Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00037 004763 14869907 na godz. na dobę w sumie
Kształtowanie konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw - ebook/pdf
Kształtowanie konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 326
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-2750-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka poświęcona jest problematyce kształtowania konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw oraz możliwościom uzyskania przez nie przewagi konkurencyjnej na rynku, zwłaszcza tkwiących w różnych formach ich współpracy z otoczeniem rynkowym, w tym również międzynarodowym. Autorzy przedstawiają w niej zarówno analizy zagadnień teoretycznych, jak i wartościowe wyniki przeprowadzonych ostatnio badań empirycznych, ułatwiających zrozumienie procesów budowy konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej.

Praca podzielona jest na cztery części poświęcone:

Publikacja kierowana jest do studentów, wykładowców i pracowników naukowych zainteresowanych przedsiębiorczością, zarządzaniem małymi iśrednimi firmami oraz stymulowaniem ich konkurencyjności i rozwoju. Powinna również zainteresować praktyków gospodarczych - właścicieli, przedsiębiorców i menedżerów działających w sektorze MSP.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kszta∏towanie konkurencyjnoÊci i przewagi konkurencyjnej ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw Zespó∏ autorski Anna Adamik Politechnika ¸ódzka Ma∏gorzata Adamska Politechnika Opolska Agata Austen Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Anna Baraniecka Uniwersytet Ekonomiczny we Wroc∏awiu, WGRiT w Jeleniej Górze Tadeusz Falencikowski Wy˝sza Szko∏a Bankowa w Gdaƒsku Hanna Górska-Warsewicz Szko∏a G∏ówna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Bogus∏aw Kaczmarek Uniwersytet ¸ódzki Maciej Koczerga Ewa Kowalska-Napora Politechnika Opolska Karol Krajewski Akademia Morska w Gdyni ¸ukasz Ma∏ys Anna M´czyƒska Politechnika Âlàska Anna Michna Politechnika Âlàska Agnieszka Po∏omska-Jasienowska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Uniwersytet Ekonomiczny we Wroc∏awiu, WGRiT w Jeleniej Górze Milena Ratajczak-Mrozek Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Magdalena Ratalewska Uniwersytet ¸ódzki, Filia w Tomaszowie Mazowieckim Uniwersytet Ekonomiczny we Wroc∏awiu Karolina Sadowska Renata S´kowska Politechnika Âlàska Krystyna Sobczak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Izabella Steinerowska-Streb Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Marianna Strzy˝ewska Szko∏a G∏ówna Handlowa w Warszawie Krzysztof Zowada Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Redakcja naukowa Anna Adamik Kszta∏towanie konkurencyjnoÊci i przewagi konkurencyjnej ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 Wydawca: Joanna Perzyńska Redaktor merytoryczny: Barbara Wardein Projekt okładki i stron tytułowych: Grażyna Faltyn Ilustracja na okładce: Nikada, @iStockPhoto.com/gollykim, @istockPhoto.com/Yuvi_Arcurs Seria: Zarządzanie Podseria: Przedsiębiorczość Recenzenci: prof. dr hab. Bohdan Godziszewski prof. dr hab. Ryszard Grądzki prof. dr hab. Bogusław Kaczmarek Publikacja doinansowana przez Katedrę Zarządzania Politechniki Łódzkiej © Wydawnictwo C.H. Beck 2011 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-(cid:3032)203 Warszawa, tel. 22 33 77 600 Skład i łamanie: Studio Graiczne MIMO, Michał Moczarski Druk i oprawa: Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-2749-5 ISBN e-book 978-83-255-2750-1 Spis treści Wstęp (Anna Adamik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Część 1. Podstawy kształtowania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw . . . . . . . . . 13 Rozdział 1. Konkurencyjność i przewaga konkurencyjna MSP w teorii i praktyce (Anna Adamik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.2. Podstawy teorii konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw . . . . . . . 16 1.3. Specyika konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1.4. Praktyka budowy konkurencyjności MSP na przykładzie regionu łódzkiego . . . . . . . . 27 1.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Rozdział 2. Konkurencyjność sektora MSP w Polsce (Krystyna Sobczak) . . . . . . . . . . . . . . 31 2.1. Pojęcie konkurencyjności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 2.2. Czynniki wpływające na konkurencyjność przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 2.2.1. Czynniki wpływające pozytywnie na konkurencyjność MSP . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.2.2. Czynniki osłabiające konkurencyjność MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2.3. Czynniki wywierające wpływ na konkurencyjność MSP w opinii przedsiębiorców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.4. Innowacyjność a konkurencyjność MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Rozdział 3. Analiza kapitału rynkowego i jego wpływ na funkcjonowanie organizacji (Małgorzata Adamska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 3.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 3.2. Kapitał intelektualny i jego struktura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 3.3. Kapitał rynkowy organizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 3.3.1. Kapitał kliencki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 5 SpiS treści 3.3.2. Kapitał kontrahentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3.3.3. Kapitał konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Rozdział 4. Determinanty efektywności alokacji zasobów przez małe i średnie przedsiębiorstwa w gospodarkach rynkowych (Izabella Steinerowska-Streb) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 4.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 4.2. Sprzężenia popytowo-podażowe podmiotów w gospodarce rynkowej . . . . . . . . . . . . . . 56 4.3. Małe i średnie przedsiębiorstwa w gospodarkach rynkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 4.4. Czynniki determinujące efektywność alokacji zasobów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 4.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Rozdział 5. Znaczenie wizerunku w budowaniu pozycji konkurencyjnej na rynku MSP (Magdalena Ratalewska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 5.1. Czym jest konkurencyjność? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 5.1.1. Konkurencyjność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 5.1.2. Przewaga konkurencyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 5.2. Wizerunek jako czynnik budowania przewagi konkurencyjnej MSP . . . . . . . . . . . . . . . . 70 5.2.1. Istota wizerunku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 5.2.2. Wpływ wizerunku na tworzenie przewagi konkurencyjnej MSP . . . . . . . . . . . . . 74 5.3. Wizerunek a tożsamość – identyikacja wizualna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 5.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 Rozdział 6. Kształtowanie marek przez małe i średnie przedsiębiorstwa sektora żywnościowego (Hanna Górska-Warsewicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 6.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 6.2. Materiał i metodyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 6.3. Marka i jej znaczenie z perspektywy przedsiębiorstwa i konsumenta . . . . . . . . . . . . . . . 80 6.4. Koncepcja Kellera i Lehmanna – ujęcie teoretyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 6.4.1. Pierwsza płaszczyzna decyzyjna w koncepcji Kellera i Lehmanna . . . . . . . . . . . 82 6.4.2. Druga płaszczyzna decyzyjna w koncepcji Kellera i Lehmanna . . . . . . . . . . . . . . 85 6.4.3. Trzecia płaszczyzna decyzyjna w koncepcji Kellera i Lehmanna . . . . . . . . . . . . . 86 6.4.4. Czwarta płaszczyzna decyzyjna w koncepcji Kellera i Lehmanna . . . . . . . . . . . . 88 6.4.5. Piąta płaszczyzna decyzyjna w koncepcji Kellera i Lehmanna . . . . . . . . . . . . . . . 88 6.5. Koncepcja Kellera i Lehmanna – ujęcie implementacyjne na potrzeby kształtowania marek w małych i średnich przedsiębiorstwach sektora żywnościowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 6.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 6 SpiS treści Część 2. Strategie i uwarunkowania budowy przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . . . 99 Rozdział 7. Zarządzanie relacjami z interesariuszami (Agata Austen) . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 7.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 7.2. Teoria interesariuszy w zarządzaniu publicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 7.3. Relacje z interesariuszami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 7.4. Zarządzanie relacjami z interesariuszami w organizacjach publicznych – wyniki badań empirycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 7.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Rozdział 8. Determinanty wyboru strategii rynkowych przez przedsiębiorstwa sektora żywnościowego (Karol Krajewski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 8.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 8.2. Strategie konkurencji a zachowania małych przedsiębiorstw sektora żywnościowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 8.3. Istota i determinanty funkcjonowania rynku żywnościowego 8.4. Uwarunkowania wyboru strategii rynkowych przez małe i średnie przedsiębiorstwa sektora żywnościowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 8.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Rozdział 9. Niedoceniane naśladownictwo – rozwój nowych przedsiębiorstw a konkurencja (Maciej Koczerga) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 9.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 9.2. Wspieranie innowacyjności w polityce gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 9.3. Innowacyjność w przedsiębiorstwach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 9.3.1. Przedsiębiorcy a pragnienie bycia wyjątkowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 9.3.2. Przecenianie innowacyjności technicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 9.4. Innowacyjność a percepcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 9.5. Znaczenie imitacji 9.6. Imitacje istniejących produktów i rozwiązań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 9.7. Późniejsze wejście na rynek jako strategia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 9.8. Przewaga drugiego gracza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 9.9. Konkurowanie a wartość dla klienta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 Rozdział 10. Zarządzanie łańcuchem dostaw a rozwój małych i średnich przedsiębiorstw (Anna Baraniecka) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 10.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 10.2. Krótka charakterystyka koncepcji zarządzania łańcuchem dostaw . . . . . . . . . . . . . . . . 148 10.3. Doskonałość w zarządzaniu łańcuchem dostaw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 10.4. Uwarunkowania wykorzystania SCM w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 10.5. Podejście małych i średnich przedsiębiorstw do zarządzania łańcuchem dostaw . . . . 156 7 SpiS treści 10.6. Poziomy gotowości małych i średnich przedsiębiorstw do zarządzania łańcuchem dostaw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 10.7. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 Rozdział 11. Logistyczne aspekty funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw (Krzysztof Zowada) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 11.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 11.2. Rola logistyki w działalności irmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 11.3. Specyika małych i średnich przedsiębiorstw a logistyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 11.4. Decyzje logistyczne w MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 11.5. MSP jako ogniwo w łańcuchu dostaw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 11.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Rozdział 12. Jednolitość decyzji w łańcuchu dostaw w przestrzeni wirtualnej (Ewa Kowalska-Napora) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 12.1. Wzorce kryterialne służące do określenia miar przestrzeni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 12.1.1. Klasyczna teoria decyzji, oparta na parametryzacji decyzyjnej – studium przypadku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 12.1.2. Wartość relatywna produktu logistycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 12.2. Topologia przestrzeni decyzji jako kontinuum zmian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 12.2.1. Konstruowanie ogólnego modelu pomiaru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 12.2.2. Implementacja założeń pola szacowań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 12.3. Wartość niematerialna jako wyznacznik właściwej strategii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 Część 3. Rola współdziałania małych i średnich przedsiębiorstw z otoczeniem rynkowym w kształtowaniu przewagi konkurencyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Rozdział 13. Menedżerowie w procesie budowania wiedzy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw (Bogusław Kaczmarek) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 13.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 13.2. Specyika funkcjonowania MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 13.3. Współpraca menedżerów w procesie pozyskiwania i wykorzystywania wiedzy . . . . . 189 13.3.1. Motywy współpracy menedżerów z jednostkami otoczenia biznesowego województwa łódzkiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 13.3.2. Zakres przedmiotowy współpracy menedżerów z jednostkami otoczenia biznesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 13.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Rozdział 14. Współpraca z podmiotami zewnętrznymi a wyniki rynkowe małych i średnich przedsiębiorstw – analiza empiryczna (Łukasz Małys) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 14.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 8 SpiS treści 14.2. Analiza kooperacji małych i średnich przedsiębiorstw z podmiotami zewnętrznymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 14.2.1. Metodyka badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 14.2.2. Współpraca przedsiębiorstw sektora MSP z podmiotami zewnętrznymi . . . 196 14.2.3. Współpraca przedsiębiorstw sektora MSP z podmiotami zewnętrznymi a wyniki rynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 14.3. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Rozdział 15. Motywy współpracy małych i średnich przedsiębiorstw – wyniki badań (Milena Ratajczak-Mrozek) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 15.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 15.2. Motywy i korzyści ze współpracy przedsiębiorstw sektora MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 15.3. Motywy współpracy – prezentacja wyników badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 15.3.1. Metodyka badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 15.3.2. Motywy współpracy postrzegane przez badane przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . 210 15.3.3. Motywy współpracy związane z technologią i innowacyjnością . . . . . . . . . . . 214 15.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 Rozdział 16. Umowy regulujące proces sprzedaży jako formy współdziałania gospodarczego małych przedsiębiorstw (Agnieszka Połomska-Jasienowska) . . . . . . . 218 16.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 16.2. Pojęcie współdziałania i podstawowe terminy z nim związane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 16.3. Metodyka oraz wyniki prowadzonych badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 16.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Rozdział 17. Ofshoring przedsiębiorstw usługowych – analiza procesu i jego wpływ na sektor MSP (Karolina Sadowska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 17.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 17.2. Firmy sektora MSP w Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 17.3. Outsourcing i ofshoring jako odpowiedź przedsiębiorstw na zmieniające się uwarunkowania rynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 17.4. Ofshoring w praktyce małych i średnich przedsiębiorstw usługowych w Polsce . . . . 246 17.5. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 Rozdział 18. Modele biznesu w sektorze turystycznym – ujęcie relacyjne (Tadeusz Falencikowski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 18.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 18.2. Pojęcie modeli biznesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 18.3. Normatywne modele biznesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 18.4. Formalnoprawne modele działalności turystycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 18.5. Modele biznesu turystycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 18.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 9 SpiS treści Część 4. Internacjonalizacja w teorii i praktyce kształtowania konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw . . . . . . . . . . . 261 Rozdział 19. Wpływ internacjonalizacji polskich przedsiębiorstw na ich wyniki ekonomiczne (Marianna Strzyżewska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 19.1. Sformułowanie problemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 19.2. Problem zależności między internacjonalizacją przedsiębiorstw a ich wynikami ekonomicznymi w literaturze zagranicznej i polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 19.3. Konceptualizacja badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 19.3.1. Teza badania i jej operacjonalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 19.3.2. Metoda pozyskania danych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 19.4. Kontekstualizacja analizy wyników badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 19.4.1. Cechy podmiotów objętych badaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 19.4.2. Specyika okresu objętego badaniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 19.4.3. Efekt kraju pochodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 19.5. Analiza wyników statystycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 19.5.1. Poziom zaangażowania przedsiębiorstw w internacjonalizację . . . . . . . . . . . 274 19.5.2. Poziom cząstkowych składowych SWI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 19.5.3. Zależność między SWI i zmianami w poziomie sprzedaży ogółem oraz sprzedaży na rynkach zagranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 19.5.4. Zależność między SWI i rentownością sprzedaży ogółem oraz rentownością sprzedaży na rynkach zagranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 19.6. Wnioski z wyników badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 19.6.1. Wnioski o charakterze teoretycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 19.6.2. Wniosek o charakterze metodologicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 19.6.3. Wnioski o charakterze normatywnym dla praktyków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 Rozdział 20. Budowanie przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw przez umiędzynarodowienie działalności – koncepcja kwestionariusza ankiety (Renata Sękowska, Anna Michna, Anna Męczyńska) . . . . . . 281 20.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 20.2. Umiędzynarodowienie działalności a budowa przewagi konkurencyjnej MSP . . . . . . 282 20.3. Modele umiędzynarodowienia działalności gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 20.4. Wybrane narzędzia badawcze stosowane w badaniach nad umiędzynarodowieniem działalności gospodarczej MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 20.5. Koncepcja kwestionariusza ankiety jako narzędzia diagnozującego stopień umiędzynarodowienia MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 Bibliograia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Słowniczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 10 Anna Adamik Wstęp W krajach o gospodarce rynkowej mała irma jest najpopularniejszą, a zarazem naj- bardziej dynamiczną formą działalności gospodarczej. Małe i średnie przedsiębiorstwa intensywnie przyczyniają się tam do rozwoju i dobrobytu gospodarki oraz odgrywają rolę stabilizatora gospodarczego. Bezspornym jest więc fakt, że należy monitorować i wspierać procesy rozwoju i kształtowania konkurencyjności tej grupy organizacji. Aby przybliżyć czytelnikom możliwość uczestniczenia w tym procesie, przygoto- wano niniejszą monograię. Skierowana jest ona zarówno do osób zajmujących się ba- daniem problemów zarządczych i rozwojowych MSP, jak i do studentów zarządzania, którzy zgłębiając tajniki zakładania, prowadzenia oraz rozwoju różnego typu organiza- cji, muszą także rozumieć specyikę prowadzenia działalności gospodarczej w małym wymiarze. Mamy nadzieję, że sięgną po nią także praktycy (właściciele i menedżerowie MSP), których zainspiruje przy podejmowaniu decyzji kształtujących przyszłość i kon- kurencyjność prowadzonych przez nich irm. W prezentowanej pracy przedstawiciele wiodących polskich uczelni wyższych sta- rają się przybliżyć nie tylko specyikę procesów kształtowania konkurencyjności ma- łych i średnich przedsiębiorstw, ale i podzielić się wynikami swych badań nad działa- niami budującymi ich przewagę rynkową w różnych obszarach. Aby płynnie poprowadzić zainteresowanych przez omawiane zagadnienia, podzie- lono monograię na cztery części. Pierwsza stanowi wprowadzenie do dalej pogłębia- nej tematyki. Zebrano w niej omówienia podstawowych dla kształtowania konkuren- cyjności i  przewagi konkurencyjnej obszarów. Analizy rozpoczynają badania istoty konkurencyjności, przewagi konkurencyjnej MSP oraz czynników je kształtujących. Przybliżone zostały kwestie zasobowe jako elementy determinujące efektywność ba- danej grupy przedsiębiorstw. Wśród zasobów istotnych dla konkurencyjności MSP w szczególny sposób doceniono wizerunek i markę. Część druga dotyczy uwarunkowań i  strategii mających dziś znaczny wpływ na konkurencyjność małych i średnich przedsiębiorstw. Przedstawiono w związku z tym problematykę zarządzania relacjami z  interesariuszami oraz różnego typu determi- 11 ANNA ADAMIK nanty wyboru strategii rynkowych. Zaznaczono znaczenie w procesach kształtowania przewagi konkurencyjnej MSP nie tylko rozwiązań innowacyjnych, ale i umiejętnego naśladownictwa. Przeanalizowano coraz to szerzej dyskutowane i praktykowane logi- styczne aspekty funkcjonowania małych przedsiębiorstw, w  tym zarządzanie łańcu- chem dostaw oraz działalność w przestrzeni wirtualnej. W  części trzeciej starano się zaznaczyć, że w  procesach kształtowania przewagi konkurencyjnej MSP wyjątkową rolę odgrywa umiejętność współpracy z otoczeniem rynkowym. W  tym celu na wstępie przedstawiono rolę menedżerów w  procesach współdziałania irm sektora MSP, a w dalszej kolejności ukazano korzyści płynące z ko- operacji opisywanej grupy przedsiębiorstw z zewnętrznymi podmiotami rynkowymi. W ramach pogłębienia analiz skupiono się nad motywami podejmowania przez MSP związków współpracy. Zaznaczono też istotną rolę modelowania biznesu i  procesów ofshoringu. Część czwarta to zasygnalizowanie ważnej dla kształtowania konkurencyjności i przewagi MSP zdolności do wychodzenia i skutecznego funkcjonowania na rynkach zagranicznych. Wagę problemu ukazują analizy zestawiające poziom zaangażowania w internacjonalizację z wynikami ekonomicznymi przedsiębiorstw. Wątek ten rozwija- ją badania procesów budowy przewagi konkurencyjnej kreowanej przez MSP w drodze umiędzynarodowienia działalności. Wydaje się, że poruszane w  poszczególnych rozdziałach zagadnienia nie tylko pogłębiają wiedzę z zakresu procesów i uwarunkowań działań kształtujących konku- rencyjność funkcjonujących współcześnie małych i  średnich przedsiębiorstw, ale i  ją znacząco empirycznie weryikują. Praca ta może zatem stanowić wartościowy wkład w  procesy głębszego poznania, lepszego zrozumienia i  sprawniejszego prowadzenia działalności gospodarczej w mniejszych rozmiarach. Jednocześnie tworzy też możliwo- ści nie tylko dalszych przemyśleń i badań w tym zakresie, ale i inicjowania i podejmo- wania strategicznych dla wielu przedsiębiorstw realnych zmian organizacyjnych oraz inwestycji. Cz´Êç 1 Podstawy kszta∏towania przewagi konkurencyjnej i konkurencyjnoÊci ma∏ych i Êrednich przedsi´biorstw Anna Adamik Rozdział 1 konkurenCyjność i Przewaga konkurenCyjna msP w teorii i PraktyCe 1.1. Wprowadzenie Ze względu na rosnącą wraz z procesami globalizacyjnymi rolę konkurencji nasila się w ostatnich latach zainteresowanie towarzyszącymi jej procesami konkurowania. Coraz więcej osób pisze o konkurencyjności, klasyikuje ją, a także próbuje deiniować. Nie- stety, często nie ułatwia to zrozumienia istoty tego zjawiska, przeciwnie – wprowadza pojęciowy i klasyikacyjny chaos. Coraz częściej pojęcia konkurencji, konkurencyjności i związanej z nimi przewagi konkurencyjnej są mylnie używane, a nawet bezpodstaw- nie zastępowane. Taki stan nie tylko nie ułatwia badań literaturowych zagadnienia, ale i analiz praktycznych z tego zakresu, a stanowią one obszar coraz istotniejszy dla długookresowego rozwoju współczesnych przedsiębiorstw. Wiedza o istocie i skutecznym kształtowaniu konkurencyjności jest dziś w szcze- gólny sposób niezbędna dominującym w  większości systemów gospodarczych ma- łym i średnim przedsiębiorstwom, które choć odgrywają kluczową rolę w gospodarce, a  w  wielu przypadkach posiadają specyiczną dla siebie przewagę konkurencyjną, to jednak wciąż nie mają takiej siły przebicia na rynku jak duże przedsiębiorstwa. Sytuacja ta zainspirowała badaczy do podjęcia próby systematyzacji zagadnienia konkurencyjności oraz ukazania specyiki konkurencyjności małych i średnich przed- siębiorstw w teorii i praktyce. Stały się one w ten sposób celem tego rozdziału. W czę- ści empirycznej skupiono uwagę na MSP regionu łódzkiego, gdyż tę grupę przedsię- biorstw autorka od kilku już lat obserwuje w ramach badań prowadzonych w Katedrze 15 ANNA ADAMIK Zarządzania Politechniki Łódzkiej, a  zachowania wśród nich dostrzeżone ukazują pewne tendencje charakterystyczne dla większości małych i średnich przedsiębiorstw. 1.2. Podstawy teorii konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw Konkurencyjność, jak pisze M.J.  Stankiewicz [2002, s.  86], była zawsze istotnym wa- runkiem powodzenia przedsiębiorstw, a  w  dobie rozszerzania się rynków unijnych i  globalizacji stała się imperatywem kategorycznym ich istnienia. Przedsiębiorstwa niekonkurencyjne, niezdolne do tworzenia tej wartości co najmniej na poziomie nor- malnym, muszą po prostu upaść, dlatego kluczowym zadaniem zarządzania przed- siębiorstwem jest zapewnienie mu odpowiedniego poziomu konkurencyjności. Czym zatem jest ta „magiczna” konkurencyjność? Literatura tematu podpowiada, iż konku- rencyjność można rozumieć na co najmniej dwa sposoby: (1) jako atrybut, cechę, wynik czy rezultat, lub też (2) jako proces dochodzenia do cechy, atrybutu, wyniku, rezultatu, jakim jest konkurencyjność, co jest jednoznaczne z realizowaniem procesu konkuro- wania, czyli dochodzenia do konkurencyjności [Gorynia, 2009, s.  48]. Konkurencyj- ność jest więc z  jednej strony cechą skutecznie działającego przedsiębiorstwa (ujęcie atrybutowe), z drugiej zaś jest procesem, w którym przedsiębiorstwa rywalizują, zabie- gając o jak najkorzystniejsze uregulowania obszarów ich działania (ujęcie procesowe). Konkurencyjność może więc być postrzegana jako zdolność do budowania bogactwa i dobrobytu, a bycie konkurencyjnym to posiadanie większej zdolności do takiego właś- nie rozwoju. W ten sposób konkurencyjność procesowa prowadzi do osiągania konku- rencyjności w ujęciu atrybutowym. Nie powinno zatem dziwić, że mając na uwadze pierwsze z podejść do deiniowania konkurencyjności, tzn. ujęcie atrybutowe, badacze konkurencyjności uznają ją za: • umiejętność podejmowania działań zmierzających do podniesienia swej atrakcyj- • dysponowanie zdolnościami i potencjałem umożliwiającymi osiągnięcie przewa- • zdolność do przeciwstawiania się konkurencji [Burnewicz, 1993, s. 23], • umiejętność konkurowania, a  więc działania i  przetrwania w  konkurencyjnym • pozycję jednego podmiotu gospodarczego w stosunku do innych podmiotów go- spodarczych, ustaloną poprzez porównanie jakości działania i rezultatów w kategoriach wyższości lub niższości [Opolski, 2000], otoczeniu [Gorynia, 2002, s. 48], • zdolność przedsiębiorstwa do sprostania konkurencji ze strony innych podmio- tów, utrzymywania i  powiększania udziałów rynkowych oraz osiągania w  związku z tym odpowiednich zysków [Nowakowski (red.), 2002, s. 32], ności, gi konkurencyjnej, 16 1. KonKurencyjność i przewaga KonKurencyjna MSp w teorii i praKtyce • zdolność przedsiębiorstwa do oferowania właściwych towarów i usług, o odpo- wiedniej jakości i  cenie, we właściwym czasie [Olczyk, 2008, s.  15], co w  praktyce oznacza efektywniejsze od innych podmiotów rynkowych zaspokajanie potrzeb kon- sumentów, mywania i powiększania udziałów rynkowych [Lubiński, 1995, s. 10], • zdolność do zrównoważonego rozwoju w długim okresie oraz dążność do utrzy- • relatywną zdolność do forsowania własnego systemu celów, zamierzeń bądź war- • zdolność do podnoszenia przez przedsiębiorstwa efektywności wewnętrznego • zdolność przedsiębiorstwa do wytwarzania dóbr (świadczenia usług), które w wa- runkach wolnego i rzetelnego rynku są akceptowalne przez ich odbiorców [Dobiegała- -Korona, Kasiewicz, 2002, s. 90], funkcjonowania poprzez umocnienie i poprawę swojej pozycji na rynku, tości [Jakubik, 2001, s. 3], • swoistą właściwość przedsiębiorstwa, polegającą na skutecznym utrzymywaniu rosnącej i wyższej od pozostałych uczestników rynku efektywności i produktywności, czyli krótko mówiąc, atrakcyjności rynkowej [Malara, 2006, s. 159], • posiadanie przez przedsiębiorstwo umiejętności osiągnięcia pozycji lidera w bran- ży [Faulkner, Bowman, 1996, s. 44] dzięki zastosowaniu wszelkiego rodzaju procesów, narzędzi i przeprowadzeniu działań, które prowadzą do zwiększenia wartości użytko- wej postrzeganej przez klienta (konkurencyjność podstawowa), przedsiębiorstwa w sposób ciągły, • umiejętność zdobycia trwałej pozycji konkurencyjnej (konkurencyjność klu- • właściwość określającą możliwości kreowania tendencji sprzyjających rozwojowi • zdolność do sprawnego, czyli skutecznego, korzystnego i ekonomicznego osiąga- nia celów na rynkowej arenie konkurencyjności [Stankiewicz, 2002, s. 36] z wykorzy- staniem dowolnej liczby narzędzi, instrumentów, strategii, czynników oraz technik konkurowania, • bardzo istotną właściwość przedsiębiorstwa związaną z formułowaniem i kreacją czowa), strategii rozwoju przedsiębiorstwa. Oceniając przedsiębiorstwo uwzględniające takie podejście, uzyskujemy swoistego rodzaju fotograię zestawu cech, które opisują jego konkurencyjność w danym momen- cie. Jest to analiza konkurencyjności w ujęciu statycznym. Poprzez porównanie wyników irmy z wynikami rywali można ustalić jej konkurencyjność ex ante, czyli konkurencyj- ność prospektywną (możliwą przyszłą pozycję konkurencyjną przedsiębiorstwa). Na jej podstawie planuje się strategię konkurowania danej irmy, czyli strategię dochodzenia od konkurencyjności potencjalnej (ex ante) do konkurencyjności zrealizowanej, rzeczy- wistej (ex post). Osiągnięcie żądanej pozycji konkurencyjnej jest zwykle uwarunkowane uzyskaniem przewagi konkurencyjnej w zakresie zgromadzonego w organizacji poten- cjału konkurencyjnego (zasoby i umiejętności przedsiębiorstwa zarówno te pierwotne 17 ANNA ADAMIK i wtórne, jak i wynikowe1, a także te postrzegane szeroko2) oraz (lub) umiejętności wy- kreowania i  skutecznego zrealizowania atrakcyjnej strategii konkurencyjnej. Strategii sprawnie wykorzystującej indywidualnie przez każde przedsiębiorstwo generowane instrumenty konkurowania, tzn. środki świadomie kreowane przez przedsiębiorstwo w celu pozyskania kontrahentów dla obecnej lub projektowanej oferty, do których naj- częściej zalicza się m.in.: jakość produktów, cenę, szerokość asortymentu, reklamę, pro- mocję sprzedaży, zakres świadczonych usług przed- i posprzedażnych, warunki i okres gwarancji, warunki płatności, wizerunek irmy, markę produktu. Przewaga konkurencyjna ujmowana jest zwykle jako wynik zastosowania przez przedsiębiorstwo specyicznego jedynie dla niego, wyjątkowo skutecznego, zbioru in- strumentów konkurowania. To także skutek świadomego identyikowania, wdrażania, rozwoju, ochrony oraz czerpania korzyści z takich unikatowych zasobów i umiejętno- ści (z zakresu wszystkich realizowanych w organizacji ogniw łańcucha wartości), które, będąc poszukiwanymi i cenionymi na rynku, nie są dostępne w takim samym zakresie innym konkurentom [Adamik, 2003, s. 195]. Niektórzy utożsamiają przewagę konku- rencyjną z przewagą pozycyjną, opartą na zdobyciu i utrzymaniu wyższej wartości da- nych wyrobów dla klientów lub osiągnięciu niższych kosztów względnych i uzyskaniu dzięki temu korzystniejszego udziału rynkowego i wyższej zyskowności działań [Day, Wensley, 1988]. Inni natomiast określają ją jako zbiór atutów przedsiębiorstwa cenio- nych przez rynek, na którym to przedsiębiorstwo funkcjonuje [Strategor, 1995, s. 56]. Jeszcze inni traktują jako mocną stronę, w oparciu o którą irma będzie prowadzić wal- kę konkurencyjną [Romanowska, 1995, s.  117]. Warta odnotowania wydaje się także interpretacja przewagi konkurencyjnej jako stanu posiadania przez irmę warunków, zasobów itp. pozwalających ochronić zdobytych dotąd klientów przed rywalami, a sie- bie przed konkurencyjnymi siłami rynku [hompson, Strickland, 1992, s. 102]3. Często okazuje się także przydatne postrzeganie przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa jako możliwości osiągania przez nie większej wartości dodanej niż inne irmy działają- ce na tym samym rynku [Lynch, 1997] lub też jako efektu kreowania i utrzymywania 1 Zasoby pierwotne to zasoby, z którymi rozpoczynano działalność przedsiębiorstwa, a zatem ilozo- ia działania przedsiębiorcy, jego umiejętności w zakresie zgromadzenia w organizacji know-how i innych zasobów, w tym wyposażenia w niezbędny do działania kapitał. Zasoby wtórne to materialne czynniki produkcji (np. środki trwałe, materiały, surowce itp.), zasoby kadrowe, informacyjne, innowacyjne, wy- pracowane kanały dystrybucji, sposób zorganizowania przedsiębiorstwa. Zasoby wynikowe to image (wi- zerunek, marka), przywiązanie nabywcy do produktu (lojalność klienta) itp. 2 Dostrzegane w kulturze przedsiębiorstwa, szeroko pojętych zasobach, strukturze organizacyjnej, wizji strategicznej przedsiębiorstwa oraz właściwej dla przedsiębiorstwa strategii działania. 3 Szanse na nią mają ci, którzy: (1) potraią zgromadzić i w konkurencyjny sposób wykorzystać war- tościowe, rzadkie, trudne do naśladowania i niezastępowalne zasoby i umiejętności (często są nimi wiąz- ki majątku rzeczowego i  nierzeczowego, włącznie z  umiejętnościami kadry kierowniczej, procesami organizacyjnymi i  procedurami postępowania oraz informacjami i  wiedzą, jaką dysponuje irma); (2)  zgromadzą zasoby i  umiejętności wzajemnie ze sobą powiązane, kumulujące swą wartość, mające zdolność do systematycznego odnawiania się w razie potrzeb. 18 1. KonKurencyjność i przewaga KonKurencyjna MSp w teorii i praKtyce lepszych wyników na bazie posiadanych zasobów i warunków konkurowania na obsłu- giwanych rynkach zaopatrzenia i zbytu niż wyniki konkurentów [Porter, 1985]. Można też dostrzec, że wiąże się ją w  literaturze z  umiejętnością stosowania takiej strategii kreowania wartości, której nie mogą lub nie umieją zastosować inne irmy w danym sektorze lub rynku. W dzisiejszych warunkach rynkowych szczególnie cennych wskazówek dostarcza także spojrzenie na przewagę konkurencyjną jako na rezultat wielu konkurencyjnych działań wykonywanych w ramach ogniw łańcucha wartości, tzn. w procesie produkcji, marketingu, sprzedaży itp. Ta opracowana przez M.E. Portera koncepcja uświadamia, że podstawowym źródłem przewagi konkurencyjnej irmy jest sprawność różnych ro- dzajów działań, jakie organizacja podejmuje, dostarczając na rynek swoje produkty. Każdy rodzaj działalności (projektowanie produktu, zaopatrzenie, produkcja, marke- ting, usługi posprzedażne itp.) ma swój wkład w  pozycję irmy na rynku i  osiąganą przez nią wartość. Każde z tych działań może w swoisty sposób wpływać na względną wielkość kosztów przedsiębiorstwa oraz tworzyć podstawę procesu zróżnicowania, tak ważnego w procesie budowy przewagi konkurencyjnej [Adamik, Matejun, 2007]. Takie wielopłaszczyznowe postrzeganie przewagi konkurencyjnej generuje wie- le możliwości w zakresie identyikowanych w przedsiębiorstwach rodzajów przewagi. Potencjał irmy może rodzić przewagę konkurencyjną zarówno o charakterze zewnętrz- nym (związaną z wyjątkowym wyróżnieniem się irmy na rynku, w branży, w oczach klientów), jak i wewnętrznym (budującą sprawniejszy potencjał zasobów i umiejętno- ści irmy) [Lambin, 2001]. Ponadto obserwując arenę, na której irma skutecznie konku- ruje, można dostrzec bądź jej przewagę lokalną (miejscową/regionalną, krajową), bądź też globalną (w skali międzynarodowej) [Stankiewicz, 2002]. Analizując zaś wypraco- wane bazy przewagi, możemy, wzorując się na koncepcji Portera [Porter, 1985], mówić też o przewadze kosztowej, gdy zdolności irmy pozwoliły w istotny sposób obniżyć koszty jej działań organizacyjnych bądź rynkowych, oraz o przewadze dyferencjacyj- nej [Kaleta, 2000, s. 164– 169], gdy potencjał irmy umożliwia jej ponadprzeciętne pozy- tywne wyróżnienie się z grona rywali rynkowych, np. przez przywództwo jakościowe. W nowszych podejściach podejmujących się identyikacji i oceny przewagi konku- rencyjnej można odnaleźć zachęty do obserwowania przewagi naturalnej, przewagi re- lacyjnej [Obłój, 2001], przewagi informacyjnej [Wrzosek, 1999], przewagi elastyczności [Zalewski, 2004], przewagi czasowej [Pierścionek, 2003]. Przewaga naturalna jest związana ze szczególną lokalizacją irmy. Pozwala dzię- ki lepszemu niż konkurenci usytuowaniu przestrzennemu, np. blisko zasobów złóż, w specjalnej streie ekonomicznej, w konkurencyjnym klastrze itp., w szerszym stopniu realizować oczekiwania interesariuszy, a więc maksymalizować ich zadowolenie i po- zytywną ocenę irmy. Przewaga relacyjna umożliwia poprzez nawiązane z wyselekcjonowanymi partne- rami powiązania podnoszenie jakości ich działań, co przy jednoczesnym umiejętnym ograniczaniu/kształtowaniu kosztów daje szansę na podnoszenie cen i  prowadzi do podwyższania rentowności działalności. 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kształtowanie konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej małych i średnich przedsiębiorstw
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: