Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00297 004305 18761408 na godz. na dobę w sumie
Kształtowanie się cen energii elektrycznej w Polsce - ebook/pdf
Kształtowanie się cen energii elektrycznej w Polsce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 138
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8142-650-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).

Książka dotyczy cen energii elektrycznej – jednej z najistotniejszych w ostatnim czasie determinant rozwoju gospodarki Polski i jakości życia jej mieszkańców. Determinanta ta zaczyna odgrywać coraz większą rolę głównie ze względu na konflikt, jaki narasta między zdominowaną przez węgiel strukturą wytwarzania energii elektrycznej w Polsce a możliwością ochrony środowiska przez nasz kraj zgodnie z coraz ostrzejszymi wymogami polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Spektakularnym przejawem tego konfliktu był gwałtowny wzrost hurtowych cen energii elektrycznej w Polsce we wrześniu 2018 roku. W publikacji przedstawiono zasadnicze przyczyny oraz możliwe gospodarcze i społeczne efekty tego wzrostu, a także wskazano działania mające na celu jego ograniczenie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tomasz Motowidlak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Katedra Biznesu i Handlu Międzynarodowego, 90-255 Łódź, ul. POW 3/5 RECENZENT Grażyna Wojtkowska-Łodej REDAKTOR INICJUJĄCY Beata Koźniewska REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Joanna Maź SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/foottoo © Copyright by Tomasz Motowidlak, Łódź 2019 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2019 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.09296.19.0.M Ark. wyd. 8,0; ark. druk. 8,625 ISBN 978-83-8142-649-7 e-ISBN 978-83-8142-650-3 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Przyczyny wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce 1.1. Wprowadzenie 1.2. Wzrost kosztów zakupu pozwoleń na emisję CO2 1.3. Wzrost cen węgla kamiennego 1.4. Niska konkurencja na rynku energii elektrycznej w Polsce 1.4.1. Wzrost koncentracji rynkowej 1.4.2. Malejąca dynamika zmian sprzedawców energii elektrycznej 1.4.3. Spadek giełdowego handlu energią elektryczną 1.4.4. Niski import energii elektrycznej 1.5. Koszty modernizacji i rozwoju systemu elektroenergetycznego 1.6. Cenotwórczy charakter podatków i opłat Rozdział 2 Gospodarcze i społeczne efekty wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce 2.1. Wprowadzenie 2.2. Ryzyko wzrostu ubóstwa energetycznego 2.3. Ryzyko wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych 2.4. Ryzyko spowolnienia gospodarczego 2.5. Problemy finansowe spółek obrotu 2.6. Możliwość wzrostu zdolności inwestycyjnych firm energetycznych Rozdział 3 Możliwości ograniczania wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce 3.1. Wprowadzenie 3.2. Rozwiązania i inicjatywy instytucjonalne 3.2.1. Wzmacniane konkurencji na rynku energii elektrycznej 7 9 13 13 22 24 25 25 27 31 33 37 39 43 43 47 56 62 72 74 77 77 83 83 6 Spis treści 3.2.1.1. Budowa rynku energii elektrycznej w Polsce 3.2.1.2. Zwiększanie zakresu giełdowego handlu energią elektryczną 3.2.1.3. Działania na rzecz integralności i przejrzystości rynku energii elek- trycznej 3.2.1.4. Intensyfikacja procesu zmiany sprzedawcy energii elektrycznej 3.2.1.5. Wprowadzenie aukcyjnego systemu wsparcia energii odnawialnej 3.2.2. Ochrona odbiorców energii elektrycznej 3.2.2.1. Ochrona odbiorców indywidualnych 3.2.2.2. Ochrona konkurencyjności odbiorców przemysłowych 3.2.2.3. Ustawa o cenach energii elektrycznej 3.2.2.4. Działania organów regulacyjnych i kontrolnych 3.2.3. Współkształtowanie polityki energetycznej UE 3.3. Inicjatywy odbiorców energii elektrycznej 3.3.1. Samodzielne wytwarzanie energii elektrycznej 3.3.1.1. Samodzielne wytwarzanie energii elektrycznej przez odbiorców przemysłowych 3.3.1.2. Rozwój energetyki prosumenckiej i klastrów energii 3.3.2. Zindywidualizowane strategie zakupu energii elektrycznej 3.3.2.1. Strategia grupowego zakupu energii elektrycznej 3.3.2.2. Strategia bezpośredniego kontraktowania energii elektrycznej 3.4. Transformacja sektora elektroenergetycznego w Polsce Podsumowanie i wnioski Bibliografia Spis tabel Spis rysunków 83 84 85 87 88 89 89 90 91 93 97 100 100 100 102 105 105 107 108 113 123 133 135 Wykaz skrótów ACER BAT C I CCC CPI CR DSR EEX ERGEG EUA EU ETS GUS GWe GWt GZM HHI IA IED KE KNF ŁGZ ME MIFID II MSR MWe Agency for Cooperation of Energy Regulators (Agencja ds. Współpracy Or- ganów Regulacji Energetyki) Best Available Technology (Konkluzje dotyczące wymogów emisyjnych dla dużych obiektów energetycznego spalania) Capital and Investment (Koszty kapitałowe) Climate Change Committee (Komitet ds. Zmian Klimatu) Consumer Price Index (Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych) Concentration Ratio (Wskaźnik koncentracji) Demand Side Response (Reakcja strony popytowej) European Energy Exchange (Europejska Giełda Energii) European Regulators Group for Electricity and Gas (Europejska Grupa Re- gulatorów Energii i Gazu) European Emission Allowances (Pozwolenia na emisję CO2) EU Emissions Trading System (Unijny system handlu pozwoleniami do emisji CO2) Główny Urząd Statystyczny Gigawat mocy elektrycznej Gigawat mocy termicznej Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Herfindahl-Hirschman Index (Wskaźnik Herfindahla-Hirschmana) Impact Assessment do Pakietu zimowego UE (Ocena skutków regulacji) Industrial Emissions Directive (Dyrektywa w sprawie emisji przemysło- wych) Komisja Europejska Komisja Nadzoru Finansowego Łódzka Grupa Zakupowa Ministerstwo Energii Markets in Financial Instruments Directive (Dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych) Market Stability Reserve (System rezerwy stabilizacyjnej) Megawat mocy elektrycznej 8 MWt NBP NIK O M OSD OSP OVH OZE PEP 2040 PGE S.A. PKB PKEE PPA PSCMI1 PSE S.A. PwC RDB RDN SAIDI SAIFI TGE TOE TPA UE UOKiK URE WDB Wykaz skrótów Megawat mocy termicznej Narodowy Bank Polski Najwyższa Izba Kontroli Operating and Maintenance (Koszty eksploatacji i utrzymania majątku produkcyjnego) Operator systemu dystrybucyjnego Operator systemu przesyłowego Overhead (Koszty ogólne) Odnawialne źródła energii Projekt polityki energetycznej Polski do 2040 r. Polska Grupa Energetyczna S.A. Produkt krajowy brutto Polski Komitet Energii Elektrycznej Power Purchase Agreement (Kontrakt zakupu energii elektrycznej bezpo- średnio od wytwórcy energii ze źródeł odnawialnych) Polish Steam Coal Market Index (Polski indeks węgla energetycznego) Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Pricewaterhouse Coopers Rynek dnia bieżącego Rynek dnia następnego System Average Interruption Duration Index (Wskaźnik przeciętnego sys- temowego czasu trwania przerwy długiej w dostawach energii elektrycz- nej) System Average Interruption Frequency Index (Wskaźnik przeciętnej sys- temowej częstości przerw długich w dostawie energii elektrycznej) Towarowa Giełda Energii S.A. Towarzystwo Obrotu Energią Third Party Access (Zasada dostępu strony trzeciej) Unia Europejska Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Urząd Regulacji Energetyki Wartość dodana brutto Wstęp Koszty i dostępność energii elektrycznej są podstawowym czynnikiem determi- nującym dynamikę rozwoju gospodarek i poprawę warunków życiowych społe- czeństw. Czynnik ten warunkuje bowiem poziom konkurencyjności przemysłu i jakość życia mieszkańców. Wobec stałego wzrostowego trendu zapotrzebowania na energię elektryczną zapewnienie możliwie niskich jej cen, a przez to w wielu przypadkach jej szerokiej dostępności, staje się coraz większym wyzwaniem dla wielu państw. Przetrwanie na rynku wielu przedsiębiorstw i godziwe warunki ży- cia społeczeństw zależą bowiem od stabilnych i nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej, oferowanej w akceptowalnej cenie. Ceny energii elektrycznej w  danym kraju kształtują się w  zależności od we- wnętrznych i zewnętrznych uwarunkowań funkcjonowania jego elektroenergety- ki. Uwarunkowania te powodują, że różne mogą być przyczyny (lub przypisywanie im wag) wzrostu cen energii elektrycznej w poszczególnych państwach. Determi- nują one także zestaw środków i działań, zarówno krótko-, jak i długookresowo, które mogą prowadzić do ograniczenia tego wzrostu lub przeciwdziałania jego skutkom. Zróżnicowany może być również wpływ wzrostu cen energii elektrycz- nej na gospodarkę i poziom życia społeczeństw. Zależy on bowiem głównie od poziomu efektywności energetycznej i oszczędności energii oraz od możliwości i skłonności państw do ich poprawy. Wewnętrzne i  zewnętrzne uwarunkowania polskiej elektroenergetyki powo- dują, że utrzymanie cen energii elektrycznej na możliwie niskim poziomie jest zadaniem szczególnie trudnym. Uwarunkowań wewnętrznych, obejmujących przede wszystkim dominację węgla w strukturze wytwarzania energii elektrycz- nej, bliską perspektywę wycofania z tej struktury części jednostek ze względu na niskie parametry pracy, niską konkurencję na rynku energii elektrycznej, niski poziom elastyczności systemu elektroenergetycznego oraz niewielkie możliwości wymiany transgranicznej, nie można bowiem uznać za okoliczności ułatwiające realizację tego zadania. Niekorzystny wpływ na możliwość utrzymania cen ener- gii elektrycznej w Polsce na możliwie niskim poziomie wywierają także czynniki 10 Wstęp zewnętrzne. Ukierunkowane na spełnienie wymogów środowiskowych założenia polityki energetycznej UE, rosnące ceny surowców energetycznych oraz upraw- nień do emisji CO2 są najbardziej jaskrawymi przykładami tego wpływu. Bezpośrednią inspiracją do podjęcia tego tematu był gwałtowny wzrost hur- towych cen energii elektrycznej w Polsce w okresie jesiennym 2018 r. Mimo że w 2019 r. ceny te są niższe, problematyka ta zachowuje aktualność. Polska gospo- darka i polskie społeczeństwo nadal muszą się liczyć z ryzykiem wystąpienia ko- lejnych wzrostów cen energii elektrycznej na rynku hurtowym. Trwałe ogranicze- nie tego ryzyka może bowiem zapewnić transformacja polskiej elektroenergetyki, w tym w szczególności zmiana struktury wytwarzania energii elektrycznej oraz rozwój połączeń transgranicznych. W tych okolicznościach hurtowe ceny energii elektrycznej w Polsce nadal będą narażone na szerokie oddziaływanie czynników fundamentalnych, tj. cen węgla oraz cen uprawnień do emisji CO2. Ryzyko wystą- pienia kolejnych wzrostów jej cen związane jest z krótkoterminowym charakterem części działań, które podjęto na rzecz ich ograniczenia. Ponadto transformacja polskiej elektroenergetyki będzie wymagała znacznych nakładów inwestycyjnych, które mogą zostać uwzględnione w cenach energii elektrycznej. W kontekście wspomnianych problemów i zależności rysuje się zasadniczy cel książki. Jest nim identyfikacja najbardziej znaczących przyczyn i efektów wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce oraz działań na rzecz jego ograniczania, a także ocena skuteczności tych działań. Realizacji tego celu została podporządkowana struktura pracy, która obejmuje trzy zasadnicze rozdziały oraz podsumowanie i wnioski. Rozdział pierwszy został poświęcony głównym przyczynom wzrostu cen ener- gii elektrycznej w Polsce. Obok najczęściej wskazywanych przyczyn, tj. wzrostu cen węgla i cen uprawnień do emisji CO2, zaliczono do nich także niską konku- rencję na rynku energii elektrycznej, która jest głównie wynikiem wzrostu kon- centracji rynkowej, malejącej dynamiki zmian sprzedawców energii elektrycznej oraz niskiego importu energii elektrycznej. Uwzględniono cenotwórczy charakter kosztów modernizacji i rozwoju systemu elektroenergetycznego oraz podatków i  opłat. Przyczyny te zostały zaprezentowane z  uwzględnieniem wewnętrznych uwarunkowań funkcjonowania rynku energii elektrycznej w  Polsce i  krajowej elektroenergetyki. W rozdziale drugim zidentyfikowano główne gospodarcze i społeczne efekty wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce. Wśród efektów społecznych wzrostu cen energii elektrycznej pierwszoplanową rolę odgrywa problem ubóstwa ener- getycznego, który w Polsce jest przedmiotem usystematyzowanych badań dopiero od kilku lat. Najważniejsze efekty gospodarcze wzrostu tych cen obejmują spadek konkurencyjności przemysłu i  spowolnienie rozwoju gospodarczego kraju oraz wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych, a w konsekwencji wzrost poziomu inflacji. Wzrost cen energii elektrycznej spowodował także problemy finansowe części spółek obrotu, które nie zabezpieczyły swoich pozycji na hurtowym ryn- ku energii elektrycznej. Jednak może on być również źródłem wzrostu zdolności Wstęp 11 inwestycyjnych przedsiębiorstw energetycznych i przyczynić się do wzrostu ich wartości. W  rozdziale trzecim dokonano identyfikacji głównych działań, które mogą zostać podjęte zarówno przez państwo, jego organy regulacyjne i kontrolne, jak i przez uczestników rynku energii elektrycznej na rzecz utrzymania cen tej ener- gii na możliwie niskim poziomie. Wśród nich istotną rolę odgrywają regulacje polskiego rządu, liberalizujące krajowy rynek energii elektrycznej oraz zmierza- jące do współkształtowania polityki energetycznej UE i nadania jej takich treści, które nie prowadziłyby do znacznych wzrostów cen energii elektrycznej w Polsce. Utrzymaniu cen energii elektrycznej na możliwie niskim poziomie służą także re- gulacje ukierunkowane na wzmacnianie konkurencji na rynku energii elektrycz- nej oraz na ochronę odbiorców końcowych energii elektrycznej. Na szczególną uwagę zasługują inicjatywy odbiorców zmierzające do uruchomienia samodziel- nego wytwarzania energii elektrycznej oraz stosowania zindywidualizowanych form jej zakupu. Strategiczny charakter mają działania dotyczące przebudowy elektroenergetyki, w tym w szczególności zmiany struktury wytwarzania energii elektrycznej, poprawy elastyczności systemu elektroenergetycznego i efektywno- ści energetycznej oraz rozwoju infrastruktury przesyłowej i zwiększenia zakresu transgranicznego handlu energią elektryczną. W części obejmującej podsumowanie i wnioski dokonano oceny skuteczności rozpatrywanych działań na rzecz utrzymania cen energii elektrycznej w  Polsce na możliwie niskim poziomie. Ocenę tą przeprowadzono, wykorzystując meto- dy sztucznej inteligencji, które umożliwiły stosunkowo proste i czytelne ilościowe ujęcie jakościowych zależności wiążących te działania z ich efektami. Rozdział 1 Przyczyny wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce 1. 1.1. Wprowadzenie Koszty wytwarzania energii elektrycznej obejmują zasadniczo koszty operacyjne (koszty zmienne) tego wytwarzania oraz koszty kapitałowe (koszty stałe). Ich struk- tura w danym kraju zależy zatem w przeważającym stopniu od technologii wytwa- rzania energii elektrycznej, determinujących obie te kategorie kosztów. Koszty te sta- nowią podstawę składania ofert cenowych w handlu hurtowym energią elektryczną, który zachodzi między wytwórcami tej energii a spółkami obrotu i największymi odbiorcami przemysłowymi. Handel ten odbywa się w większości na wyspecjalizo- wanych giełdach1 (w Polsce na TGE), pełniących funkcję hurtowych rynków ener- gii elektrycznej, na których wyznaczane są jej ceny hurtowe. Wobec stosowanego w handlu giełdowym systemu cen krańcowych ceny hurtowe energii elektrycznej kształtują się generalnie pod wpływem kosztów operacyjnych jej wytwarzania. Detaliczne ceny energii elektrycznej obowiązują między spółkami obrotu (sprze- dawcami energii elektrycznej) a odbiorcami końcowymi tej energii. W Polsce dla odbiorców z grupy taryfowej G, tj. dla odbiorców z gospodarstw domowych (od- biorcy indywidualni), ceny te są regulowane urzędowo na podstawie uniwersal- nych, całodobowych i  jednostrefowych taryf zatwierdzanych raz do roku przez Prezesa URE.  Dla odbiorców przemysłowych i  biznesowych z  pozostałych grup taryfowych obejmujących największych odbiorców przemysłowych, np. huty, ko- palnie, stocznie oraz duże fabryki i zakłady produkcyjne (grupa taryfowa A), centra handlowe, obiekty rekreacyjne, hotele, fabryki, szpitale, stacje paliw, hydrofornie, fermy kurze, szklarnie (grupa taryfowa B) oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolne, sklepy i  punkty handlowo-usługowe (grupa taryfowa C), ceny energii elektrycznej nie są regulowane, a ich wysokość reguluje wolny rynek 1 Część tego handlu realizowana jest w bezpośrednich transakcjach, tj. w drodze umów bila- teralnych, między uczestnikami rynku hurtowego. 14 Przyczyny wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce energii2. Regulowane ceny detaliczne energii elektrycznej są nierzadko obciążane dodatkowymi opłatami, które mają zwiększyć zdolności inwestycyjne firm energe- tycznych3. W Polsce opłaty są istotnym składnikiem cen energii elektrycznej dla od- biorców z gospodarstw domowych. W 2017 r. płacili oni bowiem ponad 150 euro/ MWh energii elektrycznej, podczas gdy odbiorcy przemysłowi – poniżej 80 euro4. W Polsce w 2017 r. wytworzono 165,85 TWh energii elektrycznej, przy czym znaczna jej część pochodziła z węgla. Elektrownie opalane węglem kamiennym do- starczyły bowiem 79,9 TWh tej energii, co stanowiło 47,8 jej produkcji ogółem, zaś analogiczne parametry dla węgla brunatnego wyniosły odpowiednio 52,0 TWh i 31 5. Oznacza to, że udział węgla w wytwarzaniu energii elektrycznej w Polsce wyniósł 79,8 i spadł, po raz pierwszy w historii, poniżej 80 6 (rys. 1). Jeszcze w 1990 r. wynosił on bowiem 98,0 , zaś w 2010 r. 88,6 . Jednocześnie w okresie 1990–2017 wzrósł udział OZE i gazu w wytwarzaniu energii elektrycznej. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 8 15 6 16 6 98 89 80 78 25 15 28 10 60 62 30 20 50 18 34 16 32 1990 2010 2017 węgiel 2020 gaz OZE 2030 atom 2040 IA PEP 2040 IA PEP 2040 Rysunek 1. Dotychczasowa i prognozowana paliwowa struktura wytwarzania energii elektrycznej w Polsce Źródło: Raport 2017 KSE, Warszawa 2018, https://www.pse.pl (dostęp: 13.09.2018); Projekt poli- tyki energetycznej Polski do 2040 r., Ministerstwo Energii, Warszawa 2018, https://ww.gov.pl (do- stęp: 12.12.2018); oraz W. Mielczarski, Polityka energetyczna Polski 2040, https://biznesalert.pl (dostęp: 7.11.2018). 2 Odbiorcy grup taryfowych A, B, C pobierają energię elektryczną na zaspokojenie potrzeb innych niż potrzeby socjalno-bytowe, zaś odbiorcy grupy taryfowej G pobierają ją wyłącznie na pokrycie tych potrzeb. K. Świrski, Iluzja i klęska konkurencyjnego rynku energii dla odbiorców indywidualnych…, https://www.cire.pl (dostęp: 10.09.2018). 3 4 Niemcy miały najwyższe ceny energii w Europie, https://biznesalert.pl (dostęp: 10.01.2019). 5 6 Najniższy udział węgla w polskiej energetyce od 100 lat, https://wysokienapiecie.pl (dostęp: Raport 2017 KSE, https://www.pse.pl (dostęp: 13.09.2018), s. 44. 16.02.2018). Wprowadzenie 15 Ukształtowana w  Polsce struktura wytwarzania energii elektrycznej sprawia, że koszty ogółem tego wytwarzania w ok. 1/3 odzwierciedlają koszty kapitałowe (C I), związane z budową jednostek wytwórczych. Koszty operacyjne odpowia- dają za ponad 60 kosztów ogółem wytwarzania energii elektrycznej w  Polsce i obejmują przede wszystkim koszty zakupu węgla oraz pozwoleń na emisję CO2 7 (rys. 2). Strukturę kosztów ogółem wytwarzania energii elektrycznej w Polsce uzu- pełniają koszty eksploatacji i  utrzymania majątku produkcyjnego (O M) oraz koszty ogólne (OVH). Struktura ta jest determinowana węglową technologią wy- twarzania energii elektrycznej, chociaż istotny w okresie 2010–2017 wzrost udzia- łu instalacji odnawialnych w tej strukturze spowodował zauważalny wzrost zna- czenia koszów C I. OVH; 4,0 O M; 3,1 C I; 32,9 emisje, 29.8 Rysunek 2. Struktura kosztów wytwarzania energii elektrycznej w Polsce Źródło: opracowanie własne na podstawie: A. Strupczewski, Analiza i ocena kosztów energii elektrycznej z różnych źródeł energii w Polsce, Raport NCBJ, Warszawa 2015, https://docplayer.pl (dostęp: 12.10.2018). paliwo; 30,2 Ceny hurtowe energii elektrycznej są pochodną kosztów operacyjnych jej wy- twarzania. Oznacza to, że ceny te nie „przenoszą” w szczególności kosztów C I, tj. kosztów stałych. Taki mechanizm wyznaczania tych cen wynika ze stosowania na giełdach energii elektrycznej (w  tym na TGE w  Polsce), na których się one kształtują, systemu cen krańcowych. Polega on na tym, że zgłoszone oferty sprze- daży ustawia się w kolejności od ceny najniższej do najwyższej i ostatnia zaakcep- towana oferta, aby zaspokoić zapotrzebowanie, ustala cenę hurtową energii elek- trycznej. Istotne przy tym jest to, że wszyscy wytwórcy otrzymują tę samą cenę, 7 B. Zaporowski, Koszty wytwarzania energii elektrycznej dla perspektywicznych technologii wytwórczych polskiej elektroenergetyki, „Polityka Energetyczna” 2012, t. 15, z. 4, s. 52. 16 Przyczyny wzrostu cen energii elektrycznej w Polsce niezależnie od ceny ich ofert8. Oferty sprzedaży energii elektrycznej szeregowane są z zastosowaniem zasady merit order, tj. według ich kosztu krańcowego, którym zasadniczo jest koszt operacyjny9. Zatem o dopuszczeniu jednostki wytwórczej do pracy w systemie decydują koszty zmienne wytwarzania oraz wysokość zapotrze- bowania na energię elektryczną. Im wyższe zapotrzebowanie, tym droższa jed- nostka podejmuje pracę w systemie, wyznaczając cenę hurtową10. W konsekwencji tańsze jednostki osiągają wyższą marżę, pokrywając nie tylko swoje koszty zmien- ne, lecz także koszty stałe (lub ich część) wytwarzania11. W  systemie cen krańcowych problematyczna pozostaje kwestia pokrywania kosztów stałych przez droższe jednostki wytwórcze, tj. uszeregowane, w myśl zasa- dy merit order, w końcowej części „stosu” ofert. Z założenia koszty te mają być od- zyskiwane w okresach szczytowych cen, które pojawiają się na rynku, najczęściej w związku z oddziaływaniem przyczyn technicznych i pogodowych, np. awarii lub remontów jednostek wytwórczych, czynników pogodowych. Jednostki te coraz częściej odzyskują koszty stałe w drodze rozwiązań administracyjnych, co zapew- niają np. systemy wynagradzania za utrzymywanie mocy wytwórczych, wsparcia energetyki odnawialnej, kogeneracji lub poprawy efektywności energetycznej. Rozwiązania te nie obciążają rynkowych cen hurtowych, mają jednak cenotwór- czy charakter w stosunku do cen energii elektrycznej dla odbiorców końcowych. Koszt zakupu energii elektrycznej na rynku hurtowym jest w Polsce istotnym komponentem jej ceny detalicznej. W ponad połowie jest ona bowiem kształtowana przez cenę hurtową powiększoną o podatki i akcyzę (rys. 3). W pozostałej części na cenę energii elektrycznej dla odbiorcy końcowego wpływają opłaty, z których naj- istotniejsza jest opłata dystrybucyjna, dotycząca zarówno przesyłu, jak i dystrybu- cji energii elektrycznej. Opłata na rzecz OSP, obejmująca głównie składnik siecio- wy oraz składnik związany z kosztami usług systemowych, w całości przenoszona jest bowiem do opłaty dystrybucyjnej. Prawie 35 opłaty dystrybucyjnej stanowią koszty kapitałowe oraz koszty strat sieciowych12. W ok. 7 cena energii elektrycznej dla odbiorców końcowych kształtowana jest przez opłaty, odzwierciedlające głównie koszty zakupu, przez sprzedawcę energii elektrycznej, wymaganej ilości praw mająt- kowych, a od 2021 r. także koszty funkcjonowania rynku mocy. Koszty sprzedawcy, odpowiedzialne za ok. 4 tej ceny, obejmują głównie koszty obrotu oraz marżę13. 9 8 W. Mielczarski, Rynek energii elektrycznej. Wybrane aspekty techniczne i ekonomiczne, Wy- dawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2003, s. 41. 5 mitów polskiej elektroenergetyki, PwC, ING Bank Śląski, Warszawa maj 2014, s. 9, https:// www.kierunekenergetyka.pl (dostęp: 4.11.2018). 10 7 pokus polskiej energetyki 2016, PwC, Warszawa maj 2016, s. 5, https://www.pwc.pl/pl (do- stęp: 4.11.2018). Warszawa czerwiec 2016, s. 14. 11 W. Jakóbik (red.), Jaka energia będzie napędzać polską gospodarkę?, Instytut Jagielloński, 12 J. Popczyk, Klastry energetyczne – tak. Energetyka jądrowa i rynek mocy – nie. Nowy rynek energii elektrycznej – tak, na ten jest już najwyższy czas!!!, Biblioteka Źródłowa Energetyki Prosumenckiej, https://www.cire.pl (dostęp: 16.08.2016). 13 Zarysowana struktura ceny detalicznej dotyczy odbiorców indywidualnych.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kształtowanie się cen energii elektrycznej w Polsce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: