte długà „sierÊcià” w kolorze ciemny blond. Pedro Gonzalez pochodził z Teneryfy na Wyspach Kanaryjskich. Z powodu nietypowego wyglàdu ludzie na dworze króla podejrzewali, ˝e jest on pół człowiekiem, pół zwierz´ciem. Nazywali go Dzikim Człowiekiem. To wszystko było oczywiÊcie nieprawdà. Gonzalez był inteligentnym chłopcem, który szybko nauczył si´ francuskiego oraz łaciny i został zaufanym sługà na dworze króla.  Owłosienie nie jest jedynie przypadłoÊcià z przeszłoÊci. Obecnie w Meksyku ˝yje dwóch m´˝czyzn – Larry i Danny Gomez – którzy sà znani jako Wilcze Chłopaki. Bracia cierpià na rzadkà chorob´ zwanà nadmiernym owłosieniem, która powoduje porost włosów na twarzy i całym ciele. M´˝czyêni sà pokryci od czubka głowy a˝ po palce u stóp g´stymi i kr´conymi czarnymi włosami. Bracia, urodzeni w biednej rodzinie, dołàczyli do trupy cyrkowej, kiedy Larry miał 9 lat, a Danny 6 lat. Sà akrobatami wykonujàcymi ewolucje na trampolinie, a Danny dodatkowo specjalizuje si´ w robieniu salt na jadàcym motorze. Kochajà cyrkowe ˝ycie, majà wielu przyjaciół i sà szcz´Êliwi mimo nietypowego wyglàdu.  16 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 17 (Black wyciąg) •  W I A T • NAJSZYBSZY BIEGACZ 16 sierpnia 2009 roku Jamajczyk Usain Bolt pobił własny rekord Êwiata na mistrzostwach w Berlinie. W finale biegu na 100 m przebiegł t´ odległoÊç w zaledwie 9,58 s, zdobywajàc złoty medal i zachowujàc tytuł najszybszego człowieka Êwiata. Na olimpiadzie, organizowanej w staro˝ytnej Grecji w 776 roku p.n.e., krótki bieg na 192 m był pierwszà i jedynà dyscyplinà.  PIERWSZA SIŁACZKA Konkurs na „Najsilniejszà kobiet´ Êwiata” po raz pierwszy odbył si´  w 2001 roku. Zwyci´˝czynià została Jill Mills ze Stanów Zjednoczonych. Przeszła ponad 90 m, dêwigajàc ci´˝ar o wadze 65 kg w ka˝dej z ràk. Wygrała równie˝ konkurencj´ polegajàcà na podnoszeniu samochodu. Mills zainteresowała si´  dêwiganiem ci´˝arów jako mała dziewczynka, kiedy oglàdała ojca podnoszàcego ci´˝ary w domu. Czekała, a˝ wszyscy domownicy poło˝à si´ spaç, i wtedy próbowała swoich sił. Nieustannie çwiczyła oraz biegała kilka kilometrów dziennie. Kiedy skoƒczyła 19 lat, twierdziła, ˝e jest w stanie wykonaç 84 pompki oraz 128 przysiadów – ka˝de z çwiczeƒ w czasie poni˝ej 2 min.  17 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 18 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • NAJSILNIEJSZY M¢˚CZYZNA Coroczny konkurs „Strongmanów” jest mi´dzynarodowym wydarzeniem lekkoatletycznym sprawdzajàcym wytrzymałoÊç ka˝dego zawodnika w wielu dyscyplinach, od podnoszenia bali do przeciàgania ci´˝arówki. Pierwsze zawody odbyły si´ w 1977 roku w studiu wytwórni Universal w Los Angeles. Konkurs wygrał wówczas były reprezentant olimpijski, ci´˝arowiec Bruce Wilhelm, który obronił tytuł równie˝ rok póêniej. Obecnie zawody składajà  si´ mi´dzy innymi z konkurencji „Pillar of Hercules”, w której zawodnik musi jak najdłu˝ej utrzymaç 160-kilogramowy kamienny słup na ka˝dym z ramion, „Atlas Stones”, w której zawodnik musi umieszczaç kule na coraz wy˝szych platformach, oraz „Plane Pull”, w której przyszły „strongman” musi jak najdalej przeciàgnàç wa˝àcy około 70 ton samolot. Jak do tej pory w Mistrzostwach Âwiata Strongman krajami z najwi´kszà liczbà wygranych na koncie sà Islandia i Stany Zjednoczone – po osiem tytułów. Pi´ciokrotnym Mistrzem Âwiata Strongman jest Polak, Mariusz Pudzianowski. 18 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 19 (Black wyciąg) •  W I A T • NAJWYBITNIEJSZE UMYSŁY NAJSZLACHETNIEJSZA NAGRODA NOBLA Alfred Nobel urodził  si´ w 1833 roku w Sztokholmie, w Szwecji. M´˝czyzna ten w swoim ˝yciu wiele osiàgnàł. Był naukowcem, wynalazcà dynamitu, biznesmenem oraz działaczem na rzecz pokoju. Z wielkim przekonaniem wierzył w zmian´ Êwiata na lepsze. W swoim testamencie zapisał cz´Êç majàtku na ustanowienie Nagrody Nobla. Pierwsze nagrody przyznano w 1901 roku jako wyró˝nienie najwi´kszych osiàgni´ç w dziedzinie nauki, literatury oraz pracy na rzecz pokoju. Nagroda Nobla jest dziÊ jednà z najbardziej presti˝owych nagród, jakà mo˝na zdobyç. W 2007 roku Pokojowa Nagroda Nobla została przyznana zarówno Mi´dzyrzàdowemu Zespołowi do spraw Zmian Klimatu (IPCC), jak i amerykaƒskiemu politykowi Alowi Gore`owi – za ich prac´ na rzecz zmiany klimatu. Podzielono mi´dzy nich nagrod´ w wysokoÊci 760 000 funtów.  19 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 20 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • NIESAMOWITA PAMI¢å Dziesi´ç talii kart (razem 520 kart) zostało potasowanych i wyło˝onych przed Andi Bellem. Po niespełna 20 minutach, jakich potrzebował na ich zapami´tanie, m´˝czyzna był w stanie podaç ich prawidłowà kolejnoÊç. W 2002 roku Bell zosta∏ mistrzem Êwiata w zapami´tywaniu. Ma on swojà metod´ na zapami´tywanie. Przed ka˝dym wyzwaniem przechadza si´ po Londynie, zwracajàc uwag´ na wa˝ne punkty orientacyjne, takie jak Parlament, Londyƒskie Oko czy most Westminster. Kiedy Bell zapami´tuje talie kart, wyobra˝a sobie, ˝e ka˝da karta jest jednym z elementów jego spaceru – zwierz´ciem, owocem lub warzywem. W pami´ci umiejscawia karty trójkami w ró˝nych punktach orientacyjnych. Kiedy przychodzi czas na ich zapami´tanie, Bell wyobra˝a sobie spacer po Londynie i widzi karty w odwiedzonych przez siebie miejscach. 20 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 21 (Black wyciąg) •  W I A T • NAJWSPANIALSZE WYNALAZKI Istnieje wiele poglàdów na to, co mo˝na uznaç za najwi´kszy wynalazek wszech czasów. Poni˝sza lista ukazuje jednak wynalazki i odkrycia, które miały tak istotny wpływ na nasz Êwiat, ˝e nie Êniło si´ to nawet ich wynalazcom. KOŁO Koło sprawia wra˝enie zbyt prostego przedmiotu, aby trzeba było je odkryç. Towarzyszy nam od tysi´cy lat, jednak niektóre społeczeƒstwa, takie jak rdzenni mieszkaƒcy Ameryki Północnej, nigdy go nie u˝ywali. Zamiast tego musieli dêwigaç na plecach ci´˝kie ładunki oraz przenosiç chorych ludzi na prymitywnych noszach. Składały si´ one z ramy zbudowanej z dwóch patyków oraz rozpostartej na nich skóry zwierz´cia i mogły byç ciàgni´te przez psy. Tak wi´c pojazdy kołowe nie były wykorzystywane w Ameryce a˝ do koƒca XV wieku, kiedy to dotarły tam dzi´ki europejskim odkrywcom. Nikt tak naprawd´ nie wie, kto wynalazł pierwsze koło. Wielu uczonych uwa˝a, ˝e było ono u˝ywane przez ludzi wytwarzajàcych gliniane garnki około 3500 lat p.n.e. NajwczeÊniejsze znane koło, jako element pojazdu wykorzystywanego do transportu towarów, przedstawia mozaika z Mezopotamii, którà datuje si´ na około 3200 lat p.n.e. (Mezopotamia le˝y na obszarze dzisiejszego Iraku). Niektórzy uczeni twierdzà, ˝e koło wynaleziono 5000 lat wczeÊniej w Azji. 21 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 22 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • PISMO Czy zastanawialiÊcie si´ kiedyÊ, dlaczego pewne rzeczy sà nazywane historycznymi, a inne prehistorycznymi? Jedyna ró˝nica tkwi w tym, ˝e historia była spisywana, a prehistoria – nie. Do czasu wynalezienia pisma nie było mo˝liwoÊci posiadania archiwów oraz komunikowania si´ na odległoÊç. Pierwsze odnalezione pismo nale˝ało do Sumeryjczyków zamieszkujàcych Mezopotami´ i datuje si´ je na 3300 rok p.n.e. U˝ywali oni pisma obrazkowego, składajàcego si´ z rysunków wyrytych na kamiennych tabliczkach, z których ka˝dy oznaczał inne słowo. Ten pierwszy rodzaj pisma kształtował si´ na przestrzeni kilku wieków. 500 lat póêniej Babiloƒczycy, Persowie i Asyryjczycy zacz´li u˝ywaç innego rodzaju pisma, zwanego pismem klinowym. U˝ywali oni zaostrzonych patyków do wyciskania klinowych symboli na mokrej glinie. W póêniejszym okresie wynaleziono inne materiały, na których mo˝na było pisaç – wykonany z trzciny papirus, wyrabiany ze zwierz´cej skóry pergamin oraz papier, pozyskiwany z kory morwy. Jedne z pierwszych typów atramentu pochodziły z oÊmiornicy lub kałamarnicy, pisano nim za pomocà g´sich piór. 22 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 23 (Black wyciąg) •  W I A T • DRUK Pierwsza maszyna drukarska została wynaleziona przez Johannesa Gutenberga w latach 50. XV w. Gutenberg opracował wymienne czcionki, tworzàc pojedyncze litery z metalu, które wstawiano do drewnianej ramy, aby tworzyły stron´. Kiedy strona została pokryta tuszem i wydrukowana, układ liter mo˝na było zmieniç. Przed wynalezieniem druku ksià˝ki były powielane r´cznie. Był to długi i ˝mudny proces, który powodował, ˝e ksià˝ki osiàgały niewyobra˝alnie wysokie ceny. W rezultacie jedynie niewielka garstka osób mogła je czytaç. Po wynalezieniu druku ksià˝ki stały si´ taƒsze, a informacje mogły si´ rozpowszechniaç szybciej.  ZEGAR MECHANICZNY Pierwszy zegar mechaniczny nap´dzany odwa˝nikami został wykonany przez francuskiego mnicha o imieniu Gerbert, który póêniej, w 999 roku, został papie˝em Sylwestrem II. Dalsze udoskonalenia uczyniły zegary bardziej precyzyjnymi.  Czy wiecie, ˝e dokładne zegary sà podstawà w nawigacji? Pływanie na wschód i zachód nie sprawiało ˝eglarzom problemu, poniewa˝ mogli oni z łatwoÊcià okreÊliç swojà pozycj´ wzgl´dem Słoƒca. Jednak˝e płynàc na północ lub południe, ˝eglarze musieli znaç dokładny czas w ustalonym miejscu, aby wiedzieç, gdzie si´ znajdujà. Człowiekiem, któremu udało si´ skonstruowaç precyzyjny zegar podr´czny, był John Harrison pochodzàcy z Anglii, z Yorkshire. Jego zegar, znany pod nazwà H4, był testowany podczas podró˝y z Wielkiej Brytanii do wschodnich Indii, która rozpocz´ła si´ 18 listopada 1761 roku, a zakoƒczyła 19 stycznia 1762 roku. Okazało si´, ˝e zegar spóêniał si´ zaledwie o 5,1 sekundy. 23 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 24 (Black wyciąg) • K S I ¢ G A R E K O R D Ó W • NAJSZYBSZE NA ÂWIECIE SAMOLOT Rekord szybkoÊci samolotów został ustanowiony w 2004 roku przez nale˝àcy do NASA samolot X-43A Hyper-X. Ten bezzałogowy samolot został zaprojektowany do testowania eksperymentalnego silnika o nazwie „scramjet”. Osiàgnàł on pr´dkoÊç 9,6 machów, co odpowiada pr´dkoÊci około 11 265 km/h i prawie 10-krotnie przekracza barier´ dêwi´ku. Najszybszym samolotem załogowym był nap´dzany rakietowo North American X-15A-2, który w 1967 roku rozwinàł pr´dkoÊç 7258 km/h. SAMOCHÓD 13 paêdziernika 1997 roku Thrust SSC, brytyjski samochód o nap´dzie odrzutowym, przekroczył barier´ dêwi´ku. Dwa dni póêniej Êwiatowy rekord pr´dkoÊci na làdzie został oficjalnie uznany, kiedy Thrust SSC przejechał dwa okrà˝enia ze Êrednià pr´dkoÊcià 1227,99 km/h. SAMOCHÓD MASOWEJ PRODUKCJI 13 wrzeÊnia 2007 roku model samochodu Ultimate Aero firmy Shelby SuperCars stał si´ najszybszym z samochodów produkowanych masowo (czyli takich, które je˝d˝à po ulicach). Na zamkni´tej, dwupasmowej drodze w amerykaƒskim stanie Washington ten zaopatrzony w 1183 konie mechaniczne samochód rozwinàł pr´dkoÊç 412,28 km/h. Mógł pojechaç jeszcze szybciej, jednak podczas przyspieszania kierowca Ultimate Aero, Chuck Bigelow, zboczył z trasy. 24 001-127_KR_swiat_01.qxd:NKnS_cz.1_pl_02 8/1/13 1:24 PM Strona 25 (Black wyciąg) •  W I A T • POCIÑG 3 kwietnia 2007 roku francuski pociàg pi´trowy z rodzaju TGV (Train ∫ Grande Vitesse) pobił rekord szybkoÊci pociàgu jadàcego po normalnych torach. Rozwinàł on pr´dkoÊç 574,8 km/h. Niestety, by staç si´ właÊcicielem jednego z tych pociàgów, trzeba posiadaç 22 miliony funtów. Rekord pr´dkoÊci dla wszystkich rodzajów pociàgów został ustanowiony w 2003 roku przez nale˝àcy do kolei japoƒskich pociàg magnetyczny (Maglev). Osiàgnàł on pr´dkoÊç 581 km/h.  ŁÓDè Ken Warby zaprojektował i wybudował łódê Spirit of Australia w swoim ogrodzie w australijskim Sydney. 8 paêdziernika 1978 roku łódê osiàgn´ła pr´dkoÊç 511 km/h i tym samym pokonała wczeÊniejszy rekord Êwiata, ustanowiony tak˝e przez Warby’ego. Pomimo wielu prób i staraƒ nikomu do tej pory nie udało si´ pokonaç Australijczyka. WINDA Budynek Burd˝ Chalifa w Dubaju posiada najszybciej je˝d˝àce windy. Osiàgajà one pr´dkoÊç 64 km/h. Poprzedni rekord nale˝ał do budynku Taipei 101 w Tajwanie, którego windy osiàgały pr´dkoÊç 60,6 km/h. 25
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Księga rekordów. Świat
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: