Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00572 008051 13443067 na godz. na dobę w sumie
Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 1573
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0665-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce w sposób kompleksowy i pogłębiony omówiono wszystkie instytucje polskiego prawa hipotecznego, unormowane w przepisach ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, wraz z powiązanymi z nimi regulacjami prawa bankowego, podatkowego, procedury egzekucyjnej i upadłościowej. Obszerne rozważania odnoszą się zarówno do tradycyjnych konstrukcji prawnych, np. rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych czy podstawy wpisu do księgi wieczystej, jak i nowatorskich konstrukcji, które obowiązują od 20 lutego 2011 r., takich jak: administrator hipoteki, podstawienie zabezpieczonej wierzytelności, rozporządzenie opróżnionym miejscem hipotecznym.

W książce – oprócz pogłębionej analizy teoretycznej − zamieszczono liczne, obrazowe przykłady, jak również praktyczne wskazówki dotyczące korzystania z ksiąg wieczystych i hipoteki w obrocie gospodarczym. Analiza szczegółowo uwzględnia aktualne regulacje rozporządzeń wykonawczych.

W książce wykorzystano bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów niższych instancji, jak również dorobek nauki prawa.

Publikacja adresowana jest przede wszystkich do sędziów, referendarzy sądowych, notariuszy, adwokatów, radców prawnych, pracowników banków oraz innych osób zajmujących się obsługą obrotu nieruchomościami.

Tomasz Czech – doktor nauk prawnych, radca prawny, autor cenionych komentarzy m.in. do przepisów o kredycie konsumenckim oraz ustawy deweloperskiej, a także wielu innych publikacji z dziedziny prawa cywilnego i bankowego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 13 I. USTAWA z dnia 6 lipca 1982 r . o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn . Dz .U . z dnia 21 czerwca 2013 r ., poz . 707; zm .: Dz .U . z 2013 r ., poz . 830, 941, 1289) DZIAŁ I. KSIĘGI WIECZYSTE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 ROZDZIAŁ 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej . . . . . . . . . . . . . . 15 Art . 1 [Funkcja ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Art . 2 [Jawność formalna i materialna ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . 35 Art . 3 [Domniemania] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Art . 4 [Kolizja domniemań] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 Art . 5 [Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Art . 6 [Nieodpłatność i zła wiara] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Art . 7 [Wyłączenia rękojmi] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Art . 8 [Wzmianka i ostrzeżenie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 Art . 9 [Inne rozporządzenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Art . 10 [Roszczenie o uzgodnienie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Art . 11 [Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych] . . . . . . . . . . . . . . . 223 Art . 12 [Kryteria wyznaczenia pierwszeństwa] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 Art . 13 [Zastrzeżenie pierwszeństwa] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 Art . 14 [Wpis prawa z zastrzeżeniem pierwszeństwa] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 Art . 15 [Pierwszeństwo według przepisów szczególnych] . . . . . . . . . . . . . . . . 255 Art . 16 [Prawa osobiste i roszczenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 Art . 17 [Rozszerzona skuteczność praw osobistych i roszczeń] . . . . . . . . . . . . 329 Art . 18 [Wykreślenie prawa kolidującego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 Art . 19 [Wykreślenie roszczenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 Art . 20 [Pierwszeństwo praw osobistych i roszczeń] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 Art . 21 [Połączenie nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 Art . 22 [Wpływ połączenia na ograniczone prawa rzeczowe] . . . . . . . . . . . . . 387 ROZDZIAŁ 2. Ustrój ksiąg wieczystych i postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 Art . 23 [Prowadzenie ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 Art . 23a [Współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 5 Art . 24 [Odrębne księgi wieczyste] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Art . 241 [Księgi wieczyste dla praw spółdzielczych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 Art . 25 [Struktura księgi wieczystej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 Art . 251 [Księgi wieczyste w systemie informatycznym] . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 Art . 26 [Podstawa oznaczenia nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437 Art . 27 [Sprostowanie oznaczenia nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 Art . 28 [Akta księgi wieczystej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 Art . 29 [Moc wsteczna wpisu] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 Art . 30 (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 Art . 31 [Podstawa wpisu do księgi wieczystej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 Art . 32 [Reguła konsensu formalnego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 Art . 33 [Złożenie oświadczenia woli] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 Art . 34 [Zasada wpisu uprzedniego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 565 Art . 35 [Ujawnienie prawa właściciela] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 579 Art . 36 [Obowiązek powiadomienia o zmianie właściciela] . . . . . . . . . . . . . . . 582 Art . 361 [Dostęp do ksiąg wieczystych i akt] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 Art . 362 [Odpisy ksiąg wieczystych i dokumentów] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 593 Art . 363 [Centralna baza danych ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 598 Art . 364 [Dostęp do elektronicznych ksiąg wieczystych] . . . . . . . . . . . . . . . . . 599 Art . 365 [Opłaty od wniosków] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 606 Art . 37–57 (uchylone) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 608 Art . 58 [Rozporządzenie wykonawcze] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609 Art . 581 [Sytuacje nadzwyczajne] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609 Art . 582 [Uwierzytelnienie kopii] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 ROZDZIAŁ 3. Zakładanie ksiąg wieczystych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 Art . 59−64 (uchylone) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 DZIAŁ II. HIPOTEKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 ROZDZIAŁ 1. Hipoteka w ogólności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 Oddział 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 Art . 65 [Istota hipoteki; przedmiot hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 Art . 66 (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725 Art . 67 [Wpis hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 725 Art . 68 [Zabezpieczona wierzytelność; waluta hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . 751 Art . 681 [Zabezpieczenie wielu wierzytelności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 777 Art . 682 [Administrator hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 803 Art . 683 [Zastąpienie zabezpieczonej wierzytelności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 878 Art . 684 [Zmiany zabezpieczonej wierzytelności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 903 Art . 69 [Zabezpieczenie świadczeń ubocznych] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 919 Art . 70–71 (uchylone) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 932 Art . 72 [Niedopuszczalne zastrzeżenie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 932 Art . 73 [Zarzuty przysługujące właścicielowi] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 937 Art . 74 [Ograniczenia odpowiedzialności dłużnika z prawa spadkowego] . . . 947 Art . 75 [Zaspokojenie z nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 949 Art . 76 [Hipoteka łączna] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 961 Art . 77 [Przedawnienie wierzytelności hipotecznej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1024 Art . 78 [Wypowiedzenie wierzytelności hipotecznej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1029 6 Spis treści Oddział 2. Przeniesienie wierzytelności hipotecznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1038 Art . 79 [Przelew wierzytelności hipotecznej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1038 Art . 791 [Przelew jednej z zabezpieczonych wierzytelności] . . . . . . . . . . . . . . 1086 Art . 792 [Przelew wierzytelności bez przejścia hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . 1098 Art . 80–82 (uchylone) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1100 Art . 83 [Przelew roszczeń o świadczenia uboczne] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1100 Art . 831 [Przeniesienie wierzytelności z papierów wartościowych] . . . . . . . . 1105 Oddział 3. Zakres obciążenia hipoteką i ochrona hipoteki . . . . . . . . . . . . . . . 1111 Art . 84 [Obciążenie przynależności hipoteką] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1111 Art . 85 [Części składowe nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1122 Art . 86 [Zbycie przynależności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1142 Art . 87 [Usunięcie części składowych i przynależności] . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1146 Art . 88 [Roszczenie o czynsz najmu lub dzierżawy] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1153 Art . 89 [Wypłata odszkodowania z tytułu ubezpieczenia] . . . . . . . . . . . . . . . . 1177 Art . 90 [Sprzedaż części nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1189 Art . 91 [Roszczenie prewencyjne] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1196 Art . 92 [Odpowiedzialność właściciela za bezpieczeństwo hipoteki] . . . . . . . 1207 Art . 93 [Roszczenie o naprawienie szkody] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1220 Oddział 4. Wygaśnięcie hipoteki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1229 Art . 94 [Wygaśnięcie hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1229 Art . 941 [Wygaśnięcie hipoteki zabezpieczającej kilka wierzytelności] . . . . . 1247 Art . 95 [Wykreślenie hipoteki bez podstawy prawnej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1249 Art . 96 (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1254 Art . 97 [Roszczenie zwrotne dłużnika osobistego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1254 Art . 98 [Roszczenie zwrotne właściciela] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1260 Art . 99 [Złożenie kwoty do depozytu sądowego] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1264 Art . 991 [Żądanie zniesienia hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1271 Art . 100 [Obowiązki wierzyciela] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1280 Art . 101 [Wygaśnięcie użytkowania wieczystego obciążonego hipoteką] . . . 1284 Oddział 5. Rozporządzanie opróżnionym miejscem hipotecznym . . . . . . . . 1288 Art . 1011 [Uprawnienie do rozporządzania opróżnionym miejscem hipotecznym] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1288 Art . 1012 [Miejsce opróżnione wskutek przeniesienia hipoteki] . . . . . . . . . . . 1357 Art . 1013 [Egzekucja z nieruchomości] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1361 Art . 1014 [Wpis uprawnienia do księgi wieczystej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1365 Art . 1015 [Zakres podmiotowy uprawnienia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1383 Art . 1016 [Zakaz zajęcia uprawnienia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1385 Art . 1017 [Hipoteka łączna] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1386 Art . 1018 [Niedopuszczalność zastrzeżenia] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1389 Art . 1019 [Roszczenie wierzyciela o przeniesienie hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . 1393 Art . 10110 [Pierwszeństwo hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1431 Art . 10111 [Wyłączenie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1434 ROZDZIAŁ 2. Hipoteka kaucyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1434 Art . 102–108 (uchylone) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1434 ROZDZIAŁ 21. Hipoteka na wierzytelności hipotecznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1435 Art . 1081 [Ustanowienie subintabulatu; spłata do rąk wierzyciela] . . . . . . . . 1435 Art . 1082 [Uprawnienia wierzyciela] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1440 7 Spis treści Art . 1083 [Wygaśnięcie hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1441 Art . 1084 [Dalszy subintabulat] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1442 Art . 1085 [Stosowanie przepisów o zastawie] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1442 ROZDZIAŁ 3. Hipoteka przymusowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1443 Art . 109 [Hipoteka przymusowa] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1443 Art . 110 [Inne podstawy hipoteki przymusowej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1493 Art . 1101 [Suma hipoteki przymusowej] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1498 Art . 111 (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1506 Art . 1111 [Hipoteka przymusowa łączna] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1506 Art . 112 (uchylony) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1517 DZIAŁ III. ZMIANY W PRZEPISACH OBOWIĄZUJĄCYCH, PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1518 Art . 113−128 (pominięte) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1518 II. USTAWA z dnia 26 czerwca 2009 r . o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz .U . Nr 131, poz . 1075) – wyciąg Art . 10 [Hipoteka kaucyjna i zwykła – przepisy intertemporalne] . . . . . . . . . . 1519 Art . 11 [Żądanie zniesienia hipoteki] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1542 Art . 12 (pominięty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1544 Art . 13 [Postępowanie egzekucyjne i upadłość – przepisy intertemporalne] . . 1544 Art . 14 [Wejście w życie ustawy] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1548 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1549 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1565 Spis treści Wykaz skrótów 1. Akty prawne d .k .w . k .c . k .k . k .k .s . k .k .w . k .m . k .z . – dekret z 11 października 1946 r . – Prawo o księgach wieczystych (Dz .U . Nr 57, poz . 320) – nieobowiązujący – ustawa z  23  kwiet nia 1964  r . – Kodeks cywilny (tekst jedn . Dz .U . z  2014  r ., poz . 121 ze zm .) – ustawa z 6 czerw ca 1997 r . – Kodeks karny (Dz .U . Nr 88, poz . 553 ze zm .) – ustawa z  10 września 1999  r . – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 186 ze zm .) – ustawa 6 czerw ca 1997 r . – Kodeks karny wykonawczy (Dz .U . Nr 90, poz . 557 ze zm .) – ustawa z  18  wrześ nia 2001  r . – Kodeks morski (tekst jedn . Dz .U . z  2013  r ., poz . 758 ze zm .) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 1933 r . – Ko- deks zobowiązań (Dz .U . Nr 82, poz . 598 ze zm .) – nieobowiązujące Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z  2  kwiet nia 1997  r . (Dz .U . Nr  78, k .p .a . k .p .c . k .r .o . k .s .h . poz . 483 ze zm .) – ustawa z 14 czerw ca 1960 r . – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 267 ze zm .) – ustawa z 17 lis topada 1964 r . – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 101 ze zm .) – ustawa z 25 lutego 1964 r . – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn . Dz .U . z 2012 r ., poz . 788 ze zm .) – ustawa z 15 wrześ nia 2000 r . – Kodeks spó łek hand lowych (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1030 ze zm .) nowelizacja z 26 czerw ca 2009 r . tece oraz niektórych innych ustaw (Dz .U . Nr 131, poz . 1075) o .p . – ustawa z 26 czerw ca 2009 r . o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipo- – ustawa z  29  sierp nia 1997  r . – Ordynacja podatkowa (tekst jedn . Dz .U . p .b . p .bud . p .g .k . p .not . p .p .m . z 2012 r ., poz . 749 ze zm .) – ustawa z  29  sierp nia 1997  r . – Prawo bankowe (tekst jedn . Dz .U . z  2012  r ., poz . 1376 ze zm .) – ustawa z  7  lipca 1994  r . – Prawo budowlane (tekst jedn . Dz .U . z  2013  r ., poz . 1409 ze zm .) − ustawa z  17  maja 1989  r . – Prawo geodezyjne i  kartograficzne (tekst jedn . Dz .U . z 2010 r . Nr 193, poz . 1287 ze zm .) – ustawa z  14  lutego 1991  r . – Prawo o  notariacie (tekst jedn . Dz .U . z  2014  r ., poz . 164 ze zm .) – ustawa z 4 lutego 2011 r . – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz .U . Nr 80, poz . 432 ze zm .) p .rzecz . – dekret z  11  października 1946  r . – Prawo rzeczowe (Dz .U . Nr  57, poz .  319 ze zm .) 9 p . spółdz . – ustawa z 16 wrześ nia 1982 r . – Prawo spółdzielcze (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., p .u .n . p .w .k .c . p .weksl . r .e .g .b . rozp . CIKW rozp . inf . rozp . Rzym I rozp . wyk . r .u .s .p . u .f .i . u .f .k . u .g .n . poz . 1443) – ustawa z  28  lutego 2003  r . – Prawo upadłościowe i  naprawcze (tekst jedn . Dz .U . z 2012 r ., poz . 1112 ze zm .) – ustawa z  23  kwiet nia 1964  r . – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz .U . Nr 16, poz . 94 ze zm .) – ustawa z 28 kwiet nia 1936 r . – Prawo wekslowe (Dz .U . Nr 37, poz . 282 ze zm .) – rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i  Budownictwa z  29  marca 2001 r . w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz .U . Nr 38, poz . 454) – rozporządzenie Ministra Sprawied liwości z  27  lis topada 2013  r . w  sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (Dz .U . z 2013 r ., poz . 1407 ze zm .) – rozporządzenie Ministra Sprawied liwości z 21 lis topada 2013 r . w sprawie za- kładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz .U . z 2013 r ., poz . 1411) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (WE) Nr  593/2008 z 17 czerw ca 2008 r . w sprawie prawa właś ciwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz .Urz . UE 2008 L 177/6 ze zm .) – rozporządzenie Ministra Sprawied liwości z  17  wrześ nia 2001  r . w  sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i  zbiorów dokumentów (Dz .U . Nr  102, poz . 1122 ze zm .) − rozporządzenie Ministra Sprawied liwości z  23  lutego 2007  r . – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 259) – ustawa z  27  maja 2004  r . o  funduszach inwestycyjnych (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 157 ze zm .) – ustawa z  13  lutego 1984  r . o  funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn . Dz .U . z 2002 r . Nr 215, poz . 1823 ze zm .) – ustawa z  21  sierp nia 1997  r . o  gospodarce nieruchomościami (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 518 ze zm .) u .g .n .r .s .p . – ustawa z 19 października 1991 r . o gospodarowaniu nieruchomościami rolny- mi Skarbu Państwa (tekst jedn . Dz .U . z 2012 r ., poz . 1187 ze zm .) – ustawa z 12 maja 2011 r . o kredycie konsumenckim (Dz .U . Nr 126, poz . 715 ze zm .) – ustawa z  20  sierp nia 1997  r . o  Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1203 ze zm .) – ustawa z 28 lipca 2005 r . o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 1025) – ustawa z 6 lipca 1982 r . o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 707 ze zm .) – ustawa z  29  sierp nia 1997  r . o  listach zastawnych i  bankach hipotecznych (tekst jedn . Dz .U . z 2003 r . Nr 99, poz . 919 ze zm .) − ustawa z 14 lutego 2003 r . o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w  systemie informatycznym (Dz .U . Nr  42, poz . 363) – ustawa z 29 czerw ca 1995 r . o obligacjach (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 730) – ustawa z 29 lipca 2005 r . o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 94 ze zm .) – ustawa z  16  lutego 2007  r . o  ochronie konkurencji i  konsumentów (Dz .U . Nr 50, poz . 331 ze zm .) − ustawa z 16 wrześ nia 2011 r . o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (Dz .U . Nr 232, poz . 1377) – ustawa z 9 wrześ nia 2000 r . o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn . Dz .U . z 2010 r . Nr 101, poz . 649 ze zm .) – ustawa z 17 czerw ca 1966 r . o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn . Dz .U . z 2012 r ., poz . 1015 ze zm .) u .k .k . u .k .r .s . u .k .s .c . u .k .w .h . u .l .z .b .h . u .migr . u .o . u .o .i .f u .o .k .k . u .o .p .n . u .p .c .c . u .p .e .a . 10 Wykaz skrótów u .s .k .o .k . − ustawa z 5 lis topada 2009 r . o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredy- u .s .m . u .s .u .s . u .t . u .u .s .r . towych (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1450 ze zm .) – ustawa z  15  grudnia 2000  r . o  spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1222) – ustawa z 13 października 1998 r . o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1442 ze zm .) – ustawa z 16 wrześ nia 2011 r . o timeshare (Dz .U . Nr 230, poz . 1370) – ustawa z  20  grudnia 1990  r . o  ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 1403 ze zm .) u .u .w .g .r . – ustawa z 26 października 1971 r . o uregulowaniu włas ności gospodarstw rol- u .w .l . u .z .r . u .z .s .ś . nych (Dz .U . Nr 27, poz . 250 ze zm .) – nieobowiązująca – ustawa z  24  czerw ca 1994  r . o  włas ności lokali (tekst jedn . Dz .U . z  2000  r . Nr 80, poz . 903 ze zm .) – ustawa z 6 grudnia 1996 r . o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn . Dz .U . z 2009 r . Nr 67, poz . 569 ze zm .) – ustawa z 13 kwiet nia 2007 r . o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich na- prawie (tekst jedn . Dz .U . z 2014 r ., poz . 210) u .z .w .s .p . – ustawa z 8 sierp nia 1996 r . o zasadach wykonywania uprawnień przysługują- z .o .z .d .s .s . cych Skarbowi Państwa (tekst jedn . Dz .U . z 2012 r ., poz . 1224) – zarządzenie Nr  81/03/DO Ministra Sprawied liwości z  12  grudnia 2003  r . w  sprawie organizacji i  zakresu działania sekretariatów sądowych oraz in- nych działów administracji sądowej (Dz .Urz . MS Nr 5, poz . 22 ze zm .) – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawied liwości – Monitor Polski – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 2. Organy promulgacyjne Dz .U . Dz .Urz . MS M .P . Dz .Urz . EU 3. Oficjalne wydawnictwa z orzecznictwem OSA OSN OSNAPiUS – „Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego . Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych” OSNC OSNCP – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego . Izba Cywilna” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego . Izba Cywilna, Pracy i  Ubezpieczeń Spo- łecznych” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego . Izba Cywilna . Zbiór dodatkowy” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego . Izba Karna i Wojskowa” – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego” – „Biuletyn Bankowy” – „Edukacja Prawnicza” – „Europejski Przegląd Sądowy” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Monitor Prawniczy” – „Monitor Prawa Bankowego” – „Monitor Prawa Handlowego” – „Nowe Prawo” – „Nowy Przegląd Notarialny” – „Prawo Asekuracyjne” OSNC-ZD OSNKW OSP OSPiKA OTK 4. Czasopisma BB EP EPS KPP MoP MPB MPH NP NPN PA 11 Wykaz skrótów – „Prawo Bankowe” – „Państwo i Prawo” – „Prawo i Środowisko” – „Przegląd Legislacyjny” – „Przegląd Notarialny” – „Polski Proces Cywilny” – „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego” – „Przegląd Sądowy” – „Prawo Spółek” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Radca Prawny” – „Studia Prawnicze” – „Studia Prawa Prywatnego” – „Samorząd Terytorialny” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „Wrocławskie Studia Sądowe” PB PiP PiŚ PL PN PPC PPE PPH PPUW PS PSp PUG RPEiS RPr SP SPP ST TPP WSS 5. Nazwy organów CIKW NBP NSA MS PKWN SA SN SO SR TK WSA 6. Inne art . cyt . i in . KRS SIP Lexis .pl n . Nr par . pkt por . poz . tekst jedn . ust . zm . zob . – Centralna Informacja Ksiąg Wieczystych – Narodowy Bank Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Ministerstwo Sprawied liwości – Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Sąd Okręgowy – Sąd Rejonowy – Trybunał Konstytucyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny – artykuł – cytowany – i inni – Krajowy Rejestr Sądowy – System Informacji Prawnej Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy Lexis Nexis – następny – numer – paragraf – punkt – porównaj – pozycja – tekst jednolity – ustęp – zmiana – zobacz Uwaga: przepisy powołane w  opracowaniu bez bliższego oznaczenia są przepisami ustawy o  księ- gach wieczystych i hipotece . 12 Wykaz skrótów Wprowadzenie Księgi wieczyste to fundament bezpiecznego obrotu nieruchomościami . Hipoteka zaś jest najpowszechniej stosowanym w  Polsce zabezpieczeniem rzeczowym na nieruchomości oraz niektórych prawach jej dotyczących . Księgi wieczyste i hipoteka tworzą filary polskiego prawa rzeczowego . Są one wy- nikiem długotrwałej ewolucji, a ich kształt normatywny podlega stałym zmianom . Obecnie uregulowano je przede wszystkim w przepisach ustawy z 6 lipca 1982 r . o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn . Dz .U . z 2013 r ., poz . 707 ze zm .) . Ze względu na znaczenie dla obrotu nieruchomościami przepisy te wymagają pogłę- bionej analizy, w ramach której należy uwzględnić bogate orzecznictwo Sądu Naj- wyższego oraz sądów niższych instancji, dorobek doktryny prawa cywilnego oraz funkcje po szczególnych instytucji prawnych, aby w rezultacie ustalić prawidłową wykładnię omawianych przepisów . Przeprowadzenie takiej analizy jest podsta- wowym celem niniejszego komentarza . Zmierzając do ułatwienia Czytelnikom lek- tury i  zrozumienia analizowanych zagadnień, w  książce zamieszczono liczne, przystępne przykłady, które obrazują stosowanie komentowanych przepisów w praktyce . Wszelkie uwagi i sugestie dotyczące komentarza można kierować na adres: ukwh . komentarz@gmail .com . Niniejsza książka stanowi znacznie rozbudowaną oraz zaktualizowaną wersję pu- blikacji pt . Hipoteka. Komentarz, która ukazała się nakładem wydawnictwa Lexis- Nexis w 2011 r . Komentarz obejmuje stan prawny na dzień 15 sierpnia 2014 r . I USTAWA z dnia 6 lipca 1982 r . o księgach wieczystych i hipotece (tekst pierwotny Dz .U . z dnia 16 lipca 1982 r . Nr 19, poz . 147; tekst jedn . Dz .U . z dnia 21 czerw ca 2013 r ., poz . 707; zm .: Dz .U . z 2013 r ., poz . 830, 941, 1289) DZIAł I Księgi wieczyste Rozdział 1 Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1. FUNKCJA KSIĄG WIECZYSTYCH Art. 1. 1. Księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nie­ ruchomości. 2. Księgi wieczyste zakłada i prowadzi się dla nieruchomości, które nie mają ksiąg wieczystych albo których księgi wieczyste zaginęły lub uległy znisz­ czeniu. 3. Księgi wieczyste mogą być także prowadzone w celu ustalenia stanu praw­ nego spółdzielczego włas nościowego prawa do lokalu. Wprowadzenie do przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece . . . . . . . . . . . s. 16 s. 17 Źródła prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Księgi wieczyste jako rejestr publiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . s. 18 s. 21 Funkcje ksiąg wieczystych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . s. 23 Stan prawny nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakładanie i prowadzenie ksiąg wieczystych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . s. 25 15 Art. 1 Dział I. Księgi wieczyste Wpis w księdze wieczystej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Pojęcie nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . s. 25 s. 28 s. 32 WPROWADZENIE DO PRZEPISÓW USTAWY O KSIĘGACH WIECZYSTYCH I HIPOTECE 1. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece pochodzi z 1982 r ., w związku z czym jej struktura odzwierciedla założenia ideologiczne przyjęte w Polskiej Rzeczypospo- litej Ludowej . W myśl tych założeń tradycyjne instytucje prywatnoprawne zwią- zane z  obrotem nieruchomościami były przeżytkiem systemu kapitalistycznego i  powinny być rugowane na margines regulacji prawnych . Nie zasługiwały na uwzględnienie w  Kodeksie cywilnym – wiodącym akcie prawnym w  dziedzinie prawa prywatnego . Por . np . S .  Breyer, Księgi…, s .  27 i  n .; A .  Stelmachowski, W kwestii…, s . 229 i n .; A . Szpunar, Nowa…, s . 3; J . Wasilkowski, Zagadnienie…, s . 587 . Mimo że powołane instytucje przeżywają renesans od początku lat 90 . XX w ., do- tychczas polski ustawodawca nie zdecydował się na systemową reformę i przenie- sienie tych instytucji do Kodeksu cywilnego . Por . E . Gniewek, Miejsce…, s . 131 i n . 2. Opierając się na wspomnianych założeniach z czasów PRL, w przepisach u .k .w .h . zbiorczo uregulowano trzy grupy zagadnień związanych z obrotem nieruchomo- ściami . 3. Po pierwsze, unormowano zagadnienia ustrojowe i częściowo proceduralne doty- czące zakładania oraz prowadzenia ksiąg wieczystych, jak również zasad dokony- wania wpisów w tych księgach (dział I rozdział 2 u .k .w .h .) . Postępowanie wieczy- stoksięgowe ogólnie opisują natomiast przepisy art . 6261 i n . k .p .c . Przykłady: 1) właś ciwość rzeczowa sądu (art .  23 zd .  1), 2) struktura księgi wieczystej (art .  25), 3) sprostowanie oznaczenia nieruchomości (art . 27), 4) podstawa wpisu do księgi wieczystej (art . 31–32), 5) zasada wpisu uprzedniego (art . 34) . Wprowadzono również szczególne powództwo dotyczące uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w  księdze wieczystej z  rzeczywistym stanem prawnym (art . 10 ust . 1) . 4. Po drugie, przepisy u .k .w .h . regulują kwestie materialnoprawne związane ze skut- kami wpisów w  księgach wieczystych (dział  I  rozdział  1 u .k .w .h ., a  także m .in . art . 29, 33) . Do najistotniejszych kwestii należą: 1) zasada jawności materialnej (art . 2 zd . 2), 2) domniemania związane z wpisami (art . 3), 3) rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (art . 5–9), 4) pierwszeństwo uprawnień (art . 11–15, 20), 16 Tomasz Czech Rozdział 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1 5) rozszerzona skuteczność praw osobistych i  roszczeń ujawnionych w  księdze wieczystej (art . 16–17), 6) moc wsteczna wpisu (art . 29) . 5. Po trzecie, w przepisach u .k .w .h . uregulowano hipotekę – podstawowe zabezpie- czenie na nieruchomości i  niektórych prawach związanych z  nieruchomością (dział II u .k .w .h .) . Zob . komentarz do art . 65, teza 13 i n . 6. Przepisy u .k .w .h . ogólnie cechuje dość wysoki poziom merytoryczny oraz legisla- cyjny . Przepisy te nie są jednak zupełnie wolne od uchybień, luk oraz kontrowersji . 7. Konstrukcje prawne przewidziane w  przepisach u .k .w .h . w  dużym stopniu sta- nowią kontynuację rozwiązań normatywnych, jakie przyjęto w  poprzednio obo- wiązujących przepisach d .k .w . oraz p .rzecz . W związku z tym – w znaczącej mierze – aktualność zachowują wypowiedzi orzecznictwa i  nauki prawa na tle wspo- mnianych przepisów d .k .w . oraz p .rzecz . 8. Odnośnie do rozwoju historycznego ksiąg wieczystych por . np . J . Kuropatwiński, Księgi…, t . I, s . 46 i n .; J . Pisuliński, w: Ustawa…, s . 32–36; T . Stawecki, Rejestry nieruchomości…, s . 168 i n . ŹRÓDŁA PRAWA 9. W odniesieniu do prowadzenia ksiąg wieczystych i skutków materialnoprawnych wpisów dokonywanych w  tych księgach podstawowym źródłem prawa są prze- pisy u .k .w .h . 10. Zagadnienia proceduralne związane z postępowaniem wieczystoksięgowym nor- mują przede wszystkim przepisy art . 6261 i n . k .p .c . 11. Na potrzeby dokonywania wpisów w księgach wieczystych istotne znaczenie mają przepisy wykonawcze, w  szczególności przepisy rozp . inf . (odnośnie do elektro- nicznych ksiąg wieczystych) oraz rozp . wyk . (odnośnie do ksiąg wieczystych w postaci materialnej) . 12. Organizację pracy sądów wieczystoksięgowych regulują także przepisy r .u .s .p . 13. Odnośnie do materialnoprawnych zagadnień związanych z księgami wieczystymi ważną rolę pełni Kodeks cywilny, a  zwłaszcza przepisy wyznaczające konstytu- tywny charakter wpisu w księdze wieczystej (np . art . 2451, art . 248 § 1, art . 250 § 2 k .c .) . 14. Omawiane zagadnienia są ponadto regulowane przez liczne przepisy szczególne rozsiane po całym systemie prawa polskiego . Przykłady: 1) art . 95 p .b ., 2) art . 29 ust . 2 u .s .k .o .k ., 3) art . 7 u .o ., 4) art . 27 u .g .n ., 5) art . 9 u .w .l ., 6) art . 23 u .o .p .n . 15. Odnośnie do źródeł normatywnych hipoteki zob . komentarz do art . 65, teza 7 i n . 17 Art. 1 Dział I. Księgi wieczyste KSIĘGI WIECZYSTE JAKO REJESTR PUBLICZNY 16. Księgi wieczyste są rejestrem publicznym (tak np . J . Pisuliński, w: Ustawa…, s . 31; T . Stawecki, Rejestry publiczne…, s . 19 i n .) . 17. Księgi wieczyste stanowią rejestr o  charakterze przedmiotowym . Ujawnia się w nich informacje dotyczące praw, których przedmiotem jest nieruchomość (por . E . Gniewek, w: System prawa prywatnego, t . 3, s . 140; J . Kuropatwiński, Księgi…, t . I, s . 103–104) . 18. Księgi wieczyste prowadzi się w systemie realnym . Dla każdej nieruchomości pro- wadzi się odrębną księgę wieczystą, niezależnie od zmian po stronie właś ciciela (art . 24 ust . 1) . Por . np . E . Gniewek, w: System prawa prywatnego, t . 3, s . 149–151; J . Ignatowicz, J . Wasilkowski, w: System prawa cywilnego, t . II, s . 898; J . Pisuliński, w: Ustawa…, s . 46–48; S . Rudnicki, Ustawa…, s . 126; B . Zdziennicki, Regulacja…, s . 16 . „Znajduje to potwierdzenie w art . 24 ust . 1 u .k .w .h . przewidującym zasadę prowa- dzenia ksiąg wieczystych opartą na systemie realnym, w którym dla każdej nieru- chomości prowadzona jest odrębna księga wieczysta, bez względu na zmiany do- tyczące właś ciciela” (postanowienie  SN z  11  kwiet nia 2013  r ., II  CSK 471/12, OSNC 2013, nr 12, poz . 145) . Od powyższej zasady występują pewne wyjątki w odniesieniu do nieruchomości budynkowych . Oddzielnych ksiąg wieczystych m .in . nie prowadzi się dla bu- dynków stanowiących odrębne przedmioty włas ności, gdy są one związane z  prawem użytkowania wieczystego . Księgę wieczystą prowadzi się wówczas je- dynie dla gruntu, który został obciążony użytkowaniem wieczystym . 19. W nauce prawa postuluje się, aby księgi wieczyste były powszechne, czyli obejmo- wały wszystkie nieruchomości położone w Polsce (por . np . E . Gniewek, w: System prawa prywatnego, t . 3, s . 142–145) . Obowiązujące instrumenty prawne (zob . np . art . 35 ust . 1 u .k .w .h ., art . 92 § 4 p .not .) przyczyniają się do stopniowej realizacji tego postulatu . Wspomniany postulat nie został dotychczas spełniony i w najbliż- szej przyszłości stan ten zapewne nie zostanie osiąg nięty (np . odnośnie do nieru- chomości należących do wspólnot gruntowych nie można zakładać ksiąg wieczy- stych) . Nieruchomości, które nie mają urządzonych ksiąg wieczystych, obecnie stanowią jednak margines obrotu . 20. Księgi wieczyste tradycyjnie były prowadzone w formie materialnej, na formula- rzach papierowych . 21. W myśl art . 251 ust . 1 obecnie wszystkie księgi wieczyste zakłada się w systemie informatycznym (tzw . elektroniczne księgi wieczyste) . Nie mają one formy papie- rowej, a opierają się na zapisach elektronicznych . Są one prowadzone z wykorzy- 18 Tomasz Czech Rozdział 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1 staniem centralnej bazy danych ksiąg wieczystych, którą zarządza Ministerstwo Sprawied liwości . 22. Księgi wieczyste, które były prowadzone w postaci materialnej, podlegają przenie- sieniu do systemu informatycznego (tzw . migracja) . Zob . art . 3 i n . u .migr . Szcze- gółowo proces migracji opisuje m .in . A . Gryszczyńska, Nowa…, s . 172 i n . Proces migracji materialnych ksiąg wieczystych do postaci elektronicznej planuje się zakończyć w 2014 r . 23. Księgi wieczyste są jawne (art . 2 zd . 1) . Każdy może uzys kać dostęp do treści ta- kiej księgi (zasada jawności formalnej) . Zob . komentarz do art . 2, teza 5 i n . 24. W  odniesieniu do ksiąg wieczystych obowiązuje zasada jawności materialnej (art . 2 zd . 2) . Nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczy- stej ani wnios ków, o  których uczyniono w  niej wzmiankę . Zob . komentarz do art . 2, teza 29 i n . 25. Od księgi wieczystej należy odróżnić akta wieczystoksięgowe . Stanowią one zbiór pomocniczy dokumentów, do którego składa się dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej albo inne dokumenty dotyczące tej księgi (art . 28) . W przypadku gdy w treści wpisu w księdze wieczystej zamieszczono odesłanie do oznaczonej części dokumentu złożonego do akt wieczystoksięgowych, część tę uznaje się za objętą treścią wpisu (§ 10 ust . 3 rozp . wyk .) . 26. W sytuacjach nadzwyczajnych księgę wieczystą może zastąpić jej uwierzytelniona kopia, którą sporządzono na zasadach okreś lonych w  art .  581–582 . Dotyczy to przede wszystkim materialnych ksiąg wieczystych . 27. Księgi wieczyste mogą zostać zamknięte w  przypadkach okreś lonych w  przepi- sach prawa (zob . § 127 ust . 1 rozp . inf ., § 17 ust . 1 rozp . wyk .) . Nie dokonuje się wtedy w  nich dalszych wpisów ani adnotacji . Księgi takie nie mogą być jednak zniszczone, mają bowiem – jak sama nazwa wskazuje – charakter „wieczysty” . Po zamknięciu danej księgi wieczystej przestają zasadniczo obowiązywać skutki prawne związane z wpisami w tej księdze (np . domniemania wynikające z art . 3) . Księgi zamknięte nadal podlegają zasadzie jawności formalnej (art .  2 zd .  1 u .k .w .h .) i zachowują moc prawną dokumentów urzędowych (art . 244 § 1 k .p .c .) . Zob . art . 10 ustawy z 17 lutego 1960 r . o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych (Dz .U . Nr 11, poz . 67 ze zm .) . 28. Księgi dawne oznaczają księgi wieczyste założone przed 1 stycznia 1947 r . W księ- gach tych zasadniczo nie dokonuje się już wpisów ani adnotacji . Gdy został zło- żony wniosek o  wpis w  księdze dawnej, dla nieruchomości zakłada się nową księgę wieczystą w systemie informatycznym . 19 Art. 1 Dział I. Księgi wieczyste Księgi dawne – co do zasady – nie podlegają migracji do postaci elektronicznej (art . 9 ust . 1 u .migr .) . Wyjątek dotyczy ksiąg, dla których po 31 grudnia 1946 r . urządzono dalszy tom (zob . art . 9 ust . 3 u .migr .) . Spora część ksiąg dawnych utraciła moc prawną na podstawie przepisów szcze- gólnych . Zob . np . przepisy ustawy z 17 lutego 1960 r . o utracie mocy prawnej nie- których ksiąg wieczystych (Dz .U . Nr 11, poz . 67 ze zm .); przepisy rozporządzenia Ministra Sprawied liwości z 14 lipca 1986 r . w sprawie prowadzenia ksiąg wieczy- stych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r . oraz utraty mocy prawnej niektó- rych takich ksiąg (Dz .U . Nr 28, poz . 141 ze zm .) . Z  literatury por . np . J .  Kuropatwiński, Księgi…, t .  I, s .  36–39; J .  Pisuliński, w: Ustawa…, s . 39–40; A . Przysiężniak, Przenoszenie…, s . 174 i n . 29. Możliwa jest sytuacja, w której księga wieczysta zaginęła lub została zniszczona (zwłaszcza odnośnie do księgi wieczystej materialnej) . Chodzi o  przypadki, gdy zaginęły lub zostały zniszczone części księgi wieczystej przeznaczone na wpisy, chyba że z  zachowanych dokumentów wynika, że w  takiej części nie dokonano żadnych wpisów (tak trafnie – w nawiązaniu do dawniejszych przepisów – J . Ku- ropatwiński, Księgi…, t . I, s . 148–149; J . Pisuliński, w: Ustawa…, s . 81) . W takich przypadkach konieczne jest założenie dla danej nieruchomości nowej, odrębnej księgi wieczystej (zob . § 106–107 rozp . inf .) . 30. W  odniesieniu do nieruchomości, które nie mają założonych ksiąg wieczystych albo których księgi zaginęły lub uległy zniszczeniu, prowadzi się we właś ciwych sądach rejonowych – do czasu założenia ksiąg – zbiory dokumentów (art .  123 ust . 1) . Zbiory te stanowią surogat księgi wieczystej (por . J . Pisuliński, w: Ustawa…, s . 32) . Są one przeznaczone do składania wnios ków i dokumentów dotyczących ograni- czonych praw rzeczowych, jak również odnoszących się do ograniczeń w rozpo- rządzaniu tymi nieruchomościami . Złożenie dokumentu dotyczącego hipoteki do- puszczalne jest tylko wtedy, gdy przepis szczególny na to zezwala (np . art .  95 ust . 3 p .b .) . Do ustroju zbioru dokumentów oraz do postępowania o złożenie dokumentów do zbioru stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału  2 działu  I  u .k .w .h . dotyczące ksiąg wieczystych . W  myśl art .  123 ust .  3 złożenie dokumentów do zbioru – na podstawie postanowienia sądu rejonowego – ma wszelkie skutki wpisu w księdze wieczystej, z  wyjątkiem skutków przewidzianych w  przepisach o  rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art . 5–9) . 31. Księgi wieczyste należy odróżnić od katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i  budynków; zob . art .  53a p .g .k .) . Oba rejestry należą do kategorii rejestrów pu- blicznych o charakterze przedmiotowym, ale są prowadzone przez odmienne or- 20 Tomasz Czech Rozdział 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1 gany, wypełniają rozbieżne funkcje oraz podlegają odrębnym regulacjom prawnym . Kataster nieruchomości jest prowadzony przez starostę na podstawie art . 20 i n . p .g .k . Prowadzi się go na potrzeby m .in . planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i  świadczeń, statystyki publicznej, gospo- darki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych . Zob . także komen- tarz do art . 26, teza 7 i n . 32. Informacje, które zamieszczono w  katastrze nieruchomości, stanowią podstawę oznaczenia nieruchomości w  księdze wieczystej (art .  26 ust .  1) . Wprowadzono mechanizmy prawne, które zmierzają do zapewnienia zgodności danych w  obu rejestrach (zob . art . 27) . 33. Wpisy w  katastrze nieruchomości zasadniczo nie mają znaczenia cywilnopraw- nego w  odniesieniu do stanu prawnego nieruchomości (tak np . J .  Pisuliński, w: Ustawa…, s . 46) . Wpisy te nie podlegają zasadzie jawności materialnej ani do- mniemaniom prawnym co do zgodności z  rzeczywistym stanem prawnym (zob . np . E . Gniewek, w: System prawa prywatnego, t . 3, s . 141–142; J . Kuropatwiński, W kwestii…, s . 93 i n .) . 34. Księgi wieczyste stanowią całkowicie odrębny rejestr w  stosunku do ewidencji podatkowej nieruchomości . Ewidencję tę prowadzi się na potrzeby wymiaru i  poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i  podatku leśnego – zob . art . 7a ust . 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r . o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn . Dz .U . z  2010  r . Nr  95, poz .  613 ze  zm .) . Rejestry te nie są ze sobą powiązane . FUNKCJE KSIĄG WIECZYSTYCH 35. W myśl art . 1 ust . 1 księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości . W oparciu o ten przepis i inne relewantne normy w nauce prawa cywilnego rekonstruuje się funkcje, jakie pełnią księgi wieczyste w polskim sys- temie prawnym (por . np . M .  Deneka, Księgi…, s .  23–26; E .  Gniewek, w:  System prawa prywatnego, t . 3, s . 140; J . Kuropatwiński, Księgi…, t . I, s . 26–27; J . Pisu- liński, w: Ustawa…, s . 40–42; J . Skąpski, Funkcja…, s . 117 i n .; ogólnie na temat funkcji rejestrów publicznych por . T . Stawecki, Rejestry publiczne…, s . 33 i n .) . 36. Podstawową rolę pełni funkcja ewidencyjna . W księgach wieczystych ewidencjo- nuje się (verba legis: „ustala”) informacje dotyczące stanu prawnego nierucho- mości (art . 1 ust . 1) . Zob . teza 44 i n . 37. Z  funkcją ewidencyjną skorelowana jest funkcja informacyjna . Księgi wieczyste służą ujawnieniu uczestnikom obrotu informacji dotyczących stanu prawnego nieruchomości (zasada jawności formalnej; art . 2 zd . 1) . 21 Art. 1 Dział I. Księgi wieczyste 38. Księgi wieczyste pełnią ważną funkcję dowodową . Służą wykazaniu stanu praw- nego nieruchomości . Funkcję tę wspierają domniemania związane z  wpisami w księgach wieczystych, które wynikają z art . 3 . 39. Istotną rolę odgrywa funkcja ochronna . Celem ksiąg wieczystych jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami . Dlatego wprowadzono zasadę, zgodnie z którą nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wnios ków, o  których uczyniono w  niej wzmiankę (zasada jawności materialnej; art .  2 zd .  2) . Umożliwiono również osobom, które działają w  zaufaniu do treści księgi wieczystej, nabycie – z  pewnymi ograniczeniami – prawa rzeczowego od podmiotu nieuprawnionego (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych; art . 5–9) . Wierzycielom zapewnia się ochronę w  postaci możliwości uzys kania w  księdze wieczystej wpisu – skutecznej erga omnes – hipoteki na nieruchomości w celu za- bezpieczenia wierzytelności kredytowych lub wierzytelności z  innych tytułów prawnych . Hipotekę taką można uzys kać również w sposób przymusowy (art . 109 ust . 1) . 40. Z funkcją ochronną pozostaje w związku funkcja ostrzegawcza . Księgi wieczyste mają uczestnikom obrotu dostarczyć informacji, które zasygnalizują czynniki ry- zyka natury prawnej odnośnie do danej nieruchomości . W szczególności dotyczy to informacji o ostrzeżeniach, obciążeniach i ograniczeniach co do tej nierucho- mości . Funkcję ostrzegawczą pełnią również wzmianki zamieszczane w księgach wieczystych (zob . komentarz do art . 8, teza 14 i n .) . 41. W odniesieniu do wpisów o charakterze konstytutywnym można uznać, że księgi wieczyste pełnią – w  sposób instrumentalny – funkcję prawotwórczą . Wpisy w  tych księgach umożliwiają powstanie, zmianę lub wygaśnięcie okreś lonych uprawnień . Funkcja ta nie ma znaczenia pierwszoplanowego ze względu na ogólną zasadę deklaratoryjności wpisu w prawie polskim (zob . tezy 76–78) . 42. Ograniczoną rolę odgrywa funkcja kontrolna, którą wypełniają sądy prowadzące księgi wieczyste . Sądy te – w granicach swojej kognicji (art . 6268 § 2 k .p .c .) – kon- trolują zgodność z  ustawą czynności prawnych, które leżą u  podłoża wnios- kowanego wpisu i mają wpływ na stan prawny nieruchomości . Funkcja kontrolna przejawia znaczenie przede wszystkim w przypadku wpisów konstytutywnych . 43. W  piś miennictwie wyróżnia się także inne funkcje rejestrów publicznych, np . funkcję fiskalną (por . T .  Stawecki, Rejestry publiczne…, s .  33 i  n .) . Wydaje się jednak, że funkcje te nie odnoszą się do ksiąg wieczystych albo w tym kontekście nie mają istotnego znaczenia . 22 Tomasz Czech Rozdział 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1 STAN PRAWNY NIERUCHOMOŚCI 44. Wymienione wyżej funkcje, a zwłaszcza funkcję ewidencyjną oraz informacyjną (teza 35 i n .), realizuje się przez ustalenie stanu prawnego nieruchomości i ujaw- nienie go w księdze wieczystej . 45. Stan prawny nieruchomości obejmuje wszystkie prawa rzeczowe, których przed- miotem jest okreś lona nieruchomość: 1) włas ność, 2) użytkowanie wieczyste, 3) ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebność (gruntowa, osobista, przesyłu), hipoteka oraz spółdzielcze włas nościowe prawo do lokalu . 46. Prawa te mogą tworzyć stan prawny nieruchomości również wtedy, gdy jeszcze – w sposób deklaratoryjny – nie ujawniono ich w księdze wieczystej . Nie dotyczy to przypadków, gdy wpis ma charakter konstytutywny (np . odnośnie do hipoteki) . Przed dokonaniem wpisu konstytutywnego prawo nie istnieje (zob . teza 78) . 47. Omawiane pojęcie odnosi się do wszystkich istotnych cech prawa rzeczowego do- tyczącego danej nieruchomości: przedmiotowych i  podmiotowych, jeśli cechy te – zgodnie z właś ciwymi przepisami proceduralnymi i wykonawczymi – podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej . Przykład: Odnośnie do hipoteki stan prawny nieruchomości obejmuje ustalenie m .in . sumy i waluty tej hipoteki, osoby wierzyciela hipotecznego, oznaczenia zabezpieczonej wierzytelności, przedmiotu hipoteki . 48. Na potrzeby ustalenia stanu prawnego nieruchomości istotne znaczenie ma aspekt podmiotowy, czyli kwestia, komu przysługuje okreś lone prawo rzeczowe . 49. Omawiane pojęcie dotyczy także tożsamości przedmiotu prawa rzeczowego, czyli zindywidualizowanego składnika majątkowego objętego takim prawem . Przykład: Księgę wieczystą prowadzi się dla lokalu mieszkalnego o powierzchni 56 m2 . Lokal ten jest przedmiotem prawa włas ności i informacja o tożsamości tego przedmiotu tworzy stan prawny nieru- chomości . Stan prawny nie obejmuje natomiast właś ciwości danej nieruchomości (obszaru, położenia, wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń itp .) . Właś- ciwości te, gdy ujawnione są w  księdze wieczystej, zasadniczo opierają się – zgodnie z  art .  26–27 – na informacjach uzys kanych z  katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków) . Przykład: Do stanu prawnego nieruchomości lokalowej nie zaliczają się kwestie związane m .in . z po- wierzchnią lokalu, jego położeniem, przeznaczeniem (mieszkalne czy użytkowe) . 23 Art. 1 Dział I. Księgi wieczyste 50. W drodze wyjątku stan prawny nieruchomości tworzą prawa osobiste i roszczenia, które wpisano do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości lub bezpod- stawnie je wykreś lono . Dotyczy to jedynie uprawnień ujawnianych na podstawie szczególnego przepisu ustawy (art . 16 ust . 1) . Omawiane pojęcie nie obejmuje natomiast praw osobistych i roszczeń, gdy w ogóle nie ujawniono ich w księdze wieczystej . 51. Stan prawny nieruchomości to także ograniczenia, które – zgodnie z przepisami, orzeczeniami sądów, organów administracji publicznej lub innych organów pań- stwowych – dotyczą danej nieruchomości . Przykład: zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości na podstawie postanowienia prokuratora (art . 292 k .p .k .) . 52. Stan prawny nie odnosi się do posiadania nieruchomości przez okreś loną osobę (posiadania samoistnego i  zależnego) . Posiadanie jest stanem faktycznym . Zob . art . 336 k .c . 53. Stan prawny nieruchomości ujawnia się w  księdze wieczystej w  drodze wpisów . Treść wpisów – zgodnie z  przepisami rozporządzeń wykonawczych oraz przepi- sami szczególnymi (np . art . 7 ust . 2 u .o .) – zawiera informacje o cechach (przed- miotowych i  podmiotowych) praw rzeczowych, praw osobistych i  roszczeń oraz ograniczeń odnośnie do tej nieruchomości . W  tym znaczeniu stan prawny nieruchomości nie obejmuje ostrzeżeń ani adno- tacji o  charakterze technicznym (np . wzmianek), jakie zamieszczono w  księdze wieczystej . 54. Stan prawny nieruchomości, który jest ujawniony w  księdze wieczystej, może różnić się od stanu rzeczywistego . Korekty niezgodności dokonuje się w  trybie art . 31 ust . 2 lub w drodze powództwa o uzgodnienie na podstawie art . 10 ust . 1 . 55. W księdze wieczystej zasadniczo ujawnia się jedynie aktualny stan prawny nieru- chomości . Wynika to z  funkcjonalnej wykładni art .  1 ust .  1 (zob . teza 35 i  n .) . Funkcją księgi wieczystej nie jest obrazowanie historycznego lub przyszłego prze- biegu stosunków materialnoprawnych dotyczących nieruchomości (zob . np . art . 34 zd . 2) . 56. W związku z tym w księdze wieczystej nie dokonuje się wpisów dotyczących praw ani ograniczeń, które wygasły . Gdy takie wpisy są nadal ujawnione w księdze wie- czystej, powinny zostać wykreś lone . 57. Do księgi wieczystej – co do zasady – nie wpisuje się praw przyszłych, w szczegól- ności z czynności prawnych dokonanych pod warunkiem zawieszającym lub z za- strzeżeniem terminu początkowego, gdy taki warunek się jeszcze nie spełnił albo termin nie nadszedł (odmiennie B . Swaczyna, Warunkowe…, s . 242 i n .) . 24 Tomasz Czech Rozdział 1. Przepisy o prawach jawnych z księgi wieczystej Art. 1 Wpisanie takich praw jest możliwe tylko wtedy, gdy przepis szczególny wyraźnie do tego upoważnia (zob . art . 16 ust . 2 pkt 2 in fine) . 58. Nie ma natomiast przeszkód, aby w  księdze wieczystej ujawnić prawa ustano- wione pod warunkiem zawieszającym albo z  zastrzeżeniem terminu początko- wego, jeżeli prawa te jeszcze istnieją . ZAKŁADANIE I PROWADZENIE KSIĄG WIECZYSTYCH 59. Księgi wieczyste zakłada się dla nieruchomości, które nie mają dotychczas takich ksiąg wieczystych albo których księgi zaginęły lub uległy zniszczeniu (art .  1 ust . 2) . 60. Dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą (art . 24 ust . 1) . Stosuje się tzw . zasadę indywidualizacji . 61. W  drodze wyjątku możliwe jest założenie księgi wieczystej dla spółdzielczego włas nościowego prawa do lokalu (art . 241 ust . 1) . Zob . teza 104 i n . Księgi wieczystej nie można założyć dla innego prawa (arg . a  contrario z  art .  1 ust . 2–3) . 62. Odnośnie do założenia księgi wieczystej zob . komentarz do art . 24, teza 13 i n . 63. Prowadzenie ksiąg wieczystych powierzono sądom . Księgi wieczyste prowadzą sądy rejonowe (art . 23 zd . 1) . 64. W rozporządzeniu Ministra Sprawied liwości z 21 lis topada 2013 r . (Dz .U . z 2013 r ., poz . 1394) okreś lono sądy rejonowe właś ciwe do prowadzenia ksiąg wieczystych oraz zasięg terytorialny ich właś ciwości . 65. Czynności sądu w zakresie prowadzenia ksiąg wieczystych mogą wykonywać re- ferendarze sądowi (art . 23 zd . 2) . 66. W  odniesieniu do prowadzenia ksiąg wieczystych sądy wspomaga Ministerstwo Sprawied liwości, które zarządza centralną bazą danych ksiąg wieczystych w sys- temie informatycznym (art . 363 ust . 1) . 67. Informacji z powyższej bazy danych udziela Centralna Informacja Ksiąg Wieczy- stych działająca w ramach Ministerstwa Sprawied liwości . Jednostka ta ma ekspo- zytury przy wydziałach sądów rejonowych prowadzących księgi wieczyste (art . 364 ust . 1) . Informacji udziela się na zasadach okreś lonych w art . 364 . WPIS W KSIĘDZE WIECZYSTEJ 68. Wpis jest czynnością konwencjonalną dokonywaną w  postępowaniu wieczysto- księgowym, której materialnym przejawem (substratem) jest zło
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: